Obrázky na stránke
PDF
ePub

hoc modo necessario dicendum sit, hanc po- ex natura rei postulat esse in una singulari testatem esse immediate a Deo, facile ex eis- persona, et idem est cum proportione de sedem principiis concluditur, quia quæ conse- natu, sive spectetur materialiter, ut constans quuntur naturam , immediate dantur a pro- ex talibus personis, sive formaliter, ut est conprio et immediato auctore ejusdem naturæ, gregatio ex tali, vel tanto personarum nuut declaravi ; sed hæc potestas est proprietas mero. Et ratio est manifesta, quia ex vi raquædam consequens humanam naturam, ut tionis naturalis nulla potest excogitari ratio in unum politicum corpus congregatam, ut cur hæc potestas determinetur ad unam peretiam ostensum est; ergo datur immediate a sonam, vel ad certum numerum personarum Deo, ut est auctor et provisor talis naturæ. infra totam communitatem, magis quam ad Deinde probari hoc potest, quia hæc potestas alium; ergo ex vi naturalis concessionis soest a Deo, ut capite præcedenti probatum lum est immediate in communitate. Declaraest, et respectu talis communitatis non in- tur denique, quia ex vi solius rationis naturatercedit medium (ut sic dicam) inter Deum lis non determinatur principatus politicus ad et ipsam , per quod tribuatur. Nam, eo ipso monarchiam , vel aristocratiam simplicem quod homines in corpus unius civitatis vel vel mistam, quia nulla est ratio quæ definireipublicæ congregantur, sine interventu ali- tum modum regiminis necessarium esse concujus creatit voluntatis resultat in illa com- vincat. Quod usus ipse confirmat: nam promunitate talis potestas, cum tanta necessita- pterea diversæ .provinciæ vel nationes diverte, ut non possit per voluntatem humanam sos etiam gubernationis modos elegerunt, et impediri ; signum proinde est esse immediate nulla illarum contra rationem naturalem aut a Deo, interveniente solum illa naturali re- contra immediatam Dei institutionem operasultantia, seu consecutione ex natura , et tur. Quare signum est potestatem politicam dictamine rationis naturalis, ostendentis, po- non esse a Deo immediate donatam uni pertius quam ejusmodi potestatem exhiben- sonæ, principi, regi, aut imperatori, alioqui tis. Neque immediatam emanationem hu- illa esset monarchia immediate a Deo constijus potestatis a Deo, hoc modo declaratam, tuta; vel uni, vel alicui particulari senatui, negavit unquam Cardinalis Bellarminus, sed aut particulari congregationi paucorum prinillam potius supposuit , quia non inter popu- cipum, alioqui illa esset aristocratia a Deo lum et Deum medium posuit, sed inter regem immediate instituta ; idemque argumentum et Deum voluit populum esse medium, per de quacumque mista gubernatione fieri poquod rex talem accipit potestatem, quod lon- terit. ge diversum est, ut jam declarabitur.

8. Objectio. Solutio. -. Dices : si hæc 7. Altera pars assertionis ostenditur. - At- ratio efficax esset, etiam probaret Deum non que hinc evidens etiam est ( quod in ultima dedisse immediate toti communitati hanc poparte assertionis dicebamus) potestatem hanc liticam potestatem, quia alias democratia espræcise spectatam, ut est ab auctore naturæ set immediate ex divina institutione, sicut de quasi per naturalem consecutionem, non esse monarchia et aristocratia nos inferebamus. in una persona, neque in aliqua peculiari At hoc non minus est falsum et absurdum in communitate, sive optimatum, sive quorum- democratia, quam in aliis speciebus regimicumque ex populo, quia ex natura rei solum num, tum quia sicut ratio naturalis non deest hæc potestas in communitate, quatenus ad terminat ut necessariam Monarchiam vel illius conservationem necessaria est, et qua- aristocratiam , ita nec democratiam ; imo tenus per dictamen rationis naturalis ostendi multo minus istam, quia omnium imperfecpotest; sed ratio naturalis solum ostendit tissima est, ut Aristoteles testatur, et est per esse necessariam in tota communitate, et non se evidens. Tum etiam quia si illa institutio in una persona, vel senatu; ergo prout est esset divina, non posset per homines immuimmediate a Deo, solum intelligitur esse in tari. Respondetur negando primam illatiotota communitate, non in aliqua parte ejus. nem, nam potius ex eo quod hæc potestas Quod intelligo de parte communitatis non so non est data a Deo instituente monarchiam lum individue seu materialiter (ut sic dicam) vel aristocratiam, necessario concluditur dadesignata, sed etiam formaliter, seu indeter- tam fuisse toti communitati, quia non relinminate aut vage concepta, id est, non est im- quitur aliud subjectum humanum, ut sic dimediate in una certa persona, verbi gratia, cam, cui dari potuerit. Ad alteram vero illaAdamo, Jacobo, vel Philippo, neque etiam tionem, scilicet, hinc sequi democratiam esse

ex divina institutione, respondemus, si hoc vel ipsa volente, vel ab alio habente potestaintelligatur de institutione positiva, negandam tem et titulum justum, potest tali potestate esse consecutionem; si vero intelligatur de privari, et in aliquam personam vel senatum institutione quasi naturali, sine ullo inconve- transferri. nienti admitti posse et debere. Est enim valde 10. Nullus principatus politicus est immenotanda differentia inter has species politica diate a Deo. - Ex quibus tandem concluditur gubernationis, nam monarchia et aristocratia nullum regem vel monarcham habere vel haintroduci non potuerunt sine positiva institu- buisse ( secundum ordinariam legem ) immetione divina vel humana, quia sola naturalis diate a Deo, vel ex divina institutione, poliratio nude sumpta non determinat aliquam ticum principatum, sed mediante humana ex dictis speciebus ut necessariam, sicut dixi; voluntate et institutione. Hoc est egregium unde cum in humana natura, per se spectata Theologiæ axioma, non per irrisionem, ut rex absque fide seu revelatione divina, non ha- protulit, sed vere, quia recte intellectum vebeat locum positiva institutio, de illis specie- rissimum est, et ad intelligendos fines et li. bas necessario concluditur, non esse imme- mites civilis potestatis maxime necessarium. diate a Deo. At vero democratia esse posset Non est autem novum, aut a Cardinali Belabsque institutione positiva, ex sola naturali larmino inventum, ut prædictus rex illi attriinstitutione, seu dimanatione, cum sola nega- buere videtur; nam multo antea illud docuit tione novæ, seu positivæ institutionis, quia Cardinalis Cajetanus, in Apologia, seu tract. ipsa ratio naturalis dictat, potestatem politi- 2 de Auctoritat. Papæ, p. 2, c. 10; et Castr., cam supremam naturaliter sequi ex humana lib. 1 de Leg. pænal., c. 1; et Dried., lib. 1 communitate perfecta, et ex vi ejusdem ra- de Libertat. Christ., c. 19; et Victor., in Retionis ad totam communitatem pertinere, nisi lect. de Potestat. civil., n. 8 et sequent.; et per novam institutionem in alium transfera- sumitur ex eodem, in relect. 2, de Potestat. tur, quia ex vi rationis neque alia determi- Eccles., concl. 3, et ad 4; Soto, lib. 4 de natio locum habet, neque immutabilior pos- Justit., q. 2, art. 1, in discursu conclusionis 1, tulatur.

et latius quæst. 4, art. 1 ; quos secutus est Lu9. Quomodo democratia dicatur esse de jure dovic. Molina, tractat. 2 de Justit., disp. 21. natura.- Quocirca potestas bæc, prout a Deo Et insinuat D. Thom., 1.2, q. 90, art. 3, et immediate datur communitati, juxta modum quæst. 97, art. 3, et clarius 2. 2, quæst. 10, loquendi jurisperitorum, dici potest de jure art. 10. Nec solum a Theologis, sed etiam a naturali negative, non positive, vel potius de jurisperitis doctrina hæc tradita est commujure naturali concedente, non simpliciter præ- niter, in lib. 3, ff. de Constitut. Princip. et in cipiente. Quia nimirum jus naturale dat qui- 1. 2, ff. de Origin. juris ; et ex Modernis, a dem per se et immediate hanc potestatem Navarro, in cap. Novit, de Judiciis, notab, 3, communitati, non tamen absolute præcipit ut præsertim num. 41, et 85, et 94, et num. 112 in illa semper maneat, neque ut per illam ta- et sequentibus, usque ad 121, et num. 147; lis potestas immediate exerceatur, sed solum Covarruv., in Practicis quæstionibus, c. 1, quamdiu eadem communitas aliud non decre- num. 6, qui alios etiam referunt. verit, vel etiam ab aliquo potestatem habente 11. Ex Patribus confirmatur assertio. mutatio legitime facta non fuerit. Exemplum Præterea sumi potest hæc veritas ex Sanctis est de libertate hominis, quæ servituti opponi- Patribus, primo, quia sæpe asserunt hominem lur, est enim de jure naturali, quia ex vi solius a Deo fuisse creatum ingenuum et liberum, naturalis juris bomo nascitur liber, nec potest solumque accepisse a Deo immediate potestasine legitimo aliquo titulo in servitutem re- tem dominandi brutis animalibus et inferiodigi; jus autem naturæ non præcipit omnem ribus rebus; dominium autem hominum in hominem semper manere liberum, seu (quod homines per humanam voluntatem, propter perinde est) non simpliciter prohibet homi- peccatum aut adversitatem aliquam, fuisse innem in servitutem redigi, sed solum ut id non troductum. Quod tradidit Ambrosius, ad Cofiat vel sine libero illius consensu, vel sine loss. 3, in fine; et latius August., 19 de Cijusto titulo et potestate. Sic ergo perfecta vit., c. 15, et lib. Quæstion. in Genes., q. communitas civilis jure naturæ libera est, et 153; et Gregorius, lib. 21 Moral., cap. 10, nulli homini extra se subjicitur, tota vero alias 11, et in Pastorali, p. 2, c. 6. Quod enim ipsa babet in se potestatem, quæ si non mu- illi de libertate uniuscujusque hominis, et taretur, democratica esset, et nihilominus, servitute illi opposita dicunt, eadem ratione in persona mista seu ficta unius communita- a Deo, quæ vel per solam Dei voluntatem, vel tis seu civitatis humanæ verum habet. Nam ex vi solius rationis naturalis, aut alicujus diprout a Deo immediate regitur jure naturæ, vince institutionis ad illum pervenit; sed polibera est et sui juris, quæ libertas non exclu- testas, de qua tractamus, nullo ex his modis dit, sed includit potius potestatem regendi se data est regibus a Deo, loquendo secundum ipsam, et imperandi membris suis, excludit ordinariam legem, quia nec per specialem autem subjectionem ad alium hominem, voluntatem Dei immediate data est ( talis quantum est ex vi sylius naturalis juris, quia enim voluntas Dei nec revelata , nec nota nulli hominum dedit Deus immediate talem facta est hominibus); neque etiam solum jus potestatem, donec per institutionem vel elec- naturale per se dictat, hanc potestatem detionem humanam in aliquem transferatur. bere esse in regibus, ut ostensum est; instiDeinde hoc egregie confirmat sententia Au- tutio denique seu determinatio aut translatio gustini, lib. 3 Confess., c. 8, dicentis : Gene- hujus potestatis ad reges non a Deo immerale pactum est societatis humanæ obedire re- diate facta est, ut ex usu ipso constat. Item gibus suis. Nam per hæc verba significat, re- quia alias talis institutio immutabilis esset, et gium principatum, et obedientiam illidebi- omnis mutatio in ea facta per homines fuisset tam, fundamentum habere in pacto societatis iniqua; imo omnes civitates, regna, vel reshumanæ, ac subinde non esse ex immediata publicæ deberent eamdem institutionem serinstitutione Dei, nam humanum pactum hu- vare, quia non est major ratio de una quam mana contrahitur voluntate.

de alia, neque una magis accepit ex divina 12. Et forlasse hoc pactum nomine legis revelatione talem institutionem, quam alia. regive significatur in l. 1, ff. de Constitut. Est ergo hæc humana institutio, quia per hoPrincip., ubi Ulpianus ait, ideo principis pla- mines immediate facta; ergo per homines citum legis habere vigorem, quia lege regia, immediate datur potestas regibus, quorum quæ de imperio ejus lata est, populus ei et in dignitas per illam institutionem creata est. eum omne suum imperium et potestatem trans- Mediate autem dicitur Deus dare hanc potestulerit. Quæ verba probavit et transcripsit tatem regibus, tum quia immediate dedit ilJustinianus imperator in § Sed et quod prin- lam populo, qui in regem illam transtulit; cipi, Institut. de Jure natur. genti. et civili : tum quia Deus huic etiam translationi, proxiilla enim lex non dicitur regia, quia ab aliquo me a populo factæ, consentit et cooperatur, rege lata sit, sed quia de imperio regis lata tanquam prima et universalis causa ; tum deest, ut in eadem 1. 1 dicitur, ubi etiam si- nique quia illam approbat, et servari vult. gnificatur constitutam esse a populo creante Sicut etiam lex humana immediate quidem et instituente regis dignitatem, transferendo obligat ex voluntate principis humani ferentis in illum suam potestatem, ut ibi etiam Glossæ illam, mediate vero etiam obligat ex vi volunet Doctores exponunt. Non potuit autem illa tatis, Dei volentis , ut legitimis principibus lex ferri per modum solius præcepti, cum per obediatur, juxta illud Petri : Subjecti estote, illam populus se abdicaverit a suprema juris etc., quia sic est voluntas Dei. dicendi potestate; ergo intelligi debet consti- 14. Eadem conclusio exemplis ostenditur.tuta per modum pacti, quo populus in princi- Cap. Quo jure, dist. 1. — Potest denique hoc pem transtulit potestatem sub onere et obli- exemplo dominii humani circa res inferiores gatione gerendi curam reipublicæ, et justi- declarari. Simpliciter enim loquendo, omaes tiam administrandi, et princeps tam potesta- res, qnarum homines habent dominium, ipsis tem quam conditionem acceptavit; ex quo a Deo donatæ sunt, non tamen eodem modo. pacto firma et stabilis permansit lex regia, Nam immediate non dedit Deus (ordinarie loseu de regali potestate; non ergo immediate quor) alicui homini proprium et peculiare a Deo, sed a populo reges hanc habent pote- dominium alicujus rei, sed immediate omnia statem. Unde etiam dicitur in l. 2, § Notis- fecit communia ; privata autem dominia parsime, ff. de Origi. juris, quia senatus non om- tim jure gentium, partim jure civili intrones provincias probe regere poterat, constituto ducta sunt; et nihilominus illa etiam privata principe, datum esse ei jus, ut quod constituis- dominia sunt mediate a Deo, tum quia ducunt set, ratum esset.

originem ex prima donatione Dei; tum etiam 13. Ratione probatur conclusio.- Ratio au- quia per suam generalem providentiam ad tem assertionis ex dictis facile colligitur; nam illa concurrit; tum denique quia illa servari illa potestas dicitur esse in aliquo inmediate vult, postquam sunt constituta. Sicque dixit Augustin., tract. 6 in Joan. in fine : Unde successionis verum est, nihil obstare quomiquisque possidet quod possidet? nonne jure hu- nus potestas a Deo immediate conferatur, et mano? nam jure divino Domini est terra, et hoc tantum probant exempla adducta. Et raplenitudo ejus; jure tamen humano dicit : tio est, quia semper confertur potestas ex vi Hæc rilla mea est, hæc domus mea, hic serous primæ institutionis, et solius voluntatis Dei, meus est. Et infra concludit: Ipsa jura hu- cujus signum est, quia integre et immutabilimena per imperatores et reges sæculi Deus dis- ter, prout instituta est, confertur, el quia suctribuit generi humano. Ita ergo, proportione cessio etiam in eadem potestate ab eadem servata, Deus est qui distribuit regna et prin- institutione originem habet; ideo enim in lege cipatus politicos, sed per homines, seu con- veteri per generationem carnalem in pontifisensus populorum, vel aliam similem institu- catu succedebatur, quia ita a Deo ipso institionem humanam.

tutum erat; nunc autem designatio persona 15. Oljectio. — Dicet vero fortasse aliquis, alio magisque spirituali modo fit, quia ecclehoc discursu solum probari, potestatem re- siastica traditio docet ita esse a Christo ingis non dari a Deo alicui personæ sine inter- stitutum, qui modum electionis seu designaventu voluntatis vel actionis humanæ, id ta- tionis personæ vicario suo definiendum commen non satis esse ut non detur immediate a misit. Deo, nam etiam dignitas Apostolica data est 17. Secundus modus. — Alio ergo modo Matthiæ mediante actione aliorum Apostolo- potest fieri collatio potestatis ab homine per rum, et nihilominus data illi est immediate novam donationem vel institutionem ultra dea Deo; et similiter Summus Pontifex a Cardi- signationem personæ, et tunc etiamsi talis nalibus eligitur, et tamen immediate a Deo potestas fundamentum habeat in aliqua priori accipit potestatem. Et similiter qui succedit in donatione divina alteri facta, nihilominus colmajoratu per generationem, a proximo pa- latio illa, quæ postea fit, simpliciler est de rente jus illud tandem consequitur, et nihilo- jure humano, et non divino, et immediate ab minus immediate censetur habere illa bona homine, non a Deo. Exemplum est in servia primo institutore majoratus, quia ex vi so- tute, nam si aliquis homo se vendat in serlius voluntatis ejus, etiamsi proximus parens vum alteri, servitus illa simpliciter est de jure maxime nolit, majoratum consequitur. Sic humano, et potestas, quam dominus in serergo, licet temporales reges per successionem vum accipit, ab ipso servo immediate data dignitatem regiam obtineant, a Deo imme- est per potestatem et libertatem naturalem, diate illam recipiunt ex vi primæ institutionis. quam ipse immediate habuit ab auctore na

16. Duobus modis potest intercedere colun- turæ. Ita ergo est in præsenti de subjectione tas hominis in collatione potestatis a Deo ma- totius communitatis humanæ ad unum prinnautis. Prinius modus. – Verumtamen cipem, nam immediate proccdit a voluntate hæc objectio non enervat, sed confirmat po- communitatis, et ideo immediate est ab hotius discursum factum, tum quia exempla mine, et de jure humano, licet originem tranon sunt similia; tum etiam quia non asserui- hat a potestate naturali, quam eadem commus, quamcumque interpositam hominis vo- munitas supra se ipsam a suo auctore acceluntatem vel actionem sufficere, ut potestatis pit. Et ratio clara est, quia in his, et similibus donatio a Deo immediate non sit, sed solum casibus, nec sufficit designatio personæ, neque id fuit dictum de peculiari mutatione et trans- est separabilis a donatione vel contractu, aut latione facta per novam institutionem huma- quasi contractu humano, ut habeat effectum nam. Duobus itaque modis potest actio aut conferendi potestatem, quia sola naturalis ravoluntas humana intervenire in collatione po- tio non inducit translationem potestatis ab festatis a Deo ipso ducentis originem: primo, uno homine in alium per solam designatiosolum designando vel constituendo personam gnem personæ, sine consensu et efficacia voquæ succedat in dignitate a Deo instituta, luntatis ejus a quo potestas transferenda seu eodem prorsus modo quo instituta est, et sine conferenda est. Unde intelligi non potest colauctoritate, vel potestate illam mutandi, au- latio potestatis, quæ a Deo immediate fiat, gendi, vel minuendi. Atque hic modus quoad media generatione, electione, aut simili desipontificiam dignitatem servatus est in lege gnatione humana, nisi ubi successio est ex veteri secundum successionem carnalem ; in divina institutione positiva; potestas autem lege autem nova fit per legitimam electionem, regia non ex divina institutione positiva, sed qua persona designatur. De hoc ergo modo solum ex ratione naturali ducit originem , media libera voluntate humana; et ideo ne- consentaneus. Postquam vero hæc translatio cessario est ab homine immediate conferente, semel facta est firma et perpetua, tunc non et non tantum personam designante.

est ulterius necessaria nova electio vel novus 18. Et hinc etiam oritur ( quod est clarum populi consensus; sufficit enim ille qui in priindicium hujus veritatis) ut hæc regia po- mordio regni datus est, ut ex vi illius eadem testas non sit æqualis in omnibus regibus, regia dignitas et potestas per successionem neque cum eisdem proprietatibus durationis, transferatur. Et hoc modo in regnis successiperpetuitatis aut successionis, et similibus. In vis reges etiam dici possunt habere potestaquibusdam enim potestas est simpliciter mo- tem immediate a populo, non per novum narchiæ, in aliis vero cum mistione aristocra- consensum, sed ex vi antiqui; a parentibus tiæ, seu cum dependentia ab aliquo senatu, enim habent filii eadem regna in virtute prietiam quoad suffragia decisiva , et interdum mæ institutionis, magis quam parentum votantum in certis casibus, interdum in omni- luntate ; nam, etiamsi pater nolit, primogebus gravioribus ; vel aliquando in multis, nitus succedit in regno, et ideo pater solum aliquando in paucioribus. Item quibusdam se habet quasi applicans, seu constituens perregibus data est potestas non solum perso- sonam, in quam eadem potestas ex vi ejusnæ, sed etiam ejus generationi (ut sic dicam), dem primi contractus transferatur. id est ut possint ad filios vel nepotes dignita- 20. Præter hunc autem voluntarium mo. lem transferre ; aliis vero interdum datur pro dum solent interdum provinciæ seu populi persona, et sine carnali successione, ut , uno liberi involuntarie subjici regibus per belrege mortuo, alter eligatur, sicut modo in lum; hoc autem contingit et juste et injuste regno Poloniæ, et in ipso imperio Romano fit; fieri. Quando ergo bellum justum habuit tituimo etiam posset rex ad certum tempus eligi, lum, tunc revera privatur populus potestate si ita fuisset alicubi in principio introductum, quam habebat, et princeps, qui contra illum quia ex natura rei hoc non repugnat. Ergo prævaluit, verum jus et dominium talis regni signum manifestum est, hanc esse immedia- acquisivit, quia, supposita justitia belli, illa tam institutionem humanam, et ideo recipere est justa pena. Sicut capti in justo bello priposse totam illam varietatem, quæ rationi vantur libertate a natura concessa , et ellinon repugnet, et sub humano arbitrio cadere ciuntur vere servi in pænam justam. Et ideo possit.

supra dixi , potestatem regiam fundari in 19. Atque hinc tandem fit, ut hæc regia contractu , vel quasi contractu; nam justa potestas seu dominatio variis modis obtineri punitio delicti vicem contractus habet quoad possit , quos hic etiam adnotare oportet, ut effectum transferendi dominia et potestates, plenius resolutio tradita intelligatur. Primus ideoque æqualiter servandus est. Sæpius veenim modus conferendi uni principi hanc po- ro contingit occupari aliquod regnum per testatem in primæra institutione, est per vo- bellum injustum, quo fere modo clariora orluntarium populi consensum. Hic autem con- bis imperia amplificata fuere, et tunc quidem sensus variis modis intelligi potest: unus est, in principio non acquiritur regnum, nec vera ut paulatim . et quasi successive detur, pro- potestas, cum titulus justitiæ desit, successu ut successive populus augetur. Ut, verbi gra- vero temporis contingit ut populus libere tia, in familia Adæ vel Abrahæ, aut alia si consentiat, vel a successoribus regnum bona mili in principio, obediebatur Adamo tan- fide præscribatur, et tunc cessabit tyrannis, quam parenti, seu patrifamilias, et postea, et incipiet verum dominium et regia potescrescente populo, potuit subjectio illa conti- tas. Atque ita semper potestas hæc aliquo nuari, et consensus extendi ad obediendum humano titulo, seu per voluntatem humanam illi, etiam ut regi, quando communitas illa immediate obtinetur. cæpit esse perfecta ; et fortasse multa regna (et in particulari primum regnum Romanæ

CAPUT II. civitatis ) ita inceperunt. Et in hoc modo (si quis recte consideret) regia potestas et com- FUNDAMENTIS ET OBJECTIONIBUS BEGIS ANGLIÆ munitas perfecta siinul incipere possunt. CONTRA DOCTRINAM SUPERIORIS CAPITIS SAAlius vero modus esse potest, quando com- tisfit. munitas jam perfecta voluntarie regem eligit, in quem suam transfert potestatem, qui est 1. Primum regis fundamentum ab incoxmodus per se maxime conveniens, et rationi renienti desumptum.-Duo videntur esse pra

« PredošláPokračovať »