Obrázky na stránke
PDF
ePub

alludere ad verba Christi, Lucæ 12 : Nolite CAPUT XVI.

timere, pusillus grec, et ex illis verbis colli

gere, ad veram Ecclesiam parvum gregem QUOMODO VEROM SIT ECCLESIAM CATHOLICAM ESSE sufficere, quod hæretici hujus temporis libenPER TOTUM ORBEM DIFFUSAM.

ter recipiunt, ut de paucitate glorientur, ad

dentes illud Matth. 7 : Intrate per angustam 1. Ratio dubitandi.—Ut vel ipsis etiam Ca- portam; et infra : Quam angusta porla et arctholicis satisfaciamus, non est omittenda hic ta via est, quæ ducit ad vitam, et pauci sunt, alia objectio, quam attigit Augustinus, epist. qui inveniunt eam. 48, quia orbis christianus catholicus, seu Ro 3. Ad rationem dubitandi respondetur.— Ad manus, modica pars est totius mundi; quo- priorem partem responderi potest primo, nomodo ergo potest hæc Ecclesia ex eo catho men catholicæ non esse impositum Ecclesiæ lica nominari, quod mundum occupet uni- ad distinguendam illam a gentilismo, pagaversum ? Assumptum facillime demonstrari nismo, vel judaismo, nam sub nomine Chrispotest : nam paulo superius concedendum tianorum, seu ecclesiæ christianæ ab his omduximus, multitudinem schismaticorum et nibus satis distinguebatur. Sed impositum hæreticorum fere dimidiam partem christiani esse illi hoc nomen, ut ab hæreticorum sectis orbis occupare; ultra hos vero sunt in mundo discerneretur. Nam licet hæretici, quoad veMahometani, qui soli fortasse tot plagas ritatem fidei Christiani non sint, tamen quia mundi possident, quot illi qui sub römine non omnino Christum negant, sed eum suo Christi fidem profitentur, sive falsam, sive modo colunt et confitentur, idcirco peculiaveram. Deinde Gentiles etiam et idololatræ rem modum infidelitatis sub nomine christiamultas et magnas mundi provincias occupant; no habent, et ideo (ut ex Patribus notavimus) Judæi etiam per innumeras alias mundi par- additum est fidei vere christianæ cognomen tes vagantur; ergo dubitari non potest, quin catholicæ, quo a sectis hæreticorum distinrespectu totius mundi valde limitata et res gueretur. Atque hinc fit, ut ex vi talis nomitricta sit Ecclesiæ Christi amplitudo ; ergo nis et rationis ejus non sit necessarium, ut non potest titulo universitatis catholica nomi- amplitudo Ecclesiæ omnium infidelium multinari.

tudinem superet; sed satis est ut suo modo 2. Confirmatio. — Et augetur difficultas, sit dispersa per universum orbem, et quod in quia non est contra Ecclesiæ veritatem, ut hoc excedat quamcumque hæreticorum secpersecutionibus aut schismatibus ita oppri- tam. matur, ut aliquando in minori parte confiten 4. Duobus modis potest Ecclesia esse per tium Christum vera fides perseveret. Accom- totum orbem diffusa.

totum orbem diffusa. – Deinde ad hoc magis modatum exemplum est de tempore, in quo explicandum advertimus, duobus modis inper Arianam hæresim ita afflicta fuit, ut vere telligi posse, Ecclesiam Christi debere esse universum orbem christianum occupaverit per totum orbem diffusam, scilicet, vel jure Arianismus, fere pro illa tempestate obruto et institutione ac potestate, vel facto, et acChristianismo, ut constat ex Hilario, libro tuali (ut ita loquar) possessione. Priori modo cont. Auxent., et Hieron., libro contra Luci- manifestum est, Ecclesiam Christi, ex quo inferian., ubi col. 13 : Tunc Usiæ nomen aboli- stituta fuit, catholicam et universalem fuisse : tum est, tunc Nicenæ fidei damnatio concla- tum quia pro toto mundo instituta est, et non mata est. Ingemuit totus orbis, et Arianum se sicut synagoga pro quadam natione ; tum esse miratus est. Unde Gregorius Nazianz., etiam quia ex tunc accepit jus prædicandi fiOrat. 25, ad Arianos, qui de multitudine glo- dem Christi per universum mundum, juxta riabantur, sic inquit : Ubi tandem sunt, qui illud : Prædicate Evangelium omni creaturæ , paupertatem nobis exprobrant, opesque suas Marci ultim.; et illud : Eritis mihi testes in insolenter jactant, qui Ecclesiam multitudine Jerusalem, et in omni Judæa, et Samaria, et definiunt, ac paroum gregem aspernantur ? usque ad ultimum terræ. Tum denique quia In quibus verbis, et concedere videtur, eo habet potestatem in terris ad gubernandum tempore fuisse parvum numerum fidelium universum orbem in iis, quæ ad salutem anipræ multitudine hæreticorum convenientium mæ spectant, vel ad illam referuntur, juxta etiam in eodem errore, et consequenter vide- illud : Qui Ecclesiam non audierit, sit tibi tur negare multitudinem pertinere ad notas tanquam ethnicus, etc., Matth. 18, et illud : Ecclesiæ, ut ibi etiam notat Billi. Imo videtur Pasce ores meas, Joan. 21. Hæc ergo univer

sitas Ecclesiæ, quam juris seu sufficientiæ dixit, Matth. 24 : Prædicabitur hoc Etangevocare possumus, sufficere poterat ut vere lium regni in universo orbe in testimonium Catholica diceretur. Imo Augustinus, lib. 2 omnibus gentibus, et tunc veniet consummatio, contra Fetil., c. 38, cum objecisset Petilia. Hieronymus et Beda intelligunt de mundi nus: Si tos tenere Catholicam dicitis, catholi- consummatione , et significant illam prædiccum illud est, quod Græce dicitur unicum, side tionem nondum fuisse impletam. Imo indicat totum, ecce in toto non estis, qui in partem Hieronymus complementum illius futurum cersistis, respondet Augustinus, catholicum, esse signum judicii appropinquantis, ac proidem significare quod, secundum totum, unde inde adeo cumulatam Ecclesiæ extensionem, Catholicæ nomen accepit, dicente ipso Domino: usque ad finem mundi , vel tempus illi proEritis mihi testes, etc.; et concludit : Ecce pinquum non esse adimplendam. unde Catholica vocatur. Quare videtur Eccle 7. Amplitudo Ecclesiæ per orbem varias sia accepisse hoc nomen ab Apostolis, prius- potest habere vicissitudines. - In quam senquam fides esset cum effectu per totum mun tentiam inclinat etiam Augustinus, lib. de dum disseminata ; prius enim Apostoli Sym- Unit. Eccl., c. 17, ubi tractans eadem Christi bolum condiderant, quam per diversas mundi verba, dicit : Ipsa fides omnium gentium nonpartes distribuerentur.

dum impleta est. Et infra, accommodans pa5. Ecclesia dicitur universalis unidersali- rabolam seminantis bonum semen in agro suo, tate juris et facti.-Nihilominus non solum Matth. 13, subnectit, hunc agrum esse munpropter jus, sed etiam propter factum et pos- dum in quo verbum Dei fructificat et crescit, sessionem (ut sic dicam) Ecclesia illud no ut dicitur ad Colos. 1, usque ad messem, id men accepit. Sciebant enim Apostoli promis- est, usque ad finem mundi. Idem vero Augussionem Christi esse infallibilem, et non multo tinus, epistol. 78 ad Hesichium, interpretapost fuisse implendam, et ideo ita de illa sta- tur superiora verba Christi negative tantum, tuerunt, ac si jam actu mundum occupasset, scilicet : Tunc veniet consummatio, id est, anquia, in moralibus, quod parum distat, nihil tequam prædicetur Evangelium in tolo mundo distare videtur, et maxime apud illos, qui non deniet. Quanto autem tempore post conper fidem rem futuram tanquam jam factam summatam Evangelii prædicationem per toæstimabant. Post illorum vero prædicationem tum orbem, incertum (inquit) est. Unde etiam amplitudo Catholicæ Ecclesiæ in re ipsa esse est incertum quo tempore integre sit imcæpit, ita ut veluti oculis cerni posset. Unde plenda illa promissio de diffusione Evangelii Augustinus, loco proxime citato, post illa et fidei seu Ecclesiæ per totum mundum. Pro verba : Ecce unde Catholica vocatur, subjun- certo vero habuit ibidem Augustinus suo git : Sed clausis oculis offenditis in montem, tempore nondum fuisse impletam illam proqui ex parto lapide secundum prophetiam Da- missionem, dicens : Si ergo susciperent hunc nieis credit, et implevit universam terram. laborem seroi Dei, ut peragrato orbe terra. Sentit itaque Augustinus, sentiuntque alii Pa- rum, quantum possent colligerent, quod rematres supra allegati, prophetias de Ecclesia neret gentium , ubi nondum est Evangelium Christi futura per universum orbem diffusa, prædicatum , hinc advertere utcumque posprcmissionesque de fundanda et stabilienda semus , quantum hoc tempus longe sit a fine eadem Ecclesia a Christo factas, impletas seculi; quod etiam latius confirmat epist. 80, jamdudum fuisse. Quo autem tempore incæ- circa finem, quia suo tempore innumerabiles perit, et qua certitudine id constare possit, gentes ( ut ait) crant, quibus nondum prædinon est facile explicare.

catum fuerat Evangelium. 6. Igitur ulterius animadvertendum est, 8. Promissiones de prædicatione Evangelii hanc diffusionem Ecclesiæ Catholicæ per uni- per orbem, adhuc non sunt integre consummaversum orbem, quoad majus vel minus aug- . - Quod argumentum etiam convincit , mentum varios posse sortiri status amplitu- usque adhuc non esse completas integre illas dinis Ecclesiæ, nec esse certum apud Sanctos promissiones, quia nostra ætate novus munPatres, et Scripturæ expositores, an prophe- dus (ut aiunt) et vastissimæ provinciæ, quitia et promissiones de hac Ecclesiæ univer- bus Evangelium non erat prædicatum, insalitate omni ex parte sint jam impletæ , vel ventæ sunt, pro quibus ad fidem convertenaliquid supersit implendum, quod usque ad dis videmus a servis Dei loca inaccessibilia mundi finem vel prope illum relinquatur con- peragrari, et ecclesias denuo in eis fundari. summandum. Nam quod Christus Dominus Hinc ergo recte concluditur , Ecclesiam Ca

tholicam non ideo dici per totum orbem dif- cet in quibusdam aliis diminuta fuerit; ergo fusam, quia in toto universo et omnibus pro- simpliciter verum et certum est, Ecclesiam vinciis ejus illa diffusio Ecclesiæ jam facta Catholicam esse per totum orbem diffusam. sit. Imo addit Augustinus, dicta epist. 80, li- Et quamvis non possimus cum certitudine cet in omnibus gentibus, ubi nondum est Ec- designare tempus in quo cæpit habere conclesia, oporteat ut aliquando sit, non tamen summatum hunc statum universalitatis, non oportere ut omnes, qui ibi fuerint, credant, quia refert, satis est enim ut certo constet a prinomnes gentes promissæ sunt, non omnes homi- cipio in hunc finem fuisse institutam, et intra nes omnium gentium, non enim omnium est fi- aliquot annos statum illum sufficienter obdes. Ex his ergo omnibus valde incertum re- tinuisse, prout secundum ordinem providenlinquitur, quando incæperit Ecclesia habere tiæ divinæ expediebat. in re, et non tantum in spe, illam universali 10. Et eadem ratione licet non possint tatem, quam nomen Catholicæ denotat. Item, certo designari termini hujus amplitudinis, incertum est quanta Ecclesiæ amplitudo et nihilominus dicere possumus , post sufficienmultiplicatio ecclesiarum per varias orbis tem Evangelii prædicationem , necessarium provincias fuerit ad eumdem effectum ne- fuisse Catholicam Ecclesiam habere in muncessaria. Denique multo magis incertum est do splendorem quemdam universalem, quo quam numerosam hominum multitudinem posset ejus dignitas et majestas cognosci, et eadem proprietas requirat, ut in re ipsa ab hæreticorum turbis discriminari. Hoc existat.

enim imprimis pertinuit ad excellentiam re9. Universalitatem ad catholicismum suffi- gni Christi, quod non solum in cælo, sed cientem jamdudum Ecclesia adepta est. - Ni- etiam in terra promissum est, quamvis in hilominus certum esse debet ex communi terra ipsum non esset futurum terrenum, seu sensu omnium Patrum , ita intelligentium temporale, sed cæleste, seu spirituale. DeinScripturas , Ecclesiam Catholicam consecu- de quia Ecclesia est a Christo instituta protam esse non solum nostris temporibus, sed pter salutem hominum, ut per eam multo unietiam multis retro seculis statum (ut sic di- versalius et abundantius, quam antea, omnicam) universalitatis sufficientis , ut dicatur bus, tam Judæis quam Gentibus, communiper totum orbem diffusa. Nam præter præ- caretur, et ideo oportuit ut statim cresceret, dictionem Prophetarum, et promissiones ita ut intra breve tempus in prædicto statu Christi, Paulus jam suo tempore dixit de constitueretur, in quo, quantum est de se, Apostolorum prædicatione : In omnem ter- omnibus mundi regionibus, vel saltem ea ram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ rum majori et principaliori parti prodesse verba eorum. Quod licet Augustinus interpre- posset. Ad hunc autem finem necessarium tetur, esse prophetiam de futuro prolatam fuit ut statim, seu quam primum morali moper verbum præteriti propter certitudinem, do posset, toti mundo innotesceret. Nam sinihilominus Hieronymus intelligit jam tunc cut Augustinus, ep. 48, col. 10, id urget : fuisse aliquo modo impletam, et est consen- Quomodo confidimus ex divinis litteris , accetaneum contextui Pauli in eodem loco, et pisse nos Christum manifestum, si non inde aliis; nam ad Colos. 1, de Evangelio dicit : accepimus et Ecclesiam manifestam? ita et nos Pervenit ad vos , sicut et in universo mundo asserimus non potuisse Christum in mundo est, et fructificat, et crescit sicut in vobis. De regnare, nisi fides credentium per totum inde certum est ita crevisse Ecclesiam usque mundum esset diffusa. ad tempora Augustini, et aliorum Patrum, ut 11. Incæpisse Ecclesiam habere prædictam simpliciter dici posset per totum orbem dif- universalitatem a tempore Constantini, probafusa, sicut ipsi loquuntur; ergo saltem eo bile est. -Dici autem cum magna probabilitempore jam dictum statum habebat, ut ipsi tate potest, cæpisse Ecclesiam habere hunc prædicant. At illum etiam retinuit, vel potius statum saltem a tempore Constantini impein eo crevit usque ad Gregorium, ut ex supra ratoris, in quo, concessa Ecclesiæ publica padictis et ex epistolis ejusdem Gregorii ad ce, templa etiam et ecclesiæ publice ædificari Episcopos Orientis, et variarum provincia- ceperunt, et Apostolica Sedes condignum rum Occidentis colligitur. Ab illo autem tem- honorem et splendorem habere incepit, et pore usque ad nostram ætatem eumdem sta- generalia Concilia congregari potuerunt, et tum non amisit, sed potius per plures et no- in reliquis omnibus, quæ ad majestatem Ecvas provincias auctum esse conspicimus, li- clesiæ Christi spectant, cæpit Ecclesia ab

universo orbe, qui tunc agnoscebatur, publi- quia in illa Sede fundata est Ecclesia, quæ ce cognosci ut anum corpus mysticum, et tunc cæpit statum, ut dixit, suo nomini conuna spiritualis respublica, ad universam cu sentaneum habere. ram et salutem animarum instituta. Atque 12. Ad catholicismum Ecclesiæ, non est opus bane nostram conjecturam videtur insinuasse ut cæteras sectas universalitate excedat.-AtAugustinus, concione secunda in Psalm. 103, que hinc satisfactum est priori parti ohjecubi esponens verba illa : Super montes sta- tionis; concedimus enim non pertinere ad bent aque, de diluvio persecutionum nascen- universitatem Ecclesice per nomen Catholicæ tis Ecclesiæ illa interpretatur, dicens : Fuit explicatam, ut in ea sit major hominum mulenim tempus aliquando, quo terram Dei, Ec- titudo quam in falsis sectis; nam hoc nullibi desia » Dei, cooperuerunt aquæ persequentium, ei promissum est , et pendet ex altissimo Dei et ita cooperuerunt, ut non apparerent, neque consilio in sua prædestinatione. Et quantum ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ex Scripturis colligere possumus, divino consialique fugiebant, quomodo non minus appare- lio potius permissum est, plures ésse in mundo beat? Et infra : Cooperuerunt eos aquæ, et su- malos quam bonos, infideles quam fideles, per illas stabant, et dicebant : Preme, preme, imo fortasse etiam intra ipsam Ecclesiam et prævalebant super Martyres, et fugiebant plures peccatores quam justos. Unde Augusubique Christiani, et fuga quadam occultaban- tinus, dicla ep. 48, col. 13 et 14, in simili tur Apostoli. Postea vero interrogat : Sed difficultate : Ecclesia (inquit) est de cujus quandiu? Respondet: Audi quod sequitur : Ab paucitate dicitur : Arcta est dia quæ ducit ad increpatione tua fugient, ele hoc factum est, dilam, et pauci sunt qui ambulant in ea; et fratres; ab increpatione Dei fugerunt aquæ , rursus ipsa est de cujus multitudine dicitur : hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam Sic erit semen tuum sicut steliæ cæli; iidem trontes ipsi extant Petrus et Paulus. Quomo- quippe fideles Sancti et boni, et in comparade eminent? qui ante a persecutoribus preme- tione plurimorum malorum pauci sunt, et per bantur, nunc ao imperatoribus denerantur. se ipsi multi sunt , qui ab Oriente et Occidente Pugerunt enim aqua ab increpatione Dei, quia veniunt, etc. Et infra : Itoque et totus mundus cor regum in manu Dei de flexit quo toluit, in maligno positus est propter zizania, quæ jussit per eos pacem dari Christianis, emicuit sunt per totum mundum, et Christus propiliadepinuit auctoritas Apostolica. Numquid tor est peccatorum nostrorum, et totius mundi, quando supra crant aqur montium, defecerat propter triticum, quod est per totum mundum. magnitudo? Sed tamen ut omnes viderent emi- Et infra id declarat per comparationem areæ nenduam montium, per quos montes salus esset in qua frumenta pauca sunt comparatione generi humano (quia lecaci oculos meos in palearum, tamen multa sunt per se ipsa , et montes, unde reniet auxilium mihi), ab incre- congreganda a quatuor ventis, a summis cælopatione Dei fugerunt aqui, a doce tonitrui tui rum usque ad terminos eorum , etc. Idem traformidabunt, jam quis non terreatur a doce dit lib. 13, contra Faust., c. 16, et optime Dei? per Apostolos, per Scripturas , per nubes lib. 20, cujus hæc sunt ultima verba : Agnoseju, conquievit mare, formidaderuut aqua, cenda est paucitas illa, quam Dominus præciardati sunt montes, jussit imperator. Sed pue commendat in ingenti atque innumerabili quid jussisset, nisi Deus tonuisset? Quia 00- multitudine orbe diffusa ; quæ paucitas tanfuit Deus, illi jusserunt, et factum est. Hæc quam granorum in comparatione multitudinis elegantissime et sapienter Augustinus, qui- 'palearum paucitas dicitur, per se autem ipsam bus satis manifeste declarat , quo tempore tantam massam frumenti facit , ut omnes procoperit Ecclesia Catholica babere statum suo bos et reprobos restros , quos pariter ceritas nomini consentaneum. Et obiter adverten- reprobat, incomparabili multitudine superet. dum est, non tribuere bune statum Ecclesiæ, Comparat enim Ecclesiam ad unam particuimperatori tanquam auctori ejus, sed tan- larem sectam hæreticorum, et dicit non soquam removenti impedimenta, et pacem tri- lum Ecclesiam esse ampliorem, sed etiam buenti; imo nec numerare imperatorem in- solos Ecclesiæ justos ineomparabiliter supeter montes Ecclesiæ, sed Apostolos, utique rare omnes hæreticos talis sectæ , quod inihi suis successoribus, et specialiter dicit : Es verisimillimum est, simili comparatione facta tzat Petrus en Paulus , per quos sine dubio ad quamcumque hære im , quamvis ad præSedem Apostolicam intelligit, et ad eamdem sentem causam non sit necessarium. pertinet illa interrogatio : Quomodo eminent ? 13. Itaque non refert, pauciores esse in Ec

6

XXIV.

clesia fideles, quam sint infideles in omnibns men etiam illi priores sunt satis multi, et ex sectis Gentilium , Paganorum, Judæorum et toto orbe vocati. Et præterea non ex illis sohæreticorum, quia de hac comparatione nihil lis constat Ecclesia Christi, in qua non solum est revelatum vel promissum, neque ad uni- prædestinati sunt, sed etiam reprobi, nec versitatem Ecclesiæ Catholicæ pertinet, ut in tantum boni, sed etiam mali. numero, vel personarum, vel populorum, 15. Ecclesia Catholica in medio etiam perprovinciarum, aut regnorum infideles exce- secutionum suum splendorem retinuit. Dedat, sed solum ut sit in se amplissima, et per nique etiam constat ex dictis non esse incontotum orbem diffusa. Unde Augustinus, con- veniens quod Ecclesia Catholica , propter intra Petilian. , qui paucitatem Donatistarum surgentes hæreses et alias persecutiones , ad Ecclesiam Catholicam sufficere volebat, multum interdum deprimatur, vel etiam mirespondet, lib. 2 contra illum, cap. 45 : Ti- nuatur. Quia non solum hoc non repugnat muisti comparatam multitudini testræ multi- prædictionibus vel promissionibus factis Ectudinem orbis terrarum , et ad paucitatis lau- clesiæ Christi, verum potius illud ipsum sædem per angustam viam gradientis te conferre pius a Christo prædictum est, pertinetque ad voluisti. Utinam non ad ejus laudem , sed ad arctam viam quæ ducit ad vitam. Unde Beda, ipsam diam te contulisses, profecto conspiceres exponens illud Marci 6 : Erat natis in medio eamdem paucitatem esse in Ecclesia omnium mari, etc., ait per illam navem labores Sancgentium, sed paucos dici justos comparatione Ecclesiæ designari, quia nonnunquam Ecmultorum iniquorum, sicut in comparatione clesia tantis gentilium pressuris non solum af paleæ possunt pauca grana dici uberrimæ se- flicta, sed fæedala est, ut , si fieri posset, Regetes, quæ tamen per se ipsa in massam redac- demptor ipsius ad tempus eam deseruisse videta implent horreum. Et simili fere modo, in retur. Addendum vero est, ex uo Ecclesia ep. 48, colum. 9, ad Vincentium dicentem, Catholica per universum mundum diffusa éscomparatione totius mundi modicam esse se coepit, nunquam propter persecutiones, partem Christianorum, respondet : Non vis vel hæreses insurgentes ita splendorem suum attendere , aut te nosse dissimulas, in quam et quasi possessionem amisisse, ut desierit multas jam barbaras nationes tam parto tem esse sufficienter per totum orbem terrarum pore venerit Evangelium, etc.

illustris et diffusa. Hoc significavit Augusti14. Satis fit ultimæ objectionis parti. - Ex nus, dicta ep. 48, col. 12, dicens : Ipsa est dictis etiam facile est respondere ad alteram quæ aliquando obscuratur , el tanquam obnupartem objectionis factæ; jam enim cum Au- bilatur multitudine scandalorum , quando pecgustino declaratum est, quæ paucitas com- catores intendunt arcum, ut sagittent in obscumendetur in grege Christi. Quanquam aliis ra luna rectos corde, sed etiam tunc in suis etiam titulis et rationibus grex Christi potue- firmissimis eminet. Possetque hoc facile osrit dici pusillus comparatione infidelium, vel tendi ex promissionibus Christi, et ex perpesi dicatur de prædestinatis comparatione re tua traditione, et successione Ecclesiæ Cathoproborum, scilicet, vel ob humilitatis derotio- licæ ac Romanæ, nisi, in c. 5, de visibili Ecnem, ut dixit Beda , lib. 4, in Lucam, c. 54, clesia id satis esset demonstratum. vel propter abjectionem conditionis discipu 16. Atque ex hoc fundamento respondet lorum, qui tunc Christum audiebant , quia Augustinus ad exemplum adductum de temerant pauperes et infimæ conditionis, vel pore Arianæ hæresis, dicens : Tale tunc erat quia ob voluntariam paupertatem, vel gioriæ tempus, de quo scripsit Hilarius, etc. Et infra: mundi abnegationem servi Christi in mundo Quis enim nescit illo tempore obscuris verbis tanquam viles reputantur. Constat etiam au- multos paroi sensus fuisse delusos, alios autem gustam et arctam viam non repugnare cum timore cessisse, et simulate consensisse. Et inEcclesiæ amplitudine, quia Christus illam fra : Quanquam et illi qui tunc firmissimi arctam viam toti mundo proposuit, et ita ejus fuerunt, et terba hæreticorum insidiosa intelEcclesia, quamvis sit per totum orbem diffu- ligere potuerunt, pauci quidem in comparatione sa, per illam augustam portam intrare con- cæterorum, sed tamen etiam ipsi quidam pro tendit; et licet pauci sint qui conantur intrare fide fortiter exulabant, quidam toto orbe laticomparatione infidelium , tamen simpliciter tabant. Ac sic Ecclesia, que per omnes gentes sunt multi, ex diversis provinciis totius orbis crescit, instrumentis dominicis conservata est, vocati, et similiter, quamvis pauciores sint et usque in finem, donec omnino gentes omnes qui intrant quam qui conantur intrare, ta- etiam barbaras teneat, conservabitur. In qui

« PredošláPokračovať »