Obrázky na stránke
PDF
[ocr errors]

magnus mons fiicliis sit , ut impleret universa in fase dignanter audiant Jud.ci , nos lamen ubi possumus, ciem terræ (Dan. 11, 35) ? Sic enim et gentes que di- cum corum dilectione prædicemus. Nec superbe glo-f cunt, Venite, ascendamus in monlem Domini, niisquain ricmur adversus ramos fraclos : scd potius cogilemna terrarum pergere et pervenire contendunt. Ubi sunt, cujus gratia, ct quanta misericordia, cl in qua radice ibi ascendunt : quia in omni loco sacrificium offerlur inscrti sumus ; ut non alla sapicntes, scd humilibus secundum ordinem Melchisedec. Et sicut alius consentientes (Beda seu Florus, ad Rom. xi), non cis propheta dicil, Exterminat Deus omnes deos gentium cum presumptione insultando , sed cum iremore lerræ, el adorant cum unusquisque de loco suo (So- exsullando dicamus (Psal. 11; 11), Venile, ambulemus phon. 11, 11). Cum ergo vobis dicilur, Accedite ad in luce Donini, quoniam magnum nomen ejus in geneum : non vobis dicitur, Naves aut jumenta pr:epa- ribus. Si enim audierint el obaudierint, crunt inter rale, et vestris victimis onerale, cl dc tam longinquo . cos quibus dictum cst : Accedite ad eum, el illuminami, pergile ad locum ubi Deus sacrificia vestra devotionis ni (Rom. x1); et vullus vestri non erubescent. Si auacceplet; scd , Accedite ad eum qui in vestris auri. tem audiunt cl non obaudiunt, vident et invident, in. bus prædicatur, accedite ad eum qui ante oculo3 ve- ler eos sunt de quibus dictum est : Peccalor videbit, stros glorificalur. Ambulando non laborabilis : ibi et irascelur; dentibus suis frendet, el labescel (Psal. cxi, enim acceditis, ubi creditis.

10). Ego aulem, dicit Ecclesia Christo,velut oliva fruta CAPUT X. — 15. Qua charitate invitandi Judæi clifera in domo Domini, speravi in misericordia Dei in ad fidem. Hicc, charissini', sive gratanter, sive in æternum, et in sæculum sæculi (Psal. Li, 10).

" Editi, fratres charissimi. Abest, fratres, a Mss. nec apud Augustinum facile occurrunt junctæ simul hæ duce

voces, fratres charissimi, præler quam in supposititiis ser-
monibus.
mo

SEQUUNTUR OPERA ADVERSUS MANICHÆOS, QUÆ AUGUSTINUS TEMPORE PRESBYTERII AC EPISCOPATUS SUI CONSCRIPSIT. His etiam subjicitur index aliorum Opusculorum, quibus in eosdem hæreticos ante suum presbyteratum ex professo egit,

necnon cæterorum in quibus ipsos obiter quocumque lempore reprehendit.

[blocks in formation]

Librum de Utilitate credendi recenset Augustinus primum eorum quos edidil tempore sui presbyteralus. Ilanc vero dignitatem Hippone suscepit sub initium anni 391 ; quod jam alias demonstravimus in secundi lomi præfatione, ad Augustini epistolas 8, 9, elc.

Opus Honorati causa scripsit, ut a Manicha'orum errore amicum revocaret, quem olim in eorum laqueos ipse conjecerat, sicuti sub libri exordium confitelur. Deceptus fuerat Honoralus speciosis illis Manichicorum pola licitationibus, quibus se nihil nisi quod ratione evidens et apertum fieret , docturos promittebant : irridebatgue ille in catholicæ Ecclesia disciplina, quod fides hominibus imperaretur, nec verum eis ratione demon. straretur. Cum igitur falsa veritatis specie illusus, non temporalis commodi gratia inducius adhæreret errori, sicque magis deceptus ab hæreticis, quam hæreticus esset ; spcravit Augustinus fore ut illum ad veram religionem adduceret, si modo ostenderet , Manichæos sacrilege ac lemere in eos invchi, qui catholicæ fidei aucloritatem sequcntes, anlequam illud verum, quod pura menle conspiciur, intueri queant, credendo præmuniuntur, et illuminaturo prir parantur Deo. Id autem sic præstat hoc in opere, ut Veteris quoque Testamenti, cujus illi maxime reprehensione coinmovebant imperilos, patrocinium suscipiat.

Augustini labori studioque oplatus erga Honoratum respondit eventus; si lamen is est, ut Rivius arbitratur, qui ab urbe Carthagine scribebat ad Augustinum circa annum 412, el varias illi quæstioncs enodandas proponebat. Quamvis enim Honoralus isle necdum Baptismum percepissel , illæ tamen quæ ab eo proponuntur quzstiones minime redolent manicharum, nec de Manichæis nisi ex occasione loquitur ipsi Augustinus, el lanquam de iis quos ipse censerci hicreticos. Istum ipsum Honoratum, cui Augustinus epistolam 140 scribit, presbyterum Cassiodorus nuncupal : qui forte ad presbytcralum provectus postea fuerit. Loquitur Augustinus in epistola 83, de morle alterius cujusdam Honorati presbyteri. Sub finem quoque vitir suæ scripsit epistolam 298 ad Thabennensem episcopum ejusdem nominis.

De libro subscquente vide lib. 1. cap. 14, Retractationum, tom. 1, col. 605, n. 1, n verbis Jam vero, usque ad col. 608, n. 6, verbis, Idem viderctur esse. . M.

HIPPONENSIS EPISCOPI DE. UTILITATE CREDENDI

AD HONORATUM

Liber unus (a).

contra Manichacos discutat, probatque ipsos sacrilege ac temere in eos invehi , qui catholicæ fidei auctoritatem sequenlés, ad mysteriorum intelligentiam sese illius subsidio comparant, dum ea credunt que nondum valent animo percipere. sed imprimis ostendit Vetus Testamentum perperam ab iisdem hæreticis reprehendi.

--+3700++++ CAPUT PRIMUM. - 1. Quo consilio hæc lonoralo 2. Est igitur inihi propositumi, ut probem tibi , si scribal. Hæreticus el hæreticis credens , non idem. possim, quod Manichri sacrilege ac lemcrc inveha!Operis argumentum. Quomodo per Manichæos Augusti- tur in eos qui catholicæ fidei auctoritatem sequcntes, nus deceplus evascril. Manichæorum dictum in suæ antequam illud verum, quod pura mente conspicitur. seclæ deserlores. Si mihi, Honorate, unum atque idem intueri queant, credendo premuniuntur, et illuminavideretur esse, hæreticus, et credens hæreticis liomo, turo prirparantur Deo. Nosli enim, Honorate, non lam lingua quam stilo in hac causa conquiescendum aliam ob causam nos in lales loomines incidisse , nisi mili esse arbitrarer. Nunc vero cum inter burc duo quod sc dicebint, terribili auctoritate separala, mera' plurimum intersit : quandoquidem bærcticus est, ut el simplici ratione eos qui se audire vellent introdumea fert opinio, qui alicujus lemporalis commodi, et cluros ad Deum, et errore omni liberaluros. Quid maximc gloriae principalusque sui gratia , falsas ac enim me aliud cogebat, annos fere novem, sprela renovas opiniones vel gignil vel sequitur; ille auicin ligione quæ mihi puerulo a parentibus insita erat, hoqui hujusmodi hominibus credit, homo est imagina- mines illes sequi ac diligenter audire (6); nisi quod tione quadam veritatis ac pietatis illusus : cum hæc nos sup. rstitione lerréri,.et lidem nobis ante rationen ergo ila sint, non pulavi apud le silendum esse, quid imperari dicerent, sc aulem nullum premere ad fidem, mihi de invenienda ac rctinenda veritate videatur; nisi prius discussa et enodala veritate ? Quis non his cujus, ul scis, ab ineunte adolescentia magno amore pollicitationibus illiceretur, præsertim adolescentis Nagravimus. Sed res est longe remola a vanorum ho- animus cispidus veri, etiam nonnullorum in schola minum montibus, qui nimis in hæc corporalia pro- doctorum hominum disputationibus superbus et gargressi atque lapsi, nihil aliud pulant esse, quam quod rulus : qualem me tunc illi invenerunt, spernentem istis quinque notissimis nuntiis corporis sentiunt ; et scilicet quasi aniles fabulas, ct ab eis promissum, quas ab his plagas alque imagines accepcrunt, eas apertum et sincerum vcrum tenere atque haurire cusecuin volvunt , etiam cum conantur recedcre a sen- pientem ? Sed quze rursum ratio revocabat , ne apud sibus; el es earum mortifera et fallacissima regula cos penitus harcrem, ut me in illo gradu quem voineffabilia penetralia veritatis rectissime se metiri cant Auditorum tenerem, ut hujus mundi spem atque putant. Nihil est facilius, mi charissime , quam non riegotia non dimillerem ; nisi quod ipsos quoque anisolum se dicere, sed etiam opinari verum invenisse : inadveriebam plus in refellendis aliis disertos et scd quam reipsa dillicillimum sit , agnosces, ut con- copiosos esse, quam in suis probandis firmos et certos lido, lois litteris mcis. Qux ul libi prosint, aut certe nihil manere ? Sed de me quid dicam , qui jam catholicus obsint, omnibusque omnino quorum in manus forte christianus cram? que nunc ubera., post longissidevenerint, et rogavi Dcum, et rogo; et spero ila mam silim pene exliauslus atque aridus , lola avidifore, si bene mihi conscius sum, quod ad hunc stilum tate repclivi, eaque altius llens el geméns conciissi et pio el oflicioso animo , non vani nominis appelitione expressi , ut id manaret quod mihi sic'affecto ad reac nugaloriæ ostentationis acccssi.

creationem satis essc posset, et ad spem reducendam

ADMONIT!O PP. BENEDICTINORUM. Ad emendandum librum de utilitate credendi usi sumus codicibus MSS. Vaticanis quinque, Gallicanis septen, Victorino, Germanensi, Corbciensi, Michaelino, Cisterciensi, Laudunensi majoris Ecclesiæ, et exemplari domini de Maran Tolosalis, variis etiam lectionibus trium Belgicorum per Lovanienses vulgatis, ac tandem cditionibus antiquis ac præt. cipuis.

Counparavimus præterca eas omnes editiones initio Retr. et Confess., t. 1, memoratas. M. · Fdiu, mira Melius aliquot ass., mera. * In excusis , qui nunc ubera Ecclesice. Al in Mss., quæ nunc ubcra; omissa voce, Ecclesiæ. · » Editi, avidus. Emendantur a Mss. (a) Scriptus circiter annum 391. (cvid. lib. 1 Confess. cap. 11, el lib. 5, cap. 14.

vile ac salutis. Quid crgo de me ipso dicam ? Tu subosendant animos Ignaros el negligentes sui, quæ nondum christianus, qui horlalu meo, cum eos maxima turba est , populariter accusari possunt : devehementer exsecrareris, vix adductus cs ut audiendi sendi autein populariter, propter mysteria que his tibi atqne explorandi viderentur, qua, quxso, alia re continentur , non a multis adınodum possunt. Qui delectalus es, recordare, obsecro le, nisi magna qua vero pauci hoc facere noverunt, non amant proraJam prxsumptione ac pollicitatione rationum ? Scd tula et famigerula quædam iu disputatione certamina ; quia diu multumque de imperitorum erroribus latis et ob hoc minime noli sunt, nisi his qui eos instansime ac vehementissiine dispu:abant, quod cuivis me- tissinic requirunt. De hac igitur Manichæorum leme. diucriter erudito esse facillimum, sero didici : si quid rilale , qua Vetus Testamentum et catholicam fidein eliam suorum nobis inserebant , necessitale rclinen- reprehendunt , accipe, obsecro , quæ me moveant. dum, cum alia non occurrerent in quibus acquiescere- Opto autem ac spero lc hoc animo accepturum, quo mus, arbitrabamur. Itaque nobis faciebant quod insi- a me dicuntur. Scit auteni Deus, cui nota sunt arcana diosi aucupes solent qui viscatos surculos propter conscientiæ meæ, nihil me in hoc sermione malitiose aquam deliguni', ut silientes aves decipiant. Obruunt agere : sed ut existimo accipiendum esse , veri proenim. et quoquo modo cooperiunt alias que circa bandi causa : cui uni rei vivere jam diu statuiinus, sunt :quias , vel inde etiam formidolosis molitionibus el incredibili sollicitudine; ne mihi errare vobiscum detcrrent, ut in eorum dolos , non electione , sed facillimum fuerit, iter autem rectum tenere vobiscum inopia dccidant.

sit, ne durius loquar diflicillimum. Sed præsumo . 3. Sed cur non ipse mihi respondeo, quod islü quod cl in hac spe

quod et in bac spe, qua spero los viam sapientie laulæ ae lepid:e similitudines alque hujusmodi repre- mecuin obtenturos, non me deseret ille cui sacrahensiones, in omnes qui aliquid docent, a quovis tus sum : quem dies noctesque intueri conor ; et adversario effundi urbanissime ac dicacissime pos- quoniain propter peccata mea propterque consuelutsunt ? Sed ob hoc putavi aliquid talc inserendum lile dinem plagis veternosarum opinionum sauciatum ociiTeris meis , ut cos admoneam, desinant talibus agere: lum anima gerens, invalidum me esse cogiiosco, st pe ut quemadmodum ille ait, separatis nugis locorum rogo cum lacrymis. Et quemadmodum post longam communium, res cuin re, causa cum causa, ralio cum cæcitatem ac lenebras luminibus vix apertis, et adhuc ratione confligat (Cicero). Quare desinant dicere illud, lucem palpitando aique aversando, quam lainen dequod in ore babent qnasi necessarium, com eos siderant, recusantibus, præsertim si eis solem istum onisaue deseruerit qui diutius audisset , Lumen per quispiam conetur ostendere : ita mili nunc evenit, illum Transitum fecit. Vides enim tu, mca maxima non neganti esse ineffabile quiddam el singulare anicura (nam de illis non nimis estuo), quam hoc inane na bonum quod mente videatur ; el mc ad contemet facillimum ad reprehendendum cuivis esse possit. plandum nondum esse idoneum cum flelu et gemitu Itaque hoc discutiendum dimitto prudentic luæ. Non confitenti. Non me ergo deseret, si nihil fingo, si enim sercor ne me arbitreris inhabitatum luntinc, officio ducor , si verilalem amo, si amicitiam diliga, cum vitic hujus mundi cram implicalus , tenebrosam si mullum meluo ne fallaris. spem gerens , de pulchritudine uxoris, de pompa di CAPUT III. – 5. Quadruplex scripluras Veteris Tevitiarum, de inanitate honorum cæterisque noxiis et slamenti traclandi ratio. Historia et æliologia in Scriperniciosis voluptatibus. Hæc enim omnia , quod te pluris. Analogia. Allegoria. Lex non necessaria nisi iis non latet, cum studiose illos audirem, cuperc el spc- quibus utilis est servilus ac limor. Mysteria in veleri rare non desistebam. Neque hoc corum doctrine Loge velata. Omnis igitur Scriptura , quæ Teslanientribuo : fateor enim et illos sedulo monere, ul isla lum Velus vocalur, diligenter eam nosse cupientibus cascantur. Sed modoine dicere desertum lumine, cum quadrifaria traditur ; secundum bisloriam, sceundum ab bis omnibus umbris rerum me averlerim, soloque Uliologiam, secundum analogiam, secundum allegovictu ad valetudinem corporis necessario contenlis riam. Ne me ineplum pules , græcis nominibus utenesse decreverim , illustratum autem atque fulgentem lem. Primum quia sic accepi , nec tibi hoc aliter suisse , cum ista diligerem et his involulus tenercr, audeo islimare quam accepi. Deinde tu quoque anihominis est, ut milissime dicam, minus acule consi- madver!is, non csse harum rerum apud nos usilata dcrantis res , de quibus loqui multum amal. Sed vc- nomina : qur si fabricassem interpretando, essem wiamus ad causam, si placel.

profecto ineplior; si autem circumloquerer, minus CAPUT .- 4. Manicha'i Velus Testamentum re- essen in disserendo expedilus. Id tantum oro crodas, prehendunt apud imperilos. Nam bene nosti quod re- quoquo modo errem , nihil a ine indato ac lumido prehendentes Manichæi catholicam fidem, el maxime fieri. Sccundum historiam ergo traditur, cum docetur Velus Testamentum discerpenles el dilaniantes, com- quid scriplum, aut quid geslum sit; quid non geslum, mcrent imperilos : qui profecio nesciunt quatenus sed tanlummodo scriplum quasi gestum sit. Secunsint accipienda illa, el quemadmodum hausta utiliter dum aliologiam , cum ostenditur quid qua de causa in venas quasi vagicntium adhuc animarum medul- vel factum vel dictum sil. Secundum analogiam, cum lasque descendant. Et quia sunt ibi quædam quæ demonstralur' non sibi adversari duo Testamenta, Eslili, prope aquam. Al Mss., propter aquam : eodem

Velus et Novum. Sccundum allegoriam, cum docetur sensu.

non ad lillcram esse accipienda quxdani quic scripta Sullit, sed ligurale intelligenda. .

mecum consideres. Nosti cnim quod auctoris sui l. His omnibus modis Dominus noster Jesus Chri. Mavich:vi personam in Apostolorum numerum inchuslus et Apostoli usi sunt. Nam de historia illud sum- cere molienles, dicunt Spiritum sanclum , quem Doptum est, cum objcctum essel , quod die sabbali minus discipulis se missurum esse promisit, per discipuli ejus spicas evulsissent : Non legistis, inquit, ipsum ad nos venisse. Itaque si illos Aclus Apostoloquod fecit David , cum esuriret, el qui cum eo eranl; fum acciperent, in quibus evidenler adventus sancti quomodo intravil in domum Dei , el panes propositionis Spiritus prædicatur (Acl. 11, 2-4), non invenirent quomanducavit , quos non licebat ei manducare, neque eis modo id immissum esse dicerent. Volunt enim nescio qui cum eo erant, nisi solis sacerdotibus (Matth. XII, quos corruptores divinorum Librorum ante ipsius 3, 4)? Ad aliologiam vero illud pertinet , quod cum Manichæi tempora fuisse; corrupisse autem illos qui Christus prohibuissct uxorem abjici, nisi fornicatio- Judæorum legem Evangelio . miscere cupiebant. Hoc nis causa, relatumque esscl ab interrogantibus, Moy- autein de Spiritu sancto dicere nequcunt, nisi forte sen libello dato repudii permisisse licentiam : Hoc, divinassc illos asserant, et posuisse in suis libris inauit. Mouses fecit propter duritiam cordis vestri quod contra futurum aliquando Manichæum, qui Spi( Id. xix, 8). Hic enim causa reddita est cur illud ritum sanctum per se missum esse dicerel, proferreil Moyse pro tempore bene permissum sit; ul loc lur. Verum de Spiritu sancto alias planius aliquid quod Christus præcipiebal, alia jam tempora demon- eloquemur. Nunc ad hoc quod intenderam redeamus. strare videretur. llorum autem temporum vices, 8. Nam et historiam Veteris Testamenti, el alioalqnc ordinem mira quadam divind providentiac dis logiam, et analogiam in Novo Testamento inveniri, positione digesluni alque compositum, longum est satis, ut puto, est demonstratum : de allegoria reslat esplanare.

ostendere. Ipse Liberator noster in Evangelio alle7. Jam porro analogiam', qua utriusque Tesla goria utitur ex Vetere Testamento : Generalio, inquit, menti congruentia perspicitur, quid ego dicam usos hæc signum quærit; el non dabitur ei nisi signum Jone fuisse omnes quorum auctoritati illi cedant; cum prophetæ. Sicut enim Jonas in ventre ceti Tribus diebus secum ipsi considerare possint , quam multa soleant el tribus noctibus fuil , sic et Filius hominis tribus diedicere immissa esse Scripturis divinis a nescio qui. bus el tribus noctibus erit in corde terræ (Matth. III, bus corruptoribus veritatis ? Que vox mihi semper 39, 40). Nam quid ego de apostolo Paulo dicam , qui quidem , etiam cum eos audirem, invalidissima visa ctiam ipsam Exodi bistoriam fuluric christian:plebis est : nec mihi soli, sed etiam tibi (nam bene memini)

allegoriam fuisse significat ad Corinthios Epistola el nobis omnibus, qui paulo majorem diligentiam in

prima? Nolo antem vos ignorare , fratres , quia palres judicando habcre conabamur, quam turba creden nostri omnes sub nube fuerunt, el omncs per mare Irans. tium. Nunc vero posteaquam mihi sunt exposita al ierunt , et onincs in Moysen · baptizali sunt , in nube que enodala mulla , quæ me maxime movebant, ea cl in mari : et onines eumdem cibum spiritualent nianscilicet in quibus illorum plerumque se jactat, ct quo ducarerunt, et onines eumdem potum spiritualem bibesecurius sine adversario, eo effusius exsultat oratio; runt. Bibebant enim de spirituali consequente cos petra"; nihil mihi videtur ab eis impudentius dici , vel ul mi petra autem erni Christus. Sed non in pluribus corums tius loquar, incuriosius ct imbecillius, quam Scriplu coonplacuit Deo :: proslrali enim sunt in deserlo. Hæc ras divinas esse corruptas : cum id nullis in tam

aulem figuræ nostræ fuerunt, ul non simus cupidi marccenti memoria exstantibus exemplaribus possint lorum, sicul et illi concupicrunt. Neque idola colamus, convincere. Si enim dicerent eas sibi penitus acci sicul quidam ex illis, sicul scriptum est : Sedit populus piendas non putasse , quod ab his essent conscripta, manducare el bibere, el surrexerunt ludere. Neque quos verum scripsisse non arbitrarentur; essel ulcum

fornicemur , sicut quidam ex illis fornicati sunt, et ceque tergiversalio eorum reelior , vel error humanior. ciderunt una die viginti tria millia hominum. Neque Hoc enim de illo libro fecerunt , qui Aclus Apostolo, lentemus Christum , sicut quidam eoruiu tentaverunt, rum inscribitur. Quod eorum consilium, cum mecum cl a serpentibus interierurl. Neque murmuremus , sicut. ipse pertracto, nequeo salis mirari. Non enim sapien- quidam ex illis murmuraverunt , el perierunt ab extertiam hominum in hac re, sed cor mediocre desidero. minalore. Omnia aulem isla in figura contingebant illis. Tanta enim liber isle habet, que similia shit his quæ Scripla autem sunt ad correptionem nostram , in quos accipinnt, ut magna stultitiæ mihi vidcatur, non et fines sæculorum devenerunt (1 Cor. x, 1-11). Est item hunc accipere , et si quid ibi eos offendit, falsum at- apud Apostolum allegoria quædami, sane ad causam que immissum dicere. Aut si lalis oratio impudens maxime pertinens, ideo quod ipsi eam in disputando est, sicuti est, cur in Pauli Epistolis, cur in qualuor proferre atque ostentare consuerunt. Idem enim PauEvangelii libris ea valere aliquid pulant, in quibus lus dicit ad Galatas : Scriplum est enim quod Abra. haud scio an multo plura sint proportione, quam in ham duos filios habuit; unum de ancilla, el unum de illo libro csse polucrunt, quæ a corruptoribus inter- . libera : sed is quidem qui de ancilla , secundum carnem jocia crcdi volunt? Sed nimiruin illud est quod mihi videtur, quod pelo placidissimo el serenissimo juclicio

· Fditi, in Moyse. Al Mss. juxta græcum, in Moysen. Sic

infra consentientes græci veteres libri liabent, "Tibebant In excusis, analogia. In Mss. vero, analogiam. Refertur enum; ubi edili, ribebant autem. ad verbum, usos, quod cum accusandi casu non ineleganter In Mss., prosequente cos petra. jungitur. Sic io'ra, cap. 8, cujusmodi vi im usus fuerur.

• Editi, beneplacuit Deo. Al Mss., complacuit.

na us est; qui aulem de libera , por promissionen : quæ gant laicri, qui liac volunt antc condemnare, quarr. surl per allegoriam dicta. Nam hæc sunt duo Tesla- discere. . men!a ; unum quidem de monte Sina in servitulem ge- CAPUT IV. – 10. Tripler crror legentium. Sed ut verans, quod est Agar. Sina enim mons esl in Arabia, oinissa intcrim allicudine scientix , sic agam tecum, qui confinis ei oun nunc est Jerusalem , el servit cum quomodo agendum arbitror cum familiari meo; id filiis suis. Quæ autem sursum est Jerusalem , libera esl," est , sicut ego possum, non sicut doctissimos viros gure est maler omnium nostrum (Galat. 1, 22-26). . posse miratus sum : tria genera sunt erroris , quibus

9. llic igitur illi liomincs nimium niali, dum fru- ' homincs errant, cum aliquid legunt. De singulis distrare Legem conantur, eas Scripturas approbare nos cam. Primum genus est, in quo id quod falsum est cogunt. Altendunt enim quod dictum est, i: servitule verum pulalur , cum aliud qui scripsit pulaverit. Alesse eos qui sub Lege sunt , ct id ultimum præ cæ. terum est, quamvis non lam late patens, non tamen Teris ventilaut : Evacuali eslis a Chrislo, qui in lege minus noxiuin, cuni id quod falsum est rerum pulajustificamini ; a graria excidistis (Id. v, 4). Nos harc lur, id lamen pulalur quod ctiam ille qui scripsit pilomnia vera csse concedimus, ncc illam legem neces- Cavil. Tertium est, cum ex alieno scriplo intelligitur sariam cssc dicimus, nisi cis quibus cst adhuc utilis aliquid veri, cum hoc illc qui scripsit non intellexerit. servitus : idcoque utiliter esse latam , quod homines .In quo genere non parum est utilitatis, ino si diliqui revocari a peccatis ratione non poterant, tali lege gentius consideres , lolus legendi fructus est inbeger. cocrcendi erant, pænarum scilicet istarum quæc vi- Primi generis exemplum est , lil si quisquam, verbi deri ab sluliis possunt, minis atquc terroribus; a qui gratia , dical et credat Rhadamanthum apud inferos bus gratia Christi cum liberat, non legem illam da- audire ac dijudicare causas morluorum, eo quod mnat, sed aliquar:do nos obtemperare sux charitati, Maronis in carminc id legerit (Æneid. lib. 6. vers. non servire limori Legis, invitat. Ipsa est gratia , id 566-569). Nic enim erral duobus modis; quod el rem est , beneliciuin quod non intelligunt sibi venisse dio non credendam credit, neque id pulandus est credivinilus, qui adhuc esse cupiunt sub vinculis Legis. disse ille quem legil. Altcrum genus animadverti sic Quos merilo Paulus objurgat tanquam infidelcs , quia potest : si quis, quia Lucretius animam ex alomis esse a servitute, cui cerlo lempore justissima Dei disposi- scribit , eamque post mortem in casdem atomos solri liove subjecti erant , jarn per Dominum nostrum Jc- atquc interire, id verum ac sibi credendum arbitresum sc liberatos essc non credunt. llinc est illud iur. Nam et hic non minus miscr est , si de re lanta ejusdem apostoli : Lex enim pædagogus noster erat in id quod falsum cst pro certo sibi persuasit ; quanquam Christo (Id. mu, 24). Ille igitur pædagogum dedit ho- id Lucretius , cujus libris deceptus est, opinatus sit. minibus quem timereal, qui magistrum postca quem Quid enim huic prodest de auctoris sententia certum diligerent. In quibus tamen Legis præceplis atquc esse, quando sibi cum non per quem non erraret', sed mandatis, quibus nunc Christianos uti fas non cst, cum quo crraret, elegerit? Tertio generi est illud acqualc vel sabbalum est, vel circumcisio, vel sacrificia, commodatum : si quis Epicurum , leclo ejus in libris el si quid hujusmodi esl, tanla mysleria continentiir, aliquo loco ubi continentiam laudat, in virtute illum ut omnis pius intelligal nihil essc perniciosius, quam summum bonum posuisse asscvcret, et idco non esse quidquid ibi est accipi ad lilleram, id esi, ad verbum; culpandum. lluic eliam quid obest error Epicuri, si nihil autcm salubrius, quam spiritu rcvelari. Inde est : summum bonum hoininis voluplatem illc corporis creLillera occidil , spiritus autem vivificat (a). Inde est : dit; cum isle non se dederit tam lurpi noxirque senIdipsum relamen in lectione Veteris Testamenti manel, tertiac , neque ob aliam causam ei placeat Epicurus, quod non revelatur, quoniam in Christo evacuulur. Eva- nisi quod eum scnsisse non putat, quod sentiri non cuatur namque in Christo, non Vetus Testamentum, oporteat ? Ilic error non modo humanus est, sed saepe sed velamen cjus; ut per Christum intelligitur, et eriam homine dignissimus. Quid enim, si mihi de aliquasi denudetur, quod sine Christo obscurum arquc quo quem diligerem nuntiaretur quod sibi, cum csset ::loperlum est. Stalim quippe idem apostolus subjicil: barbatus, pueritiam alque infantiam ita placere mulCum autem transieris ad Christum; auferetur velamen tis audientibus dixcril, ui etiam juraverit se similiter (11 Cor. III, 6, 14, 16). Non enim ait, Auferelur Lex; velle vivere, idque ita mihi probaretur, il impudenter aut, Testamentum Velus. Non igitur per Domini gra. negarem ? num reprehendendus viderer, si eum exiLiam, tanquam inutilia ibi tegerentur, ablata suill; stimarem, cum boc diceret, significare voluisse, sibi sed legmen potius, quo utilia legebantur. lloc modo placere innocentiam, ct ab eis quibus hominum giagitur cum iis, qui studiose ac pic, non turbide atque nus involverclur cupiditatibus animum alienum, et improbe, Scripturarum illarum sensum requirunt, ex eo illum magis magisque diligerem, quam antea demonstraturque sedulo el ordo rerum, et causæ diligebani; etiamsi fortasse ille in puerorum ætatibus Pictorum atque dictorum, et Veteris Testamenti ad libertatem quamdani in ludendo ct cibando alque ignaNorum tanta congrucntia, ut apex nullus, qui non yum olium stullus adamassct? Fac ciim eum esse

consonet, relinqualur; et ligurarum tanla secrela, ut defunctum postquam hoc mihi nuntiatum est, necin, omnia quæ interpretando cruuntur, miseros csse co- lerrogaria me poluissc quidquam, ut aperiret senten

[ocr errors][ocr errors]
« PredošláPokračovať »