Obrázky na stránke
PDF
ePub

CAP. XIX. An exemptio a tributis sæ- Cap. XXVII. Utrum omnes clerici, tam

cularibus conveniat Ecclesiæ et rebus in sacris quam in minoribus constisacris, ob earum specialem sanctita tuti, et in statu clericali perseverantem seu consecrationem.

tes, integre gaudeant ecclesiastica liCap. XX. Utrum quælibet bona, cum

bertate. ecclesiastica fiunt, eo ipso sint ab Cap. XXVII. An clerici conjugati priomni tributo et onere civili illis inhre vilegio ecclesiasticæ exemptionis gaurente exempla.

deant. CAP. XXI. Aliquibus objectionibus oc- Cap. XXIX. Utrum aliæ personæ eccle

curritur, et quam sit antiqua hæc bo siasticæ, ordinem nullum habentes, norum ecclesiasticorum exemptio obi exemptione fori integre gaudeant. ter explicatur.

Cap. XXX. An privilegium immunitatis CAP. XXII. Qualis sit exemptio eccle clericorum ab aliquo homine revocari

siastica quoad personalia onera cleri possit. corum.

Cap. XXXI. Utrum privilegium cleriCap. XXIII. Utrum redditus ecclesias corum possit per renunciationem amittici clericorum a tributis exempti

ti vel diminui. sint.

Cap. XXXII. Utrum privilegium cleCap. XXIV. Utrum patrimonialia et in

ricorum consuetudine amilti vel minui universum bona temporalia clerico possit. rum sub communibus legibus sæcula- Cap. XXXIII. Quibus modis possit imrium tributorum comprehendantur.

munitas ecclesiastica violari. CAP. XXV. An clerici teneantur ad one- CAP. XXXIV. Quibus modis actiones ra realia solvenda, quæ rebus immo

contra libertatem ecclesiasticam exbilibus adhærent.

cusari soleant, et quid de illis judiCAP. XXVI. An clerici ad communes ci candum sit.

vium expensas contribuere teneantur. Superioris libri summa.

[ocr errors][merged small][merged small]

LIBER QUARTUS

DE IMMUNITATE ECCLESIASTICA

SEU EXEMPTIONE CLERICORUM A JURISDICTIONE TEMPORALIUM PRINCIPUM.

Dogmatis de immunitate ecclesiastica , lire curabimus. Deinde vero non solum reseu de exemptione clericorum a temporalium gias objectiones, sed etiam quæ occurrerint principium jurisdictione , veritatem sæpe in graviores, in medium afferemus, eisque ita, superioribus supposuimus, eamque in præ- ut spero, satisfaciemus, ut locum in hoc dosenti libro expendere , confirmare ac defen- gmate habere constet, quod alias Chrysostodere, tum in principio hujus operis, tum mus dixit : Nihil veritate clarius, nihil simpliin cap. 9 superioris libri promisimus, quo- cius, nisi maligni esse velimus '. niam ad hujus operis complementum, plenamque ad querelas et objectiones regis An

CAPUT I. gliæ responsionem, necessarium esse judicamus. Rex etenim in fine Apologiæ pro ju QUID NOMINIBUS ECCLESIASTICÆ IMMUNITATIS, ramento fidelitatis, et in Præfatione 'ad prin LIBERTATIS AC EXEMPTIONIS SIGNIFICETUR? cipes christianos, dogma istud ex libris Bellarmini mirabundus (ut ipse ait) referens, 1. Methodus in hoc libro seroanda. - Quonon solum audaciam et temeritatem in Car- niam hujus libri materia non solum fidei sed dinali, sed etiam in dogmate ipso novitatem etiam morum doctrinam complectitur, ila a affingere et reprehendre ausus est. Et inde nobis tradenda est, ut et contra Ecclesiæ maxime catholicos reges contra Pontificem Catholicæ adversarios veritatem fidei ostenexcitare ac provocare nititur, quod eorum damus, et pro morali usu ac praxi Catholicis præcipue intersit, ne quid prærogativis legali- inservire possimus. Ac propterea non solum bus detrahatur. Unde ad illos sic loquitur: sacræ paginæ testimonia , sed etiam leges, Quod si potentissimus quisque vestrum alte, tum canonicas, tum civiles, diligenter consiserioque recogitet, pene tertiam populi solique derabimus et expendemus, ab his enim mavestri partem Ecclesive esse dicatam , nonne, xime doctrina præsertim moralis pendet. quæso, illius jacturæ sensus animos testros Ideoque imprimis voces, quibus jura de hac percutiet, que tantum hominum fundorumque materia loquentia uti solent, explicandæ destro juri subtrahat, ut ubique Pontifici co- sunt, ut ita res ipsa et jura melius intelligi loniæ, provinciæque constituantur ?? et alia valeant. Sunt autem potissimum bæ voces prosequitur, quæ infra referemus; nam ob- tres illæ, quas in titulo proposuimus, quas jectiones, quasdam continent, quibus in dis- breviter in hoc capite declarabimus. cursu hujus libri satisfaciendum est. Prius 2. Immunitatis descriptio. – Prima vox ergo catholicum dogma de vera libertate seu est immunitas, que generatim sumpta descriimmunitate ecclesiastica, et clericorum exem- bi potest, ut sit, privilegium quo res aliqua, ptione juxta vera Theologiæ ac juris cano- del persona, a communi aliqua obligatione seu nici principia explanare, et divinis testimo onere eximitur. Quam descriptionem sumo ex niis ac rationibus pro nostra tenuitate stabi- 1. Munus, 18, ff. de Verbor. significat., ubi

munus inter alia onus significare dicitur, de · In præfatione, pag. 25. Ib., pag. 27.

i Homil. 15 in Joan.

1

quo subjungit Paulus J. C. : Cum remittitur, loca refugii, securitatis ac custodiæ, tam reovacationem militiæ, munerisque præstat, inde rum ad ea confugientium, quam bonorum immunitatem appellari. Ubi militiæ nomen quæ in eis reponuntur. Ita sumitur ex titulis exempli causa positum videtur, quatenus de Immunit. Ecclesiarum, et ex 17, q. 4, fere onerosum munus est; immunitas autem ge- per totam, et notavit specialiter Glos., in neratim esse dicitur vacuitas muneris pro c. Cum devotissimam, 12, q. 2, verb. Pro rioonere sumpti, quæ per quamdam remissio- lata immunitate. De hac vero immunitatis nem seu concessionem datur; hæc igitur ca- specie dictum late a nobis est in tom. 1 de rentia seu ablatio oneris ad Ecclesiam appli- Religione, lib. 3 toto, nihilque hoc loco adcata dicitur immunitas ecclesiastica. Quid dendum occurrit, maxime cum ad præsentem autem per bane particulam ultimam denote- causam nihil pertineat. Aliæ vero duæ immutur, ex dicendis constabit. Potest autem in nitates personarum et bonorum præsentis hac immunitate considerari, vel actus remit- considerationis maxime sunt, et utramque attendi, seu jus speciale, quo aliquis eximitur a tingit rex Angliæ, cum ingentem personarum communi onere, vel effectus illius juris, qui et fundorum partem regio juri subtrahi conest carentia seu vacatio talis oneris et obli- queritur, et ideo de utraque dicemus. gationis. Et utrumque potest nomine immu 4. Quid libertas ecclesiastica sit. Prima nitatis significari, ut sumi potest ex titulo de opinio. — Atque ex hujus vocis declaratione, Immunitate nemini conced., C. libro decimo. facile intelligitur quid libertas ecclesiastica Immunitatem ergo, ut significat jus vacandi sit; aliqui enim existimant bas voces esse sya muneribus, dicimus esse privilegium excu nonymas, alii differentiam aliquam inter eas sans ab onere communi. Utimur autem no constituunt. Ut videre licet in Cajetano, in mine privilegii lato modo, ut comprehendere Sum., verb. Immunitas , ubi licet prius illas potest jus aliquod naturale vel divinum, ali voces confundat , in fine tamen in ordine ad cui specialiter conveniens comparatione alio- intelligentiam canonum, illas ita distinguit, rum, ut in sequentibus magis declarabimus. ut nomine libertatis ecclesiasticæ solam imImmunitas autem sumpta pro ipso effectu munitatem personarum in se et in bonis suis, privilegii dici potest vacuitas seu excusatio a nomine autem ecclesiasticæ immunitalis locomunere, utique legitima et aliquo jure fun- rum tantum exemptionem significari velit, data. Et fortasse hoc modo distingui possunt ideoque violantem templi immunitatem non duo tituli juris civilis, ff. de Vacat. et excusat. censet agere contra libertatem ecclesiastimunerum , et de Jure immunitatis. Sed de cam, nec censuras contra violantes ecclesiashoc alias. In præsenti ergo utroque modo su ticam libertatem latas incurrere. Et ad id mi potest immunitas, quæ ecclesiastica ap- confirmandum expendit Cajetanus verba Bepellatur, quatenus res vel personas eccle- nedicti XII in Extravag. 1, de Privileg., ubi siasticas ab oneribus, aliis rebus vel perso- referens casus reservatos, distincte numerat nis communibus, eximit, et in talium rerum Ecclesiarum immunitatis et ecclesiasticæ libervel personarum decentiam ac reverentiam tatis violatores ; ergo sentit verbis illis diversa concessa est.

privilegia Ecclesiæ significari. 3. Immunitas triplex , locorum , persona

5. Secunda opinio.

Nihilominus voces rum et bonorum. - Immunitas locorum in quo illas idem significare docuit Covar., d. c. 20, consistat. — Hæc autem inmunitas ex parte lib. 2 Variar., in princ., et secutus est Tussubjectorum , seu rerum quibus concessa est chus, ver. Ecclesiæ im wunitas , concl. 8, et quasi adhæret, duplex vel triplex distingui n. 9. Potestque suaderi ex descriptione imsolet. Una est immunitas locorum , seu tem- munitatis, quia immunitas non est nisi carenplorum, aut ecclesiarum ; alia est immuni- tia quædam subjectionis et oneris, quæ catas personarum, seu clericorum ; tertia est rentia nomine etiam libertatis significatur , immunitas bonorum, quæ ad duas priores re- sicut etiam libertas significare solet carentiam vocari potest, quia bona aut sunt Ecclesia- servitutis seu necessitatis ; ergo,

addita earum, aut clericorum, et ratione illorum ab dem determinatione ecclesiasticæ libertatis, oneribus seu tributis eximuntur. Prima loco sicut et immunitatis, idem utraque voce siram sacrorum immunitas in duobus consistit: gnificabitur. Unde ponderat Covar., in dicta primo, in vacatione ab actionibus profanis Extravag. 1, non addi eamdem determinatiotalium locorum sanctitati repugnantibus, aut nein, sed variari, cum dicitur, Ecclesiarum ea polluentibus. Secundo, in hoc quod sunt immunitatis, et ecclesiasticæ libertatis, nam

voces, ecclesiarum et ecilesiasticie, non idem 7. Differentia inter canones delicta contra significant, quia nomine ecclesiarum ibi signi- immunitatem vel libertatem Ecclesiæ punientes. ficantur templa juxta vulgarem usum , et ita Alia vero differentia excogitari potest inper illam vocem compositam solum ibi signi- ter canones punientes eos, qui contra immuficatur immunitas sacrorum locorum ; cum nitatem Ecclesiæ aliquid faciunt, vel contra vero dicitur ecclesiastica libertas , nomen ec libertatem. Duobus enim modis potest immuclesiastica sumptum est generaliter ab Eccle- nitas violari. Primo, solo facio, sine usurpasia , maxime ratione ecclesiastici status; et tione juris; secundo, sub prætextu juris alicuideo ibi proprie significat exemptionem eccle- jus seu legitimæ potestatis. Priori modo agit siasticarum personarum, tam in se quam in contra immunitatem, qui ecclesiam incendit, bonis suis. At hæc libertas etiam vocatur in infringit, spoliat, bona ecclesiæ surripit; posjure immunitas ecclesiastica, in cap. Adver- teriori modo agit contra immunitatem. judex sus, de Immunitate ecclesiarum, juncto cap. qui reum ab ecclesia extrahit. Unde posterior Non minus, eodem. Ergo, stante eadem de- hic modus non solet commitli, nisi a gerente terminatione ecclesiasticæ libertatis et immu- publicam potestatem, vel sub aliquo ejus conitatis, idem utraque voce significatur. Unde lore seu prætextu ; prior vero a quocumque, in communi usu Doctorum voces illæ tan- privata potestate, per violentiam potest comquam synonyme usurpantur, ut videre licet mitti; utroque autem istorum modorum fit in Joan. Lup., tractat. de Libertat. Eccle- contra immunitatem , proprie vero contra lisiast., a principio, per totum, et præsertim 1 bertatem ecclesiasticam tantum posteriori p., q. 3, et 2 p., q. 11; Rebuff., tract. de Im- modo committi videtur. Sic enim qui violenmunit.; et Hieronym. Alban. in tract. alio de tas manus in clericum injicit, contra immuniImmunit. et reliquis, in Rubricis de Immun. tatem Ecclesiæ agit, non tamen videtur agere

6. Prefertur secunda sententia.- Quocirca contra libertatem ecclesiasticam; e contrario hæc posterior sententia in rigore vera est, vero judex sæcularis, judicium in clericum recteque probatur attento usu et verborum usurpans, violator est ecclesiasticæ libertatis proprietate. Nec Cajetanus simpliciter contra- proprie (ut ita dicam) et specifice, licet ibi dicit, fatetur enim voces illas sæpe confundi ; etiam generatim includatur immunitatis vioaddit vero , in usu canonum censuram feren- latio, quia non potest jus immunitatis violari tium contra violantes ecclesiasticam immuni- sine actione immunitati contraria. taiem, vel contra ecclesiasticam libertatem, 8. Quando contra immunitatem, et quando illam differentiam ser vari, quod priora tan- contra libertatem Ecclesiæ fiat.—Simili modo, tum puniunt inferentes injuriam locis sacris, qui privata auctoritate per solam vim et inposteriora vero eos qui agunt contra immuni- juriam aliquam personam ab ecclesia extratatem personarum. Quæ etiam differentia non bit, contra immunitatem tantum Ecclesiæ satis firma est , nam prior pars ad summum agit; qui autem id facit titulo publicæ poteshabet locum, quando in canone est sermo de tatis et jurisdictionis, vel qui statuit ut eccleimmunitate ecclesiarum, nam tunc ordinarie siæ non habeant privilegium securitatis et noinine ecclesiarum significantur templa, ut asyli delinquentium confugientium ad ipsas, dixi, et ex illo addito determinatur canon ad etiam libertatem ecclesiasticam violat, quia loca sacra! At si canon disponat contra vio non solum usum, sed etiam jus immunitatis lantes immunitatem ecclesiasticam, plane om- Ecclesiæ eripere conatur. Et hoc modo vidennia comprehendit, nisi ex actione quam pu- tur optime intelligi verba Benedicti XII supra nit, vel ex aliis circumstantiis, constet de im- citata. Et ratio reddi potest, quia minus remunitate locorum vel personarum specialiter quiritur ad agendum contra immunitatem, loqui; et ita vox de se indifferens est, et on- quam contra libertatem Ecclesiæ, ac subinde nia comprehendit, nisi aliunde determinetur. latius patet agere contra immunitatem, quam Idemque est si canon loquatur de immunitate contra libertatem; omnis enim qui libertatem Ecclesiæ in singulari, tum quia vox Ecclesiæ infringit, immunitati etiam derogat, non vero de se solum generaliter determinat immuni

e converso, nam qui negat facto tantum obctatem Ecclesiæ concessam, sive in locis, sive dientiam Ecclesiæ, ad summum erit schismain personis; ium etiam quia præcipue signi- ticus. Et hac etiam ratione dixit Cardinalis ficare solet congregationem fidelium , nisi Zabar., in Repetit., c. Perpendimus, de Senaliunde determinelur, vel ex contextu constet tent. excomm., n. 2, opposit. 7, odiosius esse sermonem esse de materiali templo.

clericum judicari a laico, quam ab alio ut

privato percuti, nimirum, quia illud prius est quæst. 10, et aliis quæ enumerat Guilielmus contra libertatem ecclesiasticam , hoc vero Luveranus, in tract. de Arbore jurisdict., in posterius tantum videtur contra immunita- illius declarat., n. 15 ; et ex Rebuff., in Contem. Habetque hoc fundamentum in cap. Si cord. , tit. de Firma et irrevoc. concord. statero, de Sentent. excomm., ubi percussio cle- bili, S penult., verb. Quæro que sunt statuta. rici facta a ministro potestatis, non ut minis 10. Quid exemptio ecclesiastica significet.tro, sed ut privata persona, et sine usurpa- Atque ex his tandem explicata relinquitur tertione jurisdictionis, non censetur semper in- tia vox, exemptionis ecclesiasticæ, nam in re ducere censuram reservatam Pontifici ; per- idem significat quod immunitas vel libertas, et cussio autem facta ab officiali potestatis, uti- ita communiter solet una vox per aliam explique ul ministro ejus , semper declaratur re cari seu describi. Videtur tamen nomen exemservata, cujus ratio non videtur esse alia, nisi ptionis esse magis facti quam juris, ac proquia hæc posterior est gravior, et odiosior ac- inde magis significare effectum privilegii , tio, utpote contraria libertati Ecclesiæ, et quam privilegium ipsum immunitatis. Unde non tantum immunitati, sicut prior. Denique potest non iinmerito quæri , an omnis exemdifferentia hæc etiam videtur proprietati ver- ptio, privilegio concessa templis, rebus aut borum consentanea , nam ille proprie agit personis ecclesiasticis, censeatur ad immunicontra libertatem alicujus, qui vult illum in tatem vel libertatem ecclesiasticam pertinere, servitutem redigere, et onus servitutis illi im- ita ut qui omnem hujusmodi exemptionem ponere; qui vero facto tantum injuriam alteri violaverit, censeatur contra immunitatem vel facit, eumque tanquam servum percutit, non libertatem ecclesiasticam agere, et censuras proprie agit contra libertatem ejus.

contra ejusdem libertatis usurpatores latas 9. Verumtamen in hoc puncto negare qui- incurrere. Duplex enim potest esse tale prividem non possumus, illos duos modos violan- legium : unum generale, concessum ecclesiis di ecclesiasticam immunitatem esse distinc. omnibus, ut ecclesiæ sunt, vel personis eccletos; et ex suo genere gravius multo esse de- siasticis, qua tales sunt; et de ejusmodi prilictum, quando non solum facto, sed etiam vilegio certum est, ad immunitatem ecclesiasprætenso jure immunitas rumpitur , sicut ticam pertinere, in hoc enim consentiunt omlonge gravius est jus decimarum Ecclesiæ ne nes, et patebit ex dicendis. Alia vero potest gare, quam decimas non solvere. Nihilomi- esse exemptio ex privilegio particulari dato nus tamen hoc non obstat quominus utroque tali ecclesiæ, vel dignitati, aut personae ecclemodo violetur libertas ecclesiastica, sicut im- siasticæ, ex peculiari illius consideratione. munitas, quia (ut ostendi) immunitas et liber. 11. An privilegium alicui specialiter concestas ecclesiastica, eodem modo determinata, in sum ad immunitatem Ecclesiæ pertineat. re idem sunt. Et quamvis verum etiam sit Prima sententia Rehuffi. Fundamentum. potuisse facile nomen violationis libertatis ec- Et de hac exemptione est dubium an perticlesiasticæ quasi per antonomasiam applicari neat ad immunitatem ecclesiasticam , ita ut ad significandum modum violationis, qui non violatio illius sit ecclesiasticæ immunitatis solum violentia , sed etiam præsumpto et violatio. Affirmat enim aperte Rebuffus, in usurpato jure nititur; eo quod libertatis no- Concord., loco proxime citato, referens plumine magis jus ipsum significari videatur, et res; sequitur Card. Tuschus, verb. Libertas quia frequenter videntur jura hanc violatio- Ecclesiastica, concl. 341, num. 17 et sequennem immunitatis, contra libertatem ecclesias- tibus, ubi alios allegat. Et idem videtur senticam vocare, ut in dicto c. Non minus, et in tire Rochus Curt., tract. de Consuet., sect. 5, multis censuris Bullæ Cænæ videre licet ; ni- circa secundam partem Glossa, num. 21, et hilominus affirmare non possumus differen- Joan. Lup., dicto tractat. de Libert. eccletiam illam esse in jure constantem, nec tan. siast., p. 1, q. 10, casu 12 et 10. Moveri poquam regulam constituere, quod censura lata tuerunt hi Doctores, vel quia immunitas eccontra violantes libertatem ecclesiasticam non clesiastica comprehendit omnia privilegia comprehendat omnes violatores immunitatis, ecclesiis vel ecclesiasticis personis concessa, nisi ex verbis vel materia legis limitatio talis vel quia ad agendum contra libertatem eccolligatur. Quia illa regula vel differentia clesiasticam, satis est agere contra libertatem nullo jure satis fundata est, nec est in usu unius ecclesiæ. Nam statuta privata unius Doctoruin, ut constat ex his quæ congerit reipublicæ contra Ecclesiam, tantum eccleJoan. Lup., tract. de Libert. ecclesiastic., p. 1, sias illius territorii lædunt, et nihilominus

« PredošláPokračovať »