Obrázky na stránke
PDF
ePub

Hæc cinere ulterior metuas ? At tu, meus heres,
Quisquis eris , paulum a turba seductior audi.
O bone! num ignoras ? Missa est a Cæsare laurus

omnia , ut viliores rustici , quales A turba seductior. Remotis arbisunt qui fænum secant, lautitias tris: quia vulgo philosophia laboquæsiverint. - Vitiarunt. Additis rabat invidia atque odio. condimentis, quasi violarunt. - 43. O bone! num ignoras? 1 Unguen. Unctura, condimentum q' äv oioll' o gol débw; mire morata crassum. Vet. schol. « Solent rus- hæc oratio lectorem attentum de« tici, cùm oleum defuerit, pe- tinet. — Missa est a Cæsare laurus. a cudum adipe in pultem misso, Num tu ignoras ? A Caio Germ. a pro oleo uti. » — Pultes. Vide Caligula Cæsare laurus, victoriæ Juven. sat. XI, v. 58, XIV, 171. index, cum litteris ad senatuin

41. Hæc cinere ulterior metuas:] missa est, ob egregiam RomanoAvaro respondet : Has tu minas rum victoriam, et insignem clatui heredis metues, cùm eris more dem et stragem Germanæ pubis. tuus ? Has igitur jure, cùm eris Cui victori (Caligulæ ) jam sacricinere ulterior ; sed nunc, vivus, ficia et victimæ in triumphum quid metuas. Cinere ulterior. parantur, et ab omnibus aris friNotandum est hoc loquendi ge- gidus excutitur cinis, et altaria ad nus, pro, cùm fueris fato functus. sacrificia præparantur. L.-PorSic Græci, tep!OIT Éow XÓVE0%, ul. ro hæc ingeniose et satirice in Catra cineres , pro a morte. - At ligulam direxit poëta : is quippe, tu, ieus heres, etc. Ubi alios re- cùm triumphare vellet de simuprehendit, quid ipse sentiat os- lato hoste, victoriam finxit (contendit : quasi igitur dicat : Alius chas tantum , jussu ejus , milites hoc timeat, scil. timeat alius, ne in littore legerant ) ; et , quasi heredes sui funeris cænam negli. Germanos longe lateque vicisset, gant; ego nihil timeo. Atque, ut laureatas litteras ad senatum mitu, mî heres , quisquis eris , scias sit; simulque suis procuratoribus me vacuum ab hoc metu , narro mandavit, ut, minimâ impenså , tibi, si nescis, mihi in animo esse quàm magnificentissimum triumludos edere magnificos, propter phum appararent, datâ iis licenlætam de Germanis victoriam. tià , ut in omnium civium bona, Scis quanti sumptûs rem moliar; ad hoc munus exequendum , insed nil me terret impensæ ma- currerent. Vid. Suet. in vita Cagnitudo : faciam. Quid tu igitur lig. cap. 46, 47. Quomodo usi ad hæc? C.

sint procuratores , nos satis docet 42. Quisquis eris.] Recte : nam Persius hâc descriptione. Cæteheredes non habebat Persius. — rum, Persius ad utrumque genus

V. 41. Hæc cinere ulterior. Cod. Putean. Hoc cinerem ulterior,

[ocr errors]

Insignem ob cladem Germanæ pubis, et aris
Frigidus excutitur cinis ; ac jam postibus arma,
Jam chlamydes regum , jam lutea gausapa captis,
Essedaque, ingentesque locat Cæsonia Rhenos :
Dîs igitur , Genioque ducis centum paria , ob res

45

liberalitatis præstantissimâ hâc sa- mys. Militaris vestis pallio astrictira paratum auditorem tenuit. tior et brevior. - Jam lutea Hactenus, de privatis impensis gausapa captis. Et gausapa, teste egit; hoc loco, de publicis, qui- Varrone, vestes Gallorum vilbus convenit magnificentia. Cùm losæ , crocei coloris : stramenta, autem, hoc infelicissimo sæculo, quibus utuntur in castris milites. Romani , qui antea tam magni. Vid. sup. sat. IV, v. 37. L. fice, hilariter, et libenter erga 47. Essedaque.] Esseda, currus victores usi erant , ad maximas Gallorum, Belgarum et Rheni inimpensas inviti adigerentur a ty- colarum vehicula , quibus etiam rannis quorum dominium essent, utebantur in præliis : ex iis enim necesse erat eos præceptis instrui olim depugnabant, et, rotarum quæ animum adversus tales casus ingruentium strepitu impetuque, firmarent; quod, quasi aliud agens, hostium ordines proterebant, aut hoc loco , efficit poëta.- Laurus. perturbabant. Virg. Georg. III: Laureata epistola in signum vic- Bellica vel molli melius feret esseda toriæ. Plin. lib. XV, cap. 10; collo.

P. Tit. Liv. lib. V; Martial. lib. VII, Ingentesque locat Cæsonia Rheepig. 4,5,6, et alii. C. et A. nos. Cæsonia uxor, mulier perdi

44. Insignem ob cladem.] Ironice. tissimæ libidinis. Vid. Juvenalem, Vid. Suet. vit. Calig. cap. 46. sat. VI, v. 610 et 615. Ingentes

45. Frigidus excutitur cinis.] Pos- Rhenos. Rhenanos, Rheni accolas. tremi sacrificii residui cineres Rhenanos autem vocat quos Suet. amoventur , novus ignis , noya Gallos fuisse ait : conversus ad sacra instaurantur. Jam pose curam triumphi , præter captivos et tibus arma. Tropæa militaria pose transfugas barbaros, Gallorum quotibus templorum et arcubus trium- que procerriinum quemque, et, ut phalibus apponuntur. Virgilius, ipse dicebat , á lotpréédCEUTOV , ac Aeneid. VII:

nonnullos ex principibus legit et seMultaque præterea sacris in postibus posuit ad pompam. C. arma,

48. Dís igitur , etc. ) Diis maCaptivi pendent currus , curvæque se- joribus, Imperii patronis. — Gecures.

nioque ducis. Caligulæ. Per Ge46. Jam chlamydes regum.] Chla- nium principis jurabant veteres ,

V. 46. Captis. Pro capris habent nonnulli codd. victis : at parvi interest.

Egregie gestas, induco. Quis vetat? Aude.
Væ! nisi connives. Oleum , artocreasque popello 50
Largior. An prohibes ? Dic clare. Non adeo, inquis :

et ipsi sacrificabant. — Centum 5 0. ! nisi connives.] Impenparia. Centum paria gladiatorum, det tibi malum si forte non asut vult Turnebus : alii volunt sentiaris : nam, aut Imperatorem hecatomben, minus bene. Cæte- infensorem invenies, aut ego eo rum, hos sumptus non esse unius najoribus sumptibus exhauriam privati recte observat Casaubo- hereditatem , quo magis vetare nus: supplicationes enim, deinde conatus fueris. Paulo post : triumphus , immolationes hostia- .... Nunc, nunc impensius unge, rum et ludi gladiatorum, et largi. Unge, puer, caules. ....... tiones in populum collatæ , e pu- -Oleuin artocreasque popello. Quin blico ærario, aut e fisco principis etiam oleum et artocreas, cibum decerni solebant: hæc igitur lar- ex pane et carne, atque adeo epugitio quam hîc memorat, non erat lum et congiarium populo larcollatio quædam usitata ; sed per gior.--Artocreas. Ab óptos et xpéas. vim expressa a procuratoribus et Et hæc, ut recte observat Casaub. Cæsonia: sicuti enim ædiles et alii non privati hominis est impensa. magistratus, cùm ludos ederent, Ita igitur jungenda sunt præceab amicis sublevabantur;ita Caius dentibus, et sunt exempla collanecessaria ad triumphum suum a tionum quæ civibus fuerunt imcivibus extorsit. — Ob res egregie peratæ a Caii procuratoribus, ad gestas. Ob insignem victoriam Caii. celebrandam victoriam ejus. MoIronice, ut supra. C. et A.

ris enim Romæ erat, ut epulum 49. Induco.] Verbum arenæ ac et visceratio darentur populo muneris induco, ut produco, id a triumphantibus, frumentum est, in medium affero. Quis ve- etiam viritim dividebatur, cum tat? Aude. Num audes refragari, oleo et nummis. C. ô heres! et deterrere me a consilio 51. An prohibes : ] An tu , ô hequod cepi ?

res , illud fieri vetas ?— Dic clare.

V. 51, Non adeo , inquis. Codd. Putean. Colbert. II, III, Mazarin. Fauchet. cod. noster, et multi alii , non audeo , inquis; quæ lectio genuina, et ab auctore profecta nobis videretur; nisi metrum ei adversaretur : unde suspicor fuisse prius scriptum : Largior. An prohibes ? Clare. Non audeo , inquis. Clare. Subauditur dic, parlez net. Audeo. Vocalis o non eliditur, per licentiam poëticam. At melius, nostro judicio , vet. edit. Britan. Non ausim , inquis; ut sit versus spondaïcus. Quæ lectiones variæ nostram interpretationem confirmant : non audeo , vel non ausiin accia pere tuam hereditatem ; nam ager tuus exossatus , exhaustus est. IV codd. tantum habent : non adeo , inquis.

Exossatus ager juxta est. Age, si mihi nulla
Jam reliqua ex amitis, patruelis nulla, proneptis
Nulla manet patrui, sterilis matertera vixit,
Deque aviâ nihilum superest; accedo Bovillas,

55

Quasi heres ringatur ad hæc , et gitionibus erossatus , exhaustus, murmuret. Ecquid hæc res tibi ad nihilum pene redactus est. molesta est ? L.- Non adeo , in. Porro , apud Romanos, prope inquis. Perobscurus hic locus mul- famis erat ille cujus hereditatem tas accipit interpretationes. Alii: recusabant propinqui. Age , eh non adeo fertilis et optimus est bien ! puisque tu n'en veux pas, tu fundus tuus , ut hereditatis tuæ hereditatem meam non accipis, avidus sim , et vetare velim, quin inquit dives , age , ita sit : alium prorsus in' largitiones effundas; heredem quæram ; nec mihi deevel potius non ita dives es , ut rit. Hanc explicationem veluti his sufficere possis. Quæ inter- genuinam et solam aptam propopretatio eo contorta magis est, sitioni recipio. Vide supra varias quòd interpretes extra sensum lectiones. A. explicant exossatum , fertilem : 52. Exossatus.] Exhaustus, et porro, exossatum significasse un jam sine succo et bonitate. Ita quam fertilem , quis unquam cre- passim apud Plautum et alios, dat? Alii: non adeo tuæ largitioni pro enervatus , debilitatus. — adversor ; est enim tibi, juxta, Juxta. Hoc loco, idem ac prope, ager fertilis. Eumdem errorem pene; ut in Cæsare, juxta ad sedicreat verbum exossatus. Alii sen- tionein ventum. Age, si mihi sum separant , et dicunt : non nulla , etc. Responsio divitis quæ, adeo tuæ largitioni adversor:ad in nostro sensu , recte heredis quæ poëta respondet : est mihi verbis aptatur. Vid. sup. A. ager fertilis juxta , etc. Quæ in- 53. Amitis.] Amita, patris soror. terpretatio pene inepta est; nec Patruelis. Hoc loco, consobrina : hoc responsum poëtæ concordat præterquam quod patrueles dicum heredis proposito ; atque cuntur ex duobus fratribus editi, ut Galli dicunt, c'est parler à consobrini vero ex duabus sorobâtons rompus. Alii demum : non ribus. P. adeo ( verbum juris ), non adeo, 54. Sterilis matertera vixit.] Si maaccipio hereditatem tuam ; ager tris meæ soror nullum reliquit. enim tuus his impensis, his lar- 55. Deque avia nihilum superest.]

· V. 55. Bovillas. « Bouillas omnes codd. habent, inquit Casaubonus, & non bohillas; quo tamen modo nonnullos scripsisse ex Nonio constat. « Falluntur, qui eam scripturam tuentur, quia Græci scribunt Boiro.al: « nam est ut Bóes, boves, öös, ovis, et ita semper.» Cod, noster, et alii quos vidimus, habent bouillas (pro bovillas , u pro p), et omnes edd. priscæ.

Clivumque ad Virbî : præsto est mihi Manius heres.
Progenies terræ ? Quære ex me, quis mihi quartus
Sit pater; haud prompte dicam. Tamen adde etiam unum,
Unum etiam, terræ est jam filius : et mihi ritu

Hoc dictum, ut vel remotissimi virtute poterat parari et consergradus cognationis intelligantur. vari. A. -Bovillas. Vicus in Appia via, ad 57. Progenies terræe?) Responsio undecimum lapidem ab Urbe, heredis. At Manius iste est proubi Clodius a Milone interfectus genies terræ, id est, obscurus hoest. Sedes erat frequens mendicis, mo, genere incertus, et, ut ait quia tritum iter est. P.

Juvenalis , sat. IV, v. 98 , frater-, 56. Clivumque ad Virbí.] Bovillæ culus Gigantis. - Quære ex me, etc. et Aricia vicina admodum loca inquit poëta. Tu dicis Manium in via Appia : sed aliquando re- istum esse sine parente, ideoque motior ab Urbe Aricia , ubi clivus heredem meum non esse posse; Virbí, id est, nemus Aricinum, at, pete a me quis sit meus abet Nemorensis Diana. Vid. Stra- avus, non facile dicam. Si gradum bonem , lib. V. C. — Præsto est cognationis unum adjicias, alte. mihi Manius heres. Hoc ironice ac- rum etiam , nihil dicam : terre cipiendum, id est, inter hos men- filius erit, id est, obscurus , et dicos, qui Aricinos mendicant'ad mihi prorsus incognitus : tam axes, et ad clivum Virbi, erit igitur Manius erit mihi heres et mihi heres, et quidem Manius, propinquus quispiam remota coid est, vir fortis, strenuus, et si. gnatione affinis, de quo perinde milis Manio. Porro, Maniu's qui- dubitare mihi fas sit ac de Madam, ut ait Festus, Dianæ agrum nio.-- Quartus pater. Abavus. A. et lucum consecraverat, et, ne quis 58. Adde etiam unum.] Atavum. virtutis expers sacerdotium te 59. Unum etiam.] Tritavum. neret, statuerat omnibus licitum Terræ jain est filius.] Probat cofore sacerdotem interficere ac sup- gnatum sibi Manium esse. Coplantare. Unde proverbium illud gnati dicuntur, inquiunt Masuri Romæ tritum, multi Manii Arici. rubricæ , qui in uno tertio con: nam sacerdotium hoc solå veniunt : porro, tritavus meus

V. 58. Haud prompte dicam. Tamen adde. Sic interpunxi ex codice meo et editt. antiquis Britann. et Aldina. Vet. schol. Casaub et recentiores sic: haud prompte, dicain tainen. Adde , etc. Minus elegans forte est nostra lectio, sed lucidior et ad rem aptior.

v. 59. Unum etiam , etc. Hic versus in codd. Puteano et Pithoeano, 8072 abest, et reipsa , salvo sensu, potest rejici; quippe qui glossam redoleat. Ita legeremus : tamen adde etiam unam, ajoutez y cependant un seul degré, Manius exit tunc prope major avunculas, etc.

« PredošláPokračovať »