Obrázky na stránke
PDF

603

COXTRA ADVERS. LEG. ET PROPIIET., S. AUGUSTINI. LIBER PRIMUS. : 606 lia permanebunt, sicut ipsa sanctorum hominum, quam · 5. Nisi forte dicturus est, aliud initium, aliud vero percepluri sunt, vila alerna. Quod iste non vidit, qui esse principium. Si ergo ila esset scriptum, In initio putavit esse dicendum ac definiendum, nullum esse fecit Deus cælum el terram ; nihil contra boc iste mosine finc principium : nec ipsum poluit altendere nu- veretur, qui dixit, Cur non olim ex initio factum est : merum, cujus initium est ab uno, el finis in nullo. quandoquidem legeret, In initio fecit Deus; non exiNullus quippe numerus quamlibet magnus, vel dicitur, slimans impium, si credatur Deus habere initium, sed vel si dici jam non potest, cogitalur, cui non addi non habere principium. Quod si ita est, emendetur possit ut major sit. Et puto quod iste, quamlibet hæ- hoc auctore Evangelium, ubi scriptum est: In princiresim sub nomine Christi leneat contra Christum, vi pio erat Verbum. Cur enim non etiam hic iste dicat, lam sibi promittit in Christo, utique beatam, cujus In principio igitur quo? ejusne quo idem Verbum esse lunc poterit esse principium, cuin vilac hujus misere cæpit? Et quia Deus erat Verbum, potest eliam sic linis fuerit. Respondeat itaque, beata illa vita, quam dicere, quemadmodum in hoc libro dixit : Ejusne quio non negat habiluram vel habere principium, utrum idem Deus esse cæpit? Dicat hic, si placet, eliam ilhabitura, an non habitura sit finem ? Si dixerit habi. lam definitivam suam, ubi audit, In principio erat Verluram, quomodo se audebit dicere christianum ? Si bum : dicat ctiam hic, si audet, Nullum est principium dixerit non habituram, ubi est quod ausus est dicere, sine fine; ut ab ipsis etiam Manichæis, qui eum fornullum esse sine fine principium?

lasse, quia inimicum Legi Prophetisque reperiunt, liCAPUT III. – 4. Quærit etiam : Si mundus iste bentissime legunt, judicelur insanus. Quia vero disbonum aliquid esl, cur non olim ex initio ab co faclum plicet ei Deus qui fecit mundum, cur non displicet est, quod melius fuit?' Quasi se ipso aliquid melius Deus per quem faclus est mundus? De Christo enim scrifecerit mundum : aut ideo non debuerit hoc bonum plum est: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus fieri, quia non est æqualc facienti. Quod autem qux- esi (Joan. 1, 1, 10). rit, cur non istud olim ex initio factum sit; respon- CAPUT IV. – 6. Intelligat utique · Deum facere sum habeat, Imo vero olim ex initio factum est : ex bona posse, bonis autem a se factis egere non posse : initio utique suo, non Dei, cui nullum est initium. Si unde nec faciendis eguit, qui factis non eget. Sed autem hoc initium significari poluil, eo quod diclum summe bonus fecit omnia, sibi quidem imparia, sed esi, In principio secil Deus : quid est quod calumnia lamen bona. Bonum quippe etiam non summum, imo tur velut interrogans, in quo principio fecerit; cum vero etiam infimum, nisi a summo bono esse non posipse rursus quærat, cur non olim ex initio factum sit? set. Nimis autem de Dco male sentit, qui propterca Proinde sua verba illi replicanda sunt. Nam sicut ipse bonum csse aliquid negat, quia æquale Deo non esse propter id quod scripluin est, In principio secil Deus cognoscil. Ila enim non erit ille summum, sed insicoelum el lerran, argumentalur cl dicit, In principio mum bonum, si quidquid eo minus est, jam non est igitur quo? ejusne quo idem Deus esse coepil, an ex eo bonum. Porro si in rebus quas condidit, ea quæ sunt quo illum esse vacuum læduii? ila et nos ad id quod prima bona valde sunt imparia Conditori, quia ille ait, Cur non istud olim ex initio factum est ab eo? re- fecit, hirc facta sunt ; prolecto qui talibus non eguir spondeamus, et dicamus ei, Ex initio igitur quo? ejusne ad augendam beatitudinem suam, multo minus infequo idem Deus esse cæpil, an ex eo quo illum esse rioribus alque omnino infimis cguisse credendus est. vacuum Läduil? Hoc quippe illi displicct, quod non Quic lamen fecit tanquam bonorum omnium constituolim ex initio Deus fecerit cælum, cum dicit, Cur non tor. Nam Dominus Jesus, per quem factus est mun. olim ex initio? Tanquam ex illo initio facere debucrit, dus, non sola coelestia, sed etiain terrestria, eorumex quo est ipse qui fecit. Cur non bic limuit, ne die que lerrestrium quae videntur exigua, Deum creasse cendo, ex initio ex quo est ipse Deus, eum debuisse et creare sic indicat, cum dicit : Si ergo fenum agri facere cæluin, diceretur ei : Habet ergo Deus initium, quod hodie esi, el cras in clibanum mittitur, Deus sic ac per hoc secunduni sententiam luam habebit ct fi- vestit; quanto magis vos modicæ fidei (Mallh. vi, 30 )? nem; lu enim dixisti, nullum esse initium sine fine? Unus ergo atque idem Deus est institulor coeli et Porro si Deus caret initio, quomodo faceret aliquid lerre, stellarum et lierbarum, quidquid mensura, ex initio ex quo ipse est'? Ac per hoc ex initio fecit forma, ordine suo constat in cælo et in terra, quidi lo ex quo secit, id est, ex quo cæpit esse quod secit. quid vivit in cælo et in terra, quidquid sentit in colo Aul ergo deus ipsorum nibil boni unquam fecit : aut ct in lerra, quidquid intelligit in cælo et in icrra. secundum istuni, quodcumque boni secit, ex illo initio Quie non solum illi a quo sunt condila, sed nec inter fecit ex quo ipse cst; et labenti inilium, melyendus

se esse oportebal æqualia : et ideo sunt omnia . Nam est finis: aut sanctic Scripturae verbis debct acquie- si essent aqualia, unum genus bonorum esset, non scere, el intelligere Deum, qui ex nullo cæpit esse omnia. Nunc vero ideo sunt omnia bona, quia sunt principio, fecisse cælum io principio, vel ex quo coe aliis alia meliora, ct bonitas inferiorum addit. laudiJum esse coepit, vel in Filio; qui Jud:r'is interrogan- bus meliorum : et in rerum bonaruin inæqualitate ipsa tibus, quis esset, principiuni se essc respondlit (Joan. viii, 25).

i sic Mss. Edult vero, intelligat itaque.

• In Mss.: Nam Dominus Deus, per quem. · Editi, ex quo ivse non est. Al Mss carcnt bic negante s Editio Lov. bic addit, bona. Superfluo. j articula.

• sic potiores !ss. Al Lov., additur

est jucunda gradatio, ubi minorum comparatio am- generis, imo alque terreno cxorlu oceasuque sit pul. pliorum est commendatio.

chrum? CAPUT V. - 7. Ea vero quæ dicuntur mala, aut 9. Qux cum ila sint, non calumnielur dicenti Scri. vitia sunt rcrum bonarum, qu:e omnino extra, res bo- pluræ, Vidit Deus lucem quia bona est (Gen. I, 4). Non nas per se ipsa alicubi esse non possunt; aut sup- solum cnim lucem quam vocavit diem, et firmamenplicia peccatorum, qux de justitiæ pulchritudine ve- lum quod vocavil coelum, el solem el lunam el cartera niint. Sed ipsa quoque vitia testimonium perhibent sidera ; verum etiam ligna et herbas, el in aquis ac bonitali nalúrarum. Quod enim malum cst per vitium, tcrris quacumque mortalia, el creavit Deus summe profecto bonum est per naturam. Vitium quippe con- bonus, cl vidit quia bona sunt in genere atque ordine tra naturam est, quia naturæ nocet : nec noceret, suo. Nec limuil qui Spiritu Dei revelanle scripsit hun nisi bonum ejus minueret. Non est ergo malum nisi librum, futuros impios reprehensores, vaniloquos, et privalio boni. Ac per hoc nusquam est nisi in re ali- mentis seductores, primitus sux, deiude aliorum, qua bona : et si non summe bona, quoniam summe quos dclcctat blasphema loquacilas : quia et ipsos in bona incorruptibilis et immutabilis perseverat, ut quantum homines sunt, in quantum corpore atque Deus est; non tamen nisi in bona, quoniam non nocet anima rationali constant, in quantuin meinbra corponisi minuendo quod bonum est. Ac per hoc bona sine ris eorum suis distinguuntur officiis, et concordissima malis esse possunt, sicut ipse Deus, el qu:eque sure differentia in unitatem suæ pacis mirabili ordinatione riora cælcstia : mala vero sine bonis esse non pos- consentiunt, in quantum anima cis naturali excellensunt. Si enim nilril nocent, mala non sunt : si autem tia præstat alque imperal, in quantum sensus carnis nocent, bonum minuunt : cl si amplius nocent, ha quinque parlitos implet ac regulal, dissimili potentia, bent adhuc bonum quod minuant : et si lorem consu sociali convenientia, in quantum etiam mente atque munt, nihil natura rem:nebil cui noccalur; ac per rationc, quod bestialis aninia non valel, polest sapere hoc nec malum erit a quo noceatur, quando natura atque intelligere ', vidit Deus quia boni sunt; et idco defucrit, cujus bonum nocendo minuaiur.

creavit. Non enim tantum creatos postca vidit ; scd et CAPUT VI. – 8. Ulrum autem aliqua natura, hoc creandos ante prævidit : et quod perversa voluntate est, substantia prorsus ad nihilum redigatur, disputa et cxco errore maligni sunt, non ideo vidit quod non tio subtilissima est. Sed lides verâcissima · Dco can- cssent creandi ; prævidit cuin ubi sint ordinandi : el lát : Mulabis ea, el mutabuntur : tu autem idem ipse es sic eos ex eadein massa primæ prævaricationis merilo (Psal. ci, 27, 28). Nec fecit igitur, nec regit mutabi- damnata fecit vasa iræ, si usque in finem in hac malia bona, nisi immutabile bonum, quod est Deus. lignitale perdurant, ut prosint vasis misericordiac Porro bona mutabilia propterca bona sunt, quoniam (Rom. IX, 22, 23), quo per eorum acumina vanitatis a sumno bono facta sunt ; propterea mutabilia , quia diligentius arcana verilatis inquirant. Magna quippe non de ipso, sed de nihilo facta sunt. Quamobrem et opera Dontini, exquisila in omnes voluntates ejus (Psal. ipsa mortalia, quamvis ex aliqua parte poenalia sint cx, 2). Quid autem mirum est quia displicet humane cis quibus sola immortalitas polest perfecte beatilu- stultitiæ, quod opera sua placent divinæ sapientiæ ? dinis implere mensuram; habent tamen proprium Quid csi cnim aliud, Vidil lucem quia bona est, nisi decoris locum in pulchritudine temporum : sed major: quia placuit ei ? : quam humanus cst sensus, quo talis pulchritudo sen- CAPUT VII. - 10. Sed istc vaniloquus blasplietitur. Fides tamen illa quic Deo suo dicit, Omniu in malor, qui scripsit librum sacrilegis convicijs plenur mensura, el numero, et pondere constituisti ( Sap. xl, (in quo ulinam opus cjus displiceret ci, et non pula21 ), quamvis amore vivendi conditionem mortis ex- ret quia bonun est, sed viderel quia malum est), vj. horreal, Crealorem tamen omnium bonorum etiam dile quid dixerit : Adeo antca nescivil, inquit, luz quid de bonis mortalibus laudai. Nam iste ipse qui repré- essel, ul modo eam primum videns oplimam judicaret. bendit, ncc Deum esse credit, cujus lerrena opera vi- Ergo ct Dominus Jesus quando auditis verbis Cenludet esse mortalia, eumdem sermoncm suum, qui rionis miralus est, el dixit discipulis suis, Amen dico usque adeo illi placuit, ut cum litteris memoriæque vobis, non inveni tantam fidem in Israel ( Matth. vmi, mandare!, nisi vocibus ad sua quaeque verba pertinent- 10), ncscivil antea fides illa quid cssct, ul lunc cam tibus, et incipientibus tamen et deficientibus, implere primum videns optimam judicarcl. An vero . alius non possel : ita pulchritudinem disputationis, qua vult cam in corde Centurionis operabatur, quam ipse qui persuadere, qnidquid oritur ct moritur bonum esse mirabatur? El profecto amplius est unde possint bianon posse, nisi orientibus et inorieutibus syllabis non sphemarc insipientes cl infideles, quod miratus est Je. potuit explicare. Quid ergo mirum si in lam magna 'sus quantamcuinque hominis fidem, quam quod vidit universitate naturæ est aliquod infimum bonum in Deus lucem quia bona est. Polest enim qrisque ctiam ordinibus temporum, quod non permansione rerum, solita vidcre quia bona sunt, hoc est , sibi ea placita sieut nonnulla sublimia spiritualia, sed pro dccore sui comprobare : quisquis autem miralur, profecto sccun

dum consuetudinein qua bomines loquuntur , in. i Apud Lov., extra res omnes bonus. Abest, omnes, ab edilis aliis et Mss.

. ? sic ass. At edili, non potest, sapere atque intelligers · Editi, veracissime. At Mss., veracissima.

possunt, vidit Deus, etc.

: plures diss., nisi placuit ei ; omisso, quia. .. 'Edili, scd majoren. Nclius vero liss., sed mujor.

slu Mss., aut vero.

opinatum atque improvisam sibi csse significat quout inveniret. Ergo el ipsam Dcus fecit. Nec mala' cst pumiratur. Sed Jesus qui omnia præscielial, quod mi tanda, qnia informis: sed bona est intelligenda, quia randun aliis commcndabat, mirando laudabat. Quid formabilis, id est, formationis capax. Quoniam si buni autem Dcus vidit a se factum, quod non in luce, quod aliquid est forma, nonnihil est boni esse capacem ipse est, prius vidit esse faciendum ? Et quid tain ne boni. Sicut vor confusa est clamor sine verbis, vox ccssario sancla Scriptura tolies repeteret, quam quod vcro articulat: fit cum formatur in verba : est ergo vidit Deus bona esse que fccit; ut hinc informaretiit illa formabilis, ista formala ; illa que formam capit, pietas fidelium, non pro bomano sensu, qui scpc etiam isla quæ habet : nam quid börum unde fiat, in proinplú bonis rebus offenditur, quarum causas atque ordinem est. Neque enim quisquam dixerit de verbis ficri so. nescil, de creatura visibili atque invisibili judicare, num vocis : sed potius de voce fieri verba sonantia sed laudanti Dco credere et discere '? Tanlo enim quis non intelligat? quisque facilius aliquid proficiendo cognoscit, quanto CAPUT IX. – 12. Nec piitandus est Deus infor: religiosius, antequam cognosceret, Dco credidit. Vidit mcm prius fecisse maleriarn, el intervallo aliqoo intere ergo Deus lucem quam fecit, quia bona est, quoniam posito temporis formasse quod informe prius secerat : quod faciendum placebat ut fieret , factum placuit ut sed sicul a loquente fiunt vcrha sonantia , ubi non maneret, quantum cuique rei existendi sive manendi prius vos inforinis post accipit formam , sed formata a tanto fabricatore fuerat constitucnda mensura. Sed profertur ; ita intelligendus cst Dcus de materie quialiud cst lux quod est Deus, aliud lux quam fecit Deus. dem informi fecisse mundum , sed simul cam conIncomparabiliter alitent melior lux ipse qui fecit, nallo crcasse cum mundo. Non tamen inutiliter prius narmodo indigens . ca luce quam secit. El unde isle ca ralur unde aliquid fit, et postca quod inde til; quia lumniatur, cur non isia bopa lam olim, quam olim est clsi potcst utrumque simul fieri, non simul polest ipse, fecerit Deus #; hinc potius intelligeiidum est, utrumqnc narrari. quod non ea fecerit eorum indigus, sine quibus essc CAPUT X. – 13. Sirè crgo prius nomine cæli et in sua perfcct: beatitudine potuit sine initio sempi. lerra, vel terræ invisibilis et incomposite alque Jernus. Idco quippe istorum faciendorum causa sola abyssi tencbrose, materics ipsa informis significata Dei bonitas fuit, quia necessitas ejus ulla non fuit. csl rerum nolarum appellationibus; quia ipsa prorsus Quidqnid itaque iste convicialur Deo, quod velut lunc ignola cst humanis sensibus, et vix ulcumque intelliprimum lucem viderit qui fuisset lucis ignarus, qnam gilur, cum res in delerius commulanlur; lanqnam ei sit insulsum et vanum videret, si lucis ipse inlus ali- propinquet quidque deformius, nec perveniat tamen quid haberet.

ad illam informitatem quantulacumque vel visibilis CAPUT VIII. – 11. Quin etiam stultitiz scribentis remanens vcl intelligibilis spccies : sivc per ccelum assignat , quod lencbras dixerit sine initio semper el terram generaliter prius insinuala sit spiritualis suisse, lucem vcro initium sumpsisse de lencbris : corporalisque nalura; sivc aliquid aliud, quod hic quasi legerit in eo libro, cui calumniatur, tcnebras salva lidei regula intelligi p:cst : Deum tamcn rcsempiternas; cum scriptum sit, In principio fecit rum et summum ct bonum fecisse cuncia quir, cerniDeus cælum et terram : lerra autem eral invisibilis et mus, et qui meliora non cernimus , quamvis modus incomposila, el tencbræ erant super abyssum. Ex illo quo ca feceril comprehendi bumana mculc non pos. ergo tenebr.c esse coeperuni, ex quo consusa moles sil, dubitare fas non est. Sed cum istis indoclis bla · cocli cssc cæpit ac terræ, antequam facta esset lux, sphematoribus Lillcrarum sacrarum non ea rationum qua illuminarctur quod sine luce fuerat tencbrosum.

inaretur quod sine luce luerat tencbrosun. subtilitale agendum est, qua isla quercnda sunt el Quid autcm inconveniens, si mundanc maleriz fue- inter pacificos Dei filios disputanda. sant tenebrosa primordia, ut accedente luce melius CAPUT XI. — 14. Scd si pulat iste adversus li. quod factum est redderetur ; ct tanquam proficientis bros Legis et Proph larum se nosse, quod dicil se bominis, quod postca futurum erat, hoc modo signi. scire , summuni Deum incomparabilem splendorem inficaretur affectio? Quanquam qui munerc Dei poluerit

comprehensibilis esse lucis : primo audire ab eo vellem, perspicacius ista rimari, inveniet fortasse in creatura, cuius lucis existimet esse splendorem suminuin Deum; que ita facta narralur sinc intervallis lemporalium ulrum et ipsa lux Deus sit, cl uitrum Patrem intelligat morarum, distinctum mirabiliter ordinem rerum. Nc.

lucem, ejusque splendorem unigenitum Filium, quem que cnim materies omuino nihil est, de qua in libro

tamen confessus csl summum Deum. Quod si ita Sapientiæ legitur, Qui fecisti mundum de materia in

sentit, approbo et laudo. Sed quod eum quem credit formi (Sap. xi, 18). Non ergo quia informis dicta est,

csse lumen de lumine, vel incomparabilem splendo. omnino nihil est : nec Deo suit vel ipsa coælerna,

rem incomprehensibilis lucis , non credil essc opililanquam a nullo facta : ncc alios cam fecit, ut habe

cem mundi, iinprobo el culpo : eum ibi legal, Mundus 'ret Deus de qua facerel mundum. Absit enim ut dica

per eum factus est ; ubi legit, Eral lumen verum quod tur omnipotens non poluisse facere, nisi unde faceret,

accres, illuminat omnem hominem venientem in hunc mundura

sic meliores M:SS. Editi vero, credere et cedere.

In B., indigerel. Restituimus, indigens, ex auctoritate editionum Er. Lugd. Ven. Lov. M.

• Lov., ipse qui feceril Deus. Abest, qui, a nostris Mss. ct ab Am. Er.

I am. Er. et Mss. omittunt, quia. . ' Hinc remoyimnis glossema, quod a Mss. abest ; sed

vero in excusis ila insertum erat, sed polins de voce fieri sonum rerbi : vel potins de roce fieri verba sonan lia, cke.

· (les. 1, 10, $), limprolo etiam, ú nescit ; magisque merit ante solem et ante firmamentom, quad earium

Improbo nique detestor, si scit, a insidiator at dres postes manerpatum est, remota ab aspectibus terreplat neacientes in veteribus prius divinis Literis horum in superioribus partibus mundi, at solus Dens meriptum, Accedite ad eum, a illuminamiri (Psal. inter illam tenebrasque divideret ? Nam inter istas leXXXIII, 6); et, Præceptum Domini lucidum, illuminans nebras que nobis faciunt notissimam noclem , et laoculos (Psal. xvia, 9); et, Julumina oculos meos, se cem que nobis facit notissimum diem, laminaria unquam obdormiam in moriem (Psal. IW, 4). Neque nobis visibilia , ut dividerent, imperavil. Onis autem enim hoc orabat homo stique mortalis, ne unquam ferat, quamvis non sit indignandum potius quam ricorpore soreretur , aut corporalibus oculis somnis dendam, indicare istom nobis quod diem hore desi. De veniret optabat : sed eos ulique oculos sili illa- gnent, horas antem sol discernal atque distertinet, minari petebat, de quibus Apostolus dicit, Illuminatos et velle ut credamus quod Moyses ista ne cierit, et oculos cordis restri (Ephes. I, 18).

ideo diem antequam sol fieret nominaverit? Sed con15. Porro, si huic displicet lacem initium sum- veniant homines ad librum istias audiendam, et proçaisse de tenebris, etiam hoc enim verbis garrula ponatur eis quid sit credibilius , utrum istum nescire vanilaus exagital ; eidem apostolo hoc dicat, qui quamdam lucem el quemdam diem, quem sciebat scribens ad fideles ait : Puistis aliquando lenebre, Moyses; an Moysen nescisse islam lucem ac diem, nunc autem lus in Domino (Id. v, 8). Quis enim - quem non solum iste, verum etiam qui verba ejus boc fecit , nisi ille, qui, curn lenebre essent super non intelligunt, sciant. abyssum, dixit : Fiat luz; a facta est lux (Gen. 1, 3)? CAPUT XIII. – 17. Quid, quod etiam de aquarum Quod apertius alio loco idem apostolas expressii, di- congregatione ingerit nescio quis imperitissimus quz. cens : Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere , cla stionem ? imo vero non questionem, sed reprebenruit in cordibus nostris (Il Cor. ,6). Si autem live sionem , tanquam non recte dictom sit, Congregentur pulat Scripturis deesse propheticis , quod Filius sit aquæ in congregationem unam, et appareal arida (Gen. lumen de lumine, vel splendor locis', legat quod in 1,9); co quod aquis omnia tenebantur : ignorans quemeisdem Litteris legitur de Sapientia , Candor est enim admodum aqua in serios vapores lengala rarescat, lucis ælernæ (Sap. vii, 26): aut illud in prophetico et nebulosa caligine multum occupel spatii, exiguum l'salmo, Canlale Domino canticum novum ; cantate Do rero'si congregata denselur , nce jam levis rolitet, mino , omnis lerra : canlale Domino el benedicite no sed gravis fuitel. Quid ergo mirum, si rara terram men ejus, bene nuntiate diem ex die salutare ejus (l'sal.

leserat, spissala nudavit ? Quid, si etiam divino puta xcv, 1, 2). Quis est enim dies er die, nisi Filius lu. in magnos sinus lerre' subsedit, atque ita quidquid men de luinine? Salutare autem Dei esse Christum naturæ humid.c per lolum ejus jacebat , in paries conlegal in Evangelio, dicente Simeone sene, quando cavas confuens, recessil a cæteris , et quoil operieillum cognovit in manibus malris , carne minimum, bat apcruit. congregata in bumiliora succumbentia spiritu maximum , acceploque in manus suas ail :

qua mare interflueret el circumflueret , atque altiora Nunc dimiltis servum tuum, Domine, secundum verbum

deserens qua orbis emineret ? Omniuo quod polest hic fuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salulare luum

intelligi significatum esse, quod informis illa materies (Luc. ii, 29 et 30).

aquæ vel abyssi vocabulo insinuata sit, et species acCAPUT XII. — 16. Hic si responderit, aliam esse crperit duorum islorum gravium elementorum , huIucem de qua dictum est , Fuistis aliquando tenebræ, moris et humi * : et ideo dictum csse, Congregelus nunc aulem luz in Donino ; quia spiritualis lus men

aqua, quoniam labilis et mobilis ei species data est ; lis est isti, non carnis : aliam vero illam de qua scri

Appareat autcm arida, quia immobilis fixa est. Nam plum est, Dixit Deus , Fial lux; el sacla est lux; quæ illud quod magis Prophela libri hujus auclor intendit, ad oculos pertinet corporales : primo conlitebitur a

ut ejus narratio rerum factarum essel etiam præliguluce summa, quod est ipse Deus, ficri poluisse qualcın

ratio fulurarum , non est contentiosis et infidelibus cumque infimam lucem, bonam lamen. Deinde, unde

sensibus ingerendum. Cum ergo tot esilus pie quæscit ctiam qualis el quanta sit? postremo, ulrum spi- rentibus paleant, ne temere Lapla reprebendalur auritualis, an corporalis? Nisi forte fideles homines, qui clorilas : unde iste, nisi diabolico instinclu, in cis requamdiu sunt in corpore, peregrinantur a Domino bus eligit calumniari, quas non est idoneus perscrutari! (Il Cor. v, 6), possunt jam merilo ipsius fidei lux vo- CAPUT XIV. - 18. Quod vero in hominis condicari, ct Angeli non possunt, qui semper vident faciem torem Dcum cæcus et ingralus invehitur, et audet Patris (Matth. Xviii, 10) ? Unde ergo scit utrum talis dicere ei qui se finxit, Quare sic me fecisti ? cum omniJux primitus facta sit ? Unde scit quomodo in illa luce no quomodo sit faclus ignoret, multum praecipitis vespere et mane possit intclligi? Quomodo denique mentis audacia est. Sed sasa irc permilluntur isla senario numero presentala suerit operibus Dei, et in garrire, ut lanquam de negligentia somno excitentur ca septima rcquieverit Deus, unde ad istos dies nobis notissimos, qui solis circuitu revolvuntur , seplenarii In Mss., denseatur. ipsius numeri quædam forma translata est ? Sed et si Sic potiores Mss. Al edili, lerra.

I plures Mss., apparuil. lux facta est corporalis, unde novit quomodo essc po in probæ notae Mss., humoris et humidi.

! Posi, vel splendor lucis, addilum apud lov., alernæ : $ Edili, immobilis et fixa est. Particulam, el, auctoritate scd superduo.

manuscriptorum expunximus.

vasa miscricordize (Rom. ix, 20 23), et studio respon- fuisse : cujus capaces nondum fucrunt qui hanc usurdevdi pestilentibus maledictis, adhibeant curam sa pantes contra velitum, per inobedientiam pcccalubribus dictis. Ecce enim in eo quod reprehendit verunt. isle hominis Conditorem , quia prohibuerit eum sil- 20. Quibus autem videtur sic hominem fieri debuisse, mere cibum dignoscentiæ boni el mali ( Gen. 11, 17), fit peccare no'let ; non eis displiceat sic esse faclinn, tanquam eum pecoribus parem esse voluisset nescien- ut non possct peccare si mollet. Numquid enim, si mc. tibus ista discernere, el hoc ei negasset cui polesta- lior esset qui non posset pcccare, ideo non bene factus tem dedisset in bestias , quo solo homo superat est qui posset et non peccare ? Aut vero usque adeo bestias ; quam necessarium est vitae bene agendix, desipiendum est , ut homo videat melius aliquid fieri quod discimus quædam jufeliciter disci , et selicius debuisse, ct lioc Deum vidisse non pulet; aut putet nornulla nesciri? Morbos enim et dulores quanto se vidisse, et credat facere noluisse; aut voluisse quidem, licius nesciremus ? Si ergo medicus nos ab aliquo cibo scd minime poluisse ? Avertat hoc Deus a cordibus prohiberet, quo accepto ægrolaturos esse præsciret, piorum. Si ergo ratio recta demonstrat, rationale:n cl ob hoc appellaret eumdem cibum dignoscentiæ sa- creaturam illam esse meliorem, quæ nulla inubediennilatis et imbecillitatis, co quod per ipsum homo cum tia descrit Deum, quam istam que ila deseruit : sciat rgrolare cæpisset , experiendo dignosceret quid in- quisquis hoc sapit, nec illam deesse coelestibus rebus leresset inter contraclain malam valetudinem et per- qui nunquam deserit Deum, nec islam ila essc factam ditam sanitatem ; quod utique melius ignorassct , et ut aliqua necessitate descrere cogeretur Deum; et in illa quam perdidit sanitate mansisset, credens me quia voluntate deseruit, nihil ex hoc diminutum sadico per obedientiam , non morbo per experientiam: pientissimis dispositionibus Dci , qui el malis bene et numquid talem medicum invidisse nobis ejusmodi perversis recte utitur, et de humano genere juste mcscientiam diceremus? Quis dubitet malum esse pec- ritoque damnato familiam sanctam atque numerosam, calum? El lamen cum laudc dictum est de Domino non cjus merilo, sed gratia sua factam, in alernum Jesu Christo, quia non noverat peccatum (Il Cor. v, 21). regnum se translaturum essc lestatur. Non ergo noverat loc malum, atque ideo illam unde

21. Quæ cum ita sint, nec Deus occultare debuit Adam probibitus est, boni el mali dignoscentiam non lignum, quod propter consecuturam hominis misehabebat. Nic si qurralur, Quomodo quod non nove riam, si ex illo contra prohibitionem usurpato dignorat, arguebat? neque enim peccata non arguebal : sccret a quo bono decidisset , el in quod malum inciOmnia autcm quæ arguuntur, sicut dicit Apostolus, a disset, appellavit lignum dignoscentie boni et mali. lunine manifestantur ( Ephes. V, 13): quomodo igitur Cur enim occultaret de quo mandatum dabat, et per a quo arguebantur, ignorabanlur? Nonne rcclissiine quod obedientiam commendabat ? Nec ignarus fuit horespondebilur, et noverat, el non noverat ? Rectissi

minem peccaturum : sed simul etiam, quid justi el me omuino : noveral enim per sapientiam, non nove

boni fucrat et de pcccante facturus, summa utique rat per experientiam. Huic itaque divinæ sapientie

divinitate præscivit. Nec institnit quod obesset , si credere debuit Adam, ut ab illa mali scientia qur sit

homo sibi obesse noluisset : sed potius instituit quod per esperientiam, præceplo Dei obcdiens temperarci.

prodesset; quia liomo non sine bona mcrccde obcSic enim malum nescissct , nisi fecisset. Fecit autem

dientiam custodisscl , cl non sine utili excmplo , ut sibi, non Deo. Nihil enim facere poluit voluntale in

eam sancti ejus postcri custodircnt, pænas inobeobedientiic , nisi quod ipse palerclur lege justitiæ.

dicntie persolvisset. Nec voluit quod nori poluit : hoc liec est namque pana inobedienti homini reddita in

enim voluit, ut aut obediens honno esset , aut inobesemetipso, ut ei vicissim non obedialur nec a semel.

diens impune non esset. Ncc infructuose voluit, quod ipso. De qua re uberius in aliis, et maxime in quarto

homo non fuerat scrvaturus, jubere : quia poena con. decimo libro de Civilale Dei disputavimus.

lemptoris docuit alios obedire. Nec in homine pars 19. Nunc autem breviler responderim ad id quod

Dei restilit Deo : quia si hominis anima pars Dei esail iste, hominis instilutorem a magno bono proli

set, ncc a se ipsa, nec ab aliquo decipi, nec ad aliquid buisse quem fecerat, dum eum pecori similem sine

male facicndum, sive patiendum, ulla necessitale dignoscentia boni et mali esse voluissel, Hæc enim

compelli , nec in mclius vel deterius mutari omnino dignoscentia non est beati hominis sapientia , sed

poluisset. miseri experientia : unde lignum nomen accepit, a

22. Flalus aulem ille Dei qui hominem animaril cujus cibo est homo prohibitus, ut obedientia com

(Gen. 1, 7), factus est ab ipso, non dc ipso '. Quia ncc mendaretur quæ maxima est virtus, el, ut sic dise

hominis datus, hominis pars est; nec homo eum facit rim, omnium origo malerque virtutum , in ea nalura

de se ipso, scd ex aerio halitu sumplo ct elfuso : cui sic dalum est arbitrium liberæ voluntatis , ut cam

Deus vcro poluit et de nihilo, el vivum rationalem tamen necesse sit vivere sub potestate melioris.

que , quod non potest homo, Quamvis nonnulli exiQuanquam non defuerint quibus visuin est illam di

stiment non lunc animatum primum hominem, quangnoscentiam boni et mali magnum aliquod bonum

do Deus in ejus faciem
de Deus in eius faciem sum vit

sulfavit, et factus est in

a factus

Edilio Lov , non de se ipso. Minus bene. 1 Sula editio Lov., quod dicimus.

? nic Am. Er. el aliquot mss. addunt, potuit. Quidam co• In excusis, et bonum perditam sanitalem. Abest, bo- . dices, reddere. Lov. cum nonnullis aliis codicibus, facere. nam, a viss.

Omittunt præcipui manuscrioli.

« PredošláPokračovať »