Obrázky na stránke
PDF
ePub

loc. 2, tit. 1, c. 2, in fin., et tit. 4, c. 1. Se- tes de ministerio confirmationis; ergo in cundo, quia est opus charitatis et misericor- præsenti eodem proportionali modo judicandiæ afferens commodum ei cui conceditur, et dum est. Si vero consideremus hanc potestarevera nulli inferens nocumentum, quia Deo tem, prout est in Episcopis, sic manifestum fit integra solutio, et licet fiat ex satisfactio- est secundum strictum jus, non solum divinibus Cbristi , lamen non sine commissione num naturale, prout potestas Summi Pontiet potestate ab ipso data, et thesaurus ejus ficis, sed etiam positivum Ecclesiasticum esse non propterea minuitur, quia semper manet regulandam, quia neque aliud, neque alio infinitus; nec denique Ecclesia læditur, nam modo possunt, quam jure illis permissum est. potius per banc remissionem purior, et quo- Denique, si hæc potestas consideretur, ut dedammodo Deo gratior in suis membris effi. legata, etiam stricto jure interpretanda est, citur.

guantum spectat ad naturam ipsius potestatis.

Quod a fortiori patet, quia si in ipso deleLubrica quæstionis resolutio, data distinctione

gante est hujusmodi, multo magis in dele- fit clara.

gato. Quantum ad delegationem autem ipsam, 4. Resolutio hujus quæstionis lubrica est, videri potest potius ample interpretanda juxta quia revera indulgentia medium quoddam ea, quæ statim dicemus, quia est favor et be. tenere videtur inter odium et favorem; nam neficium principis. Tamen aliunde videtur directe spectata ex materia , et respectu per- stricte interpretanda etiam ipsa delegatio, sonæ cui donatur, est favor et liberalitas; sub tum qui nimia potestas, etiam in delegato, est alio vero respectu habet nescio quid odii, aliquo modo odiosa, et onerosa ipsi principi, maxime propter periculum multiplicandi in- et ideo, nisi clarissime eam concedat, non vi. discretas indulgentias, et enervandi satisfac- detur ab ipso intenta. Tum etiam quia in pretiones pænitentiales. Et ideo Doctores ambi- senti materia, delegatio hujus potestalis pague loquuntur, utrumque de indulgentiis af- rere solet abusus indiscretarum et superflua. firmando, prout occasio vel materia, de qua rum indulgentiarum, argumento dicti c. Cum disputant, postulat, suæque opinioni magis ex eo, et ideo in superioribus in aliquibus casicongruere videtur. Mihi vero distinctione uten- bus delegationes haz stricte interpretandas dum occurrit, ut aliquid firmum et constans censuimus; et regulariter loquendo, ita esse dicere possimus. Aliud est enim loqui de po- faciendum judicamus, quamvis semper tetestate concedendi indulgentias, aliud, de ac- nenda sit verborum proprietas, et non nituali concessione illarum.

mium scrupulose in aliquod extremum decli5. Potestatem concedendi indulgentias stri- nandum. cte interpretandam esse. — Et dicendum est 6. Habentem hanc potestatem moderate ea primo, potestatem concedendi indulgentias debere uti. — Atque hinc consequenter infero, stricte esse interpretandam. Hoc mihi pro- eum, qui habet banc potestatem, moderate bant argumenta adducta pro priori opinione. debere illa uti, potius ad rigorem et strictum Et declaratur amplius; nam si hæc potestas jus inclinando, quam ad relaxationem. Hoc consideretur quatenus est in Summo Ponti - etiam mihi probant motiva prioris sentenfice, liceteam fateamur esse amplissimam, quæ tiæ, et c. Cum ex eo, et alia decreta Pontificia in suo genere esse potest, tamen eam semper sæpe citala, quæ postulant magnam discrerestringimus, quaplum ratio justitiæ commu- tionem et considerationem in concedendis intativæ, et legalis postulat; et ideo dicimus dulgentiis. Suntque ad idem gravissima verba non esse potestatem meri et mixti imperii, Conc. Trident., decreto de Indulgentiis, sess. quæ nullis legibus subjecta sit, et pro solo 25, in fine. Ubi post commendatam potestaarbitrio habentis illam operari possit; sed tem concedendi indulgentias, subdit: In his quæ requirat causam legitimam, etiam ad va- tamen concedendis moderationem juxta peterem lorem sui actus, etc. Et hoc etiam oplime et probatam Ecclesiæ consuetudinem adhiberi confirmat illa generalis ratio, quod potestas cupit (scilicet sancta synodus), ne nimia faci. dispensandi in jure divino restringenda est, litate Ecclesiastica disciplina enervetur. Deinquoad fieri possit, nec sine magna causa et de usus potestatis proportionatus esse debet evidenti necessitate sit admittenda, ut patet nature et conditioni talis potestatis; hæc aude potestate dispensandi in votis, juramentis, tem potestas talis est ut limitanda potius sit et in aliquibus sacramentorum rilibus, ut in quam extendenda ; ergo etiam usus ejus nasuperioribus attigimus, et specialiter agen- tura sua postulat dictam animadversionem.

Potestque hoc explicari, in 6, § Ille vero, nam auctores, ejusdem esse culpæ prædicare inpluralitas beneficiorum, quia exorbitans est dulgentias, in quibus concedendis superior et odiosa, ideo potestas dispensandi in illa indiscrete se gerit, suamque potestatem exstricte interpretanda est, juxta cap. 1, § Ille cellit, et Sylvest. citat Glossam dict. Clement. pero, de Filiis presb., in 6, idemque a fortiori 1 de Privileg. Sed revera non dicit. Sunt tadicendum est de potestate dispensandi in re- men in ea sententia Cardinalis, et alii, quos sidentia Episcopi, vel parochi, et similibus, ex Angelus refert. Videturque consentanea raquo recte infertur, habentes hujusmodi po- tioni, quia illud est cooperari peccato altetestatem, cum magna moderatione et circum- rius, et in reipsa est falsam indulgentiam præspectione debere illa uti ; sic ergo in præsenti dicare. Hoc autem ultimum solum habet losentiendum est. Unde fit, aliquando posse cum, quando concessio ipsa manifeste et sine peccare graviter, qui talem potestatem habet, ulla dubitatione injusta vel invalida est; indiscrete illa utendo, non solum quando ultra alioqui in re dubia potest inferior deponere potestatem facit; quod manifestum est; sed conscientiam suam, et pro actu Prælati præetiam inconsiderate plures indulgentias præ- sumere. ter communem utilitatem concedendo. Quod expresse docuit D. Thom., in 4, d. 20, q. 1,

' Concessionem indulgentive intra latitudinem

potestatis concedentis latissime interpretanart. 3, c. 2, ad 1.

7. Denuncians indiscretas indulgentias aut. dam esse. illas extendens qualiter peccet. - Unde a for- 8. Ultimo dicendum est, concessionem inliori sequitur (ut hoc obiter dicamus) longe dulgentiæ, si de potestate constet, intra ejus gravius peccare ministros seu denunciatores latitudinem amplissime esse interpretandam, indulgentiarum , qui, cum nullam habeant quantum veritas et proprietas verborum papotestatem concedendi indulgentias, non so- tiatur. Hoc probant motiva posterioris senlum indiscrete, sed etiam infideliter eas an- tentiæ ; explicaturque in hunc modum (quod nunciant, ultra veritatem eas extendendo, fortasse usui esse poterit ad alia privilegia exturpis lucri gratia, quod est grave sacrile- plicanda). Nam ad concedendam indulgengium, et perniciosum mendacium. Et ideo tiam duo concurrunt ex parte dantis, potesreligiosis specialiter probibitum est in Cle- tas scilicet, et voluntas; quamvis ergo potesment. Religiosis, de Privileg., ne indulgentias tas stricte interpretanda sit, voluntas nihilo. pronuncient indiscretas, ubi Glossa declarat, minus, quantum sub tali potestate valet, amid est, non concessas, juxta Clement. 2 de ple est interprelanda, tum quia quatenus inPoenit. et remiss. , ubi hujusmodi abusus ite- dulgentia a voluntate manat, sic habet ratiorum prohibetur, et remedia contra illos ad- nem beneficii, favoris, etc., sub quibus ratiohibentur; nulla tamen pæna ipso facto in- nibus non est dubium quin ei debeatur amcurrenda propler hanc culpam imponitur, sed pliatio ; tum etiam quia habere potestatem Episcopis et Prælatis religiosorum respective non est in voluntale ejus cui datur, sed ejus præcipitur, ul graviter in hujusinodi quæsto- qui illam dat; usus autem talis potestatis res et deceptores animadvertant. Et quamvis pendet ex voluntate habentis illam, et in eo in priori Clem. ad religiosos dicatur : Præci- ostendit benignitatem et liberalitatem suam ; pimus in virtute sanctæ obedientiæ, et sub in- ergo talis voluntas ample interpretanda est, terminatione maledictionis æternæ , tamen illa (taque (nt resolutio clarius intelligatur) quanverba non continent ipso facto aliquam cen- do incidit dubitatio de sensu alicujus indulsuram, sed ad summum comminantur feren- gentiæ, aut dubitatio extenditur ad potestadam, ut inferius in materia de Censuris latius tem ipsam, quia nimiruni in uno sensu induldicemus. Non solum autem falsæ indulgentiæ gentia est certa, in alio vero aut invalida, indiscretie dicuntur, sed etiam dubiæ, ut Syl- aut dubia in valore , vel sallem in prudenti vest., Angel. et alii recte adnotarunt, et ex vi moderatione et concessione; et tunc est inipsius vocis salis constat, et colligitur ex c. dulgentia stricte interpretanda. Aut dubitatio Cum cx eo, et Clement. 2 de Pænit. et remiss., versatur solum circa quantitatem, conditioquatenus vetant aliquid hujusmodi populo nem aut durationem indulgentiæ, quæ in proponere, prater id quod in veris litteris utroque sensu et prudens et valida et certa A postolicis del diæcesanis continetur. Ubi esse potest; et tunc dicimus indulgentiam esse Glossa recte adjungit, quia in talibus diligens ample interpretandam, quia jam non agimus inquisitio facienda est. Addunt vero prædicti de potestate, sed de voluntate, cui nulluin jus repugnat, cum utroque modo commensurelur plificatio remissionis; nam eadem remissio potestati etiam rectæ rationi regulatæ. major est, respectu ejus, qui minorem, quam

9. Fundamentis primæ sententiæ, quatenus alterius, qui majorem exhibet satisfactionem. contra proximam assertionem procedunt, satis- Semper tamen observare oportet limitationes fit. — Atque ita cessant fundamenta contra- positas, tam de proprietate verborum quam riæ sententiæ, si contra hanc assertionem de justitia et certitudine indulgentiæ. Atque objiciantur. Nam jura quæ videntur indul- hac regula in hoc sensu intellecta, usi sumus gentias restringere, de potestate maxime lo- in superioribus, ad explicandas varias formuquuntur, et ideo solum probant illam esse las et particulas, quæ addi solent in formis restringendam, quia in objecto ejus aliquid indulgentiarum, Ex injunctis pænitentiis, odii includitur, et rari sunt, qui potestate ac- contritis et confessis, seu de quibus contritus cepta discrete utantur. Exempla vero, quæ et confessus est. Et simili modo expediri posNavarrus inducit , potius probare possunt sunt alia dubia, quæ frequenter incidunt, concessionem indulgentiæ in ordine ad volun- neque possunt hic speciatim tractari. tatem concedentis ample esse interpretandam. Nam, quia verba illa simpliciter prolata

SECTIO III. perpetuitatem significare videbantur, et ita Ulrum forma indulgentiæ tantum valeat quantum interpretanda fuissent, nisi vel specialiter vel

sonal. generaliter fuisset eorum usus limitatus, ideo necessarium fuit, illas generales regulas 1. Prima opinio. — Quæstio hæc sub bis statuere, quibus positis indulgentias illas verbis proponitur ab antiquis Doctoribus, et stricte interpretamur, non quia generaliter ideo eam retinuimus. Sensus autem est, an indulgentiæ stricto jure interpretandæ sint, verba formæ totum illum effectum conferant, sed quia jam sunt ipso jure restrictæ ; nun- quem ex vi suæ significationis promittunt. quam enim tam ampla debet esse interpreta- Circa quam, du.) sunt extrema vitanda. Pritio, ut juri repugnet, quia hoc repugnat vo. mum est, eorum qui putant, semper hæc ver. luntati principis, quæ per ipsum jus declara- ba efficere lotum quod significant, neque esse tur. Propter quod etiam privilegia , quatenus subintelligendam aliquam conditioneni , ob a jure coinmuni exorbitant, stricte intelligun- cujus defectum possit talis formæ efficacitas tur, juxta textum cum Gloss. et Doctoribus, impediri, nisi in ipsa forma expressa sit conin c. Licet, extra de Translat. Episcop. Et ditio. Ila opinati sunt, qui nullam causam ad ob eamdem causam, ampliatio nunquam valorem indulgentiæ requirebant; sed horum debet esse tanta, ut excedat proprietatem ver- fundamentum eversum jam est. Ita etiam exis. borum, quia hæc non esset interpretatio, sed timant alii, qui licet causam fateantur necesadditio. Ex quo facile etiam respondetur ad sariam, putant tamen nunquam deesse posse, rationem, vel distinctionem datam ad dispen- si absolute concedat Pontifex talem indulgensationem applicando, vel negando dispensa- tiam, hoc vel illud facienti. Quorum fundationem ad odium pertinere ; nam, licet exces- mentum est, quia alioqui Pontifices aut fidesus seu abusus sit odiosus, tamen dispensatio les deciperent absolute promittendo quod ipsa, per se loquendo, maxime necessaria est, solum sub conditione occulta et non explicata et simpliciter est favor, et beneficium. Incom- conferre possunt, vel saltem temere ut cermoda vero dispensationum, quæ ibi nume- tum promitterent quod valde incertum est, rantur, ex abusu sequuntur, non ex legitimis quod nec auctoritati Pontificum, nec comdispensationibus; idemque de indulgentiis muni sensui fidelium consentaneum est. dicimus. Quapropter cessant omnia, si ampla 2. Aliqua conditio requiritur ad valorem interpretatio intra limites a nobis positos con- indulgentiæ, que non semper in ea explicalut". tineatur.

--- Non est infallibile Papam semper indulgen10. Corollarium. - Ex quo tandem infer- tiam concedere ex sufficienti causa. Non tur, cum in forma indulgentiæ regulariter est infallibile dispensationem poti semper esse duo contineantur, impositio alicujus oneris, validam. — Hic vero dicendi modus habet et concessio alicujus remissionis , priorem quidem pietatis speciem, non tamen solidum partem, stricte interpretandam esse, poste-fundamentum veritatis. Certum enim est, aliriorein vero large. Hæc posterior pars jamquam esse conditionem requisitam ad valoconstat ex dictis. Ratio vero prioris ex poste- rem et effectum indulgentiæ, quæ non semriori noscitur; nam limitatio oneris est am- per in ea explicatur, nempe justam et piam

causam, quia non oportet ut hanc semper de- tiam, præceptum , dispensationem, et alia claret Pontifex , sufficit enim quod eam in- hujusmodi, quæ causam requirunt, non extentione concipiat. Similiter ad valorem lotius plicando causam, sed illam supponendo, quia indulgentiæ, proportionata causa necessaria talis actio natura sua illam supponit, ut recte est, quam nunquam Pontifex in actu signato, fiat. Ergo, quamvis Pontifex absolute conceut sic dicam , declarat, id est asserendo cau- dat indulgentiam, non propterea significat sam esse proportionatam; sed ad summum sine proportionata causa illam esse validam, causam motivam proponit et non semper ad- sed potius practice seu implicite per talem æquatam. Et præterea, quamvis Pontifex ex- actionem affirmat talem causam suhesse. presse declararet se moveri propter talem Quod si fortasse rudiores fideles id non apcausam, quam reputat sufficientem ad tantam prehendunt aut intelligunt, non refert. Neque indulgentiam concedendam, non esset infal- illa dici potest pia fraus, minusque absurde libile vel causam esse talem , vel (quod con- diceretur pia ignorantia, quia et piam de in. sequens est) totam indulgentiam esse vali- dulgentia existimationem non impedit , et dam. Quia talis declaratio Pontificis non est contingere potest ut juvet, quia est occasio de doctrina ad fidem pertinente, sed de quo- faciendi tale opus pium, quod alias non fieret. dam facto particulari, quod ad prudentiam Deceptio autem ex parte concedentis indul. spectat, in qua Pontifex non habet infallibi- gentiam nullo modo dici potest; præsertim si lem assistentiam Spiritus Sancti, sed in his ille bona fide procedat juxta ea quæ dicetantum, quæ ad doctrinam fidei, et morum mus. spectant, juxta illud Lucæ 22 : Ego rogari 4. Secunda opinio.-Gerson reprehenditur. pro te, Petre, ut non deficiat fides tua. Ergo - Sotus libere locutus est de usu indulgentianunquam potest non subesse tacita conditio rum.- Est igitur secunda sententia quorumde justitia et æquitate causæ in re ipsa. Quod dam Theologorum, qui non solum generatim patet a simili, ex dispensatione voti, quia li- et in abstracto, ut sic dicam, condemnant in. cet Papa absolute dispenset, si tamen non discretas et supertluas indulgentias, sed etiam intercedit causa sufficiens, dispensatio non est nimia licentia Prælatos Ecclesiæ reprehenvalida; onde seinper subintelligitur illa tacita dunt, ac si illas concederent. Pro hac senconditio, si causa subsit , vel potius supponi- tentia citari solet Bonav., d. 20, q. 6; sed ibi tur, el per causalem propositionem melius nihil loquitur de facto, sed de jure, recteque explicaiur, scilicet, quia subest. Et simili mo- explicat necessitatem causæ legitimæ ad vado, quamvis Pontifex existimet aut declare: lorem indulgentiæ, Mlo ergo modo excessisse talem causam subesse, nihilominus decipi po- videtur Gerson, 2 p. , tract. de Indulgent., test, quia quoad hoc, prudentia, et existima- considerat. 8, alias Alphab. 34, lit. A, dicens : tione humana gubernatur, possetque etiam Solus Papa Christus potest illam tot dierum humano affectu moveri. Idem ergo est in in- et annoruin mille millium indulgentiam concedulgentiarum dispensatione.

dere ; qualis posita reperitur in diversis con3. Altisiod. locutio reprehenditur. — Neque cessionibus Summorum Pontificum , vel aliovero ex tali errore facti, si fortasse contingat, rum sub variis temporibus, locis et causis. sequitur inconveniens alicujus momenti, quia Deinde vero subdit talem indulgentiæ forlicet fideles non consequantur effectum in- mam fortasse fuisse confictam a quæstuosis. dulgentiæ, bene merentur coram Deo, et po. Idem in consid. 10, et in opusc. de Absolutest bona eorum fides ad hoc conferre, ut tione sacram., Alphab. 33, lit. K. In prioris ea de causa fortasse aliquod pium opus fa- vero opusc., consid. 9, videtur significare non ciant, quod alias non essent facturi. Et hanc esse infallibile, formam indulgentiæ operari ob causam aliqui antiqui cum Altisiodor, non quantum sonat, etiam subsistente causa legidubitarunt ila loqui, ut dicerent amplas in- tima, sed solum esse de hoc æstimationem dulgentias esse pias fraudes fidelium, dum- bonæ fidei, et probabilem conjecturam, quia modo fraus non in malam partem, neque semper subest illa conditio , nisi Christus ilcum deformitate accipiatur. Sed absurda est lam reprobet. Possumus tamen hunc postreilla locutio, et propter illam vitandam aucto. mum locum pie interpretari ita: nam cum res hujus sententiæ in illud extremum decli- ait, requiri causam legitimam , clate non ernarunt; sed non erat necessarium, quia nul- rante, neque Christo reprobante , non est inlum genus fraudis, imo neque astutiæ aut telligendum, has esse conditiones distinctas, calliditatis est, simpliciter proferre senten- sed eamdem pluribus verbis explicatam; quando enim causa legitima est, neque clavis tractat Corduba , q. 40, referens plures alios erral, neque Christus talem indulgentiam re. Verum est suffragium hoc in individuo nor. probat; cum vero subdit, non requiri certam esse tam certum , sicut alia, ut ex dicendis fidem, sed probabilem , non intelligit de va- constat. lore indulgentia supposila causa, sed de suf- 6. In particulari non est infallibile indulficientia ipsiusmet causæ. In aliis vero locis gentiam tantum ralere , quantum sonat. 2 excessit, quia non intellexit, quomodo illi anni Concl.- Secundo dicendum est, in particu. vel dies computandi sint. Solo vero, qui hoc lari non esse certum et infallibile hanc indul. non ignoravit, mirum est quomodo illum lo- gentiam tantum operari, quantum sonat. In quendi modum imilatus fuerit in 4, d. 21, hoc conveniunt omnes Theologi, et speciali4.2, art. 1 et 2. Sed revera excessit , et non ter id tractant Cajetan., tom. 1 Opusc., traci. satis caute locuius est; ejusque fundamentis 4, q. 2, et Corduba, q. 22 de Indulgent. Et in superioribus est responsum. Nonnullos vc- satis probata est ex dictis contra primam senro nihilominus movet, quod pro levi opere tentiam. Potestque aliis similibus exemplis magna sæpe remissio fiat; sed non conside. confirmari et declarari. Nam licet sit infallirant tale opus non esse solum spectandum, bile absolutionem sacerdotis esse validam, et sed ut conjunctum aliis causis, quæ licet non habere effectum subintellecta conditione, si exprimantur, non propterea excluduntur. pænitens non sit fictus, nec ponat obicem, Quapropter difficillimum cst concessas iodul- nihilominus in individuo non est infallibile gentias, præsertim si constet esse in usa Ro- hanc absolutionem datam esse validam, præmanorum Pontificum, rejicere, aut reprehen- sertim quoad effectum, quia nunquam est ita dere sine magna temeritate.

infallibile poenitentem esse dispositum, et jn5. Concurrentibus causis necessariis, indul- dicium confessoris circa hoc semper est hugentiæ valent quantum sonant. -- 1 Concl. – manum et fallibile, etiamsi finganius esse a Ut ergo medium teneamus, distinguendum Pontifice Summo. Et hoc exemplo declaratur est in lioc negotio universale judicium, et etiam quod antea dicebamus, absolutionem quasi speculativum, a practico seu particn- posse dari absolute, nulla explicata condi. Jari. El diceuduin est primo, indulgentiam tione, quamvis in re ipsa requiratur, neque infallibiliter operari quantum sonat, si causæ illum esse fraudulentum absolutionis modum, omnes ad illam necessariæ concurrant; ex scd prudentem et debitum, quando et conditio defectu autem alicujus causa, posse interdum in ipsa re quasi ab intrinseca natura includi. non operari. Hæc assertio et sufficienter pro. tur, et prudenter spectatis meritis cause supbata est in superioribus, et satis etiam est poni existimatur. Quin potius etiam Deus explicata quoad ca'lsas omnes et conditiones, ipse aliquid simpliciter promittit, quod postea quæ necessariæ sunt', et quoad necessariam in particulari non impletur, quia defuit aliqua connexionem effectus, quando omnes con- conditio, quæ licet non !uerit in promissione currunt. Et ideo nihil amplius dc illa dicere declarala, in re ipsa promissa intrinsece connecesse est. Dillicultas vero, quæ hic objici tinebatur. Quid ergo mirum , quod possit solet, quia hoc modo posset Pontifex purga- Pontifex absolulam remissionem dare, seu eftorium spoliare, et.fideles omnes obligatione fectum indulgentiæ simpliciter promittere, et satisfaciendi liberare, jam in superioribus nihilominus effectum non sequi ex defectu sæpe soluta est negando sequelam, quia non conditionis necessariæ ex intrinseca ratione facile occurrit causa sufficiens ad remissionem talis reinissionis? In hoc tamen intercedit difadeo universalem faciendam; quod si occur- ferentia , quod Pontifex decipi potest, existirere aliquando singamus, vel concedamus, mando talem conditionera subsistere, quod nullum erit inconveniens quod infertur, quia in Deum cadere non potest ; sed hoc etiam Christi merita infinita, esticaciora sunt. Alque est in illo singulare, quod prævidens condihinc inferunt communiter Theologi, indul- tionem non esse implendam , nihilominns gentiarum suffragium esse utilius aliis que simpliciter promittit, quia rebus ipsis sermoex opere operantis offerri possunt, quia esse nem suum accommodat. solet majus, citiusque fieri solet; quod si ex- 7. Ubi causa non constiterit non esse legitima, tendatur ad indulgentiam plenariam , seu li- indulgentia efficax judicanda est. 3 Conberationem animæ a purgatorio, est maxi- clusio.--Dico tertio : nihilominus, ubi evidenmum quod in hocgenere, id est, quoad remis- ter non constiterit indulgentiam sine legilima sionem pænæ desiderari potest, ut latius causa esse concessam, contemnenda non est,

« PredošláPokračovať »