Obrázky na stránke
PDF
ePub

dictum est . Sacramentum autem Eucharis- ralem vitam ; quia cum peccatum sit quodtiæ, et ipse sumpsit et aliis dedit, tum ad com- dam malum ipsius naturæ, et tale cognoscamendandam excellentiam hujus sacramenti, tur, ac judicetur per rationem naturalem , et tum quia hoc sicramentum est memoriale suce natura possit detestari et dolere de cæteris passionis , in qua Christus est sacerdos et malis, et incommodis suis , quid mirum est, hostia.

quod possit detestari malum morale, et de COMMENTARIUS.

illo dolere, si commissum fuit ? Et eadem

ratione potest de illo dolere, vel ex eo 1. Primus quæstionis sensus. — Multiplex solum quod tale malum est , quod est esse potest sensus quæstionis propositæ in hoc honestum ac rectum , cum tale motivum articulo. Inquiri enim potest congruentia in- consentaneum rationi sit. Nam ejusdem stitutionis, primum quantum ad res ipsas sen- rationis est, amare honestum bonum, quia sibiles, quæ designatæ sunt, ut ex eis hoc sa- tale est, et odisse aut detestari opposicramentum constet; et hic sensus, non est tum malum , etiam quia tale est. Unde intentus a D. Thoma, quia hoc nihil est aliud, etiam fit , talem dolorem merito existimari quam quærere rationem et congruentiam ob posse utilem ad morales actiones, quia homo quam talis materia et talis forma ad hoc sa- statim vitare cupit ea, quæ dolorem ingerunt cramentum componendum designatæ sunt, ac tristitiam, et ideo sicut est utile peccata quod in articulis præcedentibus jam est tra- vitare, ita etiam de peccatis commissis dolere, ditum.

et utrumque est naturali ratione conspicuum. 2. Secundus sensus. — Secundo inquiri po- 4. Ulterius vero intelligi potest, etiam esse test congruentia institutionis quantum ad de jure naturæ hunc dolorem, quantum ad tempus, idque dupliciter. Primo compara- obligationem habendi illum; ita ut naturalis tione præteriti temporis legis veteris, aut na- ratio per se sola dictare possit, esse præturæ, id est, an congrue fuerit hoc sacramen- ceptum dolendi de peccatis commissis ; et tam institutum tempore legis gratiæ, et non hoc D. Thomas non asseruit. Et quantum ad antea; et quamvis D. Thomas hunc sensum id, merito Cajetanus ait esse difficile creditu. directe non intendat, illum tamen attingit in Vel quia sola ratione naturali non satis consolutione ad primum et secundum, in quibus stat, actionem hominis peccaminosam, esse aliqua dicit notatu digna. Primum est, pæni- divinam offensam. Vel certe, quia, licet hoc tentiam esse de jure naturæ , non quidem cognoscatur, nullum apparet naturale princiquantum ad rationem sacramenti , quod ma- pium, quo constet ad illam offensam tollennifestum est, sed quantum ad tria : primum dam, vel ad satisfaciendum pro illa, necesot is, qui peccavit , doleat se peccasse; sarium esse hujusmodi dolorem, ut inde indeinde , ut aliquod remedium doloris quæ- telligi possit naturale præceptum habendi rat; denique ut aliqua signa doloris osten- illum. Igitur quoad hanc partem potius videdat. Et videtur D. Thom. loqui de ratione tur esse poenitentia de supernaturali jure naturali nuda, et solo lumine naturæ utente, intrinseco et connaturali ipsi gratiæ ac fidei, nam adbibens exemplum de Ninivitis subdit, quam ex puro jure seu ratione naturali. præter illa tria aliquid aliud ab eis fuisse ad- Quanquam servata proportione, possit projunctum ex fide , scilicet ut ea agerent spe babiliter dici, ctiam præceptum naturalis doveniæ consequenda a Deo.

loris de peccalo esse naturale, sicut est natu3. Penitentia quibus modis sit de jure na- rale præceptum amoris Dei naturalis, quamtare. – Sentit ergo, illa tria priora ita esse vis difficile et a paucis cognoscatur solo nade jure naturæ, ut sint ex pura ratione natu- turali discursu, de quo plura inferius in disrali; quod tamen hic Cajet. difficile creditu putatione dicemus. visum est, ut in fine præced. disput. indicavi. 5. Quod vero D. Thomas addit de remedio Sed ex ibi dictis declaratur facile. Dicitur talis doloris, quod scilicet de jure naturæ sit enim dolor de peccato commisso, esse con- illud quærere, obscurius est. Duobus autem formis naturali rationi , primo, quia naus modis potest intelligi. Primo, quod solum sit ralis ratio dictat, dolorem de peccato com- naturale, quærere remedium ipsius doloris, misso , et possibilem esse, et ex se hones- id est, modum aliquem leniendi hujusmodi tum ac rectum, et utilem etiam ad mo dolorem, et vitandi similem dolorem in futu

rum; et sic res est facilis, quia valde natu"Art. 3 hujus q., ad 3.

ralis est homini inclinatio ad quærenduin

hujusmodi remedium in omni dolore et tris- turam sumere, petendo veniam, et dolendo titia, non solum exteriori, sed etiam et maxi- de offensa facta, posse illius veniam obtime in interiori; hoc autem remedium in neri. præsenti maxime connaturale esse videtur 6. Atque huc etiam spectare videtur, quod propositum aliquod, et spes fugiendi causas ulterius addidit D. Thomas, etiam esse de jure similis doloris, et spes etiam vitandi damna naturæ aliqua signa doloris ostendere. Quod vel incommoda, quæ ex præcedenti peccato etiam Cajetano visum est creditu difficile, oriri possunt. Igitur quantum ad hæc omnia, quia si peccatum non fuit scandalosum, aut res est facilis. Nec D. Thomas amplius dixit, manifestum aliis hominibus, nulla apparet nisi de jure naturæ esse doloris remedium sufficiens ratio, ob quam talia signa doloris quærere per aliquem modum. Quod si hoc exhibere necesse sit. Quod mihi etiam ita esse extendamus, et ulterius intelligamus de re- videtur, si intelligantur hæc signa ita ésse de medio ipsius peccati, difficile erit ad expli- jure naturæ, ut sint etiam jure naturæ præcandum, quomodo sola ratio naturalis dictet cepta. D. Thomas autem hoc non dixit; potestpeccatum commissum, ut sic, indigere reme- que satis intelligi , hæc dici de jure naturæ, dio, cum jam transactum sit, nec possit ratio quia sunt consentanea rationi naturali, et ita naturalis cognoscere, quod aliquo modo ma- conjuncta cum animi dolore, et interna humineat, et difficilius assequi possit naturalis ra- liatione, et petitione veniæ, ut vix possint ab tio, quale futurum esset illud remedium, illa separari. His igitur modis satis explicatur etiamsi necessarium esse existimaret. Quó- primum D. Thomæ dictum, nimirum, pænicirca ita in hoc sentiendum est, sicut unus- tentiam de peccato, in communi sumptam, quisque senserit de cognitione peccati ex vi et generaliter loquendo , esse de jure naluminis naturalis, præsertim quantum ad di- turæ. vinam offensionem. Nam in re ipsa non est 7. Modus penitentiæ unde fuerit definitus. dubium, quin peccatum, præsertim grave, - Addit vero secundo loco D. Thomas in easeu mortale, etiam sistendo in mera ratione dem solutione ad primum, ex vi juris naturanaturali, sit offensio Dei, ut est finis natura- lis non fuisse determinatum modum hujus ralis a quo avertit tale peccatum. Unde etiam pænitentiæ, sed eum accepisse ex institutione in re ipsa constat, necessarium esse aliquod alicujus legis divinæ, scilicet, veteris, aut remedium homini sic peccanti, ut effugiat novæ. Sed hoc intelligendum est de pænitendivinam offensionem, et reliqua mala, quæ tia exteriori, seu de signis penitentiæ ; nam illam sequuntur. Qui ergo cognoverit natu- hæc non sunt determinata ex natura rei, ut rali lumine hanc rationem divinæ offensionis per se constat, et ex dictis, superiori tomo, in peccato suo, etiam naturaliter judicabit, de sacrificiis et sacramentis legis naturæ. At necessarium sibi esse aliquod remedium sui vero pænitentia interior etiam in lege naturæ peccati; et hoc sensu dicitur hoc esse de jure habuit determinationem aliquam. Et quidem naturæ, tametsi tale jus, et fundamentum si loquamur de lege naturæ, ut nunc de facto ejus a paucis possit naturaliter cognosci. Un- includebat fidem et gratiam, et præcepta eis de qui ignoraverit in peccato hanc rationem naturalia, certum est, in illa lege interiorem divinæ offensionis, nihil etiam cogitare pote- pænitentiam determinatam fuisse ad veram rit de remedio peccati commissi, quantum animi contritionem, ut in disputationibus laad rationem culpæ, sed solum quantum ad tius dicemus. Si vero loquamur de lege pure alia damna, seu pericula relicta ex tali pec- naturali, fingendo hominem in puris naturacato, quæ facile possunt cognosci; pertinent libus, sic necessaria etiam esset aliqua deterenim ad humana incommoda, vel temporalia minatio, ut homo posset aliquod peccato redamna, vel ad occasionem, vel facilitatem medium adhibere; quæ determinatio (quancommittendi similia peccata. Unde respectu tum conjectare possumus ) esset naturalis horum nocumentorum facile etiam erit cogno- contritio, qualis per naturam haberi posset, scere quæ remedia proportionata sint; res- tum quia nullus apparet actus magis proporpectu vero divinæ offensionis, in eo, qui na- tionatus; tum etiam quia non possumus meturaliter illam cognosceret, difficillimum es- lius de illo statu conjecturam facere, quam set assequi vel cognoscere medium propor- per proportionem ad statum gratiæ. Est autionatum ad illam offensionem tollendam, tem hæc differentia inter poenitentiam inteaut veniam obtinendam, sed ad summum li- riorem, et exteriorem, quod illa prior est per ceret ex rebus humanis et moralibus conjec- se et intrinsece requisita ad tollendam of fensionem et veniam obtinendam; exterior etiam quia illud opus externum non continevero solum requiritur ut signum interioris, vel bat virtutem meritorum, et passionis Christi, ob aliquam satisfactionem pro pæna debita quæ possit peccatum delere. culpæ; et ideo in interiori pænitentia semper 9. Sacramentum pænitentiæ, legis gratiæ fuit necessaria aliqua determinatio, non vero proprium. - Atque hinc ultimo tacite concluin exteriori. Illa vero determinatio poeniten- dit D. Thomas, et respondet ad secundum tiæ interioris, quæ esset in statu legis natu- sensum quæstionis propositæ, convenienter ræ, diceretur esse aliquo modo de jure natu- fuisse hoc sacramentum institutum in lege ræ, non quia non penderet ex aliquo arbitrio gratiæ, et non antea, tum quia lex vetus fuit Dei, et acceptatione divina; nam revera pen- imperfecta, lex autem gratiæ est perfecta , et deret, cum posset Deus majorem vel mino- ideo pænitentia in hac lege instituta debuit rem, aut plures vel pauciores actus exigere, habere perfectam determinationem ; tum mavel acceptare in remedium culpæ; sed quia xime quia ante adventum Christi non debuit talis penitentia interior, scilicet contritio, ex potestas clavium concedi hominibus, quia natura rei est maxime proportionata ad hunc nondum erant Christi merita exhibita, in finem; et ideo creditur Deus ex providentia quorum virtute illa potestas operatur; in lege connaturali, aut gratiæ , aut naturæ (servata autem nova , congruum fuit dari illam potesproportione), illam pro eo statu determinare tatem propter excellentiam meritorum Chriet acceptare.

sti, et perfectionem status gratiæ; sacra8. Tertio addit D. Thomas in sol. ad 2, in mentum autem hoc respicit potestatem clalege veteri habuisse pænitentiam exinstitutio- vium, et in ea fundatur tanquam actus ejus ; ne divina aliquam determinationem, non ta- ideoque institutio hujus sacramenti merito in men perfectam, neque sacramentalem. Hoc de- hoc tempus reservata est. clarat, quia quantum ad ipsum dolorem pæni- 10. Tertius sensus quæstionis articuli. tentia definiebat lex vetus, ut magis esset in Tertius sensus quæstionis propositæ in hoc corde, quam in signis externis, juxta illud Joel. articulo est , an institutio hujus sacramenti 2: Scindite corda destra, et non vestimenta des- fuerit convenienti tempore facta per comparaira. Verumtamen hæc determinatio non fuit tionem ad ætates seu annos vitæ ipsius Chripropria legis veteris; imo non pertinet ad le- sti, institutoris ejus, id est, an congruum fuegem positivam divinam, sed ad naturalem; rit, hoc sacramentum institui ante mortem nam, ut dicebam , pænitentia interior est Christi, vel post resurrectionem ejus. Et hunc per se, et propter se necessaria, exterior ve- sensum videtur intendere D. Thomas in ro secundario et consequenter, et ideo in articulo, et in genere respondet, congruam lege naturæ fuit hoc etiam necessarium, fuisse institutionem. Declarat autem ejus quamvis in lege veteri fuerit etiam scriptum, congruentiam in hunc modum. Nam quia maet expresse traditum. Quantum ergo ad pe- teria hujus sacramenti, in communi sumpta, mitentiam interiorem nulla videtur fuisse dif- est aliquo modo a natura, quatenus ipsa ratio ferentia, nisi fortasse in ordine ad exterio- dictat, dolendum esse de malis commissis, ut rem, ut jam declarabo. Quoad exteriorem declaratum jam est, ideo Christus a principio ergo poenitentiam, ait D. Thomas habuisse prædicationis sue coepit pænitentiam indihanc determinationem in lege veteri, quod cere, Matt. 4, dicens : Pænitentiam agite. In in ea fuerunt determinata certa sacrificia of- quibus verbis ponderat D. Thomas coepisse ferenda pro peccato, quæ erat quædam vir- Christum indicare futuram determinationem tualis confessio peccati coram sacerdote, sal- actuum poenitentiæ ad hoc sacramentum netem in generali, nam qui offert sacrificium cessariæ, quia non solum poenitentiam, sed pro peccato, quodammodo ipsum peccatum actionem poenitentiæ prædicare cæpit. Nescio confitetur. Unde fit, ut ad veram pænitentiam vero, an in verbis illis : Penitentiam agite, interiorem, eo tempore necessariam, oporte- aliquod hujusmodi mysterium fundari possit ret in ea includi propositum confitendi illo satis, nam perinde fuit dicere : Penitentiam modo suum peccatum coram sacerdote, seu agite, quod poenitemini, quo verbo usus est offerendi sacrificium pro peccato in lege præ- Marcus, cap. 1, eamdem prædicationem refescriptum, quod non habebat locum in lege rens, cum tamen græce in utroque loco sit naturæ. Hæc vero determinatio legis veteris idem verbum, detavosīte. Adjunxit vero Mardicitur imperfecta, tum quia non includebat cus: Pænitemini, et credite Erangelio, quo distinctam peccatorum confessionem ; tum posteriori verbo indicat, etiam pænitentiam

nobis esse agendam, quæ per Evangelii præ- quia etiam ad ipsum baptismum recte recidicationem proposita fuerit.

piendum est aliqua pænitentia necessária ; 11. Rursus, quia forma hujus sacramenti, in quo clare sentit verba illa : Pænitentiam et efficacia ejus futura erat ex voluntate et agite, proprie non intelligi de sola pænitentia meritis ipsius Christi, ideo inquit D. Thomas sacramentali, sed absolute de poenitentia uniante mortem indicasse Christum illam for- cuique statui et conditioni accommodata. mam , promittendo potestatem clavium, 14. Altera quæstio a D. Thoma tacta est, Matth. 16, post mortem vero et resurrectio- cur Christus hoc sacramentum pænitentiæ nem ejus efficaciam manifestasse dicens, Luc. nec susceperit, nec per seipsum dederit, sicut ultimo, oportere in nomine suo prædicari pe- dedit sacramentum baptismi, suscepit autem nitentiam et remissionem peccatorum in om- et dedit sacramentum Eucharistiæ. Et in sumnes gentes, quia efficacia hujus sacramenti ma respondet, Christum non suscepisse hoc ex morte Christi manavit; et ideo potestas sacramentum, quia illo non indiguit, nec erat clavium ad conficiendum illud usque ad re- capax ejus , cum peccatum non habuerit. Et surrectionem ejus dari non debuit.

eadem ratione non suscepit suum baptismum, 12. Sacramentum pænitentior. quando insti- neque aliquod aliud sacramentum ab ipso intutus. - D. Thomas autem non videtur in stitutum præter Eucharistiam, quam suscepit, toto articulo expresse declarare, an hoc sa- non propter indigentiam , sed propter cxcelcramentum institutum fuerit ante, vel post lentiam illius sacramenti, et singularem signipassionem , et (quod maxime mirandum est) ficationem intimæ unionis, quæ per illud fit. non atfert potissimum testimonium de insti- Quanquam autem de susceptione illius sacratutione hujus sacramenti, scilicet Joan. 20 : menti nonnulli dubitent, sententia vero, quam Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis. D. Thomas supponit, verior est, ut superiori Verumtamen satis indicavit D. Thomas Chri- tomo tractavi late', Nec etiam dedit Christus stum Dominum ante mortem suam solum ve- Dominus per seipsum hoc sacramentum (ait luti adumbrasse, et prædixisse, seu promi- D. Thomas), quia decuit, ut potestatem exsisse institutionem hujus sacramenti, post re- cellentiæ, quam habebat ad remittenda pecsurrectionem vero dedisse illi efficaciam, et cata, ostenderet, id prestando absque minispræceptum ejus tradidisse, quod fuit proprie terio sacramenti. Adde etiam neque alia saillud instituere. Et idem significaverat supra, cramenta Christum Dominum per seipsum art. 3, ad 3, ubi adduxit verba Joannis, quæ contulisse, præter Eucharistiam, propter exhic prætermisit , indicans eis dedisse Chri- cellentiam ejus, et baptismum non communistum potestatem sacerdotibus, et consequen- ter, sed quoad nonnullas singulares personas ter instituisse, ut eorum verba essent efficacia propter speciales causas , ut late in superiori ad remittenda peccata. Cujus rei majorem tomo tractavimus ?. Sacramenta item confirexplicationem forte servabat in quæstionem mationis et Ordinis proprie non contulit, licet inferius tractandam de potestate clavium, ubi cffectus eorum altiori modo præstiterit : de nos latius rem hanc tractaturi sumus. cæteris vero res est per se manifesta.

13. In tertio et quarto argumento attingit D. Thomas duas quæstiones notatu dignas. Prior

ARTICULUS VIII. est, an Christus prius prædicaverit, aut instituerit poenitentiam, quam baptismum; et res- Utrum pænitentia debeat durare usque ad pondet duo in solut. ad 3. Primum est, Chri

finem vitæ 3. stum prius prædicasse, aut sermonem fecisse de baptismo, quam de pænitentia; nam Joan. 1. Ad octavum sic proceditur. Videtur 3 dixit : Nisi quis renatus fuerit, etc.; Matth. quod poenitentia non debeat durare usque ad autem 4 dixit : Pænitentiam agite, etc. Id au- finem vitæ. Poenitentia enim ordinatur ad detem quod Joannes narrat, priori tempore ac- lctionem peccati. Sed pænitens statim consetum est, nam Christus protulit illa verba de quitur remissionem peccatorum , secundum ilbaptismo ante incarcerationem Joannis, ut ex lud Ezech. 18 : Si impius egerit poenitentiam Joan. 3 constat; alia autem verba de pænitentia dixit post traditum Joannem in carce- Q. 81, art. 1, disp. 75, sect. 4. rem, ut expresse dicitur Marc. 2. Secundo di- ? Disp. 19, sect. 1. cit D. Thomas quod licet Christus prædicasset Infr. art. 9, ad 1, et 4, d. 17, 9. 2, art. 4, poenitentiam ante baptismum , nihil referret, q. 1 et 2.

ab sünibus peccatis suis, quæ operatus est, vita ad statum incipientium, qui scilicet de 12000 titel, et non morietur. Ergo non oportet ulte- redeunt a peccato. Sed pænitentia interior haries penitentiam protendi.

bet locum etiam in proficientibus et perfectis, 2. Præterea , poenitentiam agere, pertinet secundum illud Psal. : Ascensiones in cord ad statum incipientium. Sed homo de hoc statu suo disposuit in valle lacrymarum. Unde et debet procedere ad statum proficientium , et ipse Paulus dicebat 1 Cor. 15 : Non sum diulterius ad statum perfectorum. Ergo non de- gnus vocari Apostolus, quoniam persecutus sum bet homo poenitentiam agere usque ad finem Ecclesiam Dei. rite.

Ad tertium dicendum , quod illa tempora 3. Præterea, sicut in aliis sacramentis ho- præfiguntur pænitentibus, quantum ad actiomo habet serdare statuta Ecclesia , ita et in nem exterioris pænitentice. hoc sacramento. Sed secundum canones determirala sunt tempora pænitendi, ut scilicet, ille

COMMENTARIUS. qui hoc vel illud peccatum commiserit, tot arais pæniteat. Ergo videtur, quod non sit 1. Pænitentia interior quomodo semper dupenitentia estendenda usque ad finem vitæ. rare debeat. - Quæstio hujus articuli non est

Sed contra est quod Augustinus dicit in lib. propria sacramenti pænitentiæ, sed generalis de Pæn. 1: Quid restat nobis, nisi semper do- de qualibet pænitentia, quæ in qualibet lege lere in vita? ubi enim dolor finitur, deficit aut statu locum habuit. Distinguit autem D. pezilentia. Si vero pænitentia finitur, quid Thomas inter pænitentiam interiorem et exderelinquitur de tenia.

teriorem. De interiori affirmat durare debeRespondeo dicendum, quod duplex est poeni re usque ad finem vitæ, etiam in viris pertentia, scilicet interior et exterior. Interior fectis, ut addit in solut. ad 2, de exteriori vequidem poenitentia est, qua quis dolet de pec- ro negat. Sed circa priorem partem advercato commisso. Et talis pænitentia debet du- tendum est, duobus modis posse intelligi, inTara usque ad finem vitæ. Semper enim debet teriorem pænitentiam durare usque ad finem komini displicere quod peccavit ; si enim ei pla- vitæ : primo moraliter tantum, scilicet, quia ceret peccisse, jam ex hoc ipso peccatum incur non retractatur, nec peccatum, quod semel reret, et fruclum denice perderet. Displicentia displicuit, iterum placet ; et hoc sensu maniautem dolorem causat in eo, qui est suscepti- festum est, necessarium esse, ut pænitentia tas doloris , qualis est homo in hac vita; post duret usque ad finem vitæ, et hoc solum prohanc vitam autem Sancti non sunt susceptiri bat D. Thomas in art., scilicet : Semper debet doloris. Unde displicebunt eis peccata præte- homini displicere quod peccatit ; si enim ei plarita sine omni tristitia , secundum illud Isa. ceret peccasse, jam ex hoc ipso peccatum incur65: Oblivioni traditie sunt angustiu priores. reret. Hæc enim ratio solum probat, perseve

Ponitentia vero exterior est, qua quis exte- randum semper esse in interiori poenitentia riørt signa doloris ostendit, et verbo tenus pec- semel concepta; virtualiter, et quasi negaticala sua confitetur sacerdoti absolventi, et ve, id est, nunquam retractando illam per jezta ejus arbitrium satisfacit. Et talis peeni- contrarium actum. Alio vero modo potest peIratia non oportet, quod durel usque ad finem nitentia semper durare usque ad finem vitæ vitæ , sed usque ad determinatum tempus secun- positive et realiter; quod cum humano modam mensuram peccali.

do non possit fieri per durationem ejusdem Ad primum ergo dicendum, quod cera pe- actus, ut per se notum est, intelligendum erit nitentia non solum remodet peccatu præterita, per repetitionem, vel frequentiam similium ad etiam praseroat hominem a peccatis futu- actuum displicentiæ de peccatis. Et de hoc ris. Quazaris igitur homo in primo instunti genere durationis D. Thomas nihil dicere viTee pænitentiæ remissionem consequatur pre- detur in corpore articuli. De illo tamen veteritorum peccatorum, oportet tamen in homi- rum est, quod in solut. ad 2 dicit, interiorem me perseterare pænitentiam, ne iterum incidat poenitentiam pertinere etiam ad statum periz peccatum.

fectorum. Nam si homo iterum atque iterum Ad secundum dicendum, quod agere pæni- incidit in peccatum, tunc necessaria illi est tentiam interiorem simul et exteriorem perlinet iteratio pænitentiæ. Si vero a peccando ces

sat, tunc non est quidem simpliciter necessa' Io lib. de Vera et falsa pen., c. 13, circa ria hæc duratio pænitentiæ circa eadem pecmediam, tom. 4.

cata commissa, si perfecta penitentia inte

« PredošláPokračovať »