Obrázky na stránke
PDF
[graphic]

AUGUSTINI

IIIPPONENSIS EPISCOn

OPERA OMNIA,

POST LOVANIENSIUM THEOLOGORUM RECENSIONEM,

CAST1CATA DEMO AP MANCSCRIPTOS CODICES GALLICOS , VATICANOS, BÉLGICOS, ETC.,
NECNON AD EDITIONES ANTIQUIORES ET CASTIGATIORES,

OPERA ET STUDIO

MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICTI

E CONGREGATIONE S. MAURI.

(Fbitio notoiffima, cmenbafa ü auctior,
ACCÜRANTE J.-P. MIGNE,

BIBLIOTHECX OLEHI UNIVERSA,

SIVE
GCRSCDH COMPI.ETORUM Ш SIKGCLOS SCIENTI£ ECCLESIASTIC« RAMOS EDITORS.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

EXCÜDEBATÜR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO VEN FER N0M1NATAM,

SEU PETIT-MONTROUGE

18Í1

ELEI4CHUS OPERUM

QUiE IN HOC OCTAVO TOMO CONTINENTUR.

De ll.tiiEsmus Ad Quodvultdeum Liber Unes. Pig. SI

Tract Ai-us Ad Versus J I Déos. 51

De Utilitate Credendi Ad Honoratum Liber Unus. 63

De Duabus Anihabus Contra Manicileos Liber Unus. 95

Acta Seu DisputAtio Contra Fortunatuh Manicujeim Liber Unus. ill

Contra Adimantum Ma.mcu.ei Discipulum Liber Unus. 129

Contra Epistolah Manicilei Quam Vocant Fundament] Liber Unus. 173

Contra Faustum Mamch.eum Libri XXXIII. 207

De Actis Cum Felice Manicii.eo Libri H. 519

De Natura Boni Contra Manich.eos Liber Unus. 551

Contra Secundinuh Mamch.eum Liber Unus. 577

Contra Adversarium Legis Et Propiietaruu Libri H. 005

Ad Orosium Contra Priscillianistas Et Origenistas Liber или». 6G9

Sermo Arianorum. 677

Contra Sermonem Arianorum Liber Unis. 685

Collatio Cum Maximino Arianorum Eriscopo. 709

Cintra Eumdem Maximinum Aria.vum Libri H. 745

De Tiumtate Libri XV. 819

CONTENTA IN APPENDICE:

TractAtus Contra Quinqué Ii.erises. 1101

Seumo Contra Jud.eos, Paganos Et Arianos. -1117

Dialoges De Altercations Ecclesiî Et Synagogue. 1131

De Fide Contra Ma.mcii.cos Liber Evodio Tributus. 1139

Commo.mtoriuu (vulgo Augustini) De Recipiendis Manu H Eis Qui Convertuntur. 1153

Contra Felicianum Arianum De Fide Trinitatis Liber Vicilio Tapsitano Episcopo Restitutes. 1157

Qujgstiones De Trinitate Et De Genesi Ex Alcuino Descript.c. 1171

De Incarnatione Verbi Ad Januariusi Libri Duo Collecti Ex Origene. 1175

Liber De Trinitate Et Unitate Dei. 1193

De Essentia Divinitatis. 1190

De Unitate S.vm.t E Trinitatis 1207,

De Ecclesiasticis Dogmatibus. 1213

[graphic][ocr errors]

«5<3©S»S1©

Cum doetoris catholici tluo sint officia, alterutn Christiana; rcligionis veritales ¡Ilustrare ас confirmare, alterum easdem ab insurgentium hœreticorum erroribus vindicare; nemo velerum aut rccenliorum utrasque partes implevit felicius Augustino, qui omnium judicio id mérito assecutus est, ut prœcipuus ac summus Ecclesiœ Doctor haberetur. Haclenus ejus opera quœ Christiana dogmata explicant exhibuimus : nunc ea quœ ad infidelium haereticorumque confutalionem pertinent, quœque vulgari jam nomine Polémica vocare solemus, in tribus quae restant voluminibus reprœsenlanda sunt. Nam ctsi in prioribus Ulis scriptis aliquando ex occasione grassanlcs errores Vir sanetus perstringat; non his tarnen cjusmodi generis operum scopus erat, qualem sibi ipse in reliquis operibus proposuit. Quod si Augustinum obiter in hœreticos disserentem tanta cum voluptate lectores hue usque revolverunt : longe major ex sequentibus libris fruetus 6perandus est, in quibus recto ordinc ac dedita ореха Universum errorum corpus in partículas discinditur ac dissipatur; hœreticorum antesignani tum publicis concertalionibus, tum edilis lucubrationibus vincunlur ac prosternuntur ; achillea denique ac primaria eorum scripta in fa villas rediguntur; adeo ul cum ex primi generis scriptis Doetoris catholici nomen , quod nonnullîs eliam prœcipuis Ecclcsiae Patribus commune est, retulerit Augustinus ; ex bis posterioribus uHUin sibi proprium, quo nullum aliud illustrais, clogium a Calholicis Hieron vim» teste merueril, ut veluli alter andquœ fidei conditor etiam vivens et in terris degens agnusceretur. « .Marte virlutc, » inquit ille ad ipsum Augustinum scribens, « in orbe a cclebraris. Catholici te condilorem antiquœ rursum fidei vencranlur atque suspiciunt » (Epist. 195 inter Augustinianas).

Nihil ad bujusee lituli et elogii commendationem videtur adjici posse: sed tarnen codem in loco Hieronymus subdit, « Signum majoris gloria? esse, » quod Virum sanetissimum ob camdem causam, « omnes hœretici detestarentur. » Eorum vero malevolentia et abalienatio eo usque progressa est, uteumc medio tollere quovis proposito prœmio lentaverint, nec sibi ad coneepti capitalis odii cumulum sufficerc putarint, nisi etiam Deum eidem consilio suffragari suis asseclis persuadere conarentur, quibus polliceri non dubitarunt, a omnia peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimjtti eis qui hoc faceré ас . « perficere potuissent » ( Possid. in Vila Auguslini, cap. 9). Sed miranda est hoc in loco Auguslini moderado, quod cum non solum privatis criminalionibus ab adversariis impeteretur, sed et ab eis quœreretur ad песет, prívalas inimicitias illas ita œquanimiter tulit ac dissimulavit, ut vix ullam de eis in suis disputalionibus fecerit racnlionem : nec quidquam cerli de intentalœ illi necis machinatione resciremus, nisi Possidius in ejus Vila rem posteris consignasset. Quod si quandoque ad injurias sibi illatas aliquid reponere cogebalur; id non juslœ indignationi sua1 Iribuebat, sed lectorum utilitali, qui iniquis cjusmodi criminalionibus a verilatc possent abduci. Sed nemo melius lam moderati animi in his occasionibus slatum expresserit, quam Augustinus ipse, cujus lure verba sunt in libro contra Pelilianu n tertio, cap. 1 : « Egó quando cuique vel dicendo vel scribendo, respon« dco, ctiam contumcliosis criminationibus lacessilus, quantum mihi Dominus donat, frœ« nalis alquc contrilis vanse indignationis aculéis, auditori leclorive consulens, non ago ut « efficiar homini conviciando superior, sed errorcm convincendo salubrior. » In his itaque disputalionibus res lota rationum el argumentorum validis momenlis agebatur. Non ilium я proposito diffîcultalis scopo conviciorum propriœve lasionis sensus avocabat; sed satis sibi lad u m existimabat, si vel proprii honoris dispendio Ecclesi» el veritalis jura (quod пинт sibi ob oculos ponebal) asseruisset. In refellendis etiam haereticorum argumentij ita se gerebal Doctor sanctus, ut non lanlum eorum ánimos exasperare quam maxime caveret ; sed eliam , quantum in ipso eral, eos ad veritalis agnilioncm mollioribus et humaniorilnis verbis el appellationibus revocare conarelur. Hunc agendi modum statim ab initio concertationum suarum sibi proposuit, uti ipse testalur : « Deum rogavi el rogo, ut in « refellenda el revincenda haeresi vestra , cui et vos Portasse imprudentius quam malilio« sius adhoosislis, del mihi mentem pacatam alquc Iranquillam , cl magis dc vestra corte reclione, quam de subversione cogitantcm. Quanquam enim Dominus per servos suos « regna suln i rial crroris; ipsos lamen homines, in quantum homines sunt, emendandos « esse potius quam perdendos jubel » ( Lib. contra Epintolam Munichaei, cap. 1 ). Utinam qui Odei controversias tractant, eodem animo durcrentur!

Etsi porro in omnibus Auguslini operibus summa ejus lanillas elucet, nonnihil lamen inajoris splendoris calholicae ejus disrepta dones pne sc fem ni : ut in bello el prœlio magis quam in pace mililum virtus probatiir. In ipsis enim scriptis vis el acumen ingenii, doSanct. August. VIH. (Vne.J

rtrina, crudillo, Scripturarum pcrilia, cloquentia, prudcntia ct dcxtcritas , ut in proprio argumento lumen suum explirant, dum urgenlium adversariorum impetus omnes animi ñervos ad eos debellandos excitant et prorilant.

Jamvcro quoniam plura sunt Augustini Polémica opuscula, quam ut in iinum volumen ro*»i possint ; ea in píures tomos partiri necessarium fuit. Et primus quidem ca quœ adversus Manichœos, Priscillianistas, et Arianes conJita sunt complectetur : de quibus hic mullís prœfari otiosum et supervacaneum fuer it; cum primo loco sese о Пега t Auguslini liber de Hœresibus, in quo historiara harum omniumquc hœreseon compendio descriptam lector invcniet.

Manichœorum hœresim , qua" deceptus atquc imbulus fuerat adolescens, stalim a suo bnptismo aggressus est strenuissimus púgil, quinqué libris in eos editis, nempe de Libero Arbitrio, de Gcnesi contra Manichœos, de Moribus Ecclesiae catholica;, de Mori bus Manichœorum, et de Vera Religione : quos quia neophytus el nondum presbyter composuil, in primo tomo, ut in antea vulgatis, reliquímus. Hos libros nomine Pentaleuclii contra Manichœos désignai Paulinus in epístola 25 inier Augustinianas, laudatque in hune modum: « O lucerna digne supra candelabrum Ecclesiœ posita, qua; late catholicis urbibus de septi« formi lythno pastum oleo lœlitiœ lumen eflundens, densas licet hœreticorum calígines « (lisculis , et lucem verilatis a confusione tenebrarum splendore clarifici sermonis enubi<• las ! » Hactenus Paulinus de primis il lis in Manichœos scriplis ; in quibus si tanlum luminis ac splendoris deprehendit, quid de alus subsequcnlibus , quœ progressu temporis majore diligentia et rerum usu ab Augustino condita sunt, exspeetandum est?

Ex his primum quod a suscepto saccrdotio composuit in graliam amici sui Honorali, qui Manichœorum erroribus tenebatur, de Ulililate credendi inscripsit, ubi his prœclaris usus est verbis, quœ in fronte Polcmicorum ipsius operum adhiberi merentur. « Quœ ul tibi « prosint, autcerte nihil obsint, omnibusque omnino, quorum in manus forte devenerint, « ct rogavi Dcum, et rogo ; et spero ila fore, si bene mihi conscius sum, quod ad hunc « stilum pió ct officioso animo, non vani nominis appctitione aut nugatoria? ostcntalionis « acccssi » {Cap. 1 ). Post hœc eosdem Manichœos denuo exagitavit edito libro de Duabiis Naturis, quarum dicebant unam partem Dei esse , alteram de gente tenebrarum :quœ deli— ramenta perspicuis et a lumine naturali pelitis rationibus sic eludit, ut magis ánimos commovendo, quam disputando, adversarios ad verilatis agnilionem reducere videalur ; dolens interim quod olim easdem rationes non adhibuisset, ut nc in pravissimœ sectœ perniciem laberetur. His porro scriplis el gravibus suis ad populum concioníbus ¡ta omnium in sc admiralionem excitavit, ut illam causam salvam el sanam reputarent omr.es, quam vir tnntœ inodcrationis et sinceritatis, lanlœdoctrinœet eloquentiœpropugnasset. Hinc est quod Bipponc ci vítate per Forlunatum presbyterum manichœum magnam partem corrupta, non modo Catholici, sed et Donatistœ sanctum Doclorem ad singularem cum со disputationem adduxerint : ex qua ita dcbilitalus ct fractus rcccssit Forlunatus, ut ejus pestilcntissirao contagio Hipponenses bmnes deinceps caruerint. Possidius describit prosperum forlunalumquc successum hujusce collationis (In Vita Aug., cap. C), cujus acta hic referuntur: ex quibus discitnus hominem loquacissimum ad unum Augustini argumentum ( idem scilicet quod olim a Nebridio audierat [a] ) ita obmutuisse, ut cáptalo per specinn Míos cousu— If »di asscclas ad respondendum spatio , lurpi fuga ex urbe Hipponc, nedum ex collalione aufugcrit, nunquam со redilurus. Patrata hac victoria, aliquanlo post procusum est opusculum contra Adimanlum : quo in opere Veteris ac Nov i Testamcnli loca simul conciliaiitur, satisGlque cavillationibus quas ex Iuris illis veteralor isle, Manichœi quondam discipulus, deduxcrat.

Idem in Manichœos certamen prosecutus est Augustinus jam episcopus, rcfellcndo primum Manichœi Epistolam , Fundamenli appellatam , in qua lolius perversœ doclrinœ summa conlinebalur, id est « doclrinœ iniliam, medium, el finis, » lestante Felice manicheso (Lib. 2 de Aclis cum Felice, cap. 1). Unde tanta ab ipsis Manichœis reverenda hœc epistola lcgebalur, ut non nisi ab inclinatis disceretur. Sic enim habetur hic locus in duobus vetustis cxemplaribus , « Inclinatis discebalur a nobis : » tamclsi aliain prœtulimus lcclionem ex optimœ notœ códice Corbeiensi, « Ipsa enim nobis illo tempore miseris quant do lecta est, illuminati dicebamur a vobis » ( Lib. contra Epist. Munich., cap. 5). .

Ab haclucubralione forte non ita pridem шашни removerat Augustinus, cum Calliolici aliud cidem onus imponunt, ut scilicet responderet ad librum Fausti Manichœorum episcopi lanlopere a suis prœdicali; « cujus nobis adventus, ait Augustinus , ad explican■ da omnia quœ nos moveb.int, quasi de cœlo promittebatur » (¿to. de Utilitate tvedendi, cap. 8). Verum lam magnificis promissis non bene respondit evenlus : imo vero contraria sorte faclum esl, ut Doctor sanclus quasi de ccelo missus mérito existiman possit ad revincenda commenta ineptissimi prœstigiatoris.qui niiserandis nugis multorum ánimos seduxerat ; maxime vero ad vindicanda veterum Patriarcharum acta , quibus infaustus ille hœreticus fucum faceré tentaverat. Hoc in opere cum apostoli Jesu Christi nomen , quod Manichœus initio epistolarum suarum sibi tribuebal, ab indigno homine removeret, tempus exortœ hujus hœresis nobis indicat Vir sanclus, aitque constare , « non solum post Tcr« tullianum , verum с ti am posl Cyprianum hanc hœresim fuisse exortam » ( Lib. 13 , cap. k). Huic sententiœ concordat Epiphanius, qui ejusdem hœresis ortem revieat (a) vide cooless. lib. 7, cap. Э.

« PredošláPokračovať »