Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors]

nec minoris efficaciæ reputanda, quam verba valida; ergo nunquam propter privatum jusonent. In hoc etiam consentiunt citati auc- dicium speculativum potest indulgentia judi. tores. Et ratio generalis est, quia superioris cari inefficax ad totum effectum consequenfactum semper præsumendum est legitimum, dum. et validum, quod maxime verum habet in 8. Licet aliqua indulgentia contineat intoSummo Pontifice, non solum propter sancti- lerabilem errorem, non est publice spernenda.tatem et prudentiam, quæ in eo esse creditur, Ultimo dico : quamvis in aliquo particulari sed etiam propter specialius Dei auxiliuin ad casu contingeret committi intolerabilem erEcclesiam gubernandam, etiam in practicis rorem et manifestum in quantitate vel in causa et particularibus. Propter quod dixit Gratia- indulgentiæ, nunquam est publice spernenda, nus, de judicio Summi Pontificis nemini lice. aut libere reprehendenda. Hæc assertio magis re disputare, in § Qui autem, 17, q. 4, ubi ad prudentiam pertinet, quam ad doctrinam. Gloss. aliqua jura congerit, et in c. Non nos, Probatur tamen, tum quia omnino cavendum 40 d., et in c. 1, 93. Item hac ratione præ- est, ne cum hæreticis in verbis, aut in factis, ceptum superioris in re dubia censetur legiti- quæ Pontificiam auctoritatem imminuere vimum, et sententia ejus præsumitur justa, dentur, etiam apparenter conveniamus, præquando non est evidenter injusta; nam illi sertim publice; tum etiam quia populus Chrisetiam favet illud principium, quod in dubiistianus regulariter nullam hinc ædificationem melior est conditio possidentis. Præterea de- accipit, sed potius scandalum ; tum denique claratur, quia vix contingere potest, ut in- quia hujusmodi zelus necessarius non est, nedulgentiæ concedantur sine ullo respectu ad que utilis. Adde, si qui interdum videntur causam piam, quia id fieri non potest nisi ex esse excessus, regulariter oriri ex malitia, vel aperta malilia, ant ignorantia, non tantum ignorantia eorum, per quos denunciantur infacti, sed etiam juris diviui : neutrum autem dulgentiæ, vel simplicium hominum qui illas horum potest moraliter cadere in Pontificem, suscipiunt, qui non satis intelligentes formam multoque minus præsumi potest in particula- earum, unica fortasse oratione putant plures ri, quando evidenter non constat. Hoc ergo indulgentias lucrari posse; in quibus casibus satis est, ut nulla indulgentia, quantumcun- adhibendum est remedium primo ac præcipue que magna et excedens appareat, omnino a pastoribus Ecclesiæ, malitiam et imperitiam contemnenda sit, quia, licet fortasse non in- ministrorum cohibentibus, ut in multis detegre valeat quoad totum effectum, semper cretis provisum est, ac tandem in Concil. valet quoad aliquem; nam ad hoc sufficit Trid., sess. 21, c. 9, et sess. 25, in fine. quæcunque causa pia, ut supra dictum est. Deinde optimum consilium est docere geneDeinde difficile est privato homini, quantum- ratim veram de indulgentiis doctrinam, et vis doctus sibi videatur, judicare hanc con- nihilominus monere populum ad opera pænicessionem indulgentiæ excedere proportio- tentiæ, et quod ob nimiam fiduciam indulnem causæ in hoc particulari facto, quia non gentiarum illa non omittant, quia multis ex potest ipse comprehendere totam cansain, causis contingere potest, ut fructus earum non quæ movit Pontificem, ut ex dictis facile pa. assequantur. Nunquam tamen existimo extet, quia nec opus injunctum, nec causa ex- pedire, imo nec posse absque scandalo et pressa, est signum sufficiens, quia sæpe Ponti- imprudentia fieri, ut aliqua indulgentia partifex aperit eam causam, quæ gratior et fa- ticularis, quam constat esse a Pontifice vorabilior esse potest ei, in cujus favorem, vel concessam, publice denuncietur esse nulgratiam indulgentia conceditur; in animo la, aut superflua, quia id, moraliter loquenautem suo retinet alias, quæ majoris momenti do, est inutile, et contra reverentiam Ponsunt.Tandem ut indulgentia sit integre valida, tifici debitam, et oh alias rationes superius satis est, quod secundum practicum judicium factas. probabile, et humano modo prudens, sit cau- 9. Offerebat autem sese hic occasio dicendi sa proportionata, etiamsi fortasse in re non de aliis formulis , quibus conceduntur alii sit talis ; ergo, quamvis privata persona spe- favores , qui cum indulgentia , et propter inculative vere judicet hanc causam non esse dulgentiam dari solent; et an in eis etiam proportionatam huic lantæ indulgentiæ, nihi- verum habeat, quod tantum valent, quantum lominus fieri potuit, ut Pontifex practice sonant; et specialiter tractari hic solet de prudenter judicaverit talem indulgentiam es- bulla seu clansula compositionis , an in conse concedendain, quod satis erit, ut tota sit scientia efficiat quod videtur concedere, ni

RUM.

mirum, commutare incerta debita pro minima copum aliquem privare hac potestate, sicnt per quadam quantitate debita, data in pium sub- censuras privantur Episcopi usu illius , facisidium. Sed hæc res non spectat ad hunc lo- lius que et frequentius fit, ut persona, quæ hacum , quia hæc privilegia per accidens con- buit hanc potestatem ut ordinariam, jam illa junguntur cum indulgentiis, per se vero spec- careat , quia Episcopatui renunciavit. Multo tant ad proprias materias, vel de Confessione, ergo magis potestas hæc, si tantum sit delevel de Censuris, vel similibus, in quibus ex- gata, non est ex se perpetua, quia absque alia plicanda sunt, quamvis ex dictis in hac mate- causa ad nutum voluntatis delegantis auferri ria possint multa principia desumi. In speciali potest, cum tamen ordinaria potestas sine vero de illa compositione tractandum est in causa tolli non possit, saltem licito. Similique materia de Restitutione. Interim videri potest modo illa facultas obtinendi indulgentiam ab Soto, d. 21, q. 2, art. 4, et Corduba, q. 44 de aliquo pendet semper ex voluntate conceden. Indulg.

tis, quia delegatio quædam est. Hoc autem DISPUTATIO LVII.

intelligendum est re nondum facta ; nam si

absolutio jam data sit, amplius revocari non DE DURATIONE ET REVOCATIONE INDULGENTIA potest. Quantum vcro duret hæc facultas, si

non revocatur, ex verbis privilegii colligen

dum est, et quoad hoc eadem est ratio de illa, Hæc sola disputatio superest de hac mate. et de alia indulgentia, quæ ipso facto comparia , in qua illa duo tantum, quæ in titulo ratur, de qua dicendum jam superest. sunt proposita, explicanda sunt. Nam, quia 2 . Indulgentia ipso facto , reipsa perfecta, indulgentia per hominis actionem fit, solum- irrevocabilis. — Altera ergo indulgentia, quæ que potest habere effectum quamdiu durat, per aliquod opus obtinenda conceditur, in du. ideo explicare necesse est, an semel concessa, plici statu considerari potest, vel antequam semper maneat, et fructuosa sit, vel quibus comparetur, vel post. Igitur quoad hoc semodis relinere possit, et amittere valorem cundum manifestum est , indulgentiam esse suum.

perpetuam et irrevocabilem , non solum ah SECTIO I.

homine, sed etiam ab ipso Deo, si semel ilUtrum indulgentia perpetua sit, vel cessare possit. lam acceptavit, et effectum ejus perfecit. Non

tantum quia dona Dei sunt sine pænitentia, 1. Indulgentia ab alio obtinenda non est pere sed etiam quia ablato semel realu pænæ non petua. Nulla potestas concedendi indulgen. potest iterum ab extrinseco fieri , ut supra in tias, nisi Summi Pontificis, est perpetua. - materia de Pænitentia dictum est. ConsidePrincipio supponenda est distinctio superius randa ergo est indulgentia in priori statu, de data de indulgentia obtinenda per aliquem, vel qua ulterius subdistinguendum est. Nam aliipso facto; nam prior, ut dixi, potius est facul- quando conceditur ad certum tempus, alitas dandi alicui indulgentiam, vel quod in idem quando expresse in perpetuum, aliquando, redit, obtinendi eam ab aliquo. De bac ergo indefinite, nulla facta temporis, aut duranulla est difficultas , quia cum hæc indulgen- tionis mentione. tia habeat vim cujusdam delegationis, clarum 3 . Indulgentia, ad certum tempus concessa, est ex se non esse perpetuam , neque etiam non durat ultra illud. — An possit intra illud illi repugnare, ut semper duret, sed pendere redocari. - Dico ergo primo, quando datur a voluntate delegantis, et juxta illius arbi- priori modo, non durare ultra præfixum temtrium durare. Imo simpliciter loquendo nulla pus, quia indulgentia non plus valet , quam potestas concedendi indulgentias est perpe- sonat, tam quoad durationem, quam quoad tua, nisi potestas Summi Pontificis, quæ a tali reliqua, et in universum nulla gratia, vel dignitate inseparabilis est, quamvis possit se sententia excedit voluntatem superioris, ver parari a persona, si dignitati renunciet, aut bis expressam. Quæri autem potest, an talis ab illa propter hæresim manifestam cadat, si indulgentia possit intra tale tempus revocari. tamen id accidere potest. Quatenus vero hæc Respondeo : si concedens habeat superiorem, potestas est in Episcopis, jure quidem ordina- non est dubium , quin possit a superiore rerio perpetua etiam est, absolute vero non est vocari, quia nondum sortita est effectum, perpetua, quia posset Pontifex aliud jus sta- superior irritare potest quamcunque facultaluere,et dignitatem ipsam illa privare. Posset tem ab inferiore datam. Addo etiam, ab ipsoetiam aliquando, relicto jure communi, Epis- met concedente, verbi gratia, Pontifice Sum

mo, revocari posse , quia semper effectus quia effectus indulgentiæ quo magis est inpendet ex formali vel virtuali intentione ejus, ternus et spiritualis, eo magis semper pendet quæ nullo modo manel facta revocatione, de ex voluntate Pastoris ; vel etiam quia alia qua re plura sequenti sectione. Et ex ibi diprivilegia possunt conferre jus aliquod et cendis etiam constabit, an possit hæc indul- quasi dominium ; nam versantur circa res gentia alio modo extingui intra illud tempus, alias, quæ donari possunt, et ideo non tam etiam non facta revocatione.

facile possunt revocari sine nova causa. In

dulgentia vero proprie non confert jus, sed Indulgentiam concessam, ut perpetuam, sem

facultatem quamdam pendentem semper ex per durare , esse tamen semper obnoxiam re

voluntate superioris. Quomodo autem hæc revocationi.

vocatio fieri debeat, quamve necessaria sit, 4.Quid significet verbum, irrevocabile, addi- dicetur melius sectione sequenti. tum indulto Pontificio. - Secundo dicendum

Indulgentia absolute concessa sine limitatione est, indulgentiam,quæ expresse conceditur, ut perpetuo sit, ex vi concessionis semper du

intelligitur esse perpetua. rare, nihilominus tamen non esse ita per- 5. Varice indulg. limitationes. - Ultimo petuam, quin auferri possit. Prior pars dicendum est indulgentiam concessam sine constat ex axiomate sæpe repetito, Indul- limitatione temporis formali vel virtuali ex vi gentiæ tantum valent, quantum sonant ; sed verborum esse perpetuam , dummodo per forma talis indulgentiæ sonat per perpetui- clausulam generalem non sit facta limitatio. tatem ; ergo efficit illam, quantum ex se. Esplico, et probo singula. Dixi enim, sine liIdemque dicendum est quoties verba formæ mitatione formali vel virtuali, quia multis moæquivalentia sunt, quamvis non sint ita ex- dis potest indulgentia habere limitatum tempressa ; ut si indulgentia concedatur, als que pus, etiamsi expresse non præscribat numead beneplacitum hujus Sedis , revera est per- rum dierum, vel annorum : nam illa, quæ petua, quia nullum habet præfixum termi- datur ad unum tantum actum, limitatur salnum, nec conditio illa repugnat perpetuitati, tem ad tempus, in quo finitur talis actus ; quia nulla indulgentia est magis perpetua ; quod si prascripserit tempus intra quod ille quantumcunque enim perpetua dicatur, sem- actus perficiendus est, erit expressius limiper pendet ex beneplacito Sedis. An vero idem tata. Item, qua: conceditur, ut obtineri possit sit si in forma dicatur: Usque ad beneplacitum semel, aut bis in vita, saltem habet determinostrum, dicam sect. seq. Hinc vero facile natum tempus vitæ. et hoc modo omnis indulprobatur altera pars, quia licet indulgentia gentia personalis potest dici limitata , quamexpresse dicatur perpetua , semper revocari vis proprio nomine vitalis dici possit. Indulpotest ab ipso concedente, vel a superiore, gentiæ vero locales magis stabiles sunt, quia vel etiam a successore , juxta dicta in asser- loca durabiliora sunt. Quia vero etiam loca tione superiori. Unde hæc perpetuitas indul. ipsa deficere possunt, ut templa, etc., quoad gentie est similis illi, quam in naturalibus hoc videntur etiam habere tempus limitalum, habere potest effectus pendens in fieri et in de quo dicemus latius sectione sequente. Maesse a sua causa; nam erit perpetuus, si ab xime vero carent linitatione temporis illæ, illa perpetuo conservetur, et nihilominus de- quæ conceduntur religionibus, aliisve comsinere poterit, si causa possit suspendere in- munitatibus, aut familiis, quæ successione fluxum suum. Dices : interdum concedit Pon- continua perseverant. In omnibus autem prætifex privilegium ita perpetuum , ut sit etiam dictis indulgentiis habet locum conclusio poirrevocabile ; sæpe enim sub horum tenore sita respectu ejus cujus intuitu simpliciter verborum conceduntur privilegia , de quibus conceditur , servata proportione ad illius rei etiam verum est, lantum valere, quantum permanentiam. Sic ergo declarata assertio sonant; ergo eodem modo erunt perpetuæ communis est Theologorum, dist. 20, ubi spehujusmodi indulgentiæ. Respondetur, non cialiter Paludan. , q. 4, n. 24, et sumitur ex esse nostri instituti nunc exponere quid ope- D. Thom., g. 1, art. 3, q. 3, ad 4, et ex Sylrelur verbum illud, Irrtoocabile, additum pri- vest., verb. Indulgentia, n. 16, ubi refert Invilegio Pontificio. Quidquid ergo de aliis sit, nocentium, Landulphum, et alios, et idem tebreviter dico, in propria indulgentiæ conces- net Angelus ibi, et alii Summistæ. Et ratio sione non solere addi similem exaggeratio- est, quia in tali indulgentia non ponitur lemnem, quod ego viderim; et fortasse ratio est, poris limitatio ; ergo neque a nobis, vel ab aliquo infra concedentem addi potest ; ergo alios plures refert, et consentiunt cæteri vel nunquam est valida , quod dici non Theologi et Summistæ, et ita habet commupotest, vel sine limitatione temporis valet, nis consuetudo et intelligentia hujusmodi inquod est esse perpetuam. Prior consequentia dulgentiarum, quæ piis locis absolute, et sine patet, tum quia indulgentia quoad hoc potius ulla temporis determinatione conceduntur. amplianda , quam restringenda est : tum Angelus etiam, verb. Indulgent., n. 4, et Roetiam , qui nullus inferior potest voluntatem sella, n. 12, in casu secundæ illationis consuperioris limitare, neque aliquis potest certa cedunt indulgentiam illam toties obtineri aliqua ratione definitum terminum assignare. posse, quoties actus fuerit repetilus. Sed reAddidi vero, dummodo limitatio non sit facta vera id videtur esse contra consuetudinem, et per aliquam legem , propter regulas cancella- contra intentionem concedentis, ac propterea riæ supra citas, et si quæ sunt aliæ similes; reliqui Doctores negant secundam sequelam. nam postquam Apostolica sedes sua verba Ratio vero discriminis est, quia quando indoldeclaravit ac limitavit, idque pro lege, ac re- gentia conceditur visitantibus locum pium sigula statuit, semper in eo sensu loquitur, si ne differentia temporis, non est verisimile absque alia speciali declaratione loquatur. concedi unicuique homini pro una tantum vi

ce in vita sua, quia neque verba id sonant, An possit aliquis sæpius lucrari indulgentiam

essetque nimia restrictio; et ideo nunquam indefinite concessam visitanti tali die Eccle- talia verba secundum communem usum in eo siam, svepe illam visitando.

sensu accipiuntur. Si autem in prima vice - 6. Objectio.--Solutio. Sed objici potest: non extinguitur uniuscujusque facultas, eanam sequitur ex assertione, quando indefinite dem ratione neque in secunda, neque in terconcediturindulgentia certa visitantibus talem tia; neque etiam possemus limitare illam ut locum pium, posse aliquem sæpius lucrari in- semel in anno, vel in mense, vel hebdomada dulgentiam illam, iterum atque iterum Eccle- concedatur, quia omnis limitatio hujusmodi siam illam visitando; est enim eadem simili- voluntaria esset. Solum posset apparenter litudo rationis, quia si tempus indefinite posi- mitari ad singulos dies, ut sensit Palud. sutum censetur esse perenne, etiam visitatio pra, et sequitur Cordub., q. 33, quia et locn. indefinite posita erit perennis, ut per il- tio ipsa juxta communem usum optime adlam semper indulgentia obtineri possit. mittit illam determinationem, et videtur neConsequens autem videtur absurdum, alias cessaria, ut indulgentia sit prudenti et ratioquando conceditur indulgentia visitanti Ec. nabili modo concessa, quia alias posset quis clesiam infra octavam dedicationis, aut ingrediendo et egrediendo, millies lucrari festi titularis ejus, pluries posset illam illam indulgentiam, quod non solum superlucrari, scilicet, visitando pluries intra illos fluum, sed etiam irrisorium videtnr. Na. dies illam Ecclesiam , quod est contra varrus autem in Comment, de Indulgent., communem usum talium indulgentiarum . notab. 31, n. 37, sequens Felinum, ait, Est tamen eadem proportio hujus indulgentiæ etiam eodem die posse talem indulgentiam ad illos octo dies, quæ est alterius ad tempus aliquoties oblineri, quoties, nimirum, aliquis indefinite sumptum. Ad hanc objectionem, prudenter, ac religiose adit Ecclesiam ad aurespondendo formaliter ad vim illationis, pos- dienda divina oflicia, vel verbum Dei, vel set negari prior sequela, quia tempus est etiam ad orandum statutis lemporibus. Sed in unum continuum, quod nunquam finitur, et hoc nihil potest esse certum, quia pendet er ideo indefinite sumptum, totum in rigore

. totum in rigore intentione concedentis. Est autem hæc pia comprehenditur; visitatio autem Ecclesiæ una interpretatio, qnæ prodesse potest, et non actione perficitur, quæ posset sufficienter ex- nocere. At vero quando indulgentia datur ad plere formam indulgentiæ, quæ propter visi- definitum diem, vel paucos dies, pro una tationem conceditur; et ideo ex vi illorum tantum vice dari censetur : nam propterea verborum non videtur necessario sequi, prop- pro tempore adeo limitato præscribitur. ter plures visitationes plures indulgentias 8. Atque hæc est communis etiam consueconcedi eidem personæ.

tudo, et intelligentia talium indulgentiarum, 7. Nihilominus de re ipsa respondendo, scilicet, unam tantum indulgentiam pro uno Doctores communiter concedunt illud pri- actu visitandi, vel venerandi concedi ; quia mum consequens, ut D. Thom., loco proxime tamen pro toto populo necessarium est alicitato, et Felin., tract. de Indulg., n. 37, ubi quod tempus sufficiens, ideo designari, vel

unum diem festivum, qui a vesperis incipit, extingui per solam mortem concedentis, nisi vel interdum totam octavam ob aliquam ma- in ipsamet concessione hic terminus illi præjorem solemnitatem. Addit vero Corduba , figatur. Ita tenet Palud., d. 20, q. 4, art. 1; usu jam receptum esse, ut quando indulgen- Sylvest., verb. Indulgentia, n. 16; Angel., tia pro tota octava conceditur, singulis die- n. 7, in c. Quod translationes, de Off. Legati; bus octavæ semel ab omnibus lucrari possit, et Navarr., comm. de Indulg., notab. 31, n. de quo usu mibi non constat; eritque semper 26, ubi plures alios refert. Probatur, quia rescriptum seu bulla consulenda ; nam Præ- gratia non expirat per mortem concedentis, lati intentio ex verbis facultatis ejus colli- ut late dictum est in materia de Penitentia, genda est, nisi res esset valde antiqua ; nam tractando de facultate eligendi confessorem, func consuetudo ipsa esset indicium conces- et babetur expresse in decisionibus antiquis sionis, et intentionis Prælati, ut in superiori. Rotæ, in 9 de Electione, et 87 de Rescriptis, bus dictum est.

sumiturque ex c. Si super gratia, de Offic.

deleg., in 6, et ex reg. Decet, in 6, quæ sic SECTIO II.

habet: Decet concessum a Principe beneficium Quibus modis possit indulgentia cessare. esse mansurum. Quod autem indulgentia sit 1. Ex tribus capitibus potest extingui in- gratia, manifestum est; non ergo expirat per dulgentia. - Hæc quæstio maxime proponi- mortem concedentis. Dixi autem, nisi in contur de indulgentia , quæ non conceditur pro cessione ipsa hoc limitetur, quia constat loc tempore definito; nam quæ hujusmodi est, positum esse in voluntate concedentis ; intel. elapso tempore finitur, et intra illud tempus ligitur autem talis limitatio posita, non soeadem ratio de illa est, quæ de indulgentia lum per verba omnino expressa, sed per hæc, perpetua. Idemque judicium est de indulgen- usque ad beneplacitum nostrum , ut dicto loco lia, quæ pro una tantum vice, vel pro definito tetigi. mumero actuum conceditur; nam illis finitis, 3. Satisfit rationibus contrariis.-Corollaco ipso extinguitur; alias durat pro eo tem- rium. — Neque obslant conjecturæ in conpore, pro quo concessa est, donec elabatur; trarium, quia ad effectum indulgentiæ sufficit intra illud vero solis his modis desinere po- voluntas præcedens non retractala; nam motest, quibus perpetua. Ex tribus autem capi. raliter manet, ideoque etiam sufficit ad eflitibus potest intelligi indulgentia extingui, ciendum effectum, qui moralis est, et morali scilicet, ex parte concedentis , ex parte ejus modo fit, solumque fit a concedente indulcui, et in cujus gratiam concessa est, et ex gentiam ministerialiter; nam Deus est qui parte causæ propter quam fuit concessa; sicut principaliter remittit. Accedit etiam, quod enim hæc tria ad indulgentiæ valorem et dum successor non revocat indulgentiam , effectum necessaria, ita ab eis pendere vide. eam approbare, et concedere videtur. Neque tur indulgentia, et consequenter ratione om- est verum exemplum, quod in contrarium advium illorum posse desinere. Quod an sit ve- ducitur, quamvis etiam non sit omnino simijum, et quomodo, discurrendo per singula le, quia facultas eligendi confessorem non videndum est.

tantum est gratia, sed est delegatio jurisdic

tionis, de qua est major difficultas. Ex illo An indulyentia expiret per mortem conce- tamen exemplo obiter colligo, non tantum denlis.

indulgentiam illam, quæ ipso facto obtinenda 2. Ratio dubii. - Vera resolutio. – Primo conceditur, sed etiam illan), quæ per confesergo videtur, indulgentiam desinere per mor- sorem danda est, non expirare per mortem tem concedentis, quia pendet ex ejus inten- concedentis, etiamsi res nondum inchoata sit, tione et voluntate, ut sæpe diximus. Item et in illa indulgentia includatur delegatio juquia effectus non potest fieri sine efficiente risdictionis, quia etiam hæc delegatio est alicausa; sed causa indulgentiæ, est is, qui il- quo modo in foro poenitentiali, vel (ut sic dilam concessit; ergo illa deficiente, non po- cam) in foro omnino liberali et gratioso, et test indulgentia illa habere effectum; ergo idcirco imitatur gratiam, et non odium,.vel eo ipso fit inutilis, atque adeo nulla. Ilem aliæ delegationem fori contentiosi, quæ expiret facultates extinguuntur per mortem conce- per mortem concedentis, si negotium inchoadentis, ut facultas eligendi confessorem, et tum non sit. similes; ergo similiter, etc. Nihilominus cerla 4. An procedat conclusio in indulgentiis non et communis sententia est, indulgentiam non Pontificiis. - Quæret aliquis, an hoc sit ve

« PredošláPokračovať »