Obrázky na stránke
PDF
ePub

latis operibus exercebat carnis ætalem : qui eliam A plum, d non vilis persona pastorum. Certe quo vi. pasiores faciebat in illa regione vigilare, custodien- lior ad prudentiam, eo preljoşior ad fidem. Non tes vigilias noctis supra gregem suum.

gymnasia choris referla sapientum, sed plebem Do

gymnasia choris referla sa 50. a Videle Ecclesiæ surgentis exordium : Chris. minus simplicem requisivil, quae phalerare audita , lus nascitur, et pastores vigilare cæperunt, qui gen- el sucare nesciret. Simplicitas enim quæriter, non liųn greges, pecudum modo ante vivenies bin ambitio desideratur. Nec contemnenda pules quasi aulam Domini congregarent; ne quos spiritalium vilia e verba prophetarum : a pastoribus etiam Maria bestiarum per offusas noclium tenebras paterentur in- fidem colligit : a pastoribus populus ad Dei reverencursus. El bene pastores vigilant, quos bonus pas- tiam congregatur; mirali enim sunt de iis, quæ dicetor informat. Grex igitur populus, nox sæculum, bantur a pastoribus ad ipsos. pastores sunt sacerdotes. Aut fortasse eliau: ille sit (Vers. 19.) Maria autem conservabat omnia verba pastor, cui dicitur : Eslo vigilans, el confirma (Apoc. hæc, conferens in corde suo. III, 2); quia non solum episcopos ad tuendum gre 64. Discamus sanctæ Virginis in omnibus castigem Dominus ordina vil, sed etiam angelos desti- tatem , quæ non minus ore pudica quam corpore, nayit.

argumenta fidei conferebat in corde. Si Maria a pas. (Vers. 9.) Ecce angelus Domini sletit ante illos. B loribus discit, cur tu declinas discere a sacerdoti

51. Videle quemadmodum cura divina fidem as bus? Si Maria ante præcepta apostolica tacet, cur truat ; angelus Mariam, angelus Joseph, angelus tu post apostolica præcepta magis cupis docere quam pastores edocel, Non satis est semel missum ; duce discere ? Disce vitium esse personæ, non sexus; bus enim vel tribus lestibus stat omne verbum. sexus enim sanctus. Denique Maria præceptum non

(Vers. 13, 14.) Et facta est cum angelo multitudo accepit , exemplum edidit. exercitus cælestium laudantium Deum, et dicentium ; 55. Circumciditur ilaque puer. Quis ille puer, Gloria in altissimis Deo, et in Ierra pax hominibus nisi ille de quo dictum est : Puer natus est nobis, bonæ voluntatis.

Filius datus est nobis (Esai. 1x, 6)? Factus est enim 52. Bene angelorum nominatur exercitus, qui sub Lege; ut eos qui sub Lege essent, lucrifaducem mililize sequebantur. Cui igitur laudem an- ceret. geli, nisi Domino suo dicerent, juxta quod scrip- 56. ' Sistitur autem in Hierusalem. Quid sit aulum est : Laudate Dominum de cælis, laudate eum in tem in Hierusalem sisti Domino, dicerem; nisi in excelsis. Laudule eum omnes angeli ejus (Psal. CXLVIII, Esaiæ commentis ante dixissem. Circumcisus enim 1 et 2)? Impleia igillir prophetia est. Laudatur de vitiis, Dominico dignus judicabatur obtutu ; quia cælis Dominus, et videtur in terris. De quo sanctus C Oculi Domini super justos (Psal. XXXIII, 16). Vides Marcus ait, quia Cum besliis eral , et angeli ministra, omnem legis veteris seriem fuisse typum futuri; bant ei (Marc. 1, 13); ut in allero misericordiæ in- nam el circumcisio purgationem significat delictosigne, in altero divinæ indicium potestatis agnoscas. rum. 1300 Sed quoniam prona quadam cupiditate Tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis peccandi humanæ carnis et mentis fragilitas inextripra:dicatur. Et aiun! :

cabilibus vitiis implicatur, eo per octavum circuns (Vers. 15, 16.) Transeamus usque Bethlehem, el cisionis diem culpæ totius futura purgatio resurrecvideamus hoc Verbum quod factum est, sicut Dominus tionis præfigurabatur wlale; hoc est enim illud : ostendit nobis. Et venerunt festinantes.

Quia omne masculinum adaperiens vulvan, sanctum 53. Vides festinare pastores; nemo enim cum de- Domino vocabitur (Exod. xm, 2); verbis enim Legis sidia Christum requirit. Vides pastores angelo cre- promittebatur Virginis partus. Et vere sanctus, didisse : el lu Patri, Filio, Spiritui sancto, 1299 quia immaculatus. Denique ipsum esse qui Lege siangelis , prophetis, et apostoliş < crede. Vide quam gnelur, in enimdem modum ab Angelo repetita verba signale Scriptura singulorum librel momenta verbo- declarant : Quia quod nascetur, inquit, sanctam, vorum ; Festinant, inquit, Verbum videre. Etenim cabitur Filius Dei (Luc. I, 35). Non enim virilis cum caro Domini videtur, Verbum videtur, quod est D coilus vulvæ virginalis secrela reseravit : 5 sed imFilius. Nont mediocre fidei libi hoc videatur exem- maculatum semen inviolabili utero Spiritus sanctus

sic enim significatur infantia non modo quid agatur, ignorare; sed etiam agendi virtuie destitui.

a Hic pauci mss. iique recentiores inseriini lestum Scripluræ : &l pastores erant, elc., quem Rom. edit. paulo superius exhibet, eum in omnibus ant. edit. et aliis inss. desideretur.

Edit, cum uno vel altero, in caulam Domini. clia omnes mss. Al ex advcrso edit. omnes, credere non vis ?

d Edit. Rom. sola, quod vilis sit persona pastorum. Certe non esse necessariam hanc mutationein potebit locum attentius consideranli. At post tria verba cod. Corb. et Mich. legunt , eo prudentia pretiosior, ubi alii et edit., co pretiosior, etc.

e Cod. Reg. et Rom. edit., verba pastorum; sed hic mulalo nihil est opus, cum non ambiguo ipsi pastores a S. Doctore prophet vociteutur.

Sistitur autem in Hierusalem, hæc verba quæ in ant. edit. exstant, sed absunt ab omnibus mss. Rom. edil. sustulerat, reposueratque eorum loco textum Scriplur:e , qui in mss. el vel. edit. ieque desideralur; sed cum illa passini id juris sibi arrogel, semel hic observasse sufficiat. Quod vero commentario. rum suoruin in Esaiam meminit sanctus Præsul, ea quidem reperimus. ab Aug, non semel allegata , sed eo magis dolemus illa interiisse, quod in pretio suisse apud lantum Doctorem intelligimus,

* llis verbis non solum cuncli mss, atque edil

infudit : solus enim per omnia ex natis de femina A El bene justus, qui non suam, sed populi gratiam sanctus Dominus Jesus, qui terrenæ contagia cor requirebat : cupiens ipse corporeæ vinculis fragiliruptela immaculati partus novitate non senserit , et tatis absolvi, sed exspectans videre promissum ; cælesti majestate depulerit.

sciebat enim quia beati oculi qui eum viderent. 57. Nam si lilleram sequamur, quomodo sanctus (Vers. 29.) Nunc, inquit, dimille servum tuum. omnis masculus, cum mullos sceleratissimos fuisse 59. Vide jusium velut corporeæ carcere molis innon lateat? Numquid sanctus Achab? Numquid elusum velle dissolvi, ut incipiat esse cum Christo; sancti pseudoprophetæ quos ad Eliæ preces ullor dissolvi enim, et cum Christo esse, mullo melius. coelestis injuriæ ignis assumpsit? Sed ille sanctus , a Sed qui vull dimilli, veniat in templum, veniat in per quem figuram futuri mysterii pia legis divinæ Hierusalem, exspeciet Christum Domini, aceipiat in præscripta signabant; eo quod solus sanctæ Eccle manibus Verbum Dei, b complectatur quibusdam size virginis ad generandos populos Dei immaculatæ sua: fidei brachiis. Tunc dimilletur, ut non videat fecunditatis aperiret genitale secretum. Hic ergo mortem, qui viderit vilam. solus aperuit sibi vulvam. Nec mirum; qui enim 60. Vides uberem in omnes gratiam Domini zene: dixerat ad prophetam : Priusquam te formarem in ratione diffusam, el prophetiam incredulis negalam utero, novi te : et in vulva matris sanctificavi te (Jerem. B esse, non justis. Ecce et Simeon prophelat in rui1, 5). Qui ergo vulvam sanctilicavit alienam, ut nam et resurrectionem plurimorum venisse Dominum nasceretur propheta , hic est, qui aperuil matris suw Jesum Christum ; ut justorum iniquorumque merita vulvam ; ut immaculatus exiret.

discernal, el pro nostrorum qualitate faclorum ju(Vers, 25.) Et ecce homo erat in Hierusalem, cui dex verus et justus aut supplicia decernal, aut nomen Simeon : el homo iste justus, et limoratus, ex praemia. specians consolationem Israel.

(Vers. 36.) Et tuam, inquit, ipsius animam pero 58. Non solum ab angelis et prophe is, a pastori. transibit gladius. bus et parentibus, sed eliam a senioribus el 1301 61. Nec lillera, nec historia docel ex bac vita Majustis generatio Domini accipit testimonium. Omnis riam corporalis necis passione migrasse; non enim utas, et ulerque sexus, eventorumque miracula anima, sed corpus materiali gladio transverberalur. fidem astruunt. Virgo generat, sterilis parit, mutus Et ideo prudentiam Mariæ haud ignaram mysterii loquitur, Elizabeth prophetal, Magus adorat, utero cælestis ostendit. Vivum enim verbum Dei, el valiclausus exsultat, vidua confitetur, justus exspectat. dum e el aculum omni gladio aculissimo, penetrans hunc locum exhibent, verum etiam Angust., lib. i C gantium parentem Domini, quam Virginem concede peccato orig., cap. 41, cl lib. I cont. Jul. Pelay., pisse non dilliiebantur, virginem generasse, in cap. 3. Garnerius tamen in appendice ad i partem mediolanensi concilio damnandam curavit, lil intelliMarii Mercatoris, pag. 379, contendit inserendam gas ex ejus ad Siricium papam epistola , ubi collecvoculam , se , ante verbum , infudit , fit enim, inquit, iis pluribus antiqui fæderis exemplis ac figuris, pars allusio ad vocem angeli : Spirilus sanctus superveniet liis virginei possibilitatem astrnil. lloc ipsum præstab in te. Verum eo minime evincitur additione ulla hic lib. de Insiit. Virg. cap. 8. Et, in hymno de Nat. opus esse, cum videatur Auibrosius noster eam Spi Domini, el ubi non ? Erasmus tamen Annot in Luc. ritus sancli operationem significare, qua cffectum allatis his quæ infra leguntur, verbis : Hic est qui est, lil purissimum Virginis semen in ejus vulvam aperuit mauris suæ vulvam; ul immaculatus exirel, deflueret. In conjecturae suce confirmationen addit asserit Doctorem nostrum cuin Origene lom. 14 in jdem Auctor receptam loci hujus lectionem a male Luc. docuisse Christum nascendo reserasse vulvam volo interprete, in eorum gratiam lrali posse, qui malernam. Et certe hic locus non omni diflicultate leste eodem Mario, sceleralissime opinantur Spiritum immunis est : sed eam expedit B. Th. III parla, sanctum fuisse pro semine. At si ita esset, huic malo quæst. 28, art. 2, ubi proposito in hanc rem Ven. nonnihilum remedii afferret additio illa ; inimo vero Bede lestimonio ita concludit, unde illa adapertio locutionem calumnije redderel magis obnoxiam, ut non significat reserationem communem claustri pudoris fatebitur quisquis locuin paulo diligentius expende virginei, sed solum exitum prolis de utero matris. rit. Ergo potius recurrendum esset ad solutionem Quam interpretationem nec Erasmus ipse repudiat. quain similibus Patrum locis adhibendam docet S.

D

Aliam quoque alii suppeditant perinde accipientes, Th. HII part., quæst. 22, art. 2. ad 2. Sed hoc, o adaperiens vulvam, ac si scriptum esset, fecunditate inquit, de facili solvitur ; quia secundum quod in se donans : quemadmodum concludere vulvam pro eo mine intelligitur virtus activa comparant semini Spiri- dicitur, quod est, sterilem reddere. Forle etiam addi tum sanctum, vel etiam Filium, etc.

possit non omni uteri palefactione violari virginitaa Omnes edit., quem in figura futuri mysterii , elc. lem, sed ea quæ fit aciu aligno venereo, vel saltem Contra omnes mss., per quem figuram futuri myste ex eo consequatur. Id non obscure docet August., rii. Nec male. Vull enim ibi sanctus Doctor , Ciiris lib. I de Civil. Dei. cap. 18. Immo et loc ipsum lum virginalem matris uterum inimaculato parlu re post D. Thom. 2-2, quacst. 152, arl 1, in corp. et seraniem, sui ipsius spiritalem Ecclesiæ vulvam ad ad mi, tenentur scholastici agnoscere; ibi enim ait : generationem fidelium aperientis figuram esse. Al quod si aliquo casu membri integritas corrumpatur, enim verene et physicws aperta fuit in partu vulva non magis præjudicat virginitati, quam si corrumpas castissimæ Virginis ? Neganiem sententiam amplec tur manus, aul pes. luntur theologi, co scilicet innitentes quod lidei b Vel. edit., complectalur velut quibusdam suæ fdogma sit, PP. omnium, Nicæni conc. et sequentium, dei brachiis, operibus suis ; Roin, inversa phriisi, como quotquot fuere, auctoritate munitum, Mariam in plecialur operibus suis velul, etc. Mss, vero, ul in lexul parlu quoque virginem exsiilisse, quod cum aper « Era. el edil. seq., et acutius omni gladio; iione uteri consistere nequaquain posse existimant. Amerb, ac inss., el acutum, etc. Non male, cum Ipse quidem Ambrosius opinionein quorumdam ne prirpositin præ ibi subintelligi possit, ui in aliis mul:

usque ad divisionem animæ, et spiritus, artuumque el A mittitur, indigere : numquid et humano egebat auximedullarum, cogitationes cordis, el secrela scrutalur lio; ul malerno servirel imperio ? Deserebat homini, animorum (Heb. IV, 12); quia nuda mentium, et deferebat ancillæ (ipsa enim dicit (Luc. 1, 38): Ecce aperta sunt omnia Dei Filio, quem conscientia se ancilla Domini), deferebal simulalo patri : et miracreta nou fallunt.

ris si Deo delulit? An bomini deserre pielas est, 62. Prophelavit itaque Simeon, prophetaverat Deo deferre infirmitas est? Vel ex humanis divina Virgo, prophetaverat copulata conjugio, debuit etiam perpende, b el quid patri amoris debeatur, agnosce. vidua; ne qua aut professio deesset, aut sexus. Et Pater honorisicat Filium (Joan. viii, 54 et 19), non ideo Anna el stipendiis viduitatis, et inoribus talis vis ut Filius honorificet Patrem : Pater voce cælesti inducitur; ut digna plane fuisse credatur, quæ rc in Filio se complacere profitetur (Luc. III, 22), non demptorem omnium venisse nuntiaret. Cujus merita vis ut Filius humane carnis indulus amiclu, cum cum alibi descripserimus, cum viduas hortaremur humana voce, humanio loqualur affeclu, Patrem di(Lib. de Viduis, cap. 1), hoc loco quoniam ad alia cat esse majorem (Joan. xiv, 28)? Nam si Magnus properamus, non pulamus iteranda. Non oliose la Dominus, et laudabilis nimis, el magnitudinis ejus non men annos octoginta qualuor viduitatis ejus expres est finis (Psal. clxiv, 3) : utique magnitudo quæ fisit ; quia el seplem dodecades, el duæ quadragesi- B nem non habet, nec augmentum habet. Sed cur non mæ sacrum videntur numerum designare.

accipiam religiosis auribus Filium Patri in suscep(Vers. 42.) Et cum sacli essent illi anni duodecim. lione corporis obedientem, cum religiose accipiam

63. A duodecimo anno, ul legimus, Dominicæ su Patrem Filio deferentem ? mitur disputationis exordium; hic enim 1302

66. Disce potius tur utilitatis præcepta, el exemprædicandæ fidei evangelizantium numerus debeba

pla pietatis agnosce. Disce quid parentibus fuis dctur. Nec oliose immemor suorum secundum carnem

beas, cum legis a Patre Filium non voluntale, non parentum, qui secundum carnem utique sapientia Dei

opere, non lempore discrepare : etsi personis duo, implebalur el gratia, post iriduum reperitur in tem

poleslale unum suni. El utique nullum Pater ille plo; ul essel indicio quia post triduum triumphalis

cælestis laborem generationis 1303 expertus esl : illius passionis in sede coelesti, et honore divino

tu matri debes pudoris injuriam, virginitatis dispenfidei nostra se resurrecturus offerret, qui morluus

dium, partus periculum, matri longa fastidia, matri credebatur.

longa discrimina, cui miseræ in ipsis votorum fruc(Vers. 49.) Quid est quod me quærebatis? Nescie

tibus majus periculum est : et cum ediderit quod batis quia in propria palris mei oportet me esse?

optavit, partu absolvitur, non timore. Quid anxios 64. Duæ sunt in Christo generationes : una est C

patres loquar pro filiorum profectu, et multiplicatos palerna, materna altera : paterna illa divinior, ma

alienis usibus census, jactaque agricole semina poslerna vero quæ in nostrum laborem usumque de

terorum ætatibus profutura ? Nonne pro bis obsequia scendit. Et ideo quic supra naturam, supra zlatem,

saltem oportet rependi? Cur impio patris vila prosupra consuetudinein fiunt, non humanis assignanda

lixior, et communitas patrimonii videtur angustior, virtutibus, sed divinis referenda sunt potestatibus.

cum Christus non refugiat cohæredes ? Alibi eum a ad mysterium maler impellit : hic maler arguitur (Joan. 11, 3); quia adhuc quæ humana (Cap. III. — Vers. 2.) Factum est verbum Domini sunt, exigat. Sed cum hic duodecim describalur super Joannem Zachariæ filium in deserlo. annorum, illic discipulos habere doceatur; vides 67. Congregatorus Ecclesiam Dei Filius, ante opcmatrem didicisse de Filio, ut exigeret a validiorc ralur in servulo. Et ideo bene posuit sanctus Lucas mysterium, quæ slupebat in juniore miraculum. factum esse verbum Domini super Joanncm Zacharice

(Vers. 51.) Ei venil Nazareth, et eral subditus illis. filium in deserto ; ut Ecclesia non ab homine coepe.

65. Quid enim magister virtutis, nisi officium pie ril, sed a Verbo. Ipsa enim est desertum, quia plu. tatis implerel? El miramur si Patri desert, qui sub res filii deserlæ, magis quam ejus quæ habel virum ditur matri? Non utique infirmitatis, sed pietatis est D (Esai, liv, 1). Denique ipsi dicitur : Lætare sterilis ista subjectio; atlollat licet sævis emissus latebris (Ibid.), et Exsulla deserlum (Esai. LII, 9); quia nulcoluber perfidiæ caput, et serpentinis evomat ve lis adhuc convenze plebis operibus colebatur, neque nena pecloribus. Cum dicit se Filius missum ullum adhuc arbores illæ, quæ fruclum ferre nou (Joan. vii, 29), majorem hæreticus appellat Pa polerant, meritorum suorum verticem præferebant. trem ; ut imperfectum Filium dical, qui potest ba

Nondum venerat qui diceret : Ego autem sicul oliva bere majorem; ut alienis auxiliis asserat eum qui fructifera in domo Domini (Psal. Li, 10). Nondum vitis hujusmodi locutionibus, de quibus videsis Fr. sulis hanc mentem esse, ut Deiparam peccasse indiSanclii Minervam, de comparal. const.

carci : quo nihil a B. viro magis alienum, ut jam A Edit. Era., Gill. ac Rom. cum mss. aliquoi, mi non semel licuit advertere. Intellige ergo, arguitur, nisterium. Ita eliam eædem illæ infra. Edii. aulem lalo modo positum pro docelur, aut alio consimili Amerb. in corpore; Era. et Gill. in marg. ulroque verbo : quod a communi usu non abhorret. loco habent cum tredecim optimis mss. mysterium, 5 Rom. edit. sola, el quid honoris patri debeamus. et cælera ut nos in textu, nisi quod in solis mss. Sed nihil mulandum, cuin ainor in parentes semper pro, a filio, legitur, de filio. Quod autem hic legimus, honori conjunctus intelligitur. vialer arguitur, noli hinc inserre cum Calvino S. Prze

lis illa coelestis fructus palmitibus suis, verborum | 71. Cibus quoque propheticus index officii, nunquodam suorum traduce, ministrabat. Factum est tiusque mysterii est. Quid enim tam otiosum ad ho- , ergo verbum, ut quæ erat ante deserta, fructum no- minis officium, quam locustas quærere : et quid lam bis terra generaret. Faclum est vcrbum, vox secuta plenum ad valis mysterium ? Nam quo magis ad est ; verbum enini prius intus operatur, sequitur vu- fructum inutiles, cad usum laboris inertes, ad tacis oflicium. Unde et David dicit : Credidi propter ctum fugaces, vagæ sallu, ore stridulae sunt locuslæ; quod locutus sum (Psal. cxv, 1). Prius credidit, ut eo convenientius his populi figura gentilis aplatur, loqui posset.

qui nullo usu laboris, nullo operis sui fruclu, sine 68. Factum est autem verbum, ut sanctus Ba- gravitale, sine voce sonum querelæ cderet, verbum potista Joannes pænitentiam prædicaret. Etideo pleri- vite ignoraret. Hic igitur populus cibus est propheque sancto Joanni lypum Legis imponunt; eo quod tarum; nam quo numerus major populi congrega. Lex peccatum denuntiare poluil, donare non potuit. tur, eo uberior prophelici oris usus augetur. EccleLex enim unumquemque qui viam gentium seque- siæ quoque gratia præfiguratur in melle silvestri, batur, revocal ab errore, restringit a crimine : pe- non intra alvearium legis plebis Judaicæ fetu renitentiam suadel, ut gratiam consequatur. Lex au- perla, sed in campis, et foliis silvæ gentilium errore tem et Prophetæ usque ad Joannem (Luc. XVI, 16): B diffusa, juxta quod scriptum est : Invenimus eam in Joannes vero prænuntius Christi. a Ila Lex et Eccle. campis silvo (Psal. cxxxi, 6). siæ prænuntia, el gratiæ pænitentia est. Bene ilaque 72. El bic quidem mel silvestre edebat, annunsanctus Lucas compendio usus est, ut Joannem de- tians populos de petræ melle salurandos , sicut scriclararel prophetam, dicens factum esse super eum plum est : Et de petra mellis saturavit eos (Psal. LXXX, verbum Domini : alia non adderet; nullus enim eget 17). Sic etiam Eliam corvi d cibo advectitio, et luindicio sui, qui verbo Dei abundat. Unum itaque crativo polu inter deserta paverunt (III Reg. xvii, dixit, et omnia declaravit.

6); ut indicio sorel populos nalionum tetro squa69. At vero sanctus Matihæus et Marcus vestilu, lentes colore meritorum, qui ante cibum letidis in et cinciu, et cibo Prophetam declarare voluerunt; cadaveribus requirebant, nunc de se advectitiam eo quod vestilum de pilis camelorum habuit, 1304 prophetis alimoniam præbituros. Cibus enim proel zonam pelliceam super lumbos suos : locustis au- phetarum, divinæ voluntatis effectus est, sicut ipse lem, et mel silvestre edebat (Matth. 111, 4 ; Marc. 1, Dominus declaravit dicens : Meus cibus est, ut fa6). Prænuntius enim Christi non patiebatur immune ciam voluntalem ejus qui me misit (Joan. iv, 34). darum perire exuvias bestiarum : ipso quoque ve- (Vers. 4.) Vox clamantis in deserto. slilus indicio designans Christum esse venturum, C 73. Bene vox dicitur Joannes Verbi prænuntius. b qui belluina, illuvieque contexta pro nostrorum de- Nam interrogatus ipse Joannes : Quid dicis de le formitate meritorum, gentilitatis immundæ peccata ipso ? Ait : Ego vox clamantis in deserlo (Joan. 1, 22 suscipiens, in illo troplao crucis, amiclu quodam et 23). 1305 Et ideo ait : Qui post me venil, ante se nostræ carnis exueret.

me factus est (Ibid., 50); quia vox præcedit inferior, 70. Quid autem sibi vult cinclus zona pellièex, verbum sequitur, quod præcellit. Ideo el a Jeannie nisi quod caro ista quae mentem prius gravare con baplizari voluit; quia in hominibus verbum consesuereral, ea post adventum Domini non impedi- cratur voce doctoris. Ideo fortasse Zacharias voccm mento cæpit esse, sed cingulo ? Scilicet juxta Da- recepit, quia vocem locutus est. vid : In salicibus.... orqana nostra Suspendimus (Vers. 7, 8.) Generalio viperarum, quis ostendit vo(Psal. CXXXVI, 2); et juxta Apostolum (Philip. 11, 3) bis fugere a ventura ira? Fucite ergo fruclus dignos confidentiam non habemus in carne, et confidentiam pænitentiæ. El ne coeperiris dicere : Pater noster est habemus in corpore : non habemus in voluplatibus, Abraham. Dico autem vobis, quia polens est Deus de habemus in' passionibus; quoniam in spiritu fer- lapidibus istis suscitare filios Abrahæ. velis vigeat affectus, el ad omne accingamur obse- 74. Argui quidem videlur malitia Judæorum, co quium cælestium præceploruin, devotione mentis D quod vario noxiæ mentis veneno, serpentinos lapsus. intenti, atque apparalu corporis expediti.

et lerrena cubilia, non divina aliquod mysterium co

US

alla vet. edit. cum plerisque atque optimis mss. Et recta est ea lectio; nihil enim ea significatur, nisi Legem cujus lypus eral Joannies, Ecclesiæ quasi viam parasse : el poenitentiam quam idem Joannes prædicabai, ad graijani adiium aperuisse. lo quibus dam lainen cod. deest vox, pænitentia : et iii aliis locus legitur in hæc verba : Ita Lex Ecclesiæ præe. nuntial gratiam pænilenlic. Rom. ulem edit. sic mulavil. liaque Lex Ecclesiæ prænuntia, el graliæ

in et araline prævia est. blidit. omnes : qui belluinis induviis, quæ contexte

un contexte sunt nostrorum, etc. Coutra vero mss. Vaticani Gal licanique magno consensu lectionem nostram stabiJiunt, nisi quod in quibusdam lapsu calami, pro illu

PATROL. XV.

vie, scribitur ingluvie : in uno, sorde, illuricone
c Mss. non pauci nec infimit nolæ, ad usum iner.
les, omissa dictione, laboris. Hic porro Doctor
sicr dissentit ab opinione eorum, quibus axoidse

non locustæ sunt, sed fruticis itut berba cujusdam gen immo, si Deo pl:cel, eliani pisces delicati. Sed cu Ambrosio pars multo maxima Patrum ac interpre. tuin consentiunt. Neque sane alia opinio videtur aliunde introducta, nisi quod locuslie animalcula non crederentur esui esse ; cum tamen certos populos illis ei olim victitasse, el etiamnum victilare prodant historici. Quia de re adiri possunt Erasmus atque Drusius in hunc locum.

Cuncta edit. ac mss. non pauci, cibo adventi

15

gnitionis operentur : sed tainen cum dicitur: Quis A 76. Exempli aulem ideo facla mutatio est; ut illo ostendit vobis fugere a ventura ira ? ostenditur his Dei comparationis processu quidam intelligalur hominis miseratione infusa prudentia ;, ut gerant suorum clementior jam profeclus. Nam illi ante deformes ad poenitentiam delictorum, suturi terrorem judicii pro- usum, nudi ad ornatum, steriles ad fructum, irratiovida devotione metuentes. Ad generationem ergo, nabiles ad profectum, jam in arborum speciem finon ad successionem referenda est comparatio vipe- gurantur, quæ rationabili quodam naturæ munere rarum. Aut fortasse juxta quod scriptum est : Estote decoræ ad usumn, ad aspectum venustæ, ad fructum prudentes sicut serpentes (Maith. x, 16), ostenduntur opimæ, surgunt cacuminibus , funduntur brachiis, habere prudentiam naturalem, qui profulura videant, replentur fructibus, frondibus vestiuntur. Alque utiel sponte deposcant , sed adhuc noxia non relin. nam nos fecundarum usum arborum possimus imiquant.

tari, meritisque crescentibus longævæ humilitatis 75. Et ideo admonentur claritatem sibi magis ope- radice fundati, sublimes ab humo, decori ad speciem ris, quam nobilitatem generis vindicare ; quod nulla adultos fructuosorum operum vertices erigamus; in successione prærogativa sit, nisi fidei astipuletur ne evangelica securis agricolæ trunci radicem silhæreditas , quam Dei nulu ad populos gentilium vestris excidat. Væ enim mihi est, si non evangelizatransferendam , sermone prophetico revelavit, di- B vero (1 Cor. ix, 16). Sed vox ista apostolica est. cens : Polens est Deus de lapidibus his suscilare filios Væ mihi est , si non peccata deflevero, væ mibi est Abrahæ. Nam licet Deus possit diversas convertere si non media nocle surrexero ad confitendum et commutare naturas'; tamen quia mihi plus mysle- tibi; væ mihi est , si dolum proximo meo ferium quam miraculum prodest, in prænuntio Christi cero; væ, si loculus non suero veritatem. Ad radinibil magis quam ædificationem Ecclesiæ debeo sur cem securis est posita , faciat fructum, qui potest gentis agnoscere ; quæ non rupeis saxis, sed vivis gratire, qui debet pænitentiæ. Adest Dominus qui lapidibus exstrucia, in habitaculum Dei et fastigium fructum requirat, fecundos vivilicet, steriles repretempli conversione nostrorum surrexit animorum. hendat. Anni tres sunt ex quo venit, et fructum in Etenim parabat Deus mentium nostrarum dura mol- Judaeis invenire non potuit : utinam inveniat in nolire, et de lapidibus offensionis excitare cultores bis, Jussurus est succidi infructuosos, ne terram ocreligionis. Quid enim aliud quam lapides habeban- cupent. Sed qui adhuc non habet fructum, conclur tur, qui lapidibus serviebant, similes utique iis qui ut afferat in futurum. Bonus ille cultor agri intervefacerent eos ? Prophetatur igitur saxosis gentilium niet pro nobis infecundis , pro nobis infrucluofides infundenda pectoribus, el futuros per fidem sis ; ut delur spatium , patientia dcferatur; ne Abrahæ filios oracula pollicentur, quibus per duri- C forte et nos aliquem fructum ferre Deo possimus. tiam mentis saxeus quidam insensibilis, irrationabi- 77. Singulis quoque generibus hominum convelisque naturæ usus inoleverat. Nam si lapidibus vi. niens tribuit sanctus Joannes Baptista responsum, vis a firmatos viros fidei robore sententia apostolica unum omnibus (Dist. 86, cap. In singulis) : ita pucomparavit , juxta quod scriptum est : El vos tam- blicanis, ne ultra præscriptun exigant ; militibus, quam lapides vivi ædificamini domus spiritalis, in sa- ne calumniam faciant, ne prædam requirant; docens cerdotium sanctum, offerentes hostias spiritales (1 Petr. idcirco stipendia constituta militiæ; ne dum sum11, 5): b mullo altius hic videntur voce prophetica pilus quæritur, prædo grassetur. Sed hæc et alia oflilapidibus homines comparati, qui ita humanæ sen ciorum præcepla propria singulorum : c misericordia sum mentis amiserant ; ut dum lapidibus pulant di communis est usus, ideo commune præceptum ; vinitatis alicujus inesse rationem, ipsi in naturam omnibus officiis, omnibus ætatibus necessaria, el ab lapidum non usu corporis, sed mentis habitu verle- omnibus deferenda. Non publicanus, non miles exrentur. Denique ex Abrahæ 1306 secundum car- cipitur, non agricola vel urbanus, dives et pauper, nem successione manantes, el principes Sodomorum omnes in commune admonentur, lll conferant non appellantur (Esai. 1, 10), et parietes dealbati (Mauh. habenti. Misericordia enim plenitudo virlulum est. XXIU, 27): jla sibi prærogativam generis morum ma- D Et ideo omnibus est proposita perfecta forma virtu gis similitudo vindicat, quam ordo majorum (Act. tis ; ne vestimentis alimentisque suis parcant. MiseXX111, 3). Quin etiam ut scias quia lapidibus comparati ricordie tamen ipsius pro possibilitate conditionis sunt homines, arboribus quoque homines compara- 1307 humanæ mensura servatur; ut non sibi unusvit subjiciens Propheta :

quisque totum eripiat: sed quod babet, cum paupere (Vers. 9.) Quia jam securis ad radices arborum po- partiatur. sila est.

(Vers. 15, 16.) Æ stimante autem populo et cogi. tio.... de se adventitiam. Reliqni, et iidem antiquis. Ezedem vel. edit. in marg., multo aliis. Rom. et cod. simi, cibo advectitio, etc. Quod vero edit. Rom. re- Corb. in glossa cum paucis aliis, iisque recentiorisecarat, et lucrativo polu, in hoc refragantes babel bus, multo aplius. Nou male : sed tamen alia lectio omnes el mss. et ant. edit.

non rejicienda ; namque hic allius idem sonal, atque a Rom. edit. sola, formatos viros fidei robore. Non altiori, ac profundiori sensu. lam commode , ut ipse orationis contextus de. c Mss. non pauci, nec infime nola, misericordiæ clarat.

communis est usus... ætatibus necessariæ, quidam b Jla vel. edit. in corpore, ac mss. longe plurimi. necessarie', tamen omnibus deferenda. Alii qualuor

« PredošláPokračovať »