Obrázky na stránke
PDF
ePub

SATIRAE SECUNDAE

ARGUMENTUM.

CARPIT AVARITIAE MALA VOTA PRECES QUE SECUNDA.

Idem prorsus est satiræ hujus atque Juvenalis decimæ argumentum. Uterque poëta luculentissimis versibus nobis ostendit quæ fuerit proborum omnium antiquitatis virorum opinio de ratione ac modo Deorum precandorum; et ea quoque fuit Christianorum (vid. Orationem Dominicam.); uterque peccata et errores a vulgo hominum in orando committi -solitos redarguit; sed Persio propria laus est, quòd paucissimis versibus plura capita doctrinæ hujus, quam vel Plato , vel Juvenalis est complexus; etsi philosophus Aquinas summâ arte homines a votis peragendis deterret suæ ipsorum utilitatis respectu , scilicet exemplis aptissimis et aperte satis periculum atque insaniam votorum declarantibus. Tres autem Persii carminis partes sunt. « Prima , inquit Casaubonus, extra rem est, soli « decori serviens, ideoque brevissima , et quatuor tantum ver« suum, quibus paratur aditus ad tractationem propositæ the« seos (1–4). Macrinum enim familiarem suum laudat, quòd « scientiam bene orandi, ac vota faciendi teneret , neque vulgi « erroribus hac in re implicaretur. Ii cujusmodi sint deinceps * explicatur (5-30). Secundâ igitur parte de iis præcipue « tractat, qui in votorum materia peccarent; ostenditque alios a res impias a Diis petere solitos , quos quidem gravissime in« crepat : alios non impia quidem Deos poscere, sed frivola , « ipsis sæpe poscentibus non profutura (immo nocitura, ut recte « ac fusius probavit Juvenalis); atque istorum præterea ineptias « tangit, et ritus in precibus concipiendis superstitiosos, et « irrisione satiricâ dignissimos (31 — 44); postremo pugnantia R sibi invicem contraria hominum vota exagitat (45-51). » His subjungit, omnia vota vel impia , vel frivola e falsa de Diis opinione ortum ducere, quam sibi finxerunt homines, cùm animo corrupti, ac moribus depravati, eo impietatis devenere, ut Deos, more hominum, capi donis sibi persuaderent; unde paulatim nundinatio quædam, et, ut Plato vocat, eu. Topixò téxvn, inter immortales atque mortales fuerit instituta (52—70). Postremis denique his versibus plane aureis, præstantissimum opus absolvit :

Quin damus id superis. ............
Compositum jus , fasque animo , sanctosque recessus
Mentis, et incoctum generoso pectus honesto ?

DE BONAMENTE.

Hunc, Macrine, diem numera meliore lapillo, · Qui tibi labentes apponit candidus annos.

Funde merum Genio. Non tu prece poscis emaci

1. Macrine.] Vet. schol. « Al. Ponere et apponere verba sunt cal« loquitur Plotium Macrinum, culonum, ut apud Græcos tibéva: « hominem sane eruditum, et pa- et topOOTEDével. – Candidus. Dies « terno se affectu diligentem, qui natalis bonus, propitius. C. « in domo Servilii didicerat, a quo 3. Funde meruin Genio.]Nascenti « agellum comparaverat , indulto

cuique homini familiaris et spe« sibi pretio aliquanto,» Diein.

cialis addicebatur Genius,seu AaiNatalem tuum. Scilicet , mos erat

pov, qui natalibus præses, deque apud veteres natali amicorum die munusculo eos aliquo afficere;

ejus salute sollicitus, hortabatur

interdum ut, omissis curis , coret poëtæ quidem, doctique opus

pus et animum laxaret , et vitam cula sua deferebant: hunc morem

laute beateque ageret; unde hæc, sequitur Persius erga Macrinum.

Genio indulgere, pro sibi indulgere De die natali, vid. Censorinum.

voluptatibusque frui; et defrau-- Numera ineliore lapillo. Candido

dare Genium , pro voluptatibus nempe res lætæ notabantur, sicut

abstinere, se victu suo defraudare; atro res mæstæ et infelices. Mart.

et belligerare cum Genio , pro sibi epigram. lib. IX, 53:

cupiditatibusque imperare. GeFelix utraque lux , diesque nobis

nio libabant, certis diebus, quod Signandi melioribus lapillis.

patet ex Horat. lib. II, epist. 1 : Cæterum, morem illum viguisse primum apud Thracas auctor est Tellurem porco, Silvanum lacte piaPlin. lib. VII, cap.40.P.- Meliore.

bant,

Floribus et vino Genium memorem Non candidiore; nam, alboris non

brevis ævi. plurcs erant gradus; sed inter album et nigrum lapidem melior, et præsertim die natali (Censo. sine dubio , est albus. A.

rinus de die natali); nam , cæ2. Qui tibi labentes, etc.] Qui teris quidem diebus, quoties hi. ævum, quod quotidie labitur, larius ac lautius se excipiebant, tibi producit , novum annum toties Genio mero ac cæsa etiam dando et auspicando. — Apponit. victima , nempe porco bimes

V. 2. Apponit. Melius quàm apponet; ita optimi codices nostri et editiones. Vetus schol. apponet. God, Mentellianus, n° 8282 , apponat,

Quæ nisi seductis nequeas committere divis.
At bona pars procerum tacitâ libabit acerrâ.

tri , litabant. Horat. lib. III, 4. Seductis. ] Quasi seorsum od. 7:

ductis et clam, quia palam ejusCras Genium mero

modi vota nunquam fiunt : unde Curabis , et porco bimestri

seductis idem valet quod corruptis Cum famulis operum solutis.

muneribus; nam nemo, nisi clam Cuique genti, præsertim Romanæ, et quasi seorsum ductus, corrumquoque Genius erat peculiaris, ut pitur. Unde eruditus abbas Lemonpatet ex Numm. Constantinianæ nier, in sua interpretatione Gallica, familiæ , quibus ex altera parte dixerat : qu'on n'oserait demander stat adolescens nudus, dextrâ pa. aux Dieux , qu'après les avoir tirés teram tenens , sinistrå cornuco- à l'écart; at, pro tirés à l'écart, piam, cum hâc inscriptione: reposuit Diderot, séduits ; et infra GENIO POPVLI ROMANI. A. addidit : j'incline pour séduits. -- Non tu prece, etc. O Macrine Pour proposer un pareil échange optime , non tu perinde ac avari aux Dieux, il faudrait les avoir injusta vota Diis nuncupas; nec corrompus , séduits par le saullam cum iis nundinationem im- crifice, comme on séduit les juges piam exerces.--Prece emaci. Tech- par des présents. Hujus explicatio nica locutio , eu ñ é do Tropixñ, cui nostram non infirmat : nam nemo opponitur το απλώς και ελευθερίως alium corrumpere potest palam, EŰyear, oratio simplex et libe- coram testibus; sed clam, et quasi ralis. Impudens autem et impia seorsum eum trahit, ducit ad corest ista cum Diis pactio: si quidem, rumpendum; unde metaphorice hoc vel illud mihi largimini, hæc seducit: bene autem dicitur Gallice et illa dona rependam vobis. Vid. séduit homo ita corruptus. A. Plat. in Eutyphrone; eumdem 5. Tacitá libabit acerrâ.] Acerra in Alcibiad. Dial. 11. C. et P. vas est in quo thus ad olendum

V. 5. Libabit. « Perperam , inquit Casaubonus, alii libri, libavit ; non • enim sic Latini loquuntur, verum Græci. Menander apud Athenæum : « Tà xexapuxe uméro fãadoy Topooed Eato , id est, utpood'éxeobal ç...ei ; « loquitur enim de communi more. Plutarchus in præceptis nuptialibus : « οι τη γαμηλία θύοντες Ηρα, την χολήν ου συγκαθαγίζουσι τοις άλλοις a lepots, and E). ONTES débban tepi tóy Bwrós, hoc est, pítotely $160001. « Șic Homerus et alii poëtæ , quod alibi notabamus : at Hebræi et Latini « plurimum futuro utuntur. Horatius :

Non hic cuiquam parcet amico. « Juvenalis :

Nil vetitum fecisse volet, quem non pudet alto

Per glaciem peroné tegi. ...........» Vet. schol. libavit ; ita cod. Pithoei, n° 8245, cod. Mazarineus, Putean. minus bene. Cod. poster, libabit.

Haud cuivis promptum est, murmurque, humilesque

susurros Tollere de templis, et aperto vivere voto. « Mens bona, fama, fides ! » Hæc clare, et ut audiat hospes; Illa sibi introrsum, et sub lingua immurmurat: Ô si Ebullit patrui præclarum funus! et, ô si

10

ponitur. — Tacita. Metonymia , nam mihi contingat. Juv. sat. X, pro votis tacite et submissâ voce sub finem : factis. P.

Orandum est, ut sit mens sana in cor6. Murinurque, humilesque susur

pore sano. ros.] Etiam illi quos dixit tacitá

- Hæc clare. Proferuntur; holibare acerra , non penitus tace

nesta enim sunt vota. - Hospes. bant: sed obscuram de more vo

Vulgo hospes est, qui tecto excem intra dentes edebant, quam cipit peregrinum et externum, vocat hîc Persius murmur, humi- pariter et qui excipitur. Tull. pro lesque susurros. Apud Horat. lib. I,

Dejot. Per dextram istam , quam epist. 16, improbus sic improbe

hospes hospiti porrexisti. Hoc loco, precatur :

sumitur pro quovis ingresso in

templum et astanti. P. Labra movet metuens audiri : pulchra

9. Sub lingua inmurmurat.] Sic Laverna,

Latini sub lingua immurmurare : Da mihi fallere, da justum sanctumque videri;

at Græci úto ódóvta dicere amant, Noctem peccatis , et fraudibus objice

et post hos Galli, murmurer entre nubem.

C. et P. ses dents.-0 si! Optantis est. Uti

nam patrui mei funus repente se 7. Tollere de templis.] E votis

prodat et exeat ! id est, utinam suis et precibus in templis factis

repente evanescat , diem supreeximere, demere.— Et aperto vi

mum obeat patruus meus, eâ lege, vere voto. Nullum votum facere,

ut ei præclarum funus faciam! quod nolis esse apertum. Eo spec 10. Ebullit. ] Ảexacxūs, pro tabat illud veterum Pythagoreo- ebullierit, ut axin pro egerim , rum symbolum, yet à pouvñs eŰyeo. comedim et edin pro edam , vel ede

heca : Sic vive cum hominibus, riin, et dedim pro dederim. Porro tanquam Deus videat : sic loquere ebullire, quod proprie in aqua fercum Deo , tanquam homines au vente locum habet, ad omnia rediant.

pentina transferri eleganter solet 8. Mens bona , etc.] Supple: uti- varie constructum. C.

V. 10. Ebullit. Ita vet. schol. Puteani et Pithoei codd. et tres alii; quidam ebullet , Mentellianus et alii permulti ebulliat , male propter metrum. Cod. noster , ebullat.

« PredošláPokračovať »