Obrázky na stránke
PDF

illius, quod est sufficiens argumentum distincuonis. Tande.m declaratur ex illamet descriptione Augustini: Dolor est displicentia de his, qiur noiis nolentilus accidunt ; supponit ergo dolor actiun, quo objectum doloris sit nolitiun; qui actus in preesenti materia non est aisi Ule, quo peccator nollet peccasse, ut D. Thom. in citato loco 4 declaravit; ille autem actus est ipsa detestatio peccati; ergo dolor supponit illam, et ab illa distinguitur. Quocirca, cum dolor dicitur displicentia, vel hajc vox sumitur in quadam generali significatione, qua dicitur de omni actu voluntatis circa malum, ut in principio notavi; vel effectui tribuitur nomen caus»; cum vero contritio dkitur dolor, denominatur a proprietate consequente, sine qua neque nomen, neque rationem contritionis babere censetur, ut infra declarabo.

Corcilarium, et censura cujusdam opinionis Scoli.

4. Atque ex omnibus dictis in his sectionibus colligere licet, quid sentiendum sit de qnadam enumeratione actuum pcenitentiae, quam habet Scotus in4, d. 14, q. 4 et 2. Ubi quatnor ponit actus pcenitentiae, vel, ut ipse Jaquitur, quatuor acceptiones poenitentiae. Primus actus est, velle in se punire peccatum, apphcando causas doloris; secuudus est nolle peccasse; tertius acceptare punitionem ab alio inflictam; quartus (inquit) est patienter illam ferre. Ex quibus solum primum esse dvcitcujusdam justitiae vindicativae; secundum autrm non pertinere ad aliquam singularem virtutem, sedad omnes respective, seu in sua materia; tertium ait, esse charitatis vel spei; quartum patientiae. Haec vero distinctio imprimis nulia methodo aut ratione data est; hoc enim modo posset distinguere innumeros pocaitentia; modos. Deinde immerito attribuit po?nitentiae iilum primum actum, ut primarium ; prior enim est detestatio ipsius peccati commissi, includens propositum destruendi iliud, nam hinc oritur illa voluntas vindicandi. et puniendi in se peccatum. Quod recte insinnavit D. Thom. hic, ad 4, dicens, dolorem ftccali esse displicentiam, seu reprobationem facti praterUi cum inttntione removendi seqtelam ipsius, scilicet offensam Dei, et reatum l<e%a; in quibus verbis sentit hoc ultimum esse etiam ultimo intentum in actu pcenitenti*, sdiicet, auferre reatum pcenee, quod fit pervindictam et punitionem, et applicando caasaa doloris. Et ratio est manifesta, nam

prior est satisfactio pro culpa, quam pro poena. Imo hsec videtur esse quasi secundarium quid in virtute pceuitentiae, ut latius infra dicemus, agcntes de satisfactione, et de actu exteriori pcenitenlite.

5. Unde ulterius immerito negat Scotus, sccundum actmn pertinere ad specialem virtutem; non enim consideravit objectum formale proprium virtutis pcenitentia?; imo nec motivum charitatis considerasse videtur, sub quo potest etiam ille actus ab una virtute siugulari elici, imo ct a virtute spei, vel obedientice, ut ex superius dictis de virtute pcenitentise manifestum est. Et ex eo quod Scotus dicit de tertio actu convinci potest; nam si quis potest acceptare pcenitentiam pro peccato ex charitate, et spe, multo magis potest odisse ipsum peccatum, vel nolle peccasse. Et eadem omnino ratione deberct etiam fateri illiun tertium actum esse posse a virtute pcenitentia:, si sub proprio ejus motivo eliciatur, ut fieri potest; potest enim quis acceptarcpcenam ex affeclu justitise. Quod etiam confirmari potest cx primo actu, nam ejusdem rationis est velle se punire, ct velle acceptare poenam ab alio inflictam, si sub eodem motivo fiat, nam reliqua differentia plane materialis est. Et idem fere est de quarto actu, si idem motivum opcrandi servetur; quanquam verum sit sub propria ratione posse etiam illum actum ad pcenitentiam pertinere. Itaque cx hac doctrina nullum novum actum virtutis poenitentiae habemus, prceter eos, quos explicuimus, nisi voluntatem satisfaciendi pro peccatis commissis, vel voluntarie eligendo poenam, vel impositam acceptando, vel illatam voluntarie sustinendo (hoec enim omnia, ut dixi, matcrialiter diversa sunt in ordine ad motivum pcenitcntiae); hunc ergo actum sub propria ratione elicitum fatemur essc hujus virtutis actum, secundarium tamen, et minus principalem, loquendo de satisfactione pro temporali poena.

6. Quwdam sententia Cani expenditur.— Quapropter mihi etiam non probatur quod scripsit Cano in sua relectionc de Pcenit., part. 2, primarium actum hujus virtutis esse dolorem ipsimi peccatorum, quatenus nobis poenalis est, nam principalius (inquit) a nolis exigit Deus in recompensationempeccati, nt nos ipsos torqueamus per dolorem et tristitiam, quam vt ipsum honoremus, quia nostram qncerit utilitatem, qnwin pcenis vohtntarie sumptis pro peccatis maxima est. Hiec, inquam, doctrina mihi non probatur, nam ei loquiniur de dolore et tinstitia cum omni rigore ct proprictate sumpta, ut distinguitur a displicentia seu detestatione peccati, sic falsum est dolorem esse primarium actum pcenitentife, aut principalius intentum; jam enim sect. prteced. ostendi, principaliorem actnm esse ipsam detestationem pcccati. Et sine dubio hoc est, quod prrecipueintenditDeus in nobis, ut, scilicet, voluntatem noslram omnino a peccato avertamus, et in ipsum Dcum cam convertamus; dolorem autem rcquirit, tum ut cffcctum consequentem ad illum affectum, tum ut illo juvemur ad magis detestandum ipsum peccatum, et perseverantius cavcndum illud. Quod si (ut est frequens) doloris nomine ipsam detestationem intellexit Cano, immerito dixit Deum magis intenderc per hunc actum afflictioncm nostram, quam honorem suum; nam propter quod unumquodque tale, et illud magis; sed Deus intcndit nostram pcenam et afflictionemproptcr honorem suum; crgo hunc magis intendit. Unde licet etiam nostram utilitatem intendat, hanc tamen utilitatem nostram ordinat ad eumdem suum honorcm, quia omnia ordinat ad se, tanquamad ultimum finem, cui nulla utilitas accresccre potest, sed tantum gloria et honor. Item nos ipsi, ut pcrfecte operemur, ctiam dum nos affligimus et castigamus, totum referre dehemus in divinum honorem tanquam in prajcipuum scopum, quia ipsc divinus honor mnjoris csse dcbet apud nos a»stiinationis, quam nostra utilitas. Praiterea in satisfactione magis intenta esse debet satisfactio pro injuria, quam pro pcena debita, quia illud cst primarium in negotio justificationis, reliquum vero est consequens; satisfactio autem pro injuria divina, quatenusa nobis exhibcri potcst, principalius iit per detestationem peccati, quatenus ex amorc Dei proccdit, et ex intcntionc resarciendi cUvinum honorem, quantum iu nobis est; ergobocest magis iuteutum etiam a Deo, quam afflictio nostra, quatcnus est nobis poenalis, ct ut sic cst satisfactoria pro poena. Est crgo hic actus pcenitentia', sed secundarius, ut diximus.

SECTIO V.
Vlrum actus pwnitentiai lioneslus sil.

1. Conlrarii errores.— In hac et sequentihus sectionibus spccialiter loquar de proprio actu detestationis peccati, qui ad rem praesentem est magis proprius, et quia facilc erit ad reUquos accommodare, qu«e de hoc dixe

rimus, servata proportione. Lutherani erj;o hunc actuin rejiciunt, vel ut otiosum et inutilcm, quia est conatus quidam contra prreteritum factum, de quo jam dolere inuule est, vel etiam, ut pra?sumptuosum, quia oritnr cs voluntate satisfaciendi Deo, ac si nobis possihilc hoc esset. Pelagiani autem, approbantes hunc actum, naturalibus virihus liberi arbitrii Ulum attribuunt, diccntes, hoc modo possu hominem suis viribus liberari a peccato.

2. Actumpwnitcnticchonestum esse.Assertio prima. —Dicendum vero est primo,actiun christianaj poenitentiaj essc honestum et sanctum. Conclusio cst deiiuita in Tridentino, sess. 14,can. 5, et sumitur ex Scriptura, quutciius et consulit, et praecipit hunc actiun, nt patet Ezech. 18 et 33, Matth. 3 et 4; et sub nomine compunctionis Psal. 4, et Mich, 4; et sub nominc tristirtae ac pcenitcntiaj, 2 ad Cor. 7. Quod autem Deus prajcipit, houestum est; unde Tertull.,lib. dc Pcenit., c. 4: Bonv.m cst pwnitere, an non? quidrevolvis?Dcusproecipit. Et August., lib. de duabus Animabus contraManich., c. 14: Bonum CiuqiutJ estpanitere: quid necesse est Scripturas aferrc? Tox est ipsa naturw. Unde etiam Aristotel., 7. Ethic, cap. 7: Quem non poznitd (inquit),incmcndabilis est.

3. Hcereticorum evasio.Refellitur.Ratio aprioriredditur.Satisfit Lutker.—Ad lioec, et simUia Scripturaj testimonia (qnod semel annotare neccsse est) rcspondent Uwretici, quotics Scriptura de pcenitenlia loquitur, non de detestatione peccati commissi, scd dc sola niutatioue vitee futura;, quae prius per propositum, postca peripsamobsenationem mandatoruni sufficientcr fit, sermoncm facere; quod confirmant ex verbo grreco nsTavowi, quod resipiscentiam signiiicat. Verumtamcn ex interprctatione omiuum Patrum, ct cx coUationc plurium testimoniorum constat, sernioncm esse dc propria pceniteutia a nobis explicata, eamque illa voce significari, quce proptcroa nuuc doloris nomine, nunc gemitus, nunc compunctionis et conversionis exprimitur. Et Joel. 2, ct Ezcch. 18, distmcte pra;cipitur poeuitentia, etnova vita. Etquamvis demus voccm gra>cam rcsipiscentiam siguUicare, tamen hajc ipsa resipiscentia non fit sine animi et affectus mutationc, ut notavit Lactantius, lib. 6 dc Vera sapientia, c. 24, et Tertullian., lib. i contra Marcion., c. 24, in fine. Mutatio euim animi rcquirit rccessum ab uno termmo, et accessum ad alium. Uude non saUs est novum opus inchoarc, qiua pcr hoc niutatur npus. uonvero ammus

cata, ut, verbi gratia, post sumptam ab ini nncoTindictam, potest quis mutare opuscirca illom, ei benefaciendo,non mutando animum circa priorem vindictam. Propter quod dixit August., 1. dePeenitenuremedicina, inprinc.: Nemo potest nocam titam inchoare, nisi eum nperioris nil(e pceniteat. Et eodcm tendunt rerba Aristotelis superius citata. Non ergo sufficit propositum novre vitae ad veram animi mutationem, nisipriorvita, qua; placebat, displicere incipiat. Propter quod aiebat EzeIsuiae 38 : Recogitabo tibi omnes annos (i% amaritudine animce mece. Et Sapiens, Ecclcsiast. 21 : Fili, peccasti, ne adjicias itenm. et de prceteritis deprecare, ut tibi dimittastxr. Ubi etiam insinuatur optima ratio hujus bonestatis, nam, licet peccata preeterita sint acto, manent tamen reatu, ut dixit August, lib. de Nuptiis, c. 26. Et ideo ad illomm veniam obtinendam medium optimum estiila cum dolore recognoscere, juxta illud Psal. 50: Quoniam iniquitatem meam ego coJmsco, etc. Ratio tandem a priori est, quia objectum illius actus est per se bomun, ut sadsin superioribus declaratum est; et potest cum debitis circumstantiis fieri; nam omne objectum honestum ex se habet has circumrtantias, et voluntas recta ratione utens, et adjnta divina gratia, potest illas observare. Fahmn est ergo hunc actum esse otiosum, aut inutilcm, quianon tendit ad hoc, ut quod est, non fuerit factum; sed ad hoc, ut et avertatur ab illo malo, et destraat illud, quatenus aliquo modo permanet, «rai finis est valde honestus, et ad Ulum obtinendumvaldeutilis est hujusmodi actus, nam ntdmt August., lib. de Vera et falsapcenitentia. c. 20: Qui convertitur, necessario dolet/.abtre, quodgaudet perdere. Unde merito Chry30st.,hom. 5 ad Populum, tristitiam fere ad nibil aliud utilem esse dixit, nisi, ut de peecatis habeatur. Quapropter ncquc praejumptuo sus est talis actus, quia non proprns riribus, sed divina gratia concedi creditnr, nt jam dicam.Et quia nonfit animo satisfadendi Deo ad sequalitatem, aut ex perfecta justitia, sed sohun faciendi quod in nobis est, at a Deo obtineamus misericordiam; hoc autem totum valde consentaneum rationi est.

Pcenittntiam vosse habere diversas honestales.

4. Bontttas ex genere actus requirit debitum Dubium.Solvitur. Est autem ex superius dictis, et ex ge

num post multa pec- nerali doctriiia de morahbus actibus, lmjus

modi detestationem diversas posse habere honestates, seu species virtutis, juxta varia motiva honesta, ex quibus procedere potest. Nam si peccatum furti, verbi gratia, displiceat ob turpitudinem, quam babet contra justitiam humanam, motivum illud, ut supra dixi, pertinet ad justitiam, et consequentcr actus ille habet rectitudinem et honestatem justitiae; et simili modo pertinebit ad rectitudinem charitatis, si peccatum displiceat proxime et immediate, utrepugnatamicitise divinee, et sic de aliis virtutibus; unde,uthabeat specialem honestatem pcenitentiae, oportet, ut sit ex motivo destruendi, seu removendi peccatum, ut est injuria Dei. Haec autemhonestas, quae est ex objecto, et dicilur honestas ex genere actus, requirit debitum modum, et caeteras circumstantias morales ; nam cum bonum*sit exintegra causa, non est actus moraliterbonus, nisi cum bono objecto habcat bonas et proportionatas circumstantias. Quia vero circumstantia? sunt accidentiu, objectum vero per se convenit actui, ideo quando definimus aliquem actum esse bonum, quia scientia est de iis quae sunt per se, intelligitur ex vi proprii et formalis objecti; subintelligitur autem conditio, Si debitw circumstantxm non desint; quas possibiles esse, imo et debitastali actui, ut certmn supponitur, tanquam necessario consequcns ex vi talis objecti. Imo, loquendo de actu interiori virtutis, ut nunc loquimur, piobabilius credimus, juxta vera principia moralia, non posse interiorem actum versari circa objectum honestum formaliter, et ut honestumest, quin simul habeatomnes circumstantias debitas tali actui, tum quia si motivum honestum movet ad operandum, simul etiam movet ad debite operandum; tum etiam quia ipsahonestas objecli, ut hic et nunc proposita, aliquo moiio pendet ex circumstantiis; sed de hoc alias. Unde, quod ad proesens spectat, dubitari non potest de actu pcenitentiaG, si debito modo exerceatur, cum ostcnsum sit habere possc honestiun motivum, et non tantum unum, sed multiplex. Dubitari vero posset imprimis, quis debitus modus servandus sit, autquBS circumstantiae adhibendae, ut talis actus habeat honestatem. Sed hoc vel non habet peculiarem difficultatem, praeter generalem doctrinam de actibus moralibus ; vel si quid proprium est huic actui, in discursu materia? tradendum erit, ubi ostendemus quis modus servandus sit in agenda pcenitcntia, et quo tempore sit agenda, et similia. Ex motivis autem ad poenitendum, specialem habet qusestionem motivum illud, quo ssepe excitamur ad agendam pcenitentiam ob tinioreni pceaaejdequo in particulari dicemus inferius, disput. 5, qua3 erit de attritione.

<

SECTIO VI.
Vtrum actus pamitcntim supernaturalis sit.

4. Probatur ex Scriptura et Patribus. — Omissis variia opinionibus, quas infra commodius attingemus, dicendum est primo, actum christianaB pcenitentiaj supernaturalem esse. In hac assertione conveniunt Theologi omnes, ut videre hcet in Div. Thom. hic, art. b, et 1. 2, q. 109, art. 6, q. 413, art. 3; et Bonav. in 2, d. 28, art. 2, q. 1; Gregor.,d. 26, q. 4 ; Marsil., q. 17. Et ex recentioribus videri potest Vega, lib. 6 in Trident., c. 13, et Opusc. de Justific, q. 41; Bellarmin., lib. 4 de Pcenit., c. 3 ; et Soto in 4, dist. 44, q. 2; et Ruardus, art. 6 et 7 contra Luther.; etJacobus Latomus, lib. 1 do Justific, c. 3. Estque illa pars de flde, nimirum hunc actum talem esse, ut sine divina et supcrnaturali gratia exerceri non possit; hujusmodi autem actum supernaturalem vocamus. Et probaturprimo ex Scriptura sacra et Patribus, nam in divina Scriptura siout fides et charitas, ita etiam pcenitentia dicitur esse donum Dei, quo loquendi modo exphoari solent supernaturalia et gratuita dona; ergo. Major patet 2 ad Timot. 2 : Nequando Deus det illis pcenitentiam ud cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis; ex quo testimonio banc veritatem confirmat Fulgent., lib. de Fide ad Petr., e. 31; et Aug., lib. 5 contra Julian., c. 3, dieen9 : Nisi ipse dederis, quis agit pcenitentiam ? Et LeoPapa ,epist. 94, dicens : Pcenitentiam ex Dei credimus inspirutivne conceptam, dicente Apostoio, Nequattdo Deus det illis pcenitentiam. Quod optime confirmatur ex illo Actor. 5 : Hunc principem et sahatorem Deus exaltavit dextera sua ad dandam pcenitentiam Israeli, et remissionem peccatorum. Utrumque ergo est donum Dei, quod nobis per merita Christi conceditur. Et hoc ipsum est, quod Ezech. 6 promittitur : Dalo vobis cor novum, et spiritum novum ponam in medio vestri, et av.feram cor lapideum de carne vcstra, et dabo vobis cor carneum ; quod tcstimonium srepe Augustinus ad hoc propositum exponit, prsesertim 1 lib. contra duas epist. Pclagianorum, c. 20. Idemque sumitur ex omnibus locis, iu quibus a Deo petimus, ut nos

convertat, ut admonuit Conc. Trident., sess. 6, c. 5; et prius Hieronym. in id Jerem. 31: Conterte me, Domine, et convertar, postquam enim convertisti me, egi pcenitentiam. Et Ccelestinus P. in ep. adEpiscopos Galliee, c. 11, ex similibus Ecclesiaj oratiouibus id confirmat.

2. Probatur asserlio ex Conciliis.Pra?duditur evasio.—Secundo probatur ex Conciliis, et dcflnitionibus Ecclesise, nam Concilium Arnusic. II, can. 4, sic inquit: Si quis, ut a peccato purgemur, voluntatem nostram Deum exspeclare contendit, non antem, ut etiam purgari velimus, per Sancti Spiritus infusionem et operationem fieri confitetur, resistit Spiritui S. dicenti, Prwparatur toluntas a Domino, etc, etcan. 7 et 23 habentur dcfinitionesgenerales, de actibus ad salutem pertinentibus. Expressius vero hoc docet ac definit Concilitnn Trident., sess. 6, c. 6, et can. 3: Siquis (inquit) dixerit sine praveniente Spiritus S. inspiratione, atque ejusadjutorio hominemcredcre, sperare, diligere, autpcenitere, siculoportet, ut eijustificationis gratia conferatur, anathema sit. Ubi eodem modo docet graliam essc neccssaiiam ad actum pcenitentiaj, sicut ad actuiu fidei,speiac dilectionis; ergo sentit eodem modo esse supernnturalem. Nec dici potest, poenitentiam, quatenus fidei et amori conjunctam, csse supernaturalem, non quia in se supernaturalis sit, sed quia vel directio fidei, vel amoris impeiium seu ordinatio supernaturalis est. IIoc (inquam) dici non potest, tum quia alias eodem modo dicere quis posset spem, vel amorem non esse in se actus supernaturales, sed solum quoad directionem fidei; vel e converso fidem secundum se non esse supernaturalem, sed ut informatam charitale. Tum etiam quia Concil. non tantum copulatim seu complexive definit, gratiam esse neccssariam ad collectionem illorum actuum, sed divisim ct copulative ad singtilos illorum actuum esse necessariam gratiam ; et ideo non sine causa utitur dictione disjunctiva, aut. Non potest ergo secundum fidem ncgari, quin pcenitentia, sirnpliciter loqtiendo, actus sit sttpernaturalis. De qua verilate legi possunt multa apud Innocent. P., ep. 25 et 26; Leonem, ep. 84, alias 86; Augnstiu., lib. 2contraduas ep. Pelag., c. 10, et lib. de Giatia ct libcio Arbit., c. 17; Ambros., lib. 10 in Lucam, circa illa verba: Conversus Dominvs respexit Pttrunt; et Chrysost., hom. 41 ad Populum.

3. Assertio probatur ratione.Objectio. Sffiri/nr. — Tertio probatur ratione suinpta abeffeetu, et ex principiis fidei. Nam aliquis arius pcenilentise estultima dispositio ad gratiam; debet autem esseactus snpernaturalis; ergo actus pcenitentia; est supernaturalis. Dieeturfortasse,dispositionem ad gratiam debere esse supernaturalem ex dilectione charitalis. includit enim detestationem peccati propter Deum summe dilectum; atque ita Dod concludi actnm pcenitentia; esse superaaturaJem, nisi quoad banc relationem. Sed cootra primo, nam ostensum est singulos actns in illa dispositione inclusos, esse supernaturales, ex doctrina Concilii Tridentini. Et ratione etiam ostendi potest, quia ad ultimam di«positionem ad gratiam non solum non sufficit actus naturalis, verum etiam nullos naturalis actus per se necessarius est, tumquiatota ultima dispositio est ejusdem ordinis cum forma; tum quia si aliquis natnralisactus esset per se necessarius ad dispositionem talem, iilum possct boiuo nalura; riribus inchoare et perficere, per se loquendo, et seclusis extrinsecis impedimentis, vel difficultalibus; atque ita per illum posset suae salutis initium efficere, qaod est contia sanamdocliiuam. Secundo, quia cadem est fere ratio de actu pcenitentiae et amoris, ut statim ostendemus.

4. Quorxmdam Tkeologorum opinio de supernaturalitate patnitentue. Fmdamentum eorum. Confirmatur.Confirmatio alia.Cmfirmatur tandem.—Ut autem veritatem haoc et [deciaremus amplius et probemus , seiendum est, nonnullos Theologos asseraisse actum pcenitentiae secundum se, et secondom totam entitatem suam , naturalem esse , ideoque fieri posse per naturales vires liberi arbitrii, bcet prout exigitur a Deo ad sahitem, aliquid supernatnrale necessarium sit, quod a divina gratia pendet. Ita sentit Durand. in 2, d. 28, q. 5 ; Scot., in 4, d. 14, qnasL 2, art. 1; Gabriel, queestione prima; et Cajet., t. 1 Opusc., tract. 4, q. 1. Fundamennun eorum esse potuit, quia hoc satis est ad intelligendam Scripturam , et definitiones ConciL; ideo enim Trident. addit particulam iltain, tictU oportet, ut significet gratiam esse necessariam, non propter pcenitentiam absolute, sed propter specialem modum, quem Deus requirit; alioqni vero nulla apparet rafio, prrjpter quam voluntas non possit suis viribns deteslari quod turpe est, et contra ranonem; imo tanto facilius id poterit, quanto 'a*io malitiae major fuerit, cnm naturalis pro

pensio voluntatis "sit ad honestatem; ergo queecunque detestatio peccati, quantumvis perfecta ex parte motivi, erit actus naturalis; hic autem est actus pccnitentiae, de quo agimus. Et potest hoc confirmari, nani licet fortasse de virtutibus theologicis et actibus earum certius sit esse per se supernaturales , tamen de virtutibus moralibus, id est valde incertum, et multi probabilius esse credunt, nullas esse per se infusas: virtns autem pcenitentiae morahs est; ergo est virtus acquisita tantum ; ergo actus ejus, secundum se, naturalis est. Quod si ab his auctoribus inquiras quid sit illud supernaturale, quod in actu pcenitentiaa requiritur, Scot. et Gabr. nihil aliud csse dicunt praeter denominationem quamdam, quae est acceptari a Deo, seu informari gratia. Cajetan. dicit esse quamdam habitudinem adcausam, nimirum, quod procedat ab speciali auxilio Dei; et idem fere dicit Durand., qui ineo magiserrat, quod solum requirit auxilium extrinsecum seu occasionem bene operandi ex speciali Dei providentia pra?paratam. Et confirmari potest baec sententia, nam peccatum esse otfensam Dei, et detestabile secundum rectam rationem, et maxime propler illud motivum tantum, est objectum, quod naturali ratione cognoscitur; ergo etiam potest voluntas sua nalurali virtute in illum actum eificaciter prodire; quia potest voluntas naturaliter conformari dictamini practico rationis naturalis. Tandem argumentatur Cajetan., quia alias posset quis esse certus de sua justificatione etremissione peccati; nam est certus se detestari peccatum efficaciter et propter Deum; ergo si alioqui est certus, hunc actum esse supernaturalem, et ex gratia, experimento cognosceret homo in se justificationem suam.

5. RefellHur hrvc opinio, et contraria sententia roboratur. ExpMcalurvis rationis.— Ad excludendam hanc sententiam dico secundo hunc actum esse supernaturaleni intrinsece, id est, in iis, quae illi vere et realiter insunt, ac denique in ejus entitate. Quam partem probo ex iilis verbis Concil. Trident., sess. 6,can. 3: Siquis dixerit, sineSpirilus S. inspiratione, et ejus adiutorio posse aliquem pcenitere, sicut oportet, anathema sit. In qno canone suppono, quatuor illa verba, quaj Concilium ponit, scilicet credere, sperare, diligere, et pcenitere, non sumi complexive, seu collective, sed divisive, sen copulative, ut dixi, quia intentio Concifii non est dcfinire illa Dei auxilia esse necessaria ad om

« PredošláPokračovať »