Obrázky na stránke
PDF
ePub

vum

[ocr errors]
[ocr errors]

u

- gessit anno Neronis quinto; a quo si numeres an

nos sexaginta , incides in annum Adriani tertium. vo. In satiris X et XI, senem se testatur esse, isse qualis nonnisi sub Trajano, aut ipso etiam Adriano pe

exstitisse potuit. Quo tempore apparet complures Ju ex aliis satiris fuisse compositas ; cùm nullus repe

riatur ex iis scriptoribus, qui Domitiano imperante floruerunt, a quo Juvenalis nomen fuerit proditum, quod tamen , si exiissent ejus satiræ, celebrari potissimùm debuerat.

Neque obest iis quæ diximus, quòd Juvenalis in

quædam referat sub Nerone gesta , quasi nunc, nuper, aut dùm ipse scriberet fuissent facta, verbi gratiâ, cum satirâ I, quam probavi non fuisse compositam ante Trajani tempora, de Tigellino-loquitur tanquam superstite, de Christianis in arenâ mori, et tædarum instar lucere

per noctem jussis, quod sub Nerone contigisse' perspicuum est. Rursùm, quòd satirâ VIII, pariter editâ sub Trajano, videatur alloqui Plautum Rubelliụm , qui tamen ante annos 40, exilio damnatus a Nerone ac mori jussus erat. Id enim solemne satiricis yatibus est, ut exempla sumant a mortuis, quò minùs habeant invidiæ, tametsi eadem a vivis et præsentibus non rarò petant.

Ēx istis omnibus conjici videtur posse Juvenalem circa Neronis initia natum Aquini, Romam venisse , ibi litteris operam et eloquentiæ dedisse: cùm Paridem versibus amaris pupugisset, relegatum fuisse in Libyam, natum annos admodum triginta. Post Domitiani cædem Romam rediisse

quadragenarium : circa secundum aut tertium Trajani annum se ad scribendas satiras aut in lucem edendas seriò accinxisse ; annos deindè yi-. ginti ac fortasse plures vivendo explevisse.

Ingenio fuit acri, elato, vehementi : ingenio respondet stylus, sublimis, eloquens, incitatus, plenus iræ et contentionis, copiosus, illuminatus, et oratorio propior : cum Horatianus satirarum stylus propior quotidiano sermoni sit, festivus et jocosus magis, quàm acer et serius : in quo tamen sunt qui putent Horatium Juvenali præferendum. Viderint eruditi. Ego id esse statuo inter utrumque discriminis , quod inter aulicum elegantem, et vehementem e scholâ oratorem intercedit.

Quod ipsius mores attinet, fuisse probos apparet ex eo, quo improbos ubique insectatur , ardore atque impetu. Ignoscendum Ethnico si vitiorum fædas imagines objecit, quas ab oculis adolescentum removere studuimus, ut impunè ac tuto yates egregius legi poss

set.

einde

JUVENALIS.

ingenio

acitatus, ninatus,

atirarum festiyus

z mter- commodè ac illi possit scribere. Secundam petit a viliis Ro

DECII JUNII

SATIRA PRIM A.

ARGUMENTUM ET SYNOPSIS. in quo Causas

exponit cur Satyras aggrediatur sçribere. Primam hanc affert, quòd velit parem gratiam referre ineptis vatium bus, quorum audire carmina quotidiè cogitur , cùm æquè

manæ urbis, quæ dissimulare jam, et animo æquo ferre nequit. Ea congerit in acervum, et enumerat obiter, nempè ni

mias hominum vilissimorum opes et potentiam , delatorum 5 appa improbitatem, judiciorum corruptelas , veneficia, adulteria, ardore ludendi cacoëthes, epularum sumptus, divitum in clientes acer

bitatem et parcimoniam, etc. Ad extremus se candidè ac simpliciter scripturum profitetur, nullius a'liluctum odio, nullius metu deterritun : daturum se tamen operam ut vivos ac superstites non insectetur.

præfe

luo in

ele

tiorum LescenSvates

SeMe

MPE R ego auditor tantùmn ? nunquimne repojam,
Vexatus toties rauci Theseide Codri?

Itane semper audiam ineptos vates ? Non scribam ipse aliquid vicissim , quod ex me audiant , cùm toties meas aures Codrus obtuderit recitandâ ad ravim usquè sud Theseïde? Ergòne inultam ferent, quan, exhibuére mihi molesa

1. REPONAM. Reponere est

2. Thesečde. Poëmate, cujus idem, ac vicem referre, reme erat argumentum res aliqua intiri beneficium. Nunquàmne signis à Theseo gesta. Is Ægei filis parem gratiam referam ? regis Athenarum filius fuit. son ero illis semel molestus, Vide Appendicem cap. XVI. qui me toties vexarunt? Codri. Inepti poëtæ.

JUVENAL.

trem Ægystus, cum proptereà quòd Æolus in iis re

Impunè ergo mihi recitaverit ille togatas,

Hic elegos ? impunè diem consumpserit ingens 5 Telephus ? aut summi plenâ jam margine libri Scriptus et in tergo , necdum finitus , Orestes?

Nota magis nulli domus est sua , quàm mihi-lucus Martis , et Æoliis vicinum rupibus antrum tiam, dum lectitat mihi alius comoedias Latinas, alius elegias ? Non poenas diei malè mihi ereptæ dabit prolixi scriptor Telephi , aut Orestis , qui volumen totum a fronte ac tergo , necdum absolutus, implei? Nemo suas ædes meliùs novit , quàm ego Martis lucuny, et antrum officinamque yuleani', prope instilas Æolias sitam. Personant Frontonis horti, et columnis marmoreis fultæ porticus penè dissiliunt et convelluntur vocibus poëtarum sua carmina legentium, in quibus ventorum vim , et tempestates ab iis' cxcitatas, 'describunt :

3. Impunè. Inultus. quàm in Phocide moratus fuis

Togatas.Sic appellantur Co. set, Argos rediit ignotus, et modiæ Latinæ, in quibus acto- velut ab ipso Strophio missus, res induti erant toga, quse ves

ut Orestis obitum nuntiaret. tis Romanorum propria; ut pal- Intrumissus ad Clytemnestram, Lium, Græcorum.

eamdem cum Ægisto, consciá 4. Elegos. Versus elegus, Electrâ , interfecit. Quod facisive elegia, est carmen alter nus tamen expiare coactus fuit nis Hexametris et Penta metris ad aram Dianze Tauricæ, Amiconstans. Sic appellatur a voce cum habuit Pyladem, omnium græcâ énew miseror, quia inven- periculorum socium. De Oreste tum est id genus carminis pri- insignes exstant tragoediæ duæ mùm ad res flebiles canendas. Poëtarum Græcorum Euripidis Vide Horatium de Arte poëticâ, et Sophoclis.

7. Lucus Martis.Lucus Marti 5. relephus, Rex Mysorum, sacer.

Wereriis filius. Cùm Grecos 8i Æoliis rupibus. Insula ad bellum Trojanum proficis. sunt septem, non procùl a Pecentes prohibere conaretur, ne løro Siciliæ promontorio,nempe per Mysiam iter tenderent, ab: Lipara,

Híera, Strongyle, DiAchille vulneratus est.

dyme, Ericusa, Phænicusa, et 6. Orestes. Agameninonis et Evonymus. Æoliæ vocatæ sunt filius.

gnabat Trojæ temporibus. In Si. plus æquo deditus, ivterfece- ciliâ verò est mons Ætna ignes Tat; cùmque ipsumOrestem tol- eructans ubi poëtæ Vulcani lere de medio pararet , id sen- officinas ponunt : quas sibi noe tiens' Electra Oreslis . soror , . tissimas ait esse Juvenalis , ed eumden clàm ad Stropliium quòd plerique, tunc vates in Phocensium principem., qui Aineis incendiis describendis Agamemnonis sororem duxe- sudarent. rat, ablegavit. Post annos 12

Fersu 77:

.

15 i ? ilucus

10

[ocr errors]

nelius novil,

Vatibus occurras,

Fue Vulcani,

:

is horti, et

nt et convela

2, in quibus

describunt:

moratas fuisignotus, et

tationis gratia,

m nuntiaret. teninestran, slo, consciá 2 · Quod facie coactus fuit uricx. Ami m,

omnium . De Oreste godiæ duz z Euripidis

-phio misus, reipublicæ curis , in otio privalus degeret. Quidni ergò scri

Vulcani. Quid agant venti: quas torqueat umbras
Æacus : undè alius furtivæ devehat aurum
Pelliculæ: quantas jaculetur Mongchus ornos;
Frontonis platani, conyulsaque marmora clamant
Semper, et assiduo ruptæ lectore columnæ.

Exspectes eadem a summo, minimoque poëta.
alius eleo
Et nos ergò manum ferulze subduximus; et nos

15 Lliri scriptor

Consilium dedimus Syllæ , privatus ut altum nte ac tergom Dormiret. Stulta est clementia, cùm tot ubique perituræ parcere

chartzen Cur tamen hoc libeat potiùs decurrere campo, pænas umbris ab Æaco irrogatas : quá ex regione nescio quis asportet in patriam vellus aureum furto sublatum: quàm procer as arbores Monychus gigas in adversarios torqueat instar jaculorum. Hæc omnia docti pariter indactique vates crepant. Atqui ego etiam scholas frequentavi olim, et fictas, exerci

causas egi, cùm Syllam horlarer, ut, omissis bam, aut cur parcam papyro, quam tot quotidiè vates

imperili malè consumunt? 'Quod si quis tamen rogaverit, cur hoc satirico scribendi genere delecter,

in
quo

Lucilius tanquam in patente Circo exspatiatus est : dicam sanè , si vobis

uudire vacat , et si æquis auribus dicentem accipitis. Omninò difficile

9. Vulcani. Jovis et Junonis sæpè vocemque intenderent. filii. Vide Append. cap. iv.

16.' Syllæ. De illo dubita10. Æacus. Jovis filius, Ægi- tum est, inquit Sallustius, fornæ insulæ rex, pater Telamo- tiorne an felicior fuerit. Misnis'et Pelei. Ob æquitatis fa sus a Mario in Africam, Jugur. mam delectus a Jove qui mor tham vicit: Mithridatem in Asia tuorum in inferis causas cum sævientem compescuit : Cinnæ Minoe et Rhadamantho

cog

dominationem fregit; Marium nosceret, ac meritas crimini- denique ipsum urbe expulit, in panas irrogaret.

quâ Dictator factus, ità rempuUndè alius , etc. Jason Æso- blicam oppressit, ut nemo illo nis filius. Vide Append. cap. invito nec bona, nec patriam, XVIII.

nec vitam retinere posset. Pos1!. Monychus. Centauri for- tremò , republicâ constitutâ tissimi nomen est. De Centau- dictaturam deposuit, ac privaris vide App. cap. XVI. tus Puteolos, quæ est urbs staliæ,

12. Frontonis. Julius Fron- prope Neapolim , secessit, ubi to, civis Romanus dives et era- pediculari morbo consumptus ditorum patronus, suas liben- est, anno ab urbe conditâ 676. ter xdes poëtis recitantibus Út altum dormiret. Allum Icommodabat.

dormire, est somno

ut aiunt, 13. Leclore. Ità legebant suos profundo indulgere: dormire Versus illi recitatores, ut gestum in utramque aurein.

vucus Mara

18. Insula ocul a Pe Tio,nempe

bus

[ocr errors]

cuicusd, et ocatæ sunt s in US e bus. In Sie

Etna ignes

Vulcan es sibi na

enalis,

rates cribenda

2

« PredošláPokračovať »