Obrázky na stránke
PDF
ePub

quia per

effective continere intra se corpus Christi : et aut ad domum aliam defertur, non in solis inde fieri, ut motis speciebus, consequenter speciebus, sed etiam in ipsomet corpore Christi moveatur corpus Christi, non tamen sine efti- fieri aliquam mutationem ipsi inhærentem, et cientia specierum circa corpus, quasi trahendo intrinsece ipsum denominantem, quæ non poillud ad se, ut instrumentum divinæ virtutis, test esse nisi localis. Probatur,

talem ut in suo loco dixi. Hoc autem de corpore circa motum fit corpus Christi magis distans, vel Angelum in ipso existente dici non potest. propinquum a punctis fixis, et ab aliis corpoExemplum autem de anima longe dissimile ribus mundi. Item ratione hujus mutationis est : nam anima est unita corpori substantia vere dicitur corpus Christi intra domum, vel liter, quæ unio per solum motum localem non intra corpus hominis induci per hujusmodi dissolvitur, et ideo necesse est, ut moto cor- localem motum. Et alia multa in confirmatiopore feratur anima. Imo, si proprie loquamur, nem hujus exempli adduxi in tom. 3, tertiæ dum anima est in corpore, non solum corpus, partis, disp. 47, sect. 4, ubi sententiam illam sed totum compositum movetur, et ad motum communem esse theologorum ostendi. Idemtotius moventur partes. Quis autem dicat ex que

de sententia divi Thomæ declaravi in ComAngelo, et corpore vere componi unum tan- ment., art. 7, quæst. 76. Idem de motu animæ tum physicum, quod primo, ut sic dicam, et ad motum hominis censeo : quia eadem ratioadæquate moveatur, et ad ejus motum Ange- nes in ea locum habent, quia licet non mutet lus feratur.

unionem ad corpus, quia hæc non pendet ex 4. Probatur ulterius, ac primo inductione. loco, nec mutet propinquitatem ad suum cor-Id patet in cælorum motu. Addo vero ul- pus (hanc enim ab unione distinguo, ut supra terius, etiamsi daremus Angelum quoad effi- declaravi) ad id tamen necessarium est, ut anicientiam ex parte motoris illo modo moveri, ma cum corpore deseratur. Quia si corpus ad nihilominus non moveri formaliter per solam alium locum transferretur, et anima non siextrinsecam denominationem, nec sine motu mul transiret, propinquitas, et præsentia intiipsi inhærente. Et per hoc simul excludimus ma inter corpus et animam tolleretur, et contertium modum, quo aliquid dici potest mo- sequenter dissolveretur unio; ergo licet anima veri per accidens, scilicet formaliter, et per dicatur moveri per accidens, qnia movetur, ut solum motum alterius : Et probatur primo in- pars ad motum totius, nihilominus ipsa anima ductione : nam quoties unum corpus movetur in se suam partialem mutationem recipit. Præhoc modo efficienter ad motum alterius, in se terea partes integrantes, manus, pes, etc., direcipit proprium motum, a priori motu cor cuntur moveri per accidens ad motum totius, poris per se primo moti derivatum. Sic inferio- et nihilominus unaquæque suum partialem res coeli, licet quodammodo moveantur per motum in se recipit : quia unaquæque habet accidens ad motum primi mobilis, et rapti ab suum partiale Ubi, ratione cujus, etiam variam illo : nihilominus in se proprios motus reci- distantiam, vel propinquitatem habet ad terpiunt. Ut, verbi gratia, coelum Solis propriam minos fixos. Cur ergo non idem dicetur de circulationem efficit quotidie distinctam a pro- anima? Nam quod sit spiritualis, nihil obstat, pria conversione primi mobilis : tum quia dis- quia sicut homo constat corpore et spiritu : tinctum Ubi intrinsecum secundum omnes ita mutatio localis ejus potest ex spirituali, et partes suas successive mutat : tum etiam quia corporali mutatione componi. Neque etiam diurnus motus Solis minus velox est, quam obstare potest, quod anima sit pars essentialis, motus primi mobilis, quia in tempore æquali quia in eadem subest eadem ratio : nam etiam brevius iter peragit. Sic etiam qui movetur anima mutat suum partiale Ubi, et propinquiper accidens ad motum navis, vel currus, per tatem, ac distantiam, quam habet ad termiintrinsecum motum proprium suum locum nos fixos. successive mutat. Quod patet, quia continue 6. Declaratur item aliis exemplis. - Et deproprium Ubi perdit, et acquirit mutando claratur exemplis, quia beata Virgo, cum asetiam distantiam, et propinquitatem ad termi- sumpta fuit ad coelum in corpore et anima, non nos fixos. Quæ ratio in omni simili motu cor- minus vere, ac proprie, et intrinsece acquisiporis locum habet.

vit realem præsentiam in cælo secundum ani6. Et in motu Christi ad motum specierum. mam quam secundum corpus : et secundum - El in motu animæ ad motum corporis uni- animam non minus vere, ac proprie, quam mati.---- idem judico de motu corporis Domini aliæ animæ -separatæ. Idemque cum proporin Eucharistia, scilicet, quando hostia elevatur, tione est de Dathan et Abiron, si in corpore et

anima in inferno demersi sunt : quia animæ sequenter acquirendo diversa Ubi intrinseca, eorum non minus proprie, et intrinsece mu et relationes distantiæ, et propinquitatis in se tatæ sint in infernum, quam si separatæ a cor- variando. Quapropter illud per accidens, nunporibus illuc deferrentur. Ex quibus concludi quam potest esse tale, ut formaliter sit per potest universalis ratio, quia anima separata, alienum motum, vel per solam denominatiocum de uno loco in aliud transfertur, in se in nem extrinsecam : nam (præter rationes factas) trinsece mutatur aliquo modo secundum præ- etiam alia supra tacta hic urget, quia est consentiam substantialem, quam formaliter habet tra rationem hujus denominationis, quæ est in hoc, vel illo spatio in ordine ad punctos mutari, quod sit tantıım extrinseca, id est, fixos : neque in tali anima fingi potest unio a forma existente in distincto supposito: nam physica ad alia corpora (si cum fundamento si mutatio non afficit subjectum, revera non loquendum sit) ut secundum illam fiat muta- mutat illud. Dico autem in dicto supposito, tio, sed fit præcise in Ubi, et consequenter in quia quando totum dicitur mutari ad motum præsentia ad tale, vel tale corpus; ergo idem partis, ipsum suppositum est subjectum talis dicendum est de anima conjuncta, quia etiam motus, quamvis non adæquati, seu per se in illo statu vere transfertur de loco ad locum, primi, sed in parte sibi unita, et ideo potest et mutat præsentiam, et intrinsecum Ubi, totum a tali motu denominari. At vero corquod est fundamentum relationis distantiæ, pus semper est distinctum suppositum ab Anetc. Nam hæc omnia non impediuntur propter gelo, et ideo hic modus extrinsecæ denomiconjunctionem ad corpus : sed differentia so nationis non habet locum in Angelo nunquam lum est, quod anima conjuncta movetur cum enim potest Angelus vere, ac proprie a solo toto composito, et ideo dicitur per accidens motu corporis motus, seu mutatus formaliter moveri : separata vero movetur sola, et ideo denominari. magis per se mota denominatur. 7. Secundo probatur applicando rationes de

CAPUT XV. Angelo solitarie moto.-Denique rationes factæ de motu Angeli, quando solus movetur, fere FUNDAMENTIS ALIARUM OPINIONUM SATISFIT. eodem modo applicari possunt ad Angelum, qui in corpore movetur, vel potius se simul 1. Ad fundamentum prima opinionis Grecum corpore movet. Quia non minus proprie gorii, in c. 12, n. 2.- Atque hæc resolutio dicitur tunc Angelus mutari, ut, verbi gratia, magis confirmabitur discurrendo breviter per Gabriel Angelus dicitur ingressus ad Virgi- alias opiniones, eisque satisfaciendo. In prima nem in corpore assumpto, quam spiritus mali ergo opinione fundamentum Gregorii de motu dicantur ingredi corpora obsessorum. Et corporum falsum est, ut ex philosophia supquando Angelus ferebat Habacuc Prophetam pono. Differentia autem ab Aristotele posita non minus se movebat in impetu spiritus sui, inter motum localem, et alios motus, solum quam Prophetam moveret : imo quodammodo est in hoc, quod per motum localem non acprius, et magis per seipsum movebat, sicut quiritur nova forma, quæ sit res distincta a homo deferens vas aquæ in manu seipsum subjecto mobili, et illud ad aliquam substanprius movet, quam vas : in utroque vero est tialem mutationem disponat, ut fit in alterasuus intrinsecus motus. Idem ergo est in dicto tione, et suo modo in argumentatione, qua. exemplo de motu Angeli et Prophetæ : et sine alteratione, et partiali augmentatione non consequenter idem erit in quocumque motu fit. Nihilominus tamen non excluditur, quin Angeli cum corpore assumpto, vel moto ab per motum localem aliquis modus in ipso moipso.

bili acquiratur, quem intrinsecum appellamus, 8. Tertio probatur urgenti ratione. - Nam quia ipsi inhæret : potest autem dici extrinrevera modus mutationis, et motionis ex parte secus, quia valde accidentarius est, et in inAngeli idem semper est, licet quoad nos prop- terna connaturali dispositione rem non imter quamdam repræsentationem hominis, vel mutat. Et ad rationem pro Gregorio factam alterius animalis videatur magis per accidens non est alia responsio necessaria, quia promoveri, quando alia corpora movet. Nam, ut prium Ubi aliquid distinctum est a loco dixi, efficientia, et mutatio passiva ejusdem extrinseco, et ad illum per se tendit motus lorationis in Angelo est, quia eodem modo mutat calis : consequenter vero ad extrinsecam susuam præsentiam substantialem, applicando perficiem continentem, si detur, nam intrinsuam substantiam ad diversa spatia : et con sece necessaria non est, ut declaravi.

2. Al fundamentum Ferrariensis in eodem eadem perseverare potest, vel mutari, quam c. 12, n. 3.-Fundamentum vero aliorum auc mutationem vocavit Augustinus per tempus, torum illam opinionem sequentium ex eo non per loca. Unde etiam juxta nostram sensumptum, quod Angeli sunt in loco per ope- tentiam, quamvis Angelus se moveat per vorationem, a nobis non admittitur, et ideo luntatem, nihilominus non est ipsa volitio omnes discursus in illo fundati eo ipso conci- motus Angeli, sed est principium, vel effecdunt. Et præterea specialiter potest illud im- tio illius motus, qui transit (ut ita dicam ) pugnari, quia, et potest operatio Angeli circa in substantiam Angeli, illamque immediate afcorpus successive variari, non mutato formali ficit. loco Angeli : et e contrario potest Angelus mu 3. Ad fundamentum Arborei in eodem n. 3. tare locum non mutata operatione circa cor- -Fundamentum autem Arborei, quod Angepus. Ac denique sicut Angelus potest esse in lus est indivisibilis, ab omnibus fere scholastiloco sine operatione transeunte in corpus : ita cis solvitur ex distinctione supra dicta quod absque illa potest locum mutare ; ergo ista Angelus non est indivisibilis sicut punctum, omnia manifeste ostendunt formam illam, a habens positionem in continuo, sed indivisiqua Angelus moveri denominatur, non esse bilis substantialiter longe altiori modo, ratione operationem ejus transeuntem in corpus. Con- cujus licet in se indivisibilis sit, et inextensus sequentia per se patet; totum vero antecedens quantitative, potest esse in loco extenso, et exemplis facile ostenditur. Nam Angelus mo- divisibili. Unde sicut in loco extenso est indivens coelum localiter manens immotus in visibiliter totùs in toto, et totus in qualibet eodem cæli situ continue illud movet, juxta parte, ita etiam potest modo spirituali appliprobabiliorem sententiam, quam tradit divus care substantiam suam ad aliud, et aliud Cbi, Thomas, 1 part., quæst. 101, art. 3, ad 3, et in qua applicatione motus localis Angeli consisquæstione 52, articulo 2, in corpore, et nihi- tit. An vero ista applicatio fieri possit cum lominus continue applicat virtutem suam di- successione continua, vel alio modo, et an versis partibus coeli in eodem situ sibi succe- Angelus in indivisibili puncto existens possit dentibus. Et similiter Angelus existens in tota locum mutare, in sequentibus tractabitur. Ad hac aula, et in ea immotus localiter perseve- locum Augustini, libro 8, Geneseos, dicentis, rans, potest varias operationes in corporibus Deum movere Angelos per tempora tantum, hic existentibus habere, nunc movendo ali- corpora vero per tempora, et loca : communis quod corpus sursum, nunc deorsum. Exem- responsio est, loqui Augustinum de motu loplum secundæ partis esse potest in Angelo cali materiali et corporeo. Estque consentanea existente intra unum hominem, qui homo iter menti Augustini, si ejus verba in initio capitis agat non ab Angelo motus, sed sua virtute considerentur, ait enim: Deus crearit omnia gradiens, Angelo ipso comitante, et in eadem simul ex quibus currerent tempora, et impletentatione, verbi gratia, vel illuminatione, aut rentur loca, temporalibusque, ac localibus rebona inspiratione illius perseverante. Tunc rum motibus sæcula volderentur. Loquitur ergo enim cum homine movetur, quia ab illo non de illo motu locali, quo et loca replentur, et separatur, nec movetur movendo hominem sæcula volvuntur, qui est materialis, et sensimotu locali continuo, quia supponimus ho- bilis motus. Unde in eo loco sub mutatione minem movere seipsum, et nihilominus in per tempus videtur Augustinus omnem motum eadem operatione in ipsum hominem perse- Angeli spiritualem comprehendere. Adde vero verat excitando phantasmata, et commovendo possumus eumdem Augustinum, lib. 9 ejushumores, vel aliquid simile faciendo. Tertia dem operis, cap. 14, in fine, dicentem, Anvero pars antecedentis multis modis, et exem- gelos morere se per tempus et locum agilitate plis supra probata est. Quapropter videtur pro- mirabili. fecto evidens, operationem Angeli transeuntem 4. Ad ultimam partem secundae sententia in corpus non esse motum localem ejus. Mul- capitis illius 13, in num. 4.-Ad tertiam sentoque evidentius id est de actibus immanen- tentiam in cap. 12, num. 5.-Satisfit primæ tibus, per quos Angelus ad extra operatur ejus propositioni in num. 6. — Secunda cero (quidquid Ferrariensis supra dicat). Tum quia proposilio impugnatur primo.-- Ad eam parrationes factæ eodem modo possunt ad actus tem secundæ sententiæ, quod Angeli, qui moimmanentes applicari. Tum etiam quia actus ventur per accidens, non habent locum sibi immanens formaliter tantum est cognitio, vel inhærentem , non est quod respondeamus : volitio, quæ in eodem loco, et in diversis, vel nam etiam exemplum , quod ex corporibus

mus.

adduxit, si servata proportione afferatur, fal- propinqua per solam extrinsecam denominasum est, ut jam ostendi, et mox iterum dicam. tionem. Et similiter non potest fieri distans ab Tertia vero opinio tota fundatur in illa phy- aliis rebus, quibus antea erat propinqua, ipsis sica unione, quam inter Angelum et corpus manentibus immotis, propter extrinsecam tanponit, qua e medio sublata, ut a nobis jam tum denominationem aliunde sumptam. Quia rejecta est, alia responsio non est necessaria. idipsum, quod est extrinsecum fundamentum Ad majorem tamen rei ostensionem de singu- propinquitatis a terra, verbi gratia, est etiam lis ejus propositionibus pauca dicemus. Pri- fundamentum distantiæ a cælo, a quo etiam mam ergo propositionem libenter admittimus, terra distat. non tamen ex illo fundamento, sed quia Ange 6. Impugnatur ultimo.-Quarto loco falsum lus per se motus necessario mutat intrinsecum etiam censeo terminum motus localis Angeli Ubi, qui est modus ejus, et ideo sine motu, esse relationem distantiæ, non quæ in ipso sit, seu mutatione in ipso facta, illum variare non sed quæ sit in corpore. Primo quidem, qui ad potest. Secunda vero propositio illius senten- relationem non est per se motus. Secundo,quia tie consequenter quidem posita est : sed duo illa relatio jam erat in corpore , terminus falsa supponit ; unum est dari inter corpus, et autem motus denuo fit. Dices, relatio quidem Angelum unionem physicam abstrahentem a erat in corpore, sed non denominabat Angeformali loco, id est, a fundamento distantiæ a lum, nunc autem denominat : et hoc de novo punctis fixis, qualis inter animam et corpus fit: sed contra, quia hoc nihil est, neque in reperitur. Alterum est , talem unionem , si corpore, nec in Angelo. Item nova denominaesset, non necessario supponere præsentiam, tio realis inter duas res creatas non insurgit seu indistantiam localem inter unibilia, cu sine mutatione reali in altera earum. Dices hic jus oppositum satis declaravimus, et probavi- etiam supponi mutationem in Angelo per unio

nem, sed hoc jam refutatum est : tum quia si 5. Impugnatur secundo.Tertio loco existi- non est mutatio ad Ubi, neque ad qualitatem, mo etiam falsum, quod in illa propositione ad- neque ad quantitatem, nec substantiam, nihil ditur, quando Angelus per se movetur, motum est : tum etiam quia si est unio, non facit proejus consistere in extrinseca denominatione pinquitatem unibilium, sed ordine naturæ ildistantiæ a punctis fixis. Primo, quia ostensum lam supponit. est in fine cap. 14, motum localem non posse 7. Tertia deinde propositio in n. illo sexto consistere in extrinseca denominatione, quia probata refellitur.-Et hinc improbata etiam denominatio non est actus ejus, qui denomi- manet propositio tertia. Nam quæ diximus de natur. Unde non est actus mobilis, neque ac motu inhærente Angelo, etiam cum dicitur tus entis in potentia, prout, in potentia, sicut per accidens moveri, æque procedunt, sive definitio motus postulat. Secundo quia illa Angelus sit physice unitus corpori, sive non sit, pars supponit Angelum non esse vere, et ra ut exemplo animæ declaratum est. Unde nulla tione suæ intrinsecæ præsentiæ distantem ab est illa consequentia, non mutat unionem ad aliis rebus, vel a punctis fixis, sed tantum per corpus; ergo neque aliam mutationem intrinextrinsecam denominationem, quod falsum secam patitur, quia conservata unione potest esse supra ostensum est. Et ut verum fatear, intrinsecum Ubi mutare. Et idem de anima in universum intelligere non valeo, quomodo dicimus. Et cum infertur: ergo non movetur hæc denominatio propinquitatis, et distantiæ per accidens, distinguitur consequens, non sit pure extrinseca, ita ut non supponat in re movetur formaliter per solum motum alienum, aliquid intrinsecum, in quo illa denominatio eoncedimus sequelam, et consequens, vel non aliquo modo fundetur, præsertim in creaturis. movetur per accidens, id est, non movetur ad Imo etiam Deus, licet extrinsece denominetur motum alterius, seu totius, negatur sequela : propinquus creaturæ in qua est: tamen non nam hic est unus ex præcipuis modis motus esset capax illius denominationis, nisi ratione per accidens, teste Aristotele 5, Physicæ, suæ immensitatis esset intrinsece præsens omnibus corporibus, vel spatiis in quibus esse 8. Ad exempla ibidem adducta in confirmapossunt. Unde e contrario non potest distans tione.— Item ad quartam propositionem addidenominari, quia non potest ab illis spatiis tam.-Et cum instatur, quia tunc non movetur abesse. Res vero creatæ cum habeant finitam ab eo, qui movet corpus. De anima respondeo præsentiam, si semel distent, et una earum negando sequelam, quia ex vi naturalis unioimmutata maneat, non potest altera fieri ei nis cum corpore fertur cum illo, licet sine in

cap. 1.

trinseca mutatione locali, quasi partiali non locali non videntur in corporibus reperiri. feratur. Et idem est de motu corporis Christi Semper enim inter positivos terminos videnin Eucharistia ut dictum est, licet unio ejus ad tur corpora localiter moveri, acquirendo scispecies supernaturalis sit, quod non refert. licet unum locum, et amittendo alium, saltem De Angelo vero concedo sequelam, et conse- secundum partes. Unde videtur colligi, idem quens non solum concessum, sed etiam proba- esse dicendum de Angelis : quia nos non intum est, præsertim quando corpus non ab telligimus motum Angeli, nisi ad instar motus Angelo, sed ab alio movetur. Nam si idem corporis, ergo sicut in corpore non datur acAngelus sit motor corporis, jam ab eodem quisitio loci sine amissione, nec amissio sine movebitur ipse, a quo movetur corpus: re ta- acquisitione : ita neque in Angelo. Atque ita men vera non movet seipsum per corpus, sed sentit Bassolis in 2, dist. 2, q. 4, art. 1, in 2 tantum concomitanter, ut declaravi. Et ideo arg., quo probat, Angelum esse non posse nisi illa denominatio mutationis per accidens, mi- in loco adæquato. Et idem dicere coguntur qui nus quidem propria est in Angelo, tamen par- sententiam illam de necessitate existendi in tim ex reipsa, partim ex nostro modo conci- loco adæquato defendunt. Quia si semper Angepiendi, et loquendi orta videtur. Denique lus est in adæquato loco, non potest totum illum quarta propositio, quam addidimus, optime mutare, nisi alium adæquatum acquirat, nesequitur ex fundamento illius sententiæ, et que partem ejus, quin æqualem partem alibi illo posito nullum inconveniens continet. acquirat, alias non semper esset in loco adæQuia nos etiam concedimus posse Angelum quato. Et e contrario non potest aliquid novi mutare præsentiam ad varia corpora, non loci acquirere, quin tantumdem prioris amitmutando intrinsecum Ubi. Sed hoc in nostra tat, alias maneret in loco majori maximo, seu sententia facile intelligitur : quia illa variatio adæquato. Et confirmat hoc Bassolis quia præsentiæ, fit per mutationem termini ejus- mutatio deperditiva naturaliter non videtur dem præsentiæ, et ideo fieri potest per de. per se fieri sine acquisitiva : quia generatio nominationem extrinsecam sine motu locali unius semper est corruptio alterius, qui ordo Angeli. At vero, posita unione, non potest in videtur ita naturalis, ut non possit immutari. illa fieri variatio, quin fiat intrinseca muta 2. Conclusio affirmans. - Probatur quoad tio in Angelo, que si non sit mutatio localis, primum modum morendi.—Nihilominus dicenintelligi non potest, quæ vel qualis sit. dum est, Angelum posse moveri localiter om

nibus illis tribus modis ab Aristotele positis. CAPUT XVI.

Hæc assertio infertur judicio meo evidenter ex

fundamento præcedenti sententiæ contrario, UTRUM MOTUS ANGELI TANTUM INTER POSITIVOS scilicet Angelum esse posse in loco minori TERMINOS, VEL ETIAM INTER PRIVATIVOS ESSE maximo. Primo enim manifestum est, posse

Angelum existentem in loco adæquato velle

mutare locum permanendo semper in loco 1. Tria genera motionum.-Ratio dubitandi adæquato, quia in hoc nulla repugnantia, imo pro parte negante. Bassolis dictam partem neque difficultas involvitur. Tunc ergo nenegantem sequitur.—Tria genera motionum cessario movetur inter positivos terminos, distinxit Aristoteles, 5 Physicor., c. 1, quas his quirendo, et amittendó locum, vel totum, vel nominibus appellavit, a subjecto in subjectum, partem ejus, juxta mutationis modum, vel a non subjecto in subjectum, et a subjecto in non continuum, vel discretum, si esse potest, quod subjectum. Rejecta quarta combinatione ex in sequentibus videbimus. Et simili modo utroque termino privativo tanquam inutili. licet Angelus existat in loco adæquato, potest Per subjectum autem intelligit terminum mo velle mutare locum non augendo, neque mitus ad quem, et a quo, unde perinde est ac si nuendo magnitudinem loci : et tunc etiam diceret motum interdum esse amittendo unum necesse est, ut inter terminos positivos moterminum positivum, et acquirendo alium veatur. Nam si acquireret aliquid loci, nihil etiam positivum, interdum vero fieri tantum de priori amittendo, augeretur prior locus, et acquirendo, id est, a privatione ad habitum e contrario si aliquid de priori amitteret, et transeundo : interdum vero tantum amit-. nihil novi acquireret, prior minueretur locus. tendo, seu transeundo ab habitu ad privatio- His ergo modis est in potestate Angeli inter nem. Quæ tria genera mutationum licet in positivos terminos localiter moveri. qualitate facile inveniantur : in motu tamen 3. Probatur quoad secundum et tertium mo

POSSIT.

ac

« PredošláPokračovať »