Obrázky na stránke
PDF
ePub

modam exemptionem a potestate Papæ, præ- gem, directe supremum in temporalibus, fieri sertim in temporalibus, suadere nitatur, ni- indirecte subditum in eisdem, quatenus hæc hilominus ad hujus libri complementum non- subjectio intrinsece conjuncta est cum spirinullas, quæ communiter circumferuntur, vel tuali; sic enim jura ipsa dicunt, id quod est potiores judicantur, breviter proponere et ex- directe prohibitum, posse alia via fieri, quanpedire necessarium visum est. Prima igitur do hoc necessario sequitur ex alio, quod eoesse solet (et videtur etiam esse regis funda- dem vel altiori jure concessum est. Neque mentum), quia rex est supremus in tempora- propterea tollitur excellentia supremæ poteslibus, ut ex Scripturis sumitur, et supra etiani tatis temporalis, vel supervacanea, aut nolratione probatum est; ergo non potest esse lius momenti redditur, tum quia semper retisimul in temporalibus subjectus. Probatur net negationem directi superioris in eodem consequentia, quia qui est subjectus in aliqua ordine, negatio autem indirecti superioris de materia, habet superiorem in illa; repugnat illius ratione non est ; tum etiam quia ille autem esse supremum, et habere superio- modus negationis, seu supremæ potestatis rem. Dices id esse verum de subjectione et sufficit ad omnes morales effectus, qui ad prælatione ejusdem generis, id est, ut utra- rectam gubernationem politicam necessarii que sit directa vel indirecta; quod autem sunt et sufficiunt. idem sit supremus respectu potestatis directæ 3. Secunda objectio. - Contra hoc vero obsuperioris, quia illam supra se non habet, et jici potest secunda ratio, quia rex infidelis nihilominus sit indirecte subjectus alicui, non non baptizatus est ita supremus in temporarepugnat. Sed contra, quia, ut juristæ dicunt, libus, ut in eis nullum recognoscat superioquod directe fieri prohibitum est, nequit per rem, neque directe, neque indirecte; ergo aliam viam fieri, etiam indirecte, quia alias etiam christiani principes sunt eodem modo enervaretur et inutilis fieret prohibitio; ergo supremi; ergo nulli subsunt in temporalibus simili modo in præsenti. Quomodocumque etiam indirecte, ac subinde neque Pontifici. enim rex dicatur alteri subjectus (etiam iu- Probatur consequentia, tum quia non sunt directe) in temporalibus, ejus excellentia in pejoris conditionis fideles principes, quam inillo ordine tollitur.

fideles ; tum etiam quia per baptismum non 2. Solutio. — Sed nihilominus responsio privantur aliis bonis temporalibus; ergo neest optima, et replica est nullius momenti, que regnis, neque suis temporalibus præroquia nullum est jus absolute prohibens sub- gativis, juxta illud : Non eripit mortalia, qui jectionem regis supremi in temporalibus, re- regna dal cælestia. Tum denique quia alias spectu superioris altioris ordinis, et ipsa iem- hoc esset magnum impedimentum conversioporalia excedentis. Quia vel hoc jus est natu- nis infidelium regum ad fidem et baptismum, rale, et hoc non, quia hæc subjectio indirecta si per illum sua libertate suprema, sive diest superioris ordinis, et a jure divino posi- recte, sive indirecte privarentur. Atque ita tivo manat ; vel est jus humanum, et hoc non omnia argumenta, quibus hoc supra de subpotest esse juri divino contrarium, nec contra jectione directa in temporalibus probavimus, illud prævalere. Quocirca jus naturale in hac de indirecta etiam urgere videntur. parte, sicut est fons et origo principatus civi 4. Solutio. - Discrimen inter reges baptilis, et supremæ potestatis ejus, ita etiam dici zatos et non baptizatos. — Respondemus, epotest directe tollere seu prohibere subjectio- quiparationem hanc inter fideles et infideles nem ad similem potestatem ejusdem ordinis; reges non esse cum omni æqualitate admitrespectu vero subjectionis indirectæ ad pote- tendam, quia rex non baptizatus non est substatem alterius ordinis, et spiritualem, quasi jectus directe spirituali potestati Ecclesiæ, et negative se habet; quia principem civilein in ideo mirum non est quod potestas ejus temtemporalibus supremum nemini quidem sub- poralis non subordinetur spirituali jurisdicjicit in eisdem temporalibus, etiam indirecte, tioni, neque ab illa pendeat etiam indirecte, non tamen repugnat quominus per jus supe- quoad vim directivam aut coactivam. Rex aurioris ordinis subjiciatur. Accedit , quod hæc tem baptizatus est directe subditus spirituali subjectio indirecta in temperalibus intrinsece potestati, ut vidimus, et ideo consequenter conjuncta est cum subjectione in spirituali- etiam potestas ejus temporalis subordinata bus, præsertim respeciu potestatis spiritualis manet spirituali potestati, saltem indirecte, supremæ in suo ordine, et ideo nihil repu- in ordine ad illius finem. Quocirca potestas gnat, etiam juxta principia juris humani, re- temporalis in utroque rege eadem quidem,

est, vel æqualis, neque in rege Christiano dalum, ut supra diximus. Si vero reges ethniproprie et intrinsece minuitur (ut sic dicam), ci nullos habent subditos christianos, ordised solum ratione subjecti novam incipit ha- narie non habet Ecclesia potestatem super bere regulam, vel proximam, et internam, illos, etiam ratione subditorum , nisi in casu quæ est fides, et prudentia infusa, vel exter- quo Evangelii prædicationem impedirent, vel nam, quæ est spiritualis pastor, et lex seu subditos cogerent ne illam reciperent. Unde potestas ejus, quatenus ad spiritualem finem fieri videtur, potestatem formaliter (ut sic diordinatur.

cam ) esse eamdem , seu sub eodem titulo et 5. Et ita cessant aliæ objectiones, quæ so- respectu, licet usus illius circa diversas perlam probant non fieri diminutionem intrin- sonas, juxta varias conditiones et status illasecam in illa potestate ratione fidei, non ta- rum, rarior aut frequentior, et major aut men probant non addi prædictam subordi- minor esse possit. Nonnulla vero intercedit nationem , hæc enim intrinsece sequitur ex differentia. Quia potestas Pontificis in princifide. Et non est imperfectio, sed potius ex- pes christianos est propria jurisdictio, quæ cellentia illius potestatis, ideoque non addit licet spiritualis sit, indirecte ad temporalia gravamen vel impedimentum conversioni re- extenditur. At vero circa principes ethnicos gum ultra difficultatem intrinsecam, quam non est per modum jurisdictionis in ipsos ipsa fides, et obedientia ecclesiastica secum principes, sed in eorum subditos christianos, afferunt. Hoc autem qualecumque gravamen propter quos tuendos potest infideles arcere, intrinsece continetur in professione fidei vel in officio continere, et ideo quidquid circa Christianæ', in qua includitur tacitum pac- illos operatur, est per modum defensionis fitum, et promissio obedientiæ ad pastores delium, non per modum vindictæ , aut puniEcclesiæ, et ad perdendum omnia propter tionis infidelium. Denique addere possumus, Christum, si opus fuerit, juxta illud : Qui ve- sicut potestas regia, ex conjunctione ad finit ad me, et non odit patrem, malrem, etc., dem, aliquam recipit subjectionem, ita etiam adhuc autem et anima in suam, non potest meus majorem quamdam amplitudinem et excelesse discipulus , Luc. 14. It consequenter lentiam participare, et ita illud qualecumetiam sequitur obligatio ad perseverandum que onus hoc beneficio compensari. Nam in fide, et ad defendendum illam pro ratione rex christianus ductus regulis fidei multa sui status, ac denique inde etiam oritur, ut potest præcipere, dirigendo illa ad fidei dequilibet Christianus sit subjectus correctioni fensionem, vel religionis christianæ honoac dignæ pænæ, si contra hujusmodi obliga- rem , vel aliud supernaturale commodum, tionem deliquerit. Hæc ergo obligatio et pro- quæ ductus pura ratione naturali præcipere fessio communis est christianis principibus, non posset; et similiter multa punit delicta, et ideo eidem potestati debita proportione quæ ex vi solius rationis naturalis non punisubjiciuntur.

ret, ut, verbi gratia, hæresim, vel aliud si6. Addo vero ultimo, etiam reges ethni- mile. cos, juxta sui status capacitatem, spirituali 7. Ultima objectio ex triplici medio conflata. potestati ecclesiasticæ esse subordinatos, et · Primum. Secundum. Tertium. -Ule converso potestatem Ecclesiæ indirecte sal- timo adduntur rationes quædam minoris motem posse superioris actum in illos exercere. menti. Una est : Pontifex satis magnam solNam si habeant subditos christianos, potest licitudinem habet in spirituali cura ; ergo ab eorum dominatu eos liberare, vel quan- non debet temporalibus immisceri, nam, si do eos conantur a fide avertere, ut limitat omnibus, qui Deo militant, hoc prohibuit PauDurandus, in 2, distinct. 44, 9. 3, vel sim- lus, multo magis hoc videtur supremo paspliciter et absolute, ratione periculi, ut vult tori prohibitum, qui et aliorum exemplar esse D. Thomas 2. 2, q. 10, art. 10. Quod est pro- debet, et majoribus curis spiritualibus distibabilius, quia in rebus ad bonos mores per- netur. Altera ratio est. Quia in Pontifice, per tinentibus, cavendum est morale periculum, se loquendo, et ex vi pontificatus non invepriusquam expectetur eventus, et ideo potes- nitur formaliter (ut sic dicam) regia dignitas extenditur etiam ad vitandum periculum, tas; ergo nec potest regia potestas illi esse quamvis in usu ejus prudenter caveatur scan- subordinata. Probatur consequentia , quia

non potest una potestas alteri subordinari et Vide Bellarminum contra Barclaium, subjici, nisi eadem potestas, quæ est in sucap. 3, n. 3.

bordinato, inveniatur in eo cui subordinari

dicitur. Alia ratio est, quia non potest Papa nente. Item quia oritur ex subordinatione dispensare in jure naturali, nec divinam in- inter fines utriusque potestatis, quæ sufficit stitntionem mutare; ergo nec potest aut na- ut potestas, quæ ordinatur ad finem inferioturalem obligationem obediendi regi, a sub- rem, subjiciatur potestati respicienti altiorem ditis, seu vasallis, aut a rege potestatem, finem. Illa ergo propositio, quod habens aliquam Deus ipse contulit, auferre.

quam potestatem non subordinatur alteri, 8. Solutio. - Ad primum. - Hæc vero fa- nisi habenti eamdem, seu similem potestacile expediuntur. Ad primum enim respon- tem, ad summum est vera in potestatibus demus, illud ad summum procedere de ad- ejusdem ordinis, quarum una est participatio ministratione directa rerum temporalium, alterius, ut est potestas delegata et ordiņanon vero de indirecta. Tum quia prior estria, seu potestas Vicarii et Prælati. Non hadistincta el separabilis ab spirituali potesta- bet autem locum illa propositio, quando sute, posterior vero non est distincta, sed per bordinatio fundatur in eminentia superioris se et intrinsece pertinens ad potestatem spi- potestatis et finis ejus, ut declaratum est. ritualem, ideoque non potest illam impedire, 10. Ad tertium. - Ad tertium respondecum potius sit usus et exercitium ejus. Tum mus, licet Papa non possit dispensare in jure etiam qnia administratio directa tempora- naturali, posse nihilominus mutare materiam lium per se et ex instituto circa illa versatur, ejus, qua mutatione facta ipsum naturale jus et ideo necesse est ut præcipua intentione, cessat, et ita in præsenti potest de subdito ac subinde vel fere semper , vel majori ex facere non subditum ; subjectione autem parte circa illa occupetur; at vero adminis- ablata, cessat ratio et obligatio naturalis obetratio indirecta raro et per occasionem tan- diendi. Subjectio autem ipsa, sicut et potestum (ut supra ex Bernardo attigimus) oc tas regia, non est immediate de jure natucurrit. Ideoque nec dici potest sæcularis cu- rali, sed de jure humano, ut supra ostensum ra, nec spiritualem impedire. Addo denique, est, et ideo ex justa causa per superiorem quamvis Pontifex ex vi pontificatus non ha- Pontificis potestatem auferri potest. Eo vel beat directum regimen temporale, non fuisse maxime quod aliqua bona a natura immediacontra munus ejus , aut contra consilium te collata , ut libertas et vita, possunt inierPauli, ut aliunde acceptum utrumque simul dum per superiores potestates humanas juste conjunctum habeat, quia ad commune bo- auferri, ut ipso usu licito et honesto satis num Ecclesiæ , et ad meliorem usum ipsius- constat, quia Deus ipse, qui illa dona conmet spiritualis potestatis, fuit ita conveniens. tulit, dedit etiam hominibus publicam potesDe quo puncto alibi latius diximus', et videri tatem ad auferenda illa ex justa causa. Sic potest Gennadius , in expositione pro Conci- ergo subordinatio regum temporalium ad spilio Florentino, cap. 5, sect. 3 et 4.

ritualem potestatem ab ipso Deo est, qui ta9. Ad secundum. - Ad secundum respon- lem potestatem contulit, ideoque non est detur negando consequentiam, nam proposi- contra jus naturæ, sed supra illud, et servata tio illa, quæ in probatione ejns assumitur, proportione illi maxime consentanea existit. simpliciter loquendo, falsa invenitur, tam in potentiis physicis quam in artibus, et consequenter etiam in moralibus. Nam voluntas

SUMMA PRÆCEDENTIS LIBRI CUM APOSTROPHE AD subjacet intellectui, et ab illo pendet, etiam

REGEM ANGLIÆ. si formalis potestas voluntatis in intellectu non inveniatur. Item ars frænefactiva subor 11. Cum summi legislatoris , a quo omnis dinatur equestri, quamvis hæc illam formali- potestas in cælo et in terra derivatur, invioter non includat, et patria potestas subordi- labili lege sancitum sit, reddenda esse Cenatur regiæ, quamvis in rege formaliter non sari quæ Cæsaris sunt, et quæ sunt Dei Deo , sit patria potestas circa filios suorum subdi- hanc regulam ita in hujus libri doctrina sertorum. Sic ergo potestas regia subordinatur vare studuimus , ut nemo, si recte oculis asPontificali, etiamsi Pontifex temporalis im- piciat, unicuique datum a nobis esse, quod perator formaliter non sit. Et ratio est, quia suum est, dubitare possit. Ostendimus enim hæc subordinatio fundatur in potestate altio- duplicem illam, qua mundus hic regitur, ris ordinis, quasi eminenter alteram conti- potestatem, temporalem et spiritualem, re

giam et Pontificiam, a Deo datam esse , Lib. 4 de Leg.

et utramque in suo ordine supremam esse

comprobavimus. Ita vero illas inter se dif- aut vilius quoddam aliud corporis membrum ferre monstravimus, ut regia humanarum ac est ; verum quo vocatus est, in eo gradu quistemporalium rerum curam tantummodo ge- que maneat, etiam si alioqui præstantiori dirat; Pontificia vero rerum temporalium fines gnus sit, plus utique laudis habiturus ex eo, transcendens, et spiritualis vitæ finem ulti- quod præsenti gradu acquiescit , quam si eum mum intuens, divinis ac æternis rebus ordi- quærat, quem non accepit. Ne quis, cum sine nandis incumbat. Unde tandem conclusimus, periculo alium sequi liceat, prvire cum peritantum inter se potestates has distare, quan- culo expetat; nec obedientiæ lux, quæ tam tum a corpore anima, a temporalibus æter- terrena, quam cælestia tuetur, atque conservat, na, a corporalibus spiritualia, et a terrenis infringatur. cælestia dissident. Ac proinde sicut æquum 13. Quid, quæso, rex humanissime, a tuis est, corpus animæ subjici, et ad sempiterna subditis tam anxie postulas, et summo jure temporalia referri eisque subordinari, ita ne- exigis, sicut obedientiam principi debitam? cessarium esse ut in Christi Ecclesia, in qua Illam Pauli sententiam in tuo libro frequenomnia recto et optimo ordine constituta esse ter inculcans : Omnis anima potestatibus sudebent, regia potestas Pontificiæ subjecta sit, blimioribus subdita sit ; imple igitur naturaut ab ea in æternam beatitudinem dirigatur, lem illam legem a Christo propositam et comet, sicubi ab eofine de flexerit, emendetur ac mendatam : Quicumque vultis ut faciant tocorrigatur.

bis homines, et vos facite illis. Et quam obe12. Hac itaque justa et æquissima distri: dientiam a subditis requiris, eam fideliter butione servata, Pontifici dedimus quæ sua præsta illi prudenti ac fideli dispensatori , sunt, quæque illi Princeps pastorum et totius quem Christus super omnia bona sua constigregis dux contulit; et tibi, quæ tua sunt, tuit, tibique ita præposuit, ut rationem pro rex serenissime, non negavimus. Superest anima tua redditurus sit. Quod enim Paulus igitur, ut eidem Christi regulæ ac legi te sub- fideles omnes monuit, et præcepit : Obedite jectum esse consideres, ne plus quam opor- prrepositis vestris, et subjacete eis , ipsi enim tet, de tịa potestate præsumendo, terminos pervigilant tanquam rationem pro animabus tibi præscriptos transcendas, et quæ divinæ restris reddituri, non minus ad regem, si sunt potestatis usurpes. Scilo te ovem gre- christianus sit, quam ad cæteros fideles pergis Christi esse, non pastorem; noli ergo pas- tinet. Quod si fortasse, res serenissime, vertores pascere ac regere, aut fines a supremo bis meis non dignaris attendere, audi, quæPastore præscriptos transilire. Audi Nazian- so, Bernardum, ad Conradum regem scrizenum', alicubi imperium suum terreno im- bentem, et pro me loquentem : Regis dedecus perio præferentem, et inter oves suas impe- regnive diminutionem nunquam volui, violenratores et reges annumerantem Ad quas tos odit anima mea. Legi quippe: Omnis anioves alibi hunc in modum loquitur : Oves, ma potestatibus sublimioribus subdita sit; et : pastores ne pascite, nec supra fines restros Qui potestati resistit, Dei ordinatiori resistit. assurgite, satis enim robis est, si recte pasca- Quam tamen sententiam cupio dos, et omnimomini. Judices ne judicate , nec legislatoribus dis monen custodire in exhibenda reverentia leges præscribite. Non est enim dissensionis et summe et Apostolicæ Sedi, et B. Petri succesconfusionis Deus, sed pacis et ordinis. Ne quis sori, sicut ipsam vobis vultis ab universo desigitur caput sit, qui vix, aut manus , aut pes, tro sertari imperio. Et adjungit, quæ non

minus libenter usurpo, sequentia verba : Sunt Orat. 17 ad cives gravi timore percul- quæ non putari scribenda, præsens ea fortassis

opportunius intimarem.

SOS.

FINIS LIBRI TERTIJ.

INDEX CAPITUM LIBRI QUARTI

DE IMMUNITATE ECCLESIASTICA, SEU EXEMPTIONE CLERICORUM A

JURISDICTIONE TEMPORALIUM PRINCIPUM.

emplus sit.

CAP. I. Quid nominibus ecclesiasticæ Cap. X. Quomodo singulis clericorum

immunitatis, libertatis ac exemplio vel personarum ecclesiasticarum ornis significetur.

dinibus exemptio ecclesiastica jure CAP. II. Utrum clerici in spiritualibus

divino conveniat. el ecclesiasticis causis a potestate prin- Cap. XI. Utrum, secluso jure divino cipum secularium jure divino exemp immediato, potuisset exemptio cleriti sint.

corum per jus canonicum sine admiCap. III. Utrum personæ ecclesiaslice niculo juris civilis introduci.

a jurisdictione principum, etiam in Cap. XII. Utrum privilegium fori clerebus et causis temporalibus, eximi ricorum etiam jure civili fundatum potuerint, et exemptæ sint.

sit. Cap. IV. Utrum Summus Pontifex omni Cap. XIII. Difficultati, qure ex præce

jure divino et humano ab omni juris denti capite oritur, occurritur, et quodictione sæcularium principum ex modo Ecclesia diversis temporibus

privilegio fori usa fuerit, explicaCar. V. Expenditur locus Matthæi : Da

tur. eis pro me et te, pro Summi Pontifi- Cap. XIV. Qualis sit clericorum exempcis exemptione.

tio in causis civilibus. CAP. VI. Objectionibus contra resolutio- Cap. XV. Qualis sit exemptio clerico

nem superiorum capitum satisfit. rum in causis criminalibus. CAP. VII. Sextæ objectioni satisfit, et Cap. XVI. An privilegium fori exemp

tractatur quæstio, an Papa possit se tionem a legibus civilibus includat, et humano judicio submittere.

qualis illa sit. Cap. VIII. Utrum clerici omnes sub CAP. XVII. Quale sit Ecclesiarum pri

Pontifice existentes a jurisdictione vilegium quoad suam suorumque botemporalium principum jure divino norum exemptionem ab oneribus, et exempti sint; et tractantur duæ con potestate seculari. trariæ opiniones.

Car. XVIII. An exemptio a tributis CAP. IX. Privilegium fori clericorum cularibus conveniat Ecclesiis earum

jure divino et humano esse fundatum, que bonis, quatenus Christi patrimoel quomodo id intelligendum sit.

nium sunt.

« PredošláPokračovať »