Obrázky na stránke
PDF
ePub

regna mutare, dare et auferre), ideo prius 2. Non constat autem mihi an Judas ille quid de regum temporalium munere et juris- Galilæus de universis hominibus, an de solis dictione fides doceat, postea vero de Romani Judæis sententiam suam protulerit; potuit Summique Pontificis primatu, et potestate enim specialiter de Judæis sentire non poquam, pro ratione sui muneris, in quosvis tuisse ab imperatoribus ethnicis in subjectiotemporales principes exercere valeat, disse- nem redigi, vel ad solvenda tributa cogi, neremus. Observato autem, pro uniuscujusque que debere illos ut dominos recognoscere, loci opportunitate, ordine doctrinæ , simul quia populus ille sub peculiari Dei regimine errores varios ad hoc punctum pertinentes, susceptus erat. Et ideo fortasse postea etiam quos sparsim rex in Præfatione et in Apolo Apostoli et Christiani, in principio, de hoc ergia profert, animadvertemus et refutabimus, rore suspecti fuerunt gentibus, ut ex Justino, objectionibusque quas indicat satisfaciemus; Apolog. 2, et Clement. Alexandri., lib. 4 ad alia vero multa, quæ in hoc puncto dici Stromat., accipi potest, et latius c. 3 dicam. possent, non digrediemur.

Quod si Judas ille absolute de omnibus hominibus et principibus humanis locutus est,

fundari forte potuit in naturali hominis digniCAPUT I.

tate. Nam homo factus ad imaginem Dei, sui

juris, solique Deo subditus creatus est, et ideo UTRUM PRINCIPATUS POLITICUS LEGITIMUS ET .

LEGITIMUS ET . non videtur posse juste in alicujus hominis DEO SIT.

servitutem vel subjectionem redigi; ergo non

potest unus homo juste compelli, ut alium 1. Error aliquorum Judæorum nullum prin- tanquam principem et dominum temporalem cipatum humanum agnoscentium.-Potest hoc recognoscat; ac subinde principatus politicus, loco referri antiquus error quorumdam Ju- qui hunc dominatum usurpat, nec legitimus, dæorum, qui dicebant solum Deum esse tan- nec a Deo est. quam principem et dominum recognoscen- 3. Prima assertio : principatus politicus dedum, illi enim videntur omnem principatum bito modo introductus justus est.-Nihilominus humanum, ac subinde regnum etiam politi- veritas catholica est, politicum principatum, cum tanquam humanæ libertati contrarium debito modo introductum, justum et legitirespuisse. Ita refert Josephus, libro 18 de mum esse. Dico, debito modo introductum, ut Antiquit., cap. 1, ubi auctorem hujus erroris excludam potestatem per tyrannidem usurvocat Judan Gaulanitam, fortasse enim ex patam, quia de illa constat esse violentiam origine hoc cognomen habebat; nam c. 2, iniquam, non veram et justam potestatem, vocat Judam Galilæum, forte ex patria; lib. cum justo titulo dominii careat; quis autem autem 2 de Bello Judaic., cap. 2, vocat Si- hic titulus justus sit, capite sequenti attingam. monem Galilæum; tamen in Actibus Aposto- Sic ergo explicata, dicta resolutio habetur lorum, c. 5, illius videtur fieri mentio sub expresse in sacra Scriptura, Proverb. 29 : nomine Judæ Galilæi, de quo dicitur : In die- Rex justus erigit terram ; et iterum : Rex qui bus professionis avertit populum post se, et ipse judicat in veritate pauperes, thronus ejus in periit, et onines quotquot consenserunt ei dis- æternum firmabitur; Sapient. 6: Rex sapiens persi sunt. Cujus seditionis meminit etiam stabilimentum populi est. In his enim locis et Joseph., loco citato, et lib. 7 de Bello Jud., similibus, aperte supponitur temporales reges cap. 29 et 31, et aliqui existimant hos esse esse veros ac legitimos principes seu domiGalilæos, quorum sanguinem Pilatus miscuit nos. Et ideo Petrus, 1 canon., cap. 2, præcicum sacrificiis eorum, ut refert Lucas, c. 13, pit : Subjecti estote omni humanæ creaturæ et exponit ibi (Ecumenius, et Anastasius Ni- propter Deum, sive regi tanquam præcellenti, cænus, q. 67, in Scripturam. Et quoniam ete. Et infra : Regem honorificate, et Paulus Christus Dominus Galilæus erat, et ex Galilæa ad Roman. 13 : Omnis anima potestatibus sudiscipulos congregaverat, ideo fortasse Judæi blimioribus subdita sit. Et infra : Non solum calumniam illi hujus erroris moliebantur, propter iram, sed etiam propter conscientiam ; quando illum interrogaverunt : Licetne cen- non tenetur autem aliquis propter consciensum dare Cæsari, an non? ut sensit Augusti- tiam obedire, nisi legitimam potestatem ad nus enarrans verba illa Psalmi 118: Princi- præcipiendum babenti. Præterea ex Patribus pes persecuti sunt me gratis, et Hieronymus, docuerunt veritatem hanc Clemens, libro ad Titum 3, in princ.

quarto Constit., cap. 12, dicens : Estote subjecti omni regi et potestati, in iis quæ Deo pla- 5. Ad principatum politicum unum caput cent, tanquam ministris Dei, et impiorum ju- mysticum sufficit.-Potestque idem declarari dicibus. Et ulterius : Exhibete eis omnem me- naturali exemplo corporis humani, quod sine tum debitum, omne vectigal, omne tributum, capite conservari non posset. Est enim huetc. Et concludit : Hæc enim est Dei lex. Idem mana respublica ad modum unius corporis, habet lib. 7, c. 17, et Basilius, in Moralibus, quod sine variis ministris, et ordinibus perregul. 79, ubi etiam adducit illud ad Titum sonarum, quæ sint instar plurium mem3: Admone illos, principatibus et potestatibus brorum, subsistere non potest. Unde multo subditos esse; Hieronymus, epist. 4, post me- minus conservari poterit sine gubernatore et dium, ubi exemplis etiam ex brutis animali- principe, ad quem totius corporis commune bus sumptis id confirmat, dicens : Etiam mu- bonum procurare pertineat. Idem explicari ta animalia et ferarum greges ductores se- potest exemplis ab arte (ut ita dicam) dequuntur suos. In apibus principes sunt, grues sumptis, ut est de navi , quam necessse est unum sequuntur ordine litterato, imperator perire si gubernator desit. Item de exercitu, unus, judex unus provinciæ, etc. Et sumpsisse si desit dux, et similibus. Atque huc etiam videtur ex Cypriano, libr. de Idolorum vani- tendunt exempla ex aliis animantibus, e Cytate.

priano et Hieronymo desumpta, quibus (quod 4. Ratione probatur assertio.-Atque ex his notandum est) non solum intendunt conclutestimoniis colligi imprimis potest ratio hujus dere, necessarium esse principem in repuveritatis, quæ ex necessitate hujus principa- blica, sed etiam unum tantum esse debere : tus et potestatis ejus, et consequenter ex fine Nunquam enim regni societas (dixit Cypriaillius, qui est conservatio humanæ ac civilis nus) aut cum fide coepit, aut sine cruore desiil. reipublicæ, sumitur. Homo enim natura sua Loquuntur autem de supremo principatu, propensus est ad civilem societatem, eaque nam sub illo esse possunt plures gubernatoad convenientem hujus vitæ conservationem res in diversis provinciæ partibus; necesse maxime indiget, ut recte Aristoteles docuit, 1 est autem ut omnes uni subordinentur, in Politicorum, cap. 1 et 2; quod etiam a Deo quo sit suprema potestas. Nam si plures esesse sic ordinatum ad conciliandum inter ho- sent, nec inter se nec alteri subordinati, fieri mines concordiam et charitatem, longo dis. nullo modo posset ut unitas, seu concordia cursu expendit Chrysostomus, homil. 34, in et obedientia cum justitia et pace conservaA ad Corinth. Non potest autem communitas rentur, ut per se satis notum est. Intelligenhominum sine justitia et pace conservari; dum vero etiam hoc est de uno principe, non neque justitia et pax sine gubernatore, qui quoad personam propriam, sed quoad potespotestatem præcipiendi et coercendi habeat, tatem, et consequenter quoad personam aut servari possunt; ergo in humana civitate ne- veram, aut mysticam, seu politicam; nam ad cessarius est princeps politicus, qui illam in regimen et conservationem civilis societatis officio contineat. Propter quod dicitur Pro- humanæ non est absolute necessarius unus verb. 11 : Ubi non est gubernator, populus monarcha ( sunt enim alii modi regiminum corruet, et Ecclesiast. 10 additur : tibi sufficientes, licet fortasse non ita perfecti, ut terra, cujus res puer est, quia non satis est infra attingemus ), et ideo cum de uno prinhabere principem , nisi sit etiam aptus ad cipatu politico loquimur, unum tribunal, seu gubernandum. Et ideo in poenam commina- potestatem unam intelligimus, sive illa in una tur Deus Isaiæ 3 : Dabo pueros principes eo- naturali persona, sive in uno consilio, seu rum, et effeminati dominabuntur eis. Cum er. congregatione plurium tanquam in una pergo humana natura non possit esse destituta sona ficta, ut in uno capite existat. mediis ad suam conservationem necessariis, 6. Secunda assertio : potestas politici prindubitari non potest quin ex natura rei, et at- cipis a Deo dimanat. Præter rationem sum. tento jure et justitia naturali, possit esse ptam ex fine et ex necessitate hujus potestaprinceps politicus in civili societate, habens tis, justitiam ejus ex illius origine ostendere in eam legitimam et sufficientem potestatem. necesse est. Propter quod addimus, princiDe quo discursu videri potest Augustin., lib. pem politicum potestatem suam a Deo ipso Propos. in epistol. ad Roman., prop. 72, quem recipere. Quod etiam, absolute loquendo, de imitatur Anselm., Roman. 13, et ibidem Pri- fide est; nam expresse Paulus pro ratione mas, et Laur. Justin., de Triumphali Christi obedientiæ debitæ tali principi, adjunxit : agon., cap. 12.

Non est enim potestas nisi a Deo ; quæ autem

sunt a Deo, ordinata sunt '. Et infra : Dei primo, quia omnia quæ sunt de jure naturæ, enim minister est; et Proverbiorum 8, dicit sunt a Deo ut auctore naturæ; sed princidivina sapientia : Per me Reges regnant ; et patus politicus est de jure naturæ; ergo est Sapient. 6 : Audite, Reges, etc., quoniam data a Deo ut auctore naturæ. Et ita hæc assertio est a Domino potestas cobis, et virtus ab Al- fundatur in præcedente ; nam cum hic printissimo. Et ita 3 Reg. 10, de rege Salomone cipatus justus et legitimus sit, non potest dicitur : Sit Dominus Deus tuus benedictus, non esse consentaneus juri naturali; et cum cui complacuisti, et posuit te super thronum sit necessarius ad conservationem humanæ Israel; et Daniel, cap. 2, ad Nabuchodonosor societatis, quam ipsa humana natura appetit, dixit : Deus cæli regnum, et fortitudinem, et etiam hoc titulo est ex jure naturali talem imperium dedit tibi. Et idem sumitur ex Jere- potestatem exigente; igitur sicut Deus, qui mia 27. Eadem est communis doctrina Pa- est auctor natura, est etiam auctor juris natrum exponentium prædicta loca Pauli, præ- turalis, ita etiam est auctor hujus primatus sertim Chrysostom., hom. 23; et Origen., et potestatis. Nam, ut Philosophus dixit, qui lib. 9 in epistol. ad Roman., et OEcumen., dat formam, dat ea quæ consequuntur ad ibidem, qui ait : Quia æqualitas in omnibus ipsam. Deinde potest eadem illatio fieri hoc seditiosa res erat, ideo Deus potestatem ad- modo, quia omne bonum dimanat a Deo ut junxit. Homilia in Psal. 148, circa verba illa, a principali auctore, juxta illud Jacobi 1: Reges terræ, omnes populi, principes, et omnes Omne datum optimum, et omne donum perfecjudices terræ, inter alia dicit , fuisse opus Dei tum desursum est; sed principatus politicus providentiæ in eos qui magistratus gerunt, et est bonus et honestus, ut ostensum est; ergo in eos qui illis parent, universum divisisse. est a Deo. Denique hac ratione terreni reges Nazianzen., orat. 17, et Epiphanius contra ministri Dei vocantur in Scriptura , ut vidiArchontic., et hæres. 40, ubi inter alia de mus ; ergo eorum potestas ministerialis est potestate principis ait : Non aliunde est , sed respectu Dei; ergo ipse est principalis auctor ez Deo; et Isidorus Pelusiota, lib. 2, ep. 206, hujus regiminis. Declaratur autem maxime imperium a Deo formatum atque institutum ex potestate quam princeps politicus habet dicit; et Theophilus Antiochen., lib. 1 ad Au- ad vindictam de malis sumendam, etiam illos tolye. : Deum (inquit), non Cæsarem adorabo, vita privando, si oportuerit; nam hoc sine sciens Cæsarem ab ipso esse ordinatum ; et in- divino nutu fieri non potuisset, cum solus fra dixit, regem, sive Caisarem esse hono- Deus sit dominus vitæ hominis, et hoc signirandum, et pro illo ad Deum esse orandum : ficavit Paulus dicens : Non sine causa glaNam regnum (ait) seu imperium, rerumque dium portat, Dei enim minister est, tindex in administratio ipsi a Deo commissa seu deman- iram, ei qui malum agit. Unde etiam est illud data est. Idem late docet Irenæus, lib. 5 con- Augustini, lib. de Natura boni, contra Manitra Hæres., cap. 24, ubi loca Scripturæ, præ- chæos : Etiam nocentium potestas non est nisi sertim Paoli, in bunc sensum exponit, et alias a Deo, et citat illud : Per me reges regnant, et interpretationes refellit, et optime Terlullia- similia. nus, libro ad Scapulam, cap. 2 : Christianus 8. Diluitur fundamentum erroris in princimullius est hostis, nedum imperatoris, quem pio positi. — Atque hinc facile patet responsciens a Deo suo constilui , necesse est ut et sio ad fundamentum contrarii erroris intelipsum diligat, et revereatur, et honoret, et sal- lecti in posteriori sensu supra declarato, in tum esse velit. Denique Augustinus, libr. 5 quo est propositæ veritati catholicæ contrade Civitat., cap. 21 : Non tribuamus ( inquit) rius. Quamvis enim homo liber creatus sit, daadi regni et imperii potestatem, nisi Deo non tamen sine capacitate et aptitudine, ut tero, etc. Idemque confirmant Patres in priori justa causa et rationi consentanea possit alassertione allegati, et alii , quos in sequenti teri homini subjici; imo subjectio aliqua est capite referam.

homini naturalis, vel supposito naturali mo7. Ratio assertionis. — Ratio hujus asser- do generationis, ut est subjectio filii ad pationis multum pendet ex modo quo creden- trem, vel supposito aliquo pacto, ut est subdum est, Deum dare hujusmodi principatum, jectio uxoris ad virum. Sic ergo, supposita seu potestatem, quod sequenti capite trac- societate civili, subjectio singularum persotandum est. Et ideo nunc breviter probatur, narum ad publicam potestatem seu princi

patum politicum, naturalis est, tanquam conRom. 13.

sentanea rectæ rationi naturali, et ad convenientem humanæ naturæ conservationem 2. Quæ requirantur ut aliqua potestas innecessaria. Et ideo neque conditioni hominis mediate a Dco concedatur. - Sed quanquam hæc subjectio repugnat, neque etiam in ali- controversia hæc ad fidei dogmata directe quam Dei injuriam redundat , quia , licet non pertineat (nihil enim ex divina Scriptura princeps politicus in gradu suo sit rex, legis- aut Patrum traditione in illa definitum ostenlator et dominus, longe tamen diverso et in- di potest), nihilominus diligenter tractanda feriori modo quam Deus. Nam de homine so- et explicanda est. Tum quia potest esse oclum per participationem quamdam tanquam casio errandi in aliis dogmatibus. Tum etiam de ministro Dei hæc dicuntur; soli autem quia prædicta regis sententia, prout ab ipso Deo per essentiam et principaliter conve- asseritur et intenditur, nova et singularis est, niunt. Quod si error ille in priori sensu in, et ad exaggerandam temporalem potestatem telligitur, non opponitur assertioni catholicæ et spiritualem extenuandam videtur inventa. a nobis propositæ, quia licet Judaicus popu- Tum denique quia sententiam Illustrissimi lus ex peculiari Dei privilegio esset exem- Bellarmini antiquam, receptam, veram ac neptus, ne jure principibus ethnicis subjici pos- cessariam esse censemus. Quod ut ostendaset, nihilominus in ipsa Judæorum republica mus, declarare prius oportet, quid sit polegitimus principatus politicus inveniri po- testatem aliquam esse immediate a Deo, seu tuit, sicut revera suis temporibus fuit , et si- (quod perinde est) Deum esse immediatam militer in aliis regnis et provinciis gentium causam et auctorem alicujus potestatis. Inesset idem principatus , et in unoquoque primis enim requiritur ut Deus sit causa proprincipe supremo esset similis potestas inxima, sua voluntate conferens talem potespopulos sibi subjectos. Verumtamen etiam tatem. Non enim satis est ut Deus, tanquam in illo sensu non habuit sententia illa funda- prima causa et universalis, potestatem trimentum solidum; non vacat autem nunc il- buat; nam licet illo etiam modo possit Deus lud expendere , neque etiam examinare an aliquo modo dici immediate efficere , vel doJudæi jure et legitime, vel per injuriam et nare quidquid ab ipso tanquam a prima cautyrannidem fuerint Romanis subjecti, et ad sa pendet, sive ratione proximæ virtutis, sive solvendum imperatori tributum coacti, nam ut immediatum suppositum , ut philosophi hujusmodi quæstiones nihil ad præsens insti- distinguunt, nihilominus bic modus immctutum referunt.

diatæ effectionis in præsenti non satis est.

Quia nulla est potestas quæ hoc modo non CAPUT II.

sit a Deo, ut a prima causa , ac proinde im

mediate in illo genere ; atque ita potestas UTRUM PRINCIPATUS POLÍTICUS IMMEDIATE A DEO etiam data immediate ab hominibus, a rege SIT, SEU EX DIVINA INSTITUTIONE.

vel Pontifice, datur etiam a Deo, ut prima

causa immediate influente in illum effectum, 1. Principatum politicum immediate a Deo et in actu voluntatis creatæ, per quam proxiesse opinatur Jacobus Rex. — Quæstio tracta- me donatur. At vero talis potestas non dicita in præcedenti capite , propter hanc, quam tur simpliciter esse immediate a Deo, sed nunc propono, declarata est; in illa enim solum secundum quid ; nam proxime ab homulla est nobis contentio cum rege Angliæ; mine datur, et ab illo pendet. Tunc ergo dised necessario præmittenda fuit, ut hæc pos- citur potestas absolute data immediate a sit intelligi. In qua rex serenissimus non so- Deo, quando solus Deus per voluntatem suam lum novo et singulari modo opinatur, sed est causa proxima, et per se donans talem etiam acriter invehitur in Cardinalem Bellar- potestatem, et hoc modo in præsenti loquiminum', eo quod asseruerit , non regibus mur, alioqui frivola et inutilis esset disputaauctoritatem a Deo immediate, perinde ac Pon- tio. tificibus esse concessam. Asserit ergo ipse, re- 3. Imo ulterius duos modos distinguere gem non a populo, sed immediate a Deo oportet, quibus Deus potest et solet immediasuam potestatem habere, suam vero senten- te, id est, sola sua potentia et voluntate alitiam quibusdam argumentis et exemplis sua- quam potestatem conferre. Unus modus est dere conatur, quorum efficaciam in sequenti dando potestatem, ut ex natura rei necessacapite expendemus.

rio connexam cum aliqua natura rei, quan

Deus ipse condit, quod in physicis facultati1 In præfatione, pag. 140.

bus facile potest considerari ; nam Deus creando animam dat illi immediate intellec- seu tribunalis ex pluribus optimatibus coacti; tum et voluntatem, quia licet hujusmodi po- et democraticum, per totius populi suffragia, tentice ex anima ipsa naturaliter fluant, ta- qui tres modi simplices sunt; ex illis autem men quia solus Deus animam immediate possunt alii componi, qui vel duos illorum, creat, dicitur etiam immediate conferre po- vel etiam omnes participent, quæ gubernatentias quæ illam consequuntur. Idem ergo tiones mistæ solent appellari. Potest igitur est, servata proportione, in morali potesta- principatus politicus, vel per se et præcise te, nam potestas patris in filium moralis est, considerari, ut potestas quædam suprema reet a Deo ipso ut auctore naturæ immediate gendi civiliter rempublicam, abstrahendo ab confertur, non ut peculiare donum a natura hoc vel illo modo regiminis, tam simplici omnino distinctum, sed ut necessario conse- quam mixto, vel prout determinatus ad aliquens illam, supposito generationis funda- quam regiminis speciem ex his quas numemento ; sicut e contrario subjectio filii ad ravimus. Quibus sic propositis, et distinctis, patrem naturalis est, et a Deo immediate, sine ulla prorsus ambiguitate, evidentique non ex peculiari institutione addita naturæ, ratione statui potest quomodo principatus posed ut necessario consequens ad talem natu- liticus sit immediate a Deo, et nihilominus ram rationalem sic productam. Alio modo regibus et senatibus supremis non a Deo imdatur a Deo immediate potestas per se (ut mediate, sed ab hominibus commendatus ita dicam) et peculiari donatione, non ut ne- sit. cessario connexa cum alicujus rei creatione, 5. Suprema potestas civilis soli communised ut voluntarie a Deo superaddita alicui tati perfecta immediate a Deo confertur. naturæ vel personæ. Cujusmodi possumus Probatur prior assertionis pars primo. — Priexempla quasi physica et moralia adhibere; mo enim suprema potestas civilis, per se nam potestas proxima faciendi miracula qua- spectata, immediate quidem data est a Deo si physica est, et tamen Deus illam imme hominibus in civitatem seu perfectam comdiate confert cui vult, non ex aliquo debito, munitatem politicam congregatis, non quised ex consilio voluntatis suæ. Potestas quo dem ex peculiari et quasi positiva institutioque jurisdictionis, Petro, verbi gratia, data, ne, vel donatione omnino distincta a producmoralis fuit, et tamen Deus illam immediate, tione talis naturæ, sed per naturalem consedirecte, ac per se contulit. Ratio autem dis- cutionem ex vi primæ creationis ejus, ideotinctionis non est alia , nisi quia potestates que ex vi talis donationis non est hæc potesipsæ possunt esse diversarum rationum vel tas in una persona , neque in peculiari conordinum, et Deus potens est ad operandum, gregatione multarum, sed in toto perfecto et connaturali, et præter , vel supernaturali populo seu corpore communitatis. Hæc resomodo.

lutio quoad omnes partes communis est , 4. Quamobrem cum rex adstruat, Deum non solum Theologorum, sed etiam jurispeimmediate dare regibus principatum et po- ritorum, quos statim referam. Nunc ratione testatem temporalem, videndum est an illa ostendo singulas partes. Primam quidem et assertio aliquo ex prædictis modis vera esse secundam, quia hæc potestas politica natupossit. Prius vero declarandum est subjec- ralis est; quia nulla etiam interveniente sutum, cui dicitur Deus immediate dare hanc pernaturali revelatione aut fide, ex dictamipotestatem, et ad quod vel quale regimen ne rationis naturalis agnosceretur hæc potesillam dare censeatur. Nam hæc potestas con- tas in humana republica, ut illius conservasiderari potest, vel prout est, seu esse potest, tioni et æquitati omnino necessaria ; signum in toto corpore politico communitatis , seu igitur est, esse in tali communitate ut procivitatis humanæ, vel prout in his aut illis prietatem consequentem naturam , seu creamembris ejusdem communitatis existit, vel tionem, et naturalem ipsius institutionem. existere potest. Item considerari potest ea- Nam si præter hanc esset necessaria speciadem potestas vel præcise et abstracte, vel ad lis Dei donatio, et concessio non connexa certam speciem politice gubernationis deter- cum natura, non posset sola naturali ratione minata. Nam (ut est moralis doctrina philo- de illa constare, sed opus esset ut per revesophis communis) triplex potest esse regi- lationem hominibus manifestaretur, ut de illa men reipublicæ humanæ, monarchicum unius certi esse possent, quod tamen falsum est, principis supremi, qui sit una singularis per- ut ex dictis constat. sona ; aristocraticum, unius supremi consilii 6. Probatur secundo.-Quod autem saltem

« PredošláPokračovať »