Obrázky na stránke
PDF
ePub

sentientibus minus grata esse soleat; fortasse sed etiam ex ipso naturæ lumine, prout occasio quia ad veritatem e tenebris eruendam aptis- postulaverit, colligemus ; non quod illis sacrosima est, et ad impugnandos errores efficacis- sanctæ nostræ religionis mysteria, quibus desima. Et idcirco quamvis testimoniis divina- fendantur, indigeant, sed quod ostendere non rum Scripturarum, Conciliorum et Patrum obscure possint, quam longe ab omni prudentia nobis præcipue sit utendum, nihilominus ratio- et a ratione ipsa discedant, qui ab Ecclesia sam pondera erpendemus, et quantum in nobis Catholica Romana in rebus ad salutem pertifuerit, earum vim et efficaciam urgebimus, eas- nentibus dissentire, seque ab illa segregare non que non solum ex prædictis fidei fundamentis, derentur.

INDEX CAPITUM LIBRI PRIMI

QUANTUM ANGLICANA SECTA A FIDE CATHOLICA DISSIDEAT.

Cap. I. De fidei catholicu progressu, Cap. IX. Regem Angliæ, cum nec Scri

el statu Anglicanæ gentis a prima pturam integram, nec verbum Dei ejus conversione usque ad præsentia non scriptum admittat, fidei vere lempora.

christianæ defensorem non esse osCap. II. Sectam Anglicanam a fide

tenditur. vera discessisse.

CAP. X. Ex fundamento et ratione creCAP. III. Ecclesiam Christi non posse

dendi regis Anglice, ipsum non esse veram fidem amittere ostenditur, et fidei vere christianae defensorem osratio facta roboratur.

tenditur. Cap. IV. Non posse Catholicam Eccle- Cap. XI. Veræ fidei christianæ funda

siam etiam per ignorantiam in rebus mentum non esse in privato spiritu fidei errare.

ponendum. CAP. V. Romanam Ecclesiam eamdem Cap. XII. Ex nomine (Catholicæ) An

fidei stabilitatem habere quam Ca glicanam sectam fidem catholicam tholica, ostenditur, et adversariorum non esse ostenditur. evasioni occurritur.

Cap. XIII. Objectionibus contra doctriCap. VI. Stabilitas fidei et Ecclesiæ nam superioris capitis occurritur.

Romance traditione ostenditur. Cap. XIV. Ex ratione catholici nominis, CAP. VII. Excluditur tertia evasio discursus capitis præcedentis confirreticorum, quam per distinctionem

matur. Ecclesiæ visibilis et invisibilis con-. Cap. XV. Catholicam dici Ecclesiam, fingunt.

quia per totum orbem diffusa est CAP. VIII. Occurritur adversariorum ostenditur, et hireticis occurritur.

objectionibus, et quo sensu Ecclesia Cap. XVI. Quomodo verum sit Ecclesiam visibilis sit, exponitur.

Catholicam per tolum orbem diffusam.

Cap. XVII. In Anglicano schismate manifestam hæresim et apostaticam fidem apostolicam non esse.

doctrinam transiisse. Cap. XVIII. Objectioni contra doctri- Cap. XXIII. Anglicanum schisma per

nam superioris capitis occurritur. tinaciter sectantes, neque ab hæresi, CAP. XIX. Sectam Anglicanam nullius neque ab hæreticorum nota excusari

antiqui Martyris sanguine decoratam, posse. sed potius damnatam esse ostendi- Cap. XXIV. Rationes, quibus rex hæretur.

tici maculam fugere studet, refelCap. XX. Veros nostrorum temporum

luntur. Martyres non Anglicanam sectam, CAP. XXV. Immerito Anglicanam sec

sed Romanam fidem illustrasse. tam, fidem suam et Ecclesiæ auctoriCap. XXI. Anglicanam sectam vel prop latem ad quingentesimum Christi an

ter solam schismatis turpitudinem de num limitare. testabilem esse.

Summa et conclusio totius libri, cum Cap. XXII. Anglicanum schisma in apostrophe ad Angliæ regem.

LIBER PRIMUS

QUANTUM ANGLICANA SECTA

A DOCTRINA CATHOLICA DISSIDEAT.

Scopus auctoris. - Duo modi ostendendi dendo, in illa veræ fidei fundamentum, et errorem sectæ Anglicanee proponuntur.- Pro- certam ac infallibilem credendi regulam non posui demonstrare titulum defensoris fidei esse ; monstrando deinde singulos ejus errocatholicæ, quem Serenissimus Jacobus sibi res, quos, rex ipse profitetur, clarissimis ararrogat, ejusdem factis esse contrarium. Hoc gumentis, et certissimis testimoniis confutanenim necessarium duxi, tum propter Catholi- do. In hoc ergo libro priorem inchoamus cos homines, qui sub illius ditione commo- viam, in qua non possumus aptius initium surantur, ne fortasse illo specioso titulo decipi mere, quam statim ante Anglorum oculos contingat; tum propter reliquos, qui ejusdem proponendo felicem statum veræ ac catholicæ cum illo sunt opinionis, ut illius, in qua ma- fidei, quo ante exortum schisma fruebantur. nifeste versantur, hæresis moneantur, et, si Et idcirco operæ pretium duxi, in primo hufieri potest, convincantur. Hic enim est hujus jus libri capite de progressu regni Angliæ in nostri laboris scopus, quem si, Deo juvante, christiana religione ab eo tempore, in quo ilconsequi potuerimus, profecto titulum illum lius lumen accepit, usque ad præsentem diem vanum esse, et sine re, caputque et protecto. pauca præmittere. rem hujus schismatis, Catholicæ fidei adver Nam sicut in moralibus rebus, facti (ut jusarium esse, non defensorem, evidens fiet. risperiti loquuntur) cognitio, ad ferendum de Duobus autem modis errorem illius sectæ de- jure judicium, imprimis solet esse necessaria, monstrare possumus: prius generatim osten- ita in præsenti causa antiquioris fidei cogni

tionem, tum ad intelligendam erroris causam fex Romanus a Petro duodecimus, teste Beda, et originem, tum etiam ad illius repugnan- lib. 1, c. 4: Misit ad eum Lucius, Britannorum tiam et oppositionem cum fide caiholica per- rex, Epistolam, obsecrans ut per ejus mandaspiciendam, necessariam esse judicamus. Si- tum Christianus efficeretur, et mox piæ postuquidem, Cypriano teste, ep. 74, apud religio- lationis consecutus est effectum ; susceptamque sas et simplices mentes hæc est compendiosa fidem usque in tempora Diocletiani principis ratio errorem deponendi, inveniendique, et inciolatam, integramque servabant. Nam deinerudiendi veritatem: Nam si ad divinæ tra- de (teste Gilda, et ex eo Polidoro supra) ob imditionis caput et originem revertamur, cessat manitatem persecutionis, religio ita refrixerat, tror humanus, et sacramentorum cælestium ut sit pene extincta. ratione perspecta,quidquid sub caligine ac nube 3. Gregorii tempore iterum restituta.-Tantenebrarum obscurum latebat, in lucem verita- dem vero (divina afflante gratia) anno Christi tis aperitur. Si canalis aquam ducens, qui co- Domini 590, Mauritii imperatoris anno 11, piose prius et largiter profluebat, subito defi- Gregorius Papa primus, missis in Britanniam ciat, nonne ad fontem pergitur, ut illic defec- Augustino et Mellito, Rege Cantii Ethelberto tionum ratio noscatur, utrum ne, arescentibus eorum prædicatione converso, et salutari batenis, in capite unda siccaverit, an tero integra ptismatis fonte abluto, eamdem idolis serinde et plena procurrens in medio itinere desti vientem insulam restituit Christo. Cujus ultiterit? Quod Cypriani consilium maxime col mæ a Romana Sede provenientis conversiolaudans August., lib. 5 de Bapt., c. 26, conclu- nis causam, modum, ordinem, et progressum dit, optimum esse, et sine dubitatione facien- fusius prosequuntur ipsemet Gregor., lib. 5, dum. Tantorum ergo Patrum vestigiis insis- epist. 10, 58 et 59, et lib. 7, epist. 112, intentes, rem aggrediamur.

dict. 2; Beda supra, cap. 23; Joan. Diac., in

Vita Gregorii, lib. 2, c. 34; Baron., anno CAPUT J.

Christi 596, n. 9, 10, 11, 12, 13 et 14, et alii,

quamvis nonnulla sit in annis computandis DE FIDEI CATHOLICE PROGRESSU, ET STATU AN- discordia, quæ ad præsens institutum nihil

GLICANÆ GENTIS A PRIMA EJUS CONVERSIONE refert.
USQUE AD PRAESENTIA TEMPORA.

4. Usque ad Henrici tempora durarit. - A

prædicto vero tempore usque ad annum Do1. Fides Catholica cæpit in Anglia ab ortu mini 1534, et decimum quintum fere annum Evangelii.-Gildas ille, cognomento sapiens, Henrici regis, ejus nominis VIII, per annos de excidio Britanniæ (quem Polydorus Vir- circiter mille, prout ex Anglorum liquet angilius, Beda, et alii sequuntur), Britanniam nalibus, non alia viguit apud illos religio, jam inde ab initio orti Evangelii Christianam præter illam, quam in hodiernum usque diem recepisse religionem testatur; quam rem Po- communiter vocitant Antiquam, Catholicam lidorus, lib. 2 Historiæ Anglicanæ, sic acci- inquam Romanam. Adde, quod et ipsemet disse describit?: Cum Joseph ille, qui teste Henricus VIII, in hoc usque tempus adeo Matthæo Erangelista, ab Arimathia civitate Sedi Apostolicæ fuit devotus, ut in ejus, fideioriundus, Christi corpus sepelirerat, sire casu, que Romanæ defensionem, justum adversus site consilio, ita colente Deo, cum non parro Lutherum tunc in Petri sedem debacchantem comitatu in Britanniam venit; ubi tam ipse, composuerit librum, quem Leoni X, Christi quam ejus socii, cum de Evangelio prædica- tunc in terris Vicario (ut habetur in ipsa ejusTent, atque dogma Christi sedulo docerent, dem Pontificis ad eumdem etiam regem Henmulti per hæc ad veram pietatem traducti, sa ricum constitutione 45), examinandum , et lutiferaque fruge baptizati sunt.

auctoritate apostolica approbandum misit. Ubi 2. Aucta est tempore Eleutherii Papæ.- dum septem asserit Sacramenta, art. 2, sic Eamdem poslea insulam confirmavit, vel ite- Romanæ Sedis propugnare conatur auctorirum prius ad fidem reduxit Eleutherius, Ponti

as, Ponti- tatem : Negare Lutherus non potest, quin om

nis Ecclesia fidelium sacrosanctam Sedem RoCardin. Baron., anno 35, num. 5, ex Ma- manam velut matrem, primatemque recognonuscriptis historiæ Anglicanæ quæ in Vaticano scat ac veneretur, quæcumque saltem neque lohabetur.

corum distantia, neque periculis interjacenti? Baron., anno Christi 183, ex lib. de Ro- bus prohibetur accessu : quanquam si vera diman. Pontif., Martyrolog. et aliis.

cant, qui ex India quoque teniunt huc, Indi

etiam ipsi, tot terrarum, tot marium, tot soli 7. Sub Maria fides restituitur. -Subsecutudinum plagis disjuncti, Romano tamen se tum est etenim felicissimum illud regnum MaPontifici submittunt. Ergo si tantam, ac tam riæ, lectissimæ pariter ac religiosissimæ in omlate fusam potestatem, neque Dei jussu Ponti- nibus feminæ, quæ post obtentam cælesti auxifex, neque hominum voluntate consecutus est, lio inexpectatam ab inimicis victoriam, sua sola sed sua sibi vi vendicarit, dicat, velim, Luthe- pietate et religione mota, primatus titulum a rus, quando in tantæ ditionis erupit possessio- patre et fratre usurpatum respuit, et e stylo nem; non potest obscurum esse initium tam regio delevit, pristinamque quam semper immense potentiæ, præsertim si intra homi- professa fuerat, catholicam religionem , dinum memoriam nata sit.

vina mirifice cooperante potentia, Pontificis 5. Henrici VIlI lapsus. — Hæc scripsit rex interposita auctoritate, per omne suum reille, quo tempore fuit Romanæ Ecclesiæ ad- gnum restituit. Sed ob patris vel subditorum dictissimus. Postea vero, nimio Annæ Bolenæ peccata, boc tanto Romanæ fidei publicæ proflagrans amore, a Sede Apostolica faculiate, fessionis bono, præclarissimæ reginæ morte, quam sæpius petierat, non obtenta, et legiti- post quinquennium et quatuor menses, prima sua uxore Catherina Catholicorum His- vata est Anglia. paniæ regum filia repudiata , prædictam An 8. Elisabetha Calvinianam sectam in regnum nam, omni reclamante jure, duxit uxorem. intexit.. - Mariæ in regno successit ElisabeQui, ut impunius (ut sibi videbatur) faceret, tha, tertia Henrici soboles, non vero in pietate seipsum Ecclesiæ Anglicanæ caput consti- ac religione. Nam pro catholica, Calvinianæ tuens , et ab omnibus haberi, dicique decer- sectæ formam statim in regnum induxit. Et nens, vero Christi in terris Vicario denegavit quamvis in primo Parlamento non fore caput auctoritatem. Hiec basis, hoc fundamentum, Ecclesiæ appellandam visum fuerit, quia Calet origo novi nati in Anglia Evangelii. Neque vino nomen illud in patre displicuerat, nihiipsi diffitentur aut erubescunt Protestantes, lominus suprema gubernatricis Anglicanæ ut vulgatum est in illius temporiis historiis'. Ecclesiæ (quod in idem recidit ) sibi nomen

6. Sub Eduardo Zuingliana secta introduci- assumpsit, subditosque ad illud solemni jutur. - Post ejusmodi vero illius Ecclesiæ ca ramento confirmandum compulit, multisque put ex turpissimis principiis obortum, anno legibus in variis comitiis editis, omnimodam Dominicæ incarnationis 1546, aliud non mi- in spiritualibus potestatem regio sceptro annus firuum, et regimini ecclesiastico aptum nexam esse voluit, decrevit, ac declaravit. Et (puer nempe novem annorum, Eduard. VI) in hoc statu ac professione religionis, quainutrumque moderaturum corpus, spirituale et diu Elisabetha vixit, Anglia perseveravit. temporale, ipse licet alterius indigens regi 9. Status Angliæ sub Jacobo.--Illa vero demine, successit. Quem etsi pater in fide ca mortua, Serenissimus Jacobus reginæ Scotiæ tholica ( uno dempto primatus Ecclesiæ titu- Mariæ filius, et in regno hæres, sceptrum lo) educari jusserat, hoc tamen spreto Hen- etiam Anglicani regni consecutus est, neque rici regis mandato, Zuinglianam Henrico om hoc suo jure contentus, simul cum illo primanium maxime exosam amplexatus est sec tum cum suprema spirituali potestate in unitam , Pontificiamque exercuit auctoritatem, versam Britanniam usurpavit, sectam autem eo quod (ut in illius rescripto quodam legi. vel Calvinianam, vel parum ab ea diversam tur) omnis juris dicendi auctoritas , atque profitetur, et a suis subditis totis conatibus etiam jurisdictio omnimoda, tam illa, quæ ec- recipi et observari studet. Et nibilominus seclesiastica dicitur, quam secularis, a regia po- metipsum non soluin Catholicum , sed etiam testate velut a supremo capite manat. Cum fidei vere christianæ, catholicæ, et apostoliplurimæ igitur innovationes per totum fere cæ defensorem et propagatorem profitetur. septennium fierent, Regius tandem juvenis Quantum vero titulus hic a veritate aberret, pridie nonas Julii, ætatis suæ anno 16, regni quantumque facta verbis contraria sint, vivero 7, e vivis excessit, eoque extincto, et dendum superest. ipsa itidem Zuingliana secta in Anglia pene extincta est.

CAPUT II.

SECTAN ANGLICANAM A FIDE VERA DISCESSISSE.

Surius, in Historia nostri temporis. Cochleus in Historia Lutheri. Mauritius Canneus in historia de Martyrio Carthusianorum.

1. Dilemma efficax proponitur. Prior pars dilemmatis ostenditur. Assertionem hanc

evidenti consecutione ex narratione, et re 2. Atque hunc discursum confirmat egregie rum mutatione in superiori capite proposita, reprehensio Pauli, quæ non minus in Anglos in hunc modum colligo. Interrogo enim an quam in Galatas convenit : Miror quod sic fides illa, quam per Augustinum, et alios ver tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit bi Dei ministros, a Gregorio missos Anglia re- in gratiam Christi, in aliud Evangelium, quod cepit, et usque ad Henricum VIII retinuit, vera non est aliud, nisi sunt aliqui, qui ros conturfuerit necne. Nam quidquid horum eligatur, bant, et rolurt convertere Evangelium Chrisfacile, ut existimo, convincemus, eam, quam ti'; id est (exponente Chrysostomo) sunt alinune rex Angliæ profitetur, fidem vere Chris- qui, qui mentis vestræ obtutum opinionibus tianam non esse. Argumentum hoc sumere suis turbant, et subvertere rolunt Christi mihi videor ex Augustino, lib. 2 contra ep. Erangelium, quod unicum est, et præter ilGaudent., c. 7, ubi Donatistas sic urget : Dic lud non potest esse aliud. Ergo omnis doctrimihi utrum eo tempore Ecclesia , quando se- na, quæ ab illo unico Evangelio deficit, hucundum tus , omnium criminum reos recipie mana opinio est, et secta veritati divinæ conbat, etc., malorum contagione perierat, an non traria. Nomine enim Evangelii, ut exposuit perierat, etc., et infra : Responde , utrum Ec- August., lib. 3 cont. litter. Petil., c. 6, omclesia perierit, an non perierit? Elige quod nem catholicam doctrinam Paulus compreputaceris : si jam tunc perierat , Donatum hendit, de qua subjungit : Licet nos, aut Anque peperit? Si autem tot in eam sine baptis- gelus de cælo evangelizet rolis præter id quod mo (utique secundo) aggregatis perire non po- evangelizavimus robis, anathema sit. Quod itetuit, responde, quæso, ut ab ea se tanquam ma rum statim repetit, ut fidei Catholicæ firmitalorum communione devitans, pars Donati sepa- tem et stabilitatem exaggeraret , ait Hieronyraret, que dementia persuasit? Simili enim mus; quia si fieri posset ut Apostoli et Angeli modo interrogamus : vel tempore Gregorii mutarentur, tamen non esset ab eo, quod semel Ecclesia perierat, vel non perierat. Si perie- acceptum fuerat, recedendum ; et latissime Lirat, Anglicanam Ecclesiam quæ genuit ? Si rinens., cap. integro 12, ubi inter alia inquit : non perierat, ut ab ea se Anglia sub Henrico Tremenda districtio , propter adserendam prisepararet, quæ dementia persuasit, aut quo fidei tenacitatem , nec sibi, nec cæteris comodo potest catholica esse, quæ in separa- apostolis pepercisse. Parum est , etiam si Antione ab Henrico facta perseverat? Nam im- gelus, etc. Igitur si prior doctrina Anglis præprimis si antiqua illa fides vera fuit, defectio dicata, et ab eis fideliter recepta, divina fuit, ab illa repugnans est et contraria veræ fidei; defectio ab illa non potest esse translatio at vero secta quam nunc Anglia profitetur, in aliam fidem veram, sed potius est fidei nihil aliud est quam defectio, seu rebellio perversio et conturbatio. quædam ab illa fide; quomodo ergo potest 3. Qui negat aliquid fidei totam subcertit.-vera fides dici aut reputari? Quæ enim parti- Advertitque eleganter Hieronymus (quod macipatio justitiæ cum iniquilate ? aut quæ so- xime pro sequenti doctrina considerandum cietas lucis ad tenebras ? quæ autem contenlio est) hæc dici a Paulo, de his qui in eumdem Christi ad Belial ? aut quæ pars fideli cum credebant Deum, et easdem Scripturas habeinfideli'? Fieri enim non potest, ut contra- bant, proprio tamen spiritu eas interpretaria simul in idem conveniant : defectio autem bantur, et ita Evangelium novum introducea vera fide contraria est ipsi fidei christianæ; re, seu mutare, antiquare, et in aliud converergo non potest secta, introductä per defec- tere conabantur : Sed non ralent ( ait Hierotionem a christiana fide, ejusdem nomen, nymus) quia hujusmodi natura est, ut non nedum veritatem usurpare. Etenim divina fi- possit aliud esse quam cerum est. Et subjundes, qualis christiana est, mutari non potest, git : Omnis, qui Evangelium alio interpretaneque inconstantiam pati : nam Deus, in cu- tur spiritu et mente, quam scriptum est, crejus veritate nititur, seipsum negare non po- dentes turbat, et contertit Erangelium Christi, test, vel (quod perinde esset) quod semel di- ut quod in facie est, post tergum faciat, et ea, xit retractare; ergo secta , quæ per defectio- quæ post tergum sunt, rertat in faciem. Chrynem a divina et catholica fide introducta est, sostomus tandem , divino quidem , ut appanon potest esse divina fides, sed humana ad- ret, spiritu motus, quasi præsentem schismainventio, vanaque opinio.

tis causam, et Ecclesiæ Anglicanæ statum

1 2 Ad Cor. 6.

i Ad Galatas 1.

« PredošláPokračovať »