Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors]

20 Per quem magnus equos Auruncæ flexit alumnus,

Si vacat, et placidi rationem admittitis, edam.
Patricios omnes opibus cùın provocet unus ,,
Quo tondente gravis juveni mihi barba sonabat :
Cùm
pars

Niliacæ plebis, cùm verna Canopi 25 Crispinus, Tyrias humero revocante lacernas,

[ocr errors]
[ocr errors]

est a scribenda Satirá temperare, cùm hunc tonsorem intueor, qui mihi juveni barbam radebat, pervenisse ad eas opes , ut cum patricio quolibet contendat : cùm Crispinus ex Ægyptorum'mancipiorum fæcc emersus , purpureas lacernas molliter in humerum rejiciat, exertamque protendens manum , jactet digitos annulis levioribus ex auro, quales æstate gestat ,

micantes , nec majori et graviori gemmæ ferendæ par sit. Age, quis tàm sceleratæ flagitia civitatis animo æquo ferat? quis iàm omnis sensus expers , ut stylum non expediat , cùm Mathonem Causidicum cernit in eleganti et recenti lecticâ procedere, ità obesum et sagind distentum , ut eam solus impleat; ità superbum, ut nullum comitem admittat ? cùm paulò post subire videt famosum illum delatorem, qui suo amico, viro clarissimo, cxitium est machinatus ; quique brevi reliquas

[ocr errors]

2

20. Auruncæ. Latii civitas Sonabat barba. Cùm tondefuit, patria Lucilii; qui pri- retur. Soient tonsores numeronius Satiram Latinam scripsit, sum quemdam strepitum forfinatus anno ab urbe conditâ cibus edere. 552.

24. Niliacæ. Nilus Ægypti Equos flexit. Ducitur hæc fluvius. Metaphora a Circo, in quo cur- Canopi. Canopus Ægypti rus agitantur, et circà metam urbs clara, prope ultimum Nili Rectuntur.

ostium. 22. Patricios. Cùm primùm Verna. Ità vocatur propriè rempublicam Romulus consti- servus donii ex ancillâ natus, luit, elegit ex omni civitate vi. hinc vernaculum appellamus ros centum ætate ac prudentiâ quidquid intra domesticos painsignes, qui eam gubernarent : rietes alitur. illosque senatores, sive Patres 25. Crispinus. Domitiano appellavit. Eorumdem filii dicti gratissimus fuit. Hunc, opinor, sunt Patricii.

in domini gratiam, laudat spé Provocet. Lacessat ac ćertare Martialis. opibus cum iis velit. Significa- T'yrias. Tyrus Phæniciæ citur autem Cinnamus tonsor, vitas clarissima, ubi nata. qui censum equestrem adeptus, perfecta purpura. ac subindè judicio damnatus, Lacernas. Id est, togas. Laesulavit in Sicilia.

cerna, vestis erat exterior et 23. Gravis juveni barba. Mo- crassior, instar pallii: sed toga Vestum est juvenibus barbæ fru- complior, longior, ac decenticanlis onus.

tior, quam lacerna,

et

7

35

[ocr errors]
[ocr errors]

Ventilet æstivum digitis sudantibus aurum,
Nec sufferre queat majoris pondera gemmæ :
Difficile est satiram non scribere. Nam quis iniquæ
Tàm patiens urbis, tàm ferreus, ut teneat se,
Causidici nova cùm veniat lectica Mathonis

30
Plena ipso; post hunc magni delator amici,
Et citò raptitrus de nobilitate comesa
Quod superest, quem Massa timet, quem munere palpat
Carus; et à trepido Thymele summissa Latino.

Quid referam, quantâ siccum jecur ardeat irâ, Cum populum gregibus comitum premat hic spoliator Pupilli prostantis ? et hic damnatus inani nobilium a se spoliatorum exuvias diripiet ; quem Bæbius Massa formidat; quem delinire muneribus missis tentat Carus; ad quem placandum Latinus sibi malè metuens uxor rem suam Thymelen clam allegat. Quid dicam quantá æstuem iracundiá, quàin graviter mihi bilem et stomachum moveat hiç tutor, qui pupilluin fortunis exuit , 'eumque in foro prosa tare inter venales servos coëgit, interim dùm ipse magna clienţiuin et famulorum, quibus stipatur , turba, vias urbis impedit ? aut iste Marius , qui licèt a judicibus ob Africam compilatam fuerit condemnatus, tamen vanam ac inutilem eorum severitatem ridet ? Quis enim de ignominia vehementer

26. Ventilet. Eximat illum e magnà civium invidiâ, exer digito, et per aërem leviter cuić. jactans, ventum faciat.

Magni amici. Gall. illustre Æstivum. Leviores æstate, patron. hyeme graviores gestabant an

34. Carus. Delator is quoque nulos.

fuit, Marliale teste, sed miLectica. Ferebatur a servis, noris notie ac auctoritatis, quàin interdum sex, et Hexaphorus Regulus. vocabatur; interdum octo , et Latino. Celebri mimo et hisvocabatur Octaphorus. trione, quo imprimis delecta

Machonis. Causidicus dives batur Doinitianus. fuit. Sub Domitiano säva et 37. Et hic damnatus. Marius publica rabies accusandi fuit: Priscus, homo Bæticus, in Alriundè magnas opes Causidici cam Proconsul missus colligebant.

spoliaverat; accusa tus repetin21. Plena ipso. Potest etiam darum est anno Trajani tertio, exponi sic : ut solus fuisse in ac damnatus, et in exsilium lecticâ intelligatur , quò gesta- pulsus, ubi lautè et opipart retur commodiùs.

vivebat. Afris tanen pecunia Delator. Accusator, præser- quâ spoliati fuerant, minimè tim occultus, ità vocatur. Hoc restituta : sed partim ipsi in loco intelligitur M. Regulus, Mario relicta,, partim in æra. qui hanc artem sub Domitiano, rium illata. Hinc dicit, inani

eam

[ocr errors]
[ocr errors]

Judicio (quid enim salvis infamia nummis ?)

Exsul ab octayâ Marius bibit, et fruitur dîs 40 Iratis : at tu victrix provincia ploras.

Hæc ego non credam Venusinâ digna lucernâ ?
Hæc

ego non agitem ? sed quid magis Heracleas ,
Aut Diomedeas, aut mugitum Labyrinthi,

Et mare percussum puero, fabrumque volantem ? laborat, modò salva incolumisque pecunia sitx immò etiam irrogalas sibi ultoribus Superis poenas apponit lucro, et ab vesperá usque in lucem epulis indulgens, calamitatem suam facilè consolatur , te interim lugente, o infelix Africa, et amissas , nec reddendas umquàm tibi, licèt causam viceris, pecunias deplorante. Hæc ego flagitia non arbitrabor digna, quæ satiricis versibus agitentur, Horatii more ac stylo? an satiùs putabo esse pervagatas illas de Hercule , de Diomede, de Minotauro in Labyrinthi latebris mugiente fabulas , carmine persequi , aut evolantem Dædalum, Icarumve in mare decidentem denarrarex cum intereà non nemo, qui patrimojudicio, quod nec A fris pro- 42. Sed quid magis. Nempè, fuit, nec vaidè obfuit Mario. scribam : Quid juvat magis et

39. Ab octava. Post solis or- prodest scribere? tum videlicet , id est, secunda Heracleas. De Hercule vide post meridiem, ut in Galliâ nu- Appendicem, cap. xv. meramus. Dies Romanus cons- 43. Diomedeas. Diomedesrex tabat semper duodecim horis, Ætoliæ in Græciâ, Tydei filius, quarum prima numerabatur ab inter Græcorum primores ad solis ortu. Non cænahant ante Trojam profectus secundùm horam nonam nisi helluones, Achillem et Ajacem fortissimus qualis iste Marius.

habitus est. Equos Rhesi cepit, Fruitur Diis iratis. Licèt Palladium ex arce Trojanâ sushos habeat infensos ob flagitia , tulit, Martem ipsum vulneravit. nullum tamen ex eorum irâ de- Confecto bello in Italiam se trimentum accipit; immò fruc- contulit, domum et libidines tum et emolumentum : vesci- uxoris fugiens; ibi Argyripam tur enim lautiùs et intempe- urbern condidit. Vid. lib. XI rantiùs.

Æneid., vers. 246 et 270. ejus 40. Provincia. Sic appellaba- socii dicuntur in aves fuisse tur quælibet regio extra Italiam conversi, quæ a Græcis Epwdini; a Romanis domita et imperio a Latinis Diomedeæ sive ardeze adjuncta; quasi diceres procùl nominantur. victa.

Labyrinthi. Labyrinthus, lo41. Venusina lucerná. Hora- cus est multis viarum ambagitianâ Satira. Horatius natus est bus inflexus. Venusii, quæ civitas in finibus 44. Puero, etc. Iratus Minos Apuliæ et Lucaniæ.

Cretæ rex Dædalo, eum in laLucerná. Solebant elucu- byrinthum conjecit : at ex eo brare suos versus ad lucernam, evolavit homo ingeniosissimus,

[ocr errors]

50

Cum fas esse putet curam sperare cohortis,

45 Qui bona donavit præsepibus, et caret omni Majorum censu , dùm pervolat axe citato Flaininiam : puer Automedon nam lora tenebat. Nonne libet medio ceras implere capaces Quadrivio ? cùm jam sextâ cervice feratur Hinc atque indè patens, ac nudâ penè cathedra, Et multùm referens de Mæcenate supino nium equis alendis ligurivit , nihilque jam ex avitis opibus in censu habet, nihilominùs confidat se cohortis præfecturam obtinere posse, eo scilicet nomine, quòd Imperatoris per viam Flaminiam invecti currum ipse adolescens agitaverit, ut olim Automedon Achilleos equos regebat. Quis non gestiat mediis in compitis exerere calamum , et iis , que se offerunt , flagitiis libros ingentes refercire, cùm homo turpissimus, et in obsignandis falsò testamentis exercitatus , qui subjiciendis in locum verarum, et notandis madefactá annuli gemmá tabulis adulterinis, læritus ac dives evasit., jam gestetur sublimis in lecticá servorum sex humeris imposité, et ab utroque latere apertá, ipse in ed porreotus ac supinus , ad eum ferè moduin compactis cerâ pennis, atque prætorianarum præsectas , belità in Sardiniam , deindè in lum adversùs Dacos gessit , Italiam pervenit. Sed Icarus ibique periit. Vel potiùs intelejus filius cùm justò altiùs vo- ligit Tigillinum hominem imlaret , liquefactâ calore solis purissimum et egentissimam, cerà et solutis alis, in maris qui Neronis beneficio ad magÆgei partem decidit, quæ ab nas opes et cohortis etiam præeo mare Icarium esť vocata. torianæ præfecturam evzusit. Ovid., viir Metam.

48. Flaminiam. Via Flaminia 45. Cohortis. Exercitus Ro- pertinebat ab urbe usque Arimanus in legiones dividebatur, minum : 'habuit nomen a C. plures, aut pauciores ; legio Flaminio Consule, a quo strata, ferè quatuor militum nullia; quique ad lacum Trasimenum interdum quinque, aut etiam ab Annibale cæsus fuit. sex continebat. In singulis Automedon. Achillis auriga porrò legionibus erant cohortes fuit. Ponitur pro quolihet audecem. Toti legioni prieerant riga insigni. per vices Tribuni sex.

49. Ceras. Scribebant prisci 46. Qui bona, etc. Vel Cor. Romani in tabulis ligneis obnelium Fuscum intelligit , qui ductis cerâ , quam stylo seu puer Neronis auriga fuit, etsi graphio ferreo exarabant, ortus nobili loco, ut nempè Quadrivio. Quadrivium est iniret gratiam a Nerone, qui locus in quo viæ quatuor coëunt. aurigas ejusmodi nobiles ada- 52. Mecenate. Mæcenas , mabat, ac suos ipse interdum eques Romanus fuit Augosto equos agitabat. Idem Fuscus carissimus ,

vir doctus ,

et doo Domitiani tempore cobortium torum patronus ; idem delician

a

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

2

Signator falsò, qui se lautum , atque beatum

Exiguis tabulis, et gemmâ fecerat udà.
55 Occurrit matrona potens, quæ molle Calenum

Porrectura viro miscet sitiente rubetam,
Instituitque rudes, melior Locusta, propinquas
Per famam et populum nigros efferre maritos.

Aude aliquid brevibus Gyaris, et carcere dignum , 60 Si vis esse aliquis : PROBITAS LAUDATUR ET ALGET.

Criminibus debent hortos, prætoria, mensas,
Argentum vetus, et stàntem extra pocula caprum.

Quem patitur dormire nurûs corruptor avaræ,
quo Mæcenas gestari solebat.. En occurrit nobilis mulier,
quæ dum mariti sitim vino Caleno restinguere parat , rubetre
virus poculo, quod illi porrigit, admiscet, cognalasque suas
nondùm istius gnaras artis , ipsa longè veteri Locustá peri-
tior, docet quemadmodum suos viros adhuc veneni notis li-
vidos, contemptis populi spectantis et indignantis rumoribus ,
ad rogum efferri jubeant. Si vis in aliquo esse inter homines
pretio ac numero , id consequeris insigni quodam et palmario
scelere ; aliquid oportet ersilio dignum et carcere 'moliaris.
Laudantur viri probi, at egent. Florent improbi , et suis scele-
ribus acceptas ferunt villas, ædes in urbe magnificas, mensas
exquisitas, argentea pocula prisco artificio elaborata, et si-
gnis colatis aspera. Quem non impellit ad scribendam sati-
ram, excitatque pater filii uxorem ad scelus pretio pertrahens;
sponsæ amoribus turpissimis æstuantes, pueri adulteriis infa-
mes? Si quis poëta natus non est, ipsi tamen carmina indigna-
rum et lautitiarum omnium imperante Nerone, floruit, pro
amantior.

quâlibet veneficâ ponitur. 53. Signator falsò. M. Re- 58. Efferre. Verbum funebre gulus testamentorum captator est, significatque ad rogum decorruptorque nequissimus. portare, sepelire.

54: Exiguis tabulis. Brevi 59. Gyaris. Gyarus vel testameito, in quo v. g. pau- Gyara, est insula exigua in mari cis verbis, omnia bona uni re- Ægeo , una e Sporadibus, in linquantur.

quam

Romani reos insignes Gemmá udá. Annulo signa- deportabant. De illâ fit mentio torio salivâ madefacto, ut faci- in Satira X. Utitur hoc loco liùs iroprimatur signum ceræ. Juvenalis numero plurali, per

55. Calenum. Cales , sive Ca- Emphasim. lenum, oppidum erat Campaniæ 61. Prætoria. Prætorium doItaliæ, cujus in agro vinum mus est. Prætoris, seu lauta et optimum nascebatur.

splendida domus, qualem Præ56. Rubetam. Venenum con

tor habet. fectum e rubetâ.

62. Caprum. Sculpi solebat . 57. Locusta. Venefica , quæ, in poculis caper, animal Bac

e

« PredošláPokračovať »