Obrázky na stránke
PDF
ePub

cipua fundamenta regis Jacobi , ut existimet lus in regem insurgere, seque ab ejus potestate reges non a populis, sed immediate a Deo eximere. - Quod vero Bellarminus ex Navarsuam habere potestatem. Primum proponit, ro dixit, populum nunquam ita suam potesredarguendo Bellarminum, et quædam in- tatem in principem transferre, quin eam in commoda inferendo. Primum incommodum habitu retineat, ut ea in certis casibus uti est, quia contraria sententia est seditionum possit, neque contrarium est, neque fundafundamentum, factiosis ac rebellibus adidissi- mentum populis præbet ad se pro libito in me arripiendum. Qaia si princeps a populo libertatem vendicandum. Quia Bellarminus suam potestatem haberet , posset populus in non simpliciter dixit, retinere populum poprincipem insurgere, seque in libertatem ven- testatem in habitu , ad quoscumque actus pro dicare, quandocumque ipsi videretur, nimirum libito, et quoties velit exercendos, sed cum mafrettes eodem jure et potestate quam in regem gna limitatione, et circumspectione dixit, in transtulit. Præsertim cum Bellarminus dicat certis casibus, etc. Qui casus intelligendi populum nunquam ita suam potestatem in re- sunt, vel juxta conditiones prioris contracgem transferre, quin illam sibi in habitu reti- tus, vel juxta exigentiam naturalis justitiæ, neat, ut in certis casibus etiam actu recipere nam pacta et conventa justa servanda sunt. possit. Atque eodem modo inferre posset rex, Et ideo si populus transtulit potestatem in integrum esse subditis potestatem principis regem, reservando eam sibi pro aliquibus restringere, et leges ejus abrogare, et alia gravioribus causis aut negotiis, in eis licite similia facere, quæ superioris sunt potesta- poterit illa uti, et jus suum conservare. Oportis. Nam si rex a populo habet potestatem, tebit autem ut de tali jure, vel antiquis et ab illo sem per pendet; ergo potestas populi certis instrumentis, vel immemorabili consuperior est; ergo potest omnia, quæ intuli- suetudine sufficienter constet. Et eadem ramus, efficere. Illa autem sunt absurda, nam tione, si rex justam suam potestatem in tyseditionibus occasionem præbent, et princi- ránnidem verteret, illa in manifestam civitapam potestatem enervant, ut severitatem, ut tis perniciem abutendo, posset populus naintegritatem justitiæ servare non valeant. turali potestate ad se defendendum uti , hac

2. Respondemus, nullum ex his incom- enim nunquam se privavit. Extra hos vero, modis sequi ex resolutione sententiave pro- et similes casus, nunquam licet populo a leposita. Nam imprimis negamus, ex ea occa- gitimo rege sua potestate fretus deficere , sionem rebellionum aut seditionum contra et ita cessat omnis seditionis fundamentum legitimos principes populo dari. Nam post- aut occasio. quam populus suam potestatem in regem 4 . Potestatem semel in regem translatam transtulit, non potest juste, eadem potestate populus restringere nequit, neque ejus justas fretus, suo arbitrio, seu quoties voluerit, se leges abrogare. — Atque eadem ratione non in libertatem vendicare. Nam si potestatem licet populo semel subjecto potestatem regis suam regi concessit, quam ille acceptavit, eo magis restringere , quam in prima translaipso res dominium acquisivit; ergo quamvis tione seu conventione restricta fuit, quia id rex habuerit a populo illud dominium per non permittit lex illa justitiæ , quæ docet ledonationem vel contractum, non ideo licebit gitima pacta servanda esse, et donationem populo dominium illud regis auferre, nec li- absolutam semel valide factam revocari non bertatem suam iterum usurpare. Sicut parti- posse, neque in totum , neque ex parte, et cularis persona, quæ suæ libertati renuncia- maxime quando onerosa fuit. Imo nec leges vit, et se in servum vendidit aut donavit, non principis justas potest populus sua potestate potest postea suo arbitrio se a servitute exi- nixus abrogare, sed solum tacito, vel expresmere. Idem ergo est de persona ficta seu so ejusdem principis consensu fretus, ut D. communitate , postquam se alicui principi Thomas supra docuit, et nos alibi latius dixiplene subjecit. Item postquam populus suam mus'. Unde non est simpliciter verum , repotestatem regi contulit, jam se illa privavit; gem pendere in sud potestate a populo , ergo non potest illa fretus juste in regem in- etiamsi ab ipso eam acceperit, quia poterit surgere, quia nitetur potestate quam non ha- pendere in fieri, ut aiunt, et postea non penbet, et ita non erit usus justus, sed usurpatio dere in conservari, si plene et absolute illam potestatis.

accepit. Quocirca, postquam rex legitime 3. A redargutione regis Illustrissimus Bellarminus tendicatur. - Quando possit popu- ' Lib. 7 de Legib.

constitutus est, supremam habet potestatem facere regem. Tum quia ita exponitur in dicto in his omnibus, ad quæ illam accepit, etiamsi c. 17 Deuter., ibi : Non poteris alterius gentis a populo illam habuerit, quia lex justitiæ hoc hominem regem facere; tum etiam quia ibiexigit, ut declaravimus.

dem præcipitur populus constituere regem 5. Secundum fundamentum regis. Solu- eum, quem Deus elegisset; petitio autem retio. — Secundo loco inducit rex exempla gis non poterat esse particularis personæ Saulis et David, qui non a populo, ut Bellar- electæ a Deo, nam præcessit talem electiominus contendit, sed a Deo immediate prin- nem; ergo illa regis constitutio non erat nisi cipatum acceperunt. Quod specialiter de Sau- creatio regis, et immediata collatio regiæ le confirmat, quia per sortes nutu divino dignitatis ac potestatis; ergo electio personæ, electus est, quod dicit esse signum certum quam Deus sibi reservavit, nihil aliud erat potestatis immediate a Deo acceptæ. Quod et nisi personæ designatio. Supponitur ergo in suadet exemplo electionis Matthiæ, de quo illo loco, populum ex natura rei habere poinde scimus apostolicam dignitatem imme- testatem constituendi sibi regein ; non enim diate a Deo accepisse , quia per sortes ad il- eam ibi peculiariter illi populo Deus conceslam electus est, Actor. 1. Respondemus, cir- sit, sed supposuit tanquam communem ahis ca exempla Saulis et David, in utramque par- gentibus, et illum ea uti permisit, vel alitem disputari posse, an illi duo reges a Deo, quando usurum prædixit, sicut impletum est, vel a populo immediate acceperint potesta- 1 Reg. 8, et sequentibus. Et quamvis potestas tem; neutrum enim aperte ex Scriptura sa- etiam designandi personam naturaliter cuilicra colligitur. Nam, licet ex eadem Scriptura bet populo conveniat , nihilominus in pecucerto constet, utriusque personam divino nu- liarem favorem illius populi, ut aptior persotu, voluntate ac revelatione fuisse in regem na semper designaretur, potestatem eligendi designatam, non tamen inde sequitur Deum personam sibi Deus reservavit. etiam immediate illis potestatem dedisse ; 7. Saulem potestatem suam a populo accehæc enim duo diversa sunt, et ex uno non pisse probabilius. — Ex illo ergo loco optima recte aliud colligitur. Nam , sicut Deus inter- conjectura fit, ita observatum esse in creadum concedit hominibus facultatem desi- tione primi regis illius populi, qui fuit Saul, gnandi personam cui daturus est ipse imme- quod etiam ex historia electionis ejus colligi diate potestatem, ita e converso Deus potuit potest. Nam 1 Reg. 10, postquam sors cecisibi reservare potestatem designandi perso dit super Saul, dixit Samuel ad populum : nam, cui populus daret immediate potesta- Certe videtis quen elegit Dominus, quasi petem.

tens et expectans populi consensum, et tunc 6. Atque ita in facto illorum regum conti- clamavit populus dicens : Vivat rex. Postea gisse satis verisimiliter conjectat Cardinalis vero regejam constituto, subjungitur, scripsisBellarminus, ex verbis Deuter. 17 : Cum in- se Samuelem legem regni, etc. Neque refert gressus fueris terram, quain Dominus Deus quod prius, in eodem capite, ante sortes mistuus dabit tibi, et possederis eam , habitaveris- sas dicitur Samuelem unxisse Saulem : Ecce que in illa, et dixeris : Constituam super me unxit te Dominus super hæredilatem suam in Regem, sicut habent omnes per circuitum na- principem, quia (ut Bellarminus ait, et est tiones, eum constitues, quem Dominus Deus probabile) non fuit illa collatio potestatis, tuus elegerit de numero fratrum tuorum ; non aut regni traditio, sed certa promissio et poteris alterius gentis hominem regem facere, prædictio more prophetico futuri effectus, et qui non sit frater tuus. In quibus verbis duo veluti præparatio quædam animi Saulis ad tanquam distincta ponuntur, scilicet eligere futuram dignitatem. Quin potius, quia post eum qui futurus est rex, et constituere eum Dei electionem et populi acclamationem , regem ; et illud prius reservat sibi Deus, se. adhuc multi repugnabant, additur in cap. 11, cundum autem populo concedit seu relinquit, Samuelem convocasse iterum populum in ut patet ex illis verbis : Eum constitues, Galgala ad innovandum regnum, et subditur: quem Dominus Deus tunc elegerit ; et ex cap. Perrexit omnis populus in Galgala, et fece28, ibi : Ducet te Dominus, et regem tuum, runt ibi regem Saul coram Domino. Quibus quem constitueris super te, in gentem quam verbis non significatur nova regni electio, ignoras, etc. Constituere autem regem , non sed fuit confirmatio prioris, ut firmior apud significat tantum petere regem, sicut postea populum maneret, et ut omnium subditorum ille populus petiit, 1 Reg. 8; sed significat animi magis acquiescerent, omnisque divisio et dissensio tolleretur, ut recte dixit Abulen- tur. - Juxta hanc ergo expositionem, illis sis ibi, quæst. 12 et 13; et confirmat Jose- locis et exemplis potius confirmatur comphus, lib. 6 Antiquit., cap. 6, et addit, ibi munis sententia tradita. Quia vero expositio spectante tota multitudine, iterum Samue. illa de fide non est, neque omnino necessalem unxisse Saulem sacro oleo, quod tamen ria, concedamus regi ut probabile, Saulem et Scriptura non refert; inde vero intelligi potest, David regnum et potestatem immediate a unctionem siniilem non semper fuisse cum Deo accepisse ; facile enim poterit quisque, si regni traditione simul conjunctam, sed po- velit, Scripturæ verba ad hunc sensum actuisse etiam esse signum jam factæ , vel fu- commodare. Et de David id aperte affirmat turæ.

Soto, lib. 4 de Just. , et q. 2, art. 1; et de 8. Unde eodem lib. 1 Reg., cap. 16, simili utroque Navarr. , dict. c. Novit, notabil. 3, modo secrete fuit unctus David a Samuele n. 33 et 147; et idem sentit Abulens, supra. cum promissione regni , quod postea per Nihilominus hoc non solum non obstat resolumultos annos pacifice possedit Saul; quod tioni positæ, sed potius inde non minus efliest apertum signum, per illam unctionem caciter confirmari potest. Primo, quia exemnon fuisse Davidem factum regem, sed in pla specialia parum valent ad inferendam successorem regni designatum. Et ideo pos- universalem regulam, imo solent esse extea, lib. 2, cap. 2, iterum unctus est a tribu ceptiones a regula, et ideo ex illis sumi solet Juda, ut regnaret super domum Juda; et ibi argumentum, quod juristæ vocant ab speetiam refertur dixisse David : Licet mortuus ciali, ad inferendam regulam in contrarium. sit dominus tester Saul, tamen me unxit do- Deinde quia in eisdem locis supponitur mamus Juda in regem sibi, significans promis- nifeste , esse in populo libero potestatem sionem Dei per populi consensum fuisse constituendi sibi regem , imo et eligendi et completam. Ideoque super alias tribus re- designandi personam, cui jus regni tribuat, goare non cæpit, donec (ut refertur cap. 5) quod probant aperte testimonia Scripturæ cererunt seniores Israel ad David in Hebron, quæ supra ponderavi. Et ideo Deus peculiaet percussit cum eis rex David fædus in He- riter sibi reservavit electionem persona, in bron coram Domino, unxeruntque David in re- regem illius populi constituendæ, quia, segem super Israel.

clusa Dei revelatione et præcepto , totum hoc 9. Matthias apostolatum suum immediate a erat in arbitrio populi constitutum. Igitur Deo accepit. - Est ergo probabilis hæc sen- neque inde inferri potest generalis regula tentia, contra quam parum valet argumen- pro omnibus regnis, videlicet, quod ad Deum tum regis de sortibus, nam electio per sortes, pertinuerit, immediate designare aut eligere speciali Dei providentia directas, per se so- personam in throno regni constitutam , sive lum probat, designationem personæ a Deo in initio talis regni, sive in ejus progressu ipsa fuisse immediate factam. Neque inde fit (alias ostendat rex Angliæ quando Deus peMatthiam per sortem electum non recepisse culiari revelatione, aut singulari signo elegeimmediate a Deo apostolicam dignitatem et rit vel ipsum, vel aliquem ex progenitoribus potestatem. Quia, licet ex solo modo electio- suis in Britanniæ regem); neque etiam ponis per sortes id sufficienter non colligatur, test inde inferri, Deum ordinarie dare aut ex qualitate et excellentia talis dignitatis et dedisse principatum regibus temporalibus, potestatis id colligitur. Erat enim dignitas etiamsi fortasse in initio Israelitici regni, proapostolica supernaturalis, et immediate a pter specialem quam assumpserat illius cuChristo instituta , et ideo solus ipse poterat ram, semel atque iterum id fecerit. Quod tanillam immediate donare. Unde quamvis Apos- dem colligi etiam potest ex alia prohibitione toli sine sortibus solum Matthiam elegissent facta illi populo, dicto c. 17 Deuter. : Non (quod facere potuissent, si illum digniorem poteris alterius gentis hominem regem facere ; esse certo cognovissent, ut frequentius Pa- illa enim prohibitio absque dubio non fuit tres insinuant), nihilominus ab ipso Christo naturalis , sed positiva. Constat enim , alias immediate accepisset dignitatem et potesta- gentes et nationes potuisse creare sibi reges tem; ergo non ex sortibus, sed ex qualitate ex quacumque provincia vel natione, et in potestatis colligendum est, an immediate a ipsis etiam imperatoribus Romanis ita obserDeo conferatur.

vatum esse sine ulla injustitia, vel violatione 10. Exemplis a rege adductis, principatum juris naturalis; fuit ergo illa prohibitio posipoliticum immediate a Deo non esse convinci- tiva et specialis; ergo supposuit potestatem

in illo populo creandi sibi regem ex qua- lact. idem docet. Neque vero necessarium est cumque gente, nisi divinitus prohiberetur, ut hæc omnia ita distincte in Scriptura expliet consequenter ante illam prohibitionem in centur. Nam constat varios effectus eisdem populo Israel, in aliis vero populis, quos illa fere verbis Deo in Scriptura attribui, et ex prohibitio non pertinebat, semper hanc libe- materia subjecta secundum rectam rationem ram potestatem fuisse, et per illam reges in- colligendum esse modum, quo a Deo esse dicepisse, concluditur.

cantur. Nam etiam dicitur sæpe Deus dare 11. Tertia objectio. - Tertio, possumus in regna, propter specialem permissionem, licet regis favorem ejusque sententiæ confirmatio- per injuriam et seditionem usurpentur, ut nem urgere loca Scripturæ et Sanctorum, rex ipse Angliæ de Jeroboam sentire videtur, quibus supra probavimus reges esse minis- et in aliis multo est certius, ut notavit Augatros Dei, et ab ipso habere potestatem ; nam stinus, lib. 5 de Civit., cap. 24; et Origen., in illis locis soli Deo tribuitur hujus potestatis Homil. 4 in libr. Judicum. Ut autem reges donatio ; ergo intelligenda sunt de Deo imme- dicantur ministri Dei, satis est quod ab illo diate donante, quia hæc est purior et simpli- habeant potestatem, licet mediante populo, cior interpretatio; nam quidquid illi additur, quia ille est modus maxime connaturalis et præter Scripturam dicitur. Item minister ali- optimus, qui intra latitudinem naturalis ratiocujus, ordinario et meliori modo immediate nis cogitari potest. solet ab eo constitui, cujus est minister. De- 13. Ad comparationem autem , seu æquinique hac ratione nos dicimus, Pontificem parationem quæ in hoc fit inter Pontificem et habere potestatem suam immediate a Deo, reges, respondeo esse rationem longe dissiquia Christus ipse illam contulit, et ex vi il- milem. Nam imprimis Pontificia monarchia lius primæ donationis ad alios transfertur, in universam Ecclesiam ab ipso Deo immelicet per ministerium seu electionem homi- diate est instituta et præcepta, ita ut mutari num transferatur; ergo eadem ratione potes- non possit. Modus autem regiminis temporatas regia erit immediate a Deo.

lis non est a Deo definitus nec præceptus, 12. Solutio. - Ad hæc vero imprimis res- sed hominum dispositioni hoc relictum est. pondemus, ipsam regiam potestatem esse Deinde spiritualis potestas nunquam fuit in immediate a Deo auctore naturæ, ut diximus. communitate totius Ecclesiæ, quia Christus Quia vero non est per specialem revelatio- non contulit eam corpori Ecclesiæ, sed capiti, nem seu donationem, sed per quamdam na- seu Vicario suo, ideoque non potest Ecclesia turalem consecutionem, quam ratio naturalis in electione Pontificis concurrere tanquam ostendit, ideo immediate solum datur a Deo dans potestatem, sed tanquam personam deilli subjecto, in quo ex vi solius rationis na- signans. Potestas autem civilis ex natura rei turalis invenitur; hoc autem subjectum est est in ipsa communitate, et per illam in hunc populus ipse, et non aliqua persona ejus, ut vel illum principem translata est, voluntate declaravi. Quia vero hanc eamdem potesta- ipsius communitatis, eam (ut ita dicam) tantern populus in regem transfert, ideo potes- quam rem suam alteri donantis. Unde etiam tas regia dicitur esse data a Deo; et præte- fit, ut spiritualis jurisdictio suprema Pontifirea quia ipsamet regis electio non fit sine di- cis ita sit jure divino collata, ut limitari non vina cooperatione, nec sine peculiari provi- possit, nec minui, nec augeri, etiam per unidentia ejus. Quod egregie declaravit Chrysos- versalem Ecclesiæ consensum, imo nec per tomus, bomil. 23 in Epist. ad Rom., ubi trac-ipsiusmet Pontificis voluntatem. Quamdiu tans verba illa : Non est potestas, nisi a Deo, enim dignitatem retinet, non potest illam in sic inquit: Quid dicis ? omnis ergo princeps a se minuere vel mutare. Potestas autem regia, Deo constitutus est ? Istud (inquit) non dico. vel cujusvis supremi tribunalis temporalis, Nec enim de quovis principe mihi sermo nunc potuit a principio major vel minor constitui, est, sed de ipsa re, id est de ipsa potestate. et successu temporum poterit mutari aut Unde subjungit : Quod enim principatus sint, minui, prout ad bonum commune expediens quodque hi quidem imperant, illi vero subjecti fuerit, per eum qui ad hoc habuerit potessunt, quodque non simpliciter ac temere cuncta tatem. feruntur, divinæ sapientiæ opus esse dico. Propterea non dicit : Non enim princeps est, nisi a Deo, sed de re ipsa disserit, dicens : Non enim potestas est, nisi a Deo. Ubi Theophy

dicens : Quc enim participatio justitiæ cum CAPUT IV.

iniquitate, aut quæ societas luci ad tenebras,

quæ autem conventio Christi ad Belial, aut UTRUM INTER CHRISTIANOS SIT LEGITIMA POTES quæ pars fideli cum in fidèli, qui autem consen

TAS CIVILIS, CUI CHRISTJANI PARERE TENEA.V sus templo Dei cum idolis ? Cum ergo primatus TUR.

politicus a Deo sit, non debet intelligi con

cessus contra ordinem debilum, et cum pe1. Quamvis in quæstione hac non sit nobis riculo fidei, nam quæ a Deo sunt, ordinatissicum adversariis controversia, quia vero multi ma sunt; ergo, eo ipso quod aliquis in Christo ex illis (ut audio, et ut rex Angliæ in sua baptizatur, et fidem ejus recipit, fit immunis Præfatione sæpe inculcat), Romanum Pontifi- ab ethnicorum principum subjectione. Et concem ejus doctrinæ insimulant, quæ jura et firmari hoc potest ex verbis illis Matth., c. dominia principibus debita evertat, quid de 17, ubi cum Christus Petrum interrogasset : hac re vel fides catholica statuat, vel sanior Reges terræ a quibus accipiunt tributum vel Doctorum sententia tueatur, explicandum censum? a filiis suis, an ab alienis ? et Petrus existimavi, ut hoc etiam modo ad præcipuam respondisset : Ab alienis, conclusit Dominus : controversiam de summi Pontificis primatu Ergo liberi sunt filii ; utique a tributis, et clarior et aptior sternatur via. Duobus ergo consequenter etiam a potestate, nam hæc duo modis existimatum est et affirmatum, chris- correlativa sunt. Nomine autem filiorum, tianos reges non habere supremam potesta- Christus omnes fratres suos, ac subinde omtem civilem ad leges ferendas, punienda de- nes fideles comprehendit, quia omnes sunt filicta, et jus politicum dicendum. Unus eorum lii regni illius, sub quo sunt omnia regna terfuit, qui dixerunt in Ecclesia Christi non posse rena, ut dixit Divus Augustinus, lib. 1 Evanesse talem potestatem, neque usum ejus le- gelicarum Quæstionum, quæst. 23. Vel alio gitimum, quia Christiani nulli temporali do- titulo illi eamdem libertatem participant, quia minio possunt esse subditi. Alius est eorum omnes sunt speciali et excellenti modo de faqui, licet fateantur esse in Ecclesia tempora- milia Christi, qui est filius naturalis ; cum aulem potestatem, negant tamen esse supre- tem filius liber esse dicitur, cum illo compremam in regibus temporalibus, sed in solo henditur ejus familia, ut dixit Lyran. in eum Pontifice, a quo regum potestas per conces- locum, quem alii imitantur, et sensit Hierosivnem vel tolerantiam derivatur. De hoc se- nymus dicens : Ille pro nobis et crucem susticundo puncto in capite sequenti dicemus; nuit, et tributa reddidit; nos pro illius honore quia vero supponit primum, illud hic breviter tributa non reddimus, et quasi filii regis a vecexpediemus, quia etiam novi sectarii in illo tigalibus immunes sumus. Quæ verba non non recte sentiunt.

possunt restringi, ut quidam volunt, ad solos 2. Antiquorum hæreticorum error. - Pri sacerdotes vel clericos; que enim illa duo mum prædicti erroris fundamentum. — Multi conjunxit, pro nobis et crucem sustinuit, et ergo ex antiquis hæreticis, veluti sequentes tributa reddidit. Subiit autem crucem pro omaut imitantes Galilæorum errorem in cap. 1 nibus simpliciter, tam laicis quam clericis ; relatum, dixerunt Christianos non esse sub- ergo pro omnibus solvit tributa ; ergo omjectos principibus temporalibus, præsertim nes a tributis solvendis temporalibus regibus ethnicis. Quod aliqui solum de perfectis Chris- liberavit; ergo et ab illorum dominatu et jutianis, et maxime spiritualibus dixerunt, ut risdictione illos exemit, quia una libertas Beguardi; alii de omnibus justis, alii de om- aliam comitatur. mibus Christianis, quos errores hic latius re- 3. Secundum fundamentum. — Secundum censere superfluum duco. Hinc effutierunt et generalius fundamentum hujus erroris est, Anabaptistæ, et alii similes, principatum po- quia Christiani liberi sunt etiam a potestate liticum non esse Christianis licitum, præser- christianorum principum, quia hoc postulat tim in Christianos. Horum autem errorum christiana libertas, quam in hoc sensu intellidiversa cogitari possunt fundamenta. Primum gunt, et maxime exaggerant Lutherus et alii et peculiare respectu principum ethnicorum hujus temporis sectarii, ad hunc sensum deest, quia indignum et periculosum est, infi- torquentes varias Scripturas, quibus abunde delem dominare fidelibus; ideo enim Paulus satisfecimus lib. 1 de Legib., c. 18 et 19, et monet, 2 ad Cor. 6: Nolite jugum ducere cum lib. 3, cap. 31 ; et ideo illas nunc omittimus. in fidelibus. Et rationem variis modis explicat, Ex hoc autem principio, seu libertate chris,

« PredošláPokračovať »