Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors]

Faucibus exsuperat gravis halitus: inspice, sodes,
Qui dicit medico, jussus requiescere , postquam
Tertia compositas vidit nox currere venas,
De majore domo modice sitiente lagenâ ,
Lenia loturo sibi Surrentina rogavit.
Heus, bone, tu palles! Nihil est. Videas tamen istud

Respondet doctor stoicus centu- venas dicebant currere, pro pul. rioni et hircosæ genti , ostendens sare. C. a similitudine hominem philoso- . 92. De inajore domo.] Contra vaphiæ repugnantem esse ægroto letudinem bis peccat. Primo vi. similem inedici consiliis resis- num bibit ante lavationem, quod tenti; sed vide quæ notavimus, in salubribus præceptis vetitum v. 77.-- Nescio quid trepidat pec- erat ; deinde, balneis utitur. In tus. Cordis palpitatio et halitus utroque casu , ægrorum intempegravis, symptomata sunt gravioris rantiam passim medici veteres morbi. - Et cgris faucibus. Non accusant. — De majore domo. Petit aliter ægræ fauces , quàm ob res- ab aliquo divite amico, sibi loturo, pirandi difficultatem , quidquid vina Surrentina , in mediocri lanonnulli sentiant. C. et P. gena , id est, vini Surrentini pau

90. Qui dicit medico.) Aegrotus xillum. — Modice sitiente lagená. scilicet,qui medicum accersiverat, Metaphora , pro vase mediocris eique dixerat : inspice: cur male capacitatis. Vina enim exquisitishabeo ? accipit mandatum re- sima modice largiebantur. C. et P. quiescendi , et a cibo et potu 93. Lenia.... Surrentina.] Vina temperandi. --- Jussus requiescere, vetera et matura, convalescenSenec. de Ira , lib. III : Initia mor- tibus optima , quippe quæ post borum quies curat. P.

annum vicesimum quintum' bi91. Compositas vidit nox currere berentur. Plin. et medici Græci. venas.] Metonym. id est, cùm --Surrentina. Surrentini colles sajam, tertiâ nocte, vidit venas et ar- lubris vini feraces, prope Surterias pulsare æquabiliter.--Com- rentum, Campaniæ urbem mari-' positas. Kota tölv ou ou éxcusas: ita timam. P. sæpe compositum dicitur, quod 94. Heus, bone, tu palles !] Inquit convenienter naturæ se habet.- medicus. Nihil est. Respondet Currere. Vulgus etiam medicorum ægrotus. Hunc locum sic non

V. 89. Exsuperat. Ita vet. schol. codd. Mazarin. Fauchet. et tres alii. Cæteri, quibus assentiuntur cod. noster et edit. Aldin. exuberat. Nonnulli editi libri exsudat. Præferenda videtur lectio prior.

V. 93. Rogavit. Codd. 8050 et 8055, rogabit. Britann. rogaris. Cæteri, rogavit. Ita quoque cod. no'ster, et edit. Ald. 1535.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

Quidquid id est; surgit tacite tibi lutea pellis.
At tu deterius palles : ne sis mihi tutor :
Jampridem hunc sepeli: tu restas. Perge, tacebo.

Turgidus hic epulis, atque albo ventre lavatur,
Gutture sulphureas lente exhalante mephites.
Sed tremor inter vina subit, calidumque trientem

100

Sau

male imitatus est satiricus noster, tutor alter , atque mihi leges imepist. III:

ponas. Perge, tacebo. Nihil amQu'avez-vous ? Je n'ai rien.-- Mais. – plius præcipio , inquit medicus. Je n'ai rien, vous dis-je,

Bibe , lava , Genio indulge, abs-, Répondra ce malade à se taire obstiné. cedo. P. Mais cependant voilà tout son corps 98. Turgidus hic epulis. ] Congangrené;

tempto igitur plane medici conEt la fièvre demain se rendant la plus

silio, ille se cibis ingurgitat, et forte, Un bénitier aux pieds, va l'étendre à satur balnea intrat : sed mox suæ la porte.

A. dat pænas intemperantiæ. -- Al- Videas tamen. Instat medicus. bo ventre. Albus aut albidus co

95. Surgit tibi lutea pellis.] Pal- lor proprius otio marcescentis lida cutis. Luteus color, pallidus et et voluptatibus diffluentis. Dio albus passim confunduntur a poë- Chrysost. in IV de Regn. Asuxos tis; et sunt signa gravis morbi. C. ideiv, Švtpupepòs, ałopics xai TróvWY

96. At tu deterius palles.] Res. ŐTT ELPos. Horat. lib. II, sat. 2, pondet ægrotus pertinax medico. pinguem vitiis albumque.-Lavatur. Alii volunt hæc dici a medico, non Quod ægro periculosum. Cornel. abægroto,inter quos doctiss.Eques Cels. lib. III, cap. 21. Plin. lib. I, Croft, sup. citatus, not. 39, cujus epist. 8. C. et P. nota hæc est : « Verba , ut opinor, 99. Gutture sulphureas lente ex« medici, non ægroti. Heus! bone, halante mephites.] Senec. epist. 95. « tu palles ! Nihil est. At tu de- Quàm fædi atque pestilentes ructus « terius palles ( dum loquor crescit sunt! quantum fastidium sui , exha« morbus); videas tamen istud. lantibus crapulam veterein! Scias « Ne sis mihi tutor(ne dicas id), etc.) putrescere sumpta, non concoqui.Non male certe, et forte melius. A. Sulphurcas... mephites. Servio Me

Ne sis mihi tutor. Jam pupillus phitis est Dea fætoris. Proprie est non sum , disciplinâ tuâ non egeo. putor sulphureus e locis sulphu

Tutor , ut patruus : vid. sup.' ratis, vel ex aquis corruptis assat. I, v. 11. P.

cendens. Hic ponitur pro halitu 97. Jain pridem hinc sepeli. ] ægri graveolente proveniente ex Tutorem olim tui similem habui, stomachi cruditate. P. sed eum jam pridem mortuum 100. Sed tremor.) ex febris hor- . gaudeo. — Tu restas. Ut sis mihi rore, et ex irritatione morbi.

V. 100. Trientem. Ita omnes codd. ita quoque omnes editiones priscæ.

Excutit e manibus ; dentes crepuere retecti;
Uncta cadunt laxis tunc pulmentaria labris ;

Inter vina. læsis nervis. Senec. tionem, etc. funestos fuisse effecepist. 95. Sic intemperantiæ pin- tus alterius conæ immodicæ post git effectus : Quæ desiderantibus lavationem intempestive sumptæ. aliinenta erant, onera sunt plenis. Ita igitur hæc, inter vina , acciInde pallor, et nervorum vino ma- pienda nobis videntur pro cena dentium tremor; et miserabilior ex ipsa fere semper post balneum cruditātibus , quàm ex fame ma. acta. -- Calidumque trientem. Vid. cies. Inde incerti labantium pedes, infra var. lect. Triens autem et semper quasi in ebrietate titubatio. vini mensura continens tertiam Cave autem ne hæc, sed tremor, partem sextarii (litre, 0-2003, etc. intelligas , ut quidam in- 25150). Porro calida aqua mixta terpretes , quasi in balneis bi- vino in deliciis erat apud Robisset ægrotus. Etsi Romæ in bal- manos. Vid. Just. Lips. Elector. neis Thermopolium erat, teste lib. I, cap. 4. A. Vitruv. lib. V, cap. 10. Plaut. 101. Dentes crepuere retecti.] In Rudent. act. II, scen. 6; nihil febris rigore crepant dentes , et tamen hoc loco indicat nostrum strident allisi. --- Retecti. Retractis auctorem huc spectasse ; cùm sane labiis , quod etiam violen, contra ex sequentibus videatur tioris febris signum est. P. illum tremorem, dentium crepita- 102. Uncta cadunt, ctc.] Et lau.

Casaubonus solus legit, triental, fide codicis Puteani. At si Puteano nostro, 8048 , ut videtur, usus est, non potuit legere triental : nam altera pars satiræ III, a versu 37 vacat; item initium satiræ IV: et difficile crediderim alterum codicem fuisse Puteanum nobis incognitum; et vice versa, alterum soli Casaubono cognitum , cùm omnes codd. bibliothecæ hujus in Regiam transierint. Subtiliter satis distinxit Casaubonus idem triental a triente. Triens, inquit, est mensura ipsa , triental poculum mensuræ capax. Similiter quadrantal appellaverunt Komani vas quadrantis capax. Non male : sed nulla alia auctoritate : nam iste quadrantal forte ejusdem est farinæ ac tricntal, quod solus finxit Casaubonus. Apnd nos, et, credo , apud omnes , idem nomen est, et mensuræ , et vasi : reete enim dicimus, pinte , litre , chopine , demi-litre, etc. pro mensura , et pro vase quo mensura continetur. Il a bu une pinte de vin, il a laissé tomber la pinte par terre. Futilis est igitur Casauboni distinctio; nec impedit, quominus lectionem codd. retineamus. Consensus tot codicum nobis est lex quam violare , si pon omnino nefas est , at saltem leve et inconveniens. Consentauea codicum plurium lectio ex diversis exemplaribus ductorum, et non interrupta traditione ad nos usque servatorum , plus valet, ut jam diximus in Juvenale, quam virorum vel doctissimorum emendationes et conjectanea.

V. 102. Tunc. Cod. noster , tum. Britannici cod. et vet. ed. et tres alii, hinc. Non male certe.

Hinc tuba , candelæ ; tàndemque beatulus alto
Compositus lecto, crassisque lutatus amomis,
In portam rigidos calces extendit; at illum

105

ta opsonia , frustra semiesa , nec- Servio ad Aeneid. lib. V, v. 138, dum digesta, et per vomitum re- et Matthæo Evangelist. cap. 9.jecta , cadunt a labris solutis.- Candelæ. Funalia , cerei, lumina, Pulmentaria uncta. Pro cibis deli- quæ , ut etiam nunc, sic et olim catissimis. Sic in Pseudolo Plauti. adhibebantur, tum collocatis ad

Pulmento utor magis unctiusculo. limen, tum elatis ad sepulchrum, Ap. Catonem uncta brassica.-- La- immo et in ipsis conditoriis. xis.... labris. Pendulis et lan. Tandemnque beatulus. Qui corollis guidis.

ornatus, pretiosis vestibus indu103. Hinc tuba.] Morbum ex tus , et alto compositus lecto, intemperantia natum sequitur beatus existimatur et dives. Alii mors, quam poëta indicat fune- melius hæc ad eam vulgi opiniobris pompæ descriptione. « De- nem de mortuorum beatitudine a scribit autem , inquit Casaub. volunt spectare. Hoc autem dimia üçepov Topóregon Ouinpexõę nam nutivo beatulus, se ironice locu« tuba ad éxqopdv spectat. » Ritus tum Persius ostendit. -Alto lecto. olim observari soliti, cùm quis Tenuiorum humiles lecti erant, mortuus esset , erant isti. Simul sublimes vero divitum. P. et A. atque animam quis efflaverat, 104. Compositus. Latini morconclamabatur , id est , tota fa- tuum componere (Gr. Toep!SÉE:v) milia tollebat ejulatum et fletum. dicebant, cùm ejus cadaver, proCadaver deinde e cubili, in quo be lotum atque unctum , linteis jacuerat , extractum humi depo- involutum (quod évtulittelv tres nebatur. Calida ablutum unge. Evangelistæ dixerunt ), corollis batur. Lecto ferali componeba. cæterisque ornamentis additis , tur ornatum et paratum. Collo- lecto ferali aptabant. Ovid. in cabatur in vestibulo domùs, ad- lib. IX Metamorph. hibito custode; et per aliquot dies ..... Peream precor ipsa toroque complorabatur , neniam dicenti. Mortua componar. ......... tibus amicis et propinquis. Deni. Sæpe autem , apud Græcos et Laque ad tumulum efferebatur, et tinos, verba 1580SEX.ELY , et compo. in sepulchro condebatur.-- Tuba. nere totum apparatum funebrem Jul. Pollux, lib. VIII, cap. 1, ait et funus universum indicant. Hotubarum sonitu convocari amicos rat. Omnes composui. - Crasso.... defuncti, ut videant nullâ vi eum ainoino. Amomum , frutex exiexternâ , sed morte suâ obiisse. guus exquisitis serviens unguenTuba adhibebatur in funeribus tis. Dioscorid. lib. I, cap. 14. nobilium; tibia vero in funeribus Plin. lib. XII, cap. 13. C. et P. plebeiorum et puerorum , teste 105. In portam. ] Porta Latinis

Hesterni capite induto subiere Quirites.
Tange, miser, venas, et pone in pectore dextram;
Nil calet hîc: summosque pedes attinge, manusque;

vulgo est porta Urbis; hîc vero nuncupas ? atque , si tuæ comest janua domùs. Ad ostium enim parationis mentem penitus cepeadmovebatur cadaver, versis in rim , insanum et stultum , quia portam pedibus , qui mos anti- tuis philosophis non morem gero? quissimus , ut patet ex hoc Ho- -- Tange, miser, venas,etc. Lubinus' meri loco. Iliad. I: . hæc ab adolescente discipulo voKeitai ävà TopoQupoy TETPAN. NÉVOS.... luit dici , sed extra sensum , et Etiam nunc exstat apud nos. Plin.

contra ratiocinandi leges. Alii melib. VII, cap. 8: ritu naturæ, ca

lius hæc quidem ab eodem cenpite hominein gigni mos est , pedibus

turione, sed quasi poëtæ mentem efferri. Istius autem trocégews, seu

non intellexisset, et reipsa se ab collocationis et expositionis tem

eo corpore ægrotum vocari crepus legitimum trium fuisse die

didisset. His non assentior: quiprum innuit Plato in XII leg.

pe non eo stoliditatis centurionem Τάς δε πρόθεσεις πρότερον μέν μη

devenisse arbitror, ut ita aberrasμακρότερον χρόνον ένδον γίγνεσθαι

set. Eum igitur et comparationis του δηλούντος τόν τε ου τεθνεώτα,

scopum sensisse, et eamdem iroxai tòn Övtoç TeOvnxóta., Eʼn d öv

nice comparationem protulisse gyedór, ós på Opóttiva, uétory conjicio. At, vide totius satiræ eam έχουσα , τριταία προς το μνήμα

ö vzuda quam in duobus notis v. 58 et

41 Expop. C.

77 analysim dedimus. — Miser. 106. Hesterni.... subiere Quirites.] Hic non in eodem , quo vulgo, Patroni sui feretrum novi liberti

sensu accipiendum; sed miser sisubiere. Cùm erant plures testa

gnificat pessimum , impolitum mento manumissi, partim lectum philosophum ; vel potius, Gall. gestabant, partim ad latus proce

homme à tristes chimeres, ut recte debant, omnes capite induto, hoc

sensit interp. Sélis. A.Tange.... est , pileati , quod erat signum venas,et pone,etc. Explora pulsum, receptæ nuper libertatis. Inter- cuypov arteriæ et cordis motiodum tamen viri nobilissimi etiam nem. Julian. in Misopog. Trocaaye alieno lecto funebri humeros sub- τω σέρνω την χείρα. C. jiciebant; ut patet ex Val. Max. 108. Nil calet híc.] Immodicus lib. IV, cap. 1 , de Scipionis Afr. ibi calor nullus est, adeoque fafunere et aliis. - Hesterni Quirites. tendum me non laborare febri. Servi recens libertate donati.C. - Summosque pedes. Hoc quoque

107. Tange, miser, venas.] Jam in arte medicorum, e summarum centurio hircosus adversus phi- manuum vel extremorum pedum losophum insurgit, et ait: Ita igi- calore aut frigore judicium de vatur me male sanum et ægrum letudine facere.

« PredošláPokračovať »