Obrázky na stránke
PDF
ePub

tis et Apostolis de illo prædictis late consideEORUM, QUÆ IN HOC LIBRO TRACTANTUR SUMMA, ravimus; et quomodo per incredibilem tyranCUM APOSTROPHE AD REGEM ANGLIÆ. nidem et fallaces artes, ac signa mendacia et

ingentia prælia ab infimis principiis ad orbis 32. Quamvis hujus libri materia et argu- monarchiam ascendet, et in tantam denique mentum nihil aliud præter calumniam, vel arrogantiam et superbiam perveniet, ut sucerte potius horrendam blasphemiam conti- pra omne, quod dicitur Deus, extollatur, ita nere videatur , ideoque multis prudentibus illum descripsimus, ut evidentissimum sit melius fortasse videri posset hæc omittere, nullum mortalem hominem, nedum Romaquam cum piarum aurium offensione rem per num Pontificem, tam iniquum et abominabise incredibilem in questionem adducere, ni- lem hactenus fuisse. hilominus laborem hunc nostrum neque

ina 34. Hæretici typus Antichristi. - Quod si nem, neque piis auribus offendiculo futurum aliqua illius imago in aliquo terræ loco cogiesse judicavimus. Cum enim serenissimus tanda est, non certe in sancta Romana Sede, Angliæ rex, in suo de Antichristo discursu, sed in cathedris Hæresiarcharum, vel in ita suis conjecturis confidere videatur, ut ea- thronis regiis paganorum, aut schismaticorum responsionem per singula disputationis rum Romanam Ecclesiam persequentium, membra, tanquam rem nobis arduam, vel cogitandam esse ostendimus. Sicut Hieronycerte impossibilem, audacter postulet, non mus, Daniel. 11, et epist. ad Algas., q. 11, solum utile, verum etiam necessarium visum Antiochum et Neronem; Damascenus, lib. de est, tum ad singula respondere, tum etiam hæres., Mahometern ; Irenæus, Marcionitas et ostendere, omnia, quæ objiciuntur, et sine similes hæreticos; Cyprianus, ep. 76 et 79, fundamento solido esse cogitata, et neque omnes Christi adversarios Antichristum apconjecturæ nomen mereri. Ita ut mirandum pellarunt. Nemo enim nisi aliquis ex istis profecto sit in re tanti momenti, ut in ea sa Antichristis et Christi hostibus in Romanum lutis æternæ cardo versetur, tam levibus al- Pontificem tale nomen talemve calumniam lusionibus seu allegoriis prudentes viros duci traduxit. Neque in ejus cogitationem ascenpotuisse.

dere poterit, qui antiquam illius sedis origi33. Summa totius libri per singula capita. nem plane divinam , ejusque felicissimum -Hanc igitur ob causam prius de Antichristi progressum, et admirandam stabilitatem, cum persona fundamentum posuimus , illumque Augustino, et aliis Patribus attenta mente futurum esse singularem quemdam homi- consideraverit. nem, ex Scripturarum verbis, serie ac con 35. Reliquum est , rex serenissime, ut, cordia, necnon ex communi Patrum consensu omni animi perturbatione deposita , vim rademonstravimus. Deinde per singulas partes tionum et pondus auctoritatis attenta mente a rege propositas discurrendo, imprimis tem- recogites, quantaque absurda ex libera Scripus ejus nondum venisse, persecutionemque pturæ commentatione proveniant, mediteris; illam, qualis ab initio non fuit, ab eo moven- gravissima D. Hieronymi verba simul considam, nondum inchoatam esse, nec testes derans, qui cum Porphyrio disputans, Daniecontra illum mittendos adhuc apparuisse, ex lis 11, ita concludit: Hoc ideo prolixius posui, eisdem principiis ostendimus. Postea vero ut Scripturæ sanctæ difficultatem ostendam, sedem ejus, nec Romæ esse, nec unquam fu- cujus intelligentiam absque Dei gratia, et maturam comprobavimus. Ac denique Anti- jorum doctrina, non nisi imperitissimi, cel christi personam ex proprietatibus a Prophe- maxime sibi rendicant.

FINIS LIBRI QUINTI.

INDEX CAPITUM LIBRI SEXTI

DE JURAMENTO FIDELITATIS REGIS ANGLIÆ.

Cap. I. Quis sit præsentis controversice Cap. VIII. Possintne Angli, hoc jura

scopus et causc status, et quæ ratio mentum admillentes, aliqua ratione disputandi in ea servanda sit.

aut modo a culpa excusari. Cap. II. Ulrum in prima parte formu. Cap. IX. Liceatne Catholicis Anglis

juramenti, aliquid præler obedien templa hæreticorum adire, et cum eis tiam civilem et contra ecclesiasticam in rilibus communicare sine intentione jurandum proponatur.

cultus vel cooperationis cum illis , CAP. III. In secunda juramenti parte

solum propter temporales pænas vialiquid etiam ultra civilem obedien tandas. tiam, et contra ecclesiasticam juran- Cap. X. An vexatio, quam in Anglia dum offerri.

Catholici patiuntur, sit vera religionis CAP. IV. Utrum in tertia parte jura

christiance persecutio. menti aliquid ultra civilem obedien- Cap. XI. An qui propter Romanam liam contra doctrinam catholicam religionem et obedientiam in Anglia contineatur.

morte mulctati sunt, inter veros MarCAP. V. De ultima parte juramenti, et tyres sint annumerandi. erroribus in ea contentis.

Cap. XII. Ad ea quæ contra secundum CAP. VI. Rationes, quibus juramentum Breve Pontificium, et contra Cardidefenditur, expenduntur.

nalis Bellarmini Epistolam rex objiCap. VII. Summum Pontificem non so cit, responsio.

lum potuisse, sed etiam debuisse Catholicos Anglos a professione dicti Operis conclusio, et ad regem Anglive juramenti sua monitione avertere. peroratio.

LIBER SEXTUS

DE JURAMENTO FIDELITATIS

REGIS ANGLIÆ.

PROCEMIUM.

honesta sit, talem esse debere, ut potestatis

regiæ terminos non excedat, quia nec rex poIN QUO CONTROVERSIÆ FUNDAMENTUM, ET ORIGO test juste obedientiæ sibi non debitæ promisDECLARATUR.

sionem exigere, neque subditi illam facere ant

jurare tenentur. Imo si talis promissio alio1. Quamvis liber hic postremum hujus operis rum juribus præjudicet, illam in conscientia locum sortiatur, quoniam et rerum ipsarum facere non possunt, ut in sequentibus latius connexio, et doctrinæ perspicuitas, et ordo dicemus. quem in libro suo rex Angliæ tenuit, ita pos 2. Hoc autem fidelitatis juramentum, licet tulabant, nihilominus ejus materia et argu- per se honestum sit, non adeo necessarium mentum , fundamentum et occasionem toti reputatum est, ut a singulis vasallis, et omhuic controversiæ præbuit, ut in suæ Prefa- nium ordinum personis in omnibus regnis tionis initio rex ipse late declarat. Quamobrem exigatur. Quin potius, in rebuspublicis bene ut disputationis scopus præ oculis habeatur, institutis, et quiete ac in pace viventibus, et initium originemque hujusmodi juramenti, præsertim in catholicis regnis, consuetudine ejusque usque ad præsentem statum progres- receptum est ut in publicis comitiis civitatum sum præ oculis ponere necessarium duxi. Im- procuratores, aliique principes, ut magistraprimis vero suppono id, quod nec Catholici, tus, totius regni nomine, principi, vel cum nec schismatici in dubium revocant, juramen- primum regni potestatem accipit, vel etiam tum fidelitatis temporali regi debitum, et postea præscriptis temporibus, juxta uniuscuconvenienti forma præstitum, ex se honestum jusque regni morem, hoc juramentum obedieuac consentaneum rationi esse, ita ut regi li- tiæ ac fidelitatis exhibeant. A singulis autem ceat illud a vasallis exigere , et hi sancte pos- de plebe postulari non solet, non quia fieri sint, imo et debeant illud præstare, quando non possit, sed quia ipsimet principes, in pace convenienti modo et ratione petitur, illudque et tranquillitate regnautes, et de subditorum postea observare ac implere teneantur. Cum fidelitate confisi, id neque necessarium, neque enim uniuscujusque regis subditi, teste Paulo, opportunum aut conveniens judicant. In regno ei parere et fidelitatem servare, et in omnibus, autem Angliæ, ex quo tempore schismata et quæ ad potestatem regiam spectant, illi obe- bæreses in illo seminari cæperunt, etiam mos dire teneantur, ut in lib. 3 ostensum est, per exigendi a subditis peculiare juramentum inse manifestum est, juramentum de hac obe-troduci coepit. Unde sicut Henricus VIII schisdientia et fidelitate servanda (quod juramen- matis auctor fuit, ita ipse primus novam jurantum fidelitatis appellamus), per se et ex ob- di formam subditis suis proponere incepit, jecto suo honestum esse; ac subinde et posse qua non solum civilem obedientiam, sed ila rege ad suam majorem securitatem ac stabi- lam etiam, quæ soli Romano Pontifici debetur, litatem postulari, et tunc a subditis et exhiberi sibi promitti postulavit. et servari debere. Unde etiam obiter declara 3. Primum juramentum Anglis indictum. tum relinqnitur, juramenti hujus formam, ut Refert enim Sanderus, lib. 1 de Schism, An

glican., circa medium, regem Henricum fere Elisabetha magis proprio declaravit. Imo postin schismatis initio ab omnibus sui regni or ea multi suspicati fuerunt, plus aliquid regi. dinibus in publicis comitiis petiisse , ut ab ec nam per illam juramenti formulam intendisse, clesiasticis omnibus juramentum exigeretur, nimirum, omnem spiritualem potestatem quo eamdem ipsi, quam antea Romano Ponti- etiam in administrandis sacramentis , sibi arfici consueverant, obedientiam promitterent, rogare; ipsam vero declarasse, nihil aliud per quod, licet in principio non simpliciter, sed illa verba sibi attribuere voluisse, quam quod cum quadam limitatione admissum fuerit, ut patri et fratri sub nomine capitis Ecclesiæ ab infra dicam, hac tamen ratione tandem rex Ordinibus fuerat concessum. obtinuit quod expetebat. Non refert autem 5. Hæc igitur juramenti forma tempore EliSanderus specialem formam hujus juramentisabethæ servata est ; postea vero Jacobus ilpræstandi ab Henrico editam esse, sed simpli- lam auxit, addendo specialem promissionem citer formam usitatam jurandi obedientiam servandi fidem et obedientiam regi, propter Papæ sibi applicasse, utique eodem verborum quam potuit jam hoc vocari juramentum fidetenore promittendam , et juramento confir- litatis, nam antea solum videbatur esse quæmandam. Neque etiam refert omnes de populo dam jurata confessio vel professio primatus, coactos esse juramentum illud præstare, sed quasi cujusdam articuli Anglicanæ fidei. Forsolum ecclesiasticas personas, neque illas om ma igitur prioris juramenti a Jacobo rege nes, sed quæ in comitiis suffragium habere præstiti, quam ipse in Apologia refert, præter poterant, quantum ex historia illa colligi po superiorem formulam, sequentem tantum adtest. Nec etiam invenio tempore Eduardi ali- dit promissionem. quod simile juramentum populo vel ecclesias Ego A. B. etc., et promitto me deinceps fiticis iterum fuisse propositum vel postulatum. dem et reram obedientiam regiæ Majestati, Elisabetha vero in initio statim regni sui, seu ejusque hæredibus, ac legitimis successoribus in primis comitiis, quæ Parlamentum vocant, præstiturum, et pro virili mea adjuturum ac novam jurandi forma tradidit, omnesque, propugnaturum omnes jurisdictiones, privileexceptis primatibus laicis, illam solemniter gia, præeminentias, et auctoritates regiæ Maprofiteri jussit; formam autem juramenti se- jestati, hæredibus suis ac successoribus concesquens est, ut eam refert Sanderus, lib. 3, in sas rel debitas , side Imperiali hujus regni initio regni Elisabethæ.

coronæ unitas et annexas. Ita me Deus adju

vet, etc. S. FORMA JURAMENTI AB ELISABETHA PRIUS SUBDITIS PRO

6. Postea vero, ut in Præfationis initio, ct

in principio Apologiæ, et sæpe in suo libello Ego A. B. prorsus testificor et declaro, in rex inculcat, occasione proditionis seu conjuconscientia mea, reginam esse solam supre- rationis, quæ contra eumdem, suique publicos mam gubernatricem, et istius regni Angliæ et regni ordines in unum coeuntes per tormenaliorum omnium suce Majestatis dominiorum tarii pulveris impetum destinabatur, novam et regionum, non minus in omnibus spiritua- ipse juramenti formam invenit, quam lege et libus atque ecclesiasticis rebus, tel causis, decreto publico sancivit, ab omnibus suis exiquam temporulibus, et quod nemo externus gendam et præstandam fore, tum ut si qui adprinceps, persona, pralatus, status, vel poten- huc tanti criminis socii ibi restarent, depretatus, aut facto, aut jure, habet aliquam ju- hendi possent, tum ut se et suos a similibus risdictionem , potestatem, superioritatem, præe- periculis et machinationibus securiores reddeminentiam, vel auctoritatem ecclesiasticam aut ret. Forma autem juramenti est quæ subsespiritualem in hoc regno. Ideoque plane re- quitur. nuncio, et repudio omnes externas jurisdictiones, potestates , superioritates atque auctori- §. TERTIA JURANDI FORMULA, QUI A REGE JACOBO PUIT tates.

4. Recte autem advertit Sanderus, vel ti Ego A. B., vere el sincere agnosco, profiteor, muisse, vel puduisse feminam nomen capitis testificor, et declaro in conscientia mea, coram Ecclesiæ, quod sibi Henricus arrogaverat, Deo et mundo, quod supremus dominus noster usurpare, et ideo illud nomen in supremæ gu- rex Jacobus est legitimus et verus rex hujus rebernatricis commutasse. In re tamen nullam gni, et omnium aliorum Majestatis suæ domifuisse differentiam, sed in nomine tantum, niorum et terrarum, et quod Papa nec per $6 nam quod rex metaphorico nomine dixerat, ipsum, nec per ullam aliam auctoritatem Ec

POSITA, ET POSTEA SUB JACUBO AUCTA,

EXCOGITATA ET DEFENSA.

clesiæ, vel Sedis Romanæ, vel per ulla media Hancque recognitionem et agnitionem facio cum quibuscumque aliis, aliquam potestatem cordialiter, voluntarie et vere, in vera fide nec auctoritatem habeat regem deponendi, tel Christiani riri. Sic me Deus adjuvet. aliquorum Majestatis suæ duminiorum vel re 7. Hujus autem juramenti occasione non gnorum disponendi, vel alicui principi extra- solum dubitationes, sed etiam opiniones vaneo ipsum damnificare, aut terras suas inta- riæ, et dissensiones inter ipsos Catholicos Andere, auctoritatem concedendi, vel ullos sub- gliæ ortæ sunt. Plures enim a tali juramenditorum suorum ab eorum suæ Majestatis to præstando abhorrebant, eo quod in illa obedientia et subjectione exonerandi, aut ullis jurandi formula, etsi non expresse, tecte et eorum licentiam dare arma contra ipsum ge- implicite obedientia Pontifici debita abnegerendi, tumultus seminandi, aut aliquam vio- tur, regique promittatur, ac subinde articulus lentiam aut damnum Majestatis suæ personæ, de primatu regis ibi virtute contineatur et restatui, tel regimini, tel aliquibus suis subditis cognoscatur. Alii vero sine scrrpulo conscienintra sua dominia afferendi. Item juro ex tio juramentum illud præstari posse dicebant, corde, quod, non obstante aliqua declaratione dummodo animo et intentione fieret promittel sententia ercommunicationis aut depriva- tendi tantum regi civilem obedientiam, nam tionis facta, rel concessa, aut facienda, rel reliqua, cum in juramento non contineantur, concedenda per Papam, rel successores suos, si intentio jurantis recta sit, non possunt juvel quamcumque auctoritatem deritatam, aut ranti attribui; quia, licet alii fortasse alind deritari prætensam ab illo, seu a Sede sua suspicentur, illud est solum ex ignorantia, qnæ contra dictum regem, hæredes suos, vel qua- per admonitionem et protestationem prius cumque, absolutione dictorum subditorum ab coram Catholicis factam potest sufficienter aucorum obedientia, fidelitatem tamen et reram ferri, et ita omne scandalum evitari. Hoc auobedientiam suæ Majestati, hæredibus et suc- tem e medio sublato, nulla interna malitia in cessoribus suis prastabo, ipsumque et ipsos illo juramento eis inesse videbatur. Quoniam totis meis viribus contra omnes conspirationes, vero his coloribus decepti, et fortasse nonet attentata quicumque, quæ contra perso- nullo humano timore inducti, aliqui etiam ex nam illius, vel illorum, eorumque coronam et primoribus Catholicis et ecclesiasticis non 30dignitatem, ratione vel colore alicujus senten- lum in hanc sententiam descendebant, vernm tiæ, vel declarationis, aut alias facla fuerit, etiam in juramento prestando anteibant, nedefendam, omnemque operam impendam rere- cessarium fuit in re tam gravi, et periculis erlare, et Majestati suæ, hæredibus et successo-' posita, Summum Pontificem pro sua pastorali ribus suis, manifestum facere omnes proditio- cura opportunum remedium adhibere. Quamnes, et proditorias conspirationes, quæ contra obrem Sanctissimus D. N. Paulus V, ad Caillum, aut aliquos illorum, ad notitiam, vel tholicos Angliæ, quid in re tam ardna sentienauditum meum pervenerint.

dum et servandum esset, datis ad eos litteris in Præterea juro, quod ex corde abhorreo, forma Brevis admonuit, quarum litterarum detestor et abjuro, tanquam impiam et hære- forma talis est : ticam, hanc doctrinam et propositionem, quod principes, per Papam excommunicati vel depri

§. PRIMUN BREVE PONTIFICIUM. vati, possint per suos subditos vel alios quos Dilecti filii, salutem et Apostolicam benediccumque deponi et occidi.

tionem. Magno animi mærore nos semper affeEt ulterius credo, et in conscientia mea re- cerunt tribulationes et calamitates, quas pro tlsoloor, quod nec Papa, nec alius quicumque tinenda catholica fide jugiter sustinuistis. Sed potestatem habet, me ab hoc juramento, aut cum intelligamus omnia hoc tempore magis aliqua ejus parte absolvendi. Quod juramen- exacerbari, afflictio nostra mirum in modum tum agnosco recta ac plena auctoritate, esse aucta est. Accepimus namque compelli dos, gramihi legitime ministratum, omnibusque indul- tissimis panis propositis, templa hæreticorum gentiis ac dispensationibus in contrarium adire, cetus eorum frequentare, concionibus ilrenuncio. Hæcque omnia plane ac sincere lorum interesse. Profecto credimus procul duagnosco et juro juxta expressa verba per me bio cos, qui tanta constantia atrocissimas perhic prolata, et juxta planum ac communem secutiones, infinitas propemodum miserias hacsensum et intellectum eorumdem verborum , tenus perpessi sunt, ut immaculate ambularent absque ulla æquivocatione, aut mentali eva- in lege Domini, nunquam commissuros esse, ut sione, nel secreta reservatione quacumque. coinquinentur communione desertorum divinæ

« PredošláPokračovať »