Obrázky na stránke
PDF
ePub

sumus nec debemus actionem damnare, quæ adultera intelligat maritum machinari morper se et ex objecto bona est, et ad bonum tem socio criminis, potest illum per confesprosimorum sæpe necessaria. At vero ad de- sorem monere, ut se in tuto collocet. Item nunciationem judicialem nunquam potest per si duo fuerunt socii in furto, et unus eorum hanc viam procedi, quia forum illud publi- vicinus morti restituit, potest per confessocum est, et longe diversæ rationis, multaque rem monere complicem, vel ut intelligat se in denunciatore requiruntur, quæ per viam esse jam liberum ab onere restituendi, si alconfessionis repugnant, ut per se clarum est. ter totum restituit, et partem socio remittit, Quando ergo tale est negotium, ut poenitens vel certe ut intelligat partem illam suis hæteneatur denunciare judicialiter, cogendus redibus esse restituendam. Et similes casus est pænitens, ut per ipsum id faciat, quia possunt facile excogitari, in quibus propter oportet ut ipse sit judici notus, et ut publi- bonum proximorum licitum est uti industria cam notitiam quantum potest ei conferat; confessoris ad vitanda peccata aliorum, vel hæc vero obligatio raro continget in peccato nocumenta, quæ ex peccatis provenire poscomplicis, quia nemo tenetur denunciare sunt, non per viam coactionis, aut exterioris seipsum, quod faceret, moraliter loquendo, gubernationis, sed per viam consilii, vel sedenunciando complicem. At vero in aliis pec- cretæ admonitionis, vel occulte tollendo alicatis ubi poenitens non est socius criminis, quam occasionem moralem, ad quæ omnia vel ubi potest seipsum servare indemnem, notitia prædicta cum licentia pænitentis, et sæpe potest hæc obligatio intervenire. Quod sufficiens et proportionata esse potest. si accidat pænitentem non posse per seipsum denunciationem facere, vel omnino excusa

DISPUTATIO XXXV. bitur, vel si urgeat necessitas boni communis, ut in peccato hæresis, necesse est ut ex- DE PRÆCEPTO DIVINO CONFESSIONIS. tra confessionem alicui id committat, qui ad judicem id deferat eo modo, quo possit, ut Hactenus explicuimus quæ necessaria sunt ipse ex officio vigilet, et inquirat prout value- ad legitimum usum confessionis, vel quæ ex rit.

tali usu consequuntur, in quibus variæ obliga23. Solvitur secunda.-An hic usus possit tiones et præcepta continentur, quæ, ut in extendi ad alios fines.-In secunda et ultima superioribus etiam attigimus, solum obligant confirmatione petitur an hic usus possit ex. veluti quoad specificationem. Nunc ergo ditendi ad alios fines. In quo ipsum primum cendum superest de ipso usu confessionis negamus id, quod ibi infertur, posse hunc quatenus cadit sub præcepto obligante ad usum extendi ad exteriorem gubernationem; exercitium ejus, quod præceptum duplex est, falsum enim hoc est, tum quia jam declara- aliud divinum, aliud Ecclesiasticum ; hoc vimus non posse superiorem antecedenter posterius declarabimus in sectione sequenti ; ordinare confessiones subditorum ad cognos- hic de priori videndum est, an sit, et quas cenda aliena peccata, et illa emendanda ; personas, quando, et ad quid obliget. mullo ergo minus poterit illas ordinare ad aliam gubernationem externam; tum etiam

SECTIO I. quia exterior gubernatio requirit notitiam Utrum confessio sit jure divino præcepta. magis exteriorem et publicam ; et ideo confessores omnino servare debent quod Sanc- 1. Sententia quorumdam, confessionem esse tissimus Clemens VIII statuit in Decreto de de jure divino naturali.- Reprobatur.- De Casuum reservatione pro regularibus, $ 4, ni- necessitate confessionis quatenus est medium mirum, ut caveant diligentissime, ne ea noti- ad remissionem peccati mortalis post baptistia, quam de aliorum peccatis in confessione mum commissi, diximus supra in principio habuerunt, ad exteriorem gubernationem materia de hoc sacramento; quæ omnia val. utantur. Addo vero ultimo, prædictum usum de connexa sunt cum hoc præcepto ; quia cum circumstantiis supra positis non solum sine illo non posset confessio esse medium posse esse licitum propter spiritualem salu- necessarium, neque e converso præceptum tem alterius procurandam, sed etiam propter separatur a medio necessario. Tamen, quia vitandum aliud magnum nocumentum, aut hæc ipsa connexio non est adeo evidens, et aliam similem honestam causam ad bonum hæ necessitates formaliter diversæ sunt, proximi pertinentem ; ut, verbi gratia, si non potuimus hanc quæstionem omittere, in qua non repetemus ea, quæ ibi dicta sunt, sed offerendo aliquo sacrificio pro peccato, in alia addemus. Igitur eisdem fere modis in quo includebatur quædam recognitio, et gehac qnæstione quibus in illa erratum est. neralis confessio peccati, de qua sæpe fit menPrimo enim dixerunt quidam confessionem tio in lege veteri, præsertin Levit. 16, et esse de jure divino naturali, fortasse quia Num. 5. At illa confessio non erat sacramenante Christi adventum scriptum erat Eccl. 17: talis, neque de internis peccatis, neque per se Ante morlem confitere, et Isaiæ 43: Dic tu ordinata ad internam justificationem de pecpeccata tua, ut justificeris, et Psalm. 31 : catis ; et ideo nec præceptum eo tempore laConfitebor adversum me injustitiam meam Do- tum ejusdem rationis est cum præcepto, de mino. Referuntur pro hac opinione Petr. quo nunc agimus, quamvis dici possit fuisse Oxomensis, et quidam Juristæ. Est tainen tanquam umbram et figuram illius ; nec forvana et erronea sententia, si intelligatur de tasse auctores citati aliud voluerunt; locuti confessione sacramentali, cum constet sacra- enim videntur de confessione valde generamentum hoc non esse de jure naturæ. Si vero tim ; nos autem agimus de propria confesintelligatur de confessione exteriori facta co- sione sacramentali, et præceplo ejus. ram homine vel bominibus, sic nulla ratione 3. Tertia sententia. - Non esse præceptam probari potest de hac esse latum naturale præ- a Christo. — De hac igitur confessione est ceptum, quia ex nullo principio naturali in- tertia sententia extreme contraria, quæ neferri potest, ut supra tractando de virtute poe- gat, etiam in lege gratiæ datum esse a Christo nitentiæ latius dictum est. Neque testimonia Domino proprium divinum præceptum hujus Scripturæ cilata ad rem faciunt ; nam pri- confessionis. Quam sententiam non solum mum optime intelligitur de confessione lau- docent hæretici hujus temporis, dicentes prædis divinæ ; quod si ad confessionem peccati ceptum hoc esse inventum humanum, soilla verba referamus cum August., serm. lumque esse introductum in Ecclesia a tem8 de Verbis llomini, intelligenda sunt de pore Innocentii III ; sed etiam graves Theoconfessione interna per recognitionem et logi, Hugo Victor., Alexander Alensis, et Bodetestationem peccati apud Deum. De qua naventura, supra dicta disputatione relati, etiam loquitur David in ultimo testimonio. cum negent confessionem esse expresse insEt eodem modo exponi possent verba titutam a Christo, a fortiori negant esse præIsaiæ, si recte citarentur ; tamen ibi non ceptam. Fundamentum esse potest, quia ex dicitur, Diclu peccata tua, sed, Narrı, si nullo loco Novi Testamenti hoc præceptum quid habes. Unde sensus esse videtur, si ha- satis colligitur, neque etiam ex traditione. bes aliquam excusationem, qua justificeris, Prior pars constabit discurrendo per singula narra illam; ac si diceret, cum revera nullam loca, quibus hoc probari solet, quod stalim habeas, recognosce peccatum tuum ; atque faciemus; posterior vero pars probatur, quia ita in re in priorem expositionem incidimus; ex decretis antiquis solum habemus leges cætera de hoc puncto videantur in comin. Pontificias, qua: disputatione sequenti tracart. 7, q. 84.

tabimus; ante illas vero solum constat fuisse 2. Sententia quorumdam, confessionem esse semper in Ecclesia usum confessionis. Quod de jure divino legis veteris. Improbatur. - autem fuerit etiam præceptum, nullo certo Secundo, dixerunt alii confessionem fuisse de indicio ostenditur, et quamvis fuisset tunc jure divino legis veteris, et Christum Domi- tale præceptum, potuisset esse Apostolicum, num non dedisse in hoc novum præceptum, et non divinum; ergo cum præcepta non sed specialem modum priori addidisse. Ita si- sint asserenda sine sufficienti promulgatione gnificat Hugo de S. Victor., lib. 2 de Sacra- et probatione, merito negatur tale præceptum mentis, p. 14; et Waldensis, tom. 2 de Sa- divinum. cram., c. 135; et Guillelm. de Rubione, in 4,

Assertio. d. 14, q. 1. Divus etiam Thomas, dict. art. 7, 9. 84, ad 2, dicit, pænitentiam quoad con- 4. Hoc præceptum esse latum a Christo Dofessionem exteriorem peccati habuisse ali- mino. - Nihilominus dicendum est, a Christo quam determinationem in lege veteri. Ve- Domino latum fuisse divinum præceptum rumtamen satis declarat, illam determinatio- obligans fideles, qui post sacramentum banem longe diversam fuisse ab illa de qua ptismi susceptum mortaliter peccarunt, ad nunc agimus; atque adeo, si aliquod tunc usum sacramentalis confessionis, seu (quod fuit de hac re præceptum, potius fuisse de idem est) ad sacramentum pænitentiæ suscipiendum in remedinm seu remissionem fa- cio finali, quod Christo Domino commissum lium peccatorum. Hæc assertio absolute jam est de omnibus operibus, el de ultimo præmio est de fide; fuitque antiqua fere omnium vel supplicio illi debito. Theologorum opinio cum Magistro, in 4, d. 6. His adjungi solet probabilior locus ex 16 et 17, ubi D. Thom., q. 2, art. 1 ; Richard., Jacobi 5: Confitemini alterutrum peccata vesart. 2, q. 1; Palud., 4. 2, art. 2; Durand., tra; illa enim verba de sacramentali confesg. 8; Scotus et Gabr., 4. 1; Adr., q. 2 de sione Beda ibi et alii exponunt, et necessita Confess.; Medin., Cod. de Confess., q. 2; Sot., tem ejus inde colligunt Hugo Victorinus et d. 18. q. 1, art. 1; Cano, Relect. de Pænit., p. Alensis ac Bonaventura supra, qui, licet non 5; Pet. Sot., lect. 1, 2 et 3 de Confess. asserant esse præceptum divinum, dicunt ta

5. Probatur assertio ex variis Scripture men ibi fuisse aliquod præceptum a Jacobo testimoniis. - Probari autem solet primo va- promulgatum. Imo et Concilium Cabilonense riis Scripturæ testimoniis, quæ minus effica- tempore Caroli Magni, c. 33, dicit, ibi esse cia sunt, ut est illud Matth. 4: Penitentiam sermonem de confessione facienda sacerdoti, agite, appropinquabit cnim regnum cælorum, et addit illa obscura verba : Secundum conel illud Lucæ 13: Nisi pænitentiam egeritis, stitutionem Apostoli, quæ pie exponenda sunt, omnes simul peribitis. Sed hæc et similia per id est, secundum institutionem ab Apostolo se sumpta solum probant generalem necessi- memoriæ mandatam, seu promulgatam. Detatem pænitentiæ, et nunc indifferentia sunt nique D. Aug., lib. 2 de Visitatione infirmoad pænitentiam requisitam ante vel post ba- rum, c. 4, eodem modo exponit hunc locum, ptismum, ut sensit etiam Concilium Trident., ex eo colligens necessitatem confessionis. sess. 14, c. 1. Addi etiam solet illud Lucæ 17, Quapropter non censeu hunc locum contemubi Christus dixit leprosis : Ite, ostendite ros nendum, quamvis in rigore non omnino con. sacerdotibus, et illud Matth. 16 : Quodcunque vincat, tum quia ibi nullum est verbum, quod ligareris super terram, etc., et Matth. 18: in omni proprietate præceptum iudicet, nain Quæcunque alligaveritis, etc., et illud Joannis illud, Confitemini, posset esse consilium, si5: Pater non judicat quenquam, sed omne ju- cut illud, Orate pro invicem ; tum etiam quia diciu in dedit Filio, scilicet, ut homini, quod non videtur Jacobus loqui de confessione fajudicium ipse suis ministris commisit. Verum cienda sacerdoti, sed alterutrum, id est, muhæc non cognnt. Nam in primo loco ad sum- tuo et ad invicem, prout fit in fraterna et mum est mystica quædam adumbratio fu- familiari correctione, in qua homo non debet turæ confessionis; ad litleram vero Christus esse protervus, nec nimium excusare peccata agebat de quodam præcepto legis veleris im- sua, sed humiliter coufiteri, juxta illud Pro. plendo ab illis leprosis. In secundo vero et verb. 28 : Qui abscondil scelera sua, non ditertio testimonio solum est promissio qnadam rigetur ; qui autem confessus fuerit, et relifacta Petro et Apostolis, quæ postea impleta quer t ea, misericordian consequetur. Sed de fuit, et ex illis tantum locis nou constat, ibi hoc loco Jacobi iterum redibit sermo, cum de fuisse specialiter promissam potestatem re- ministro disputabimus. mittendi peccata in hoc sacramento. Nam in 7. Proprius locus ex quo hoc præceptum colprimo loco specialiter promittitur Petro su: ligitur. - Ultimus ergo et præcipuus locus, prema potestas Pontificia ; in tertio vero est

ex quo præceptuin hoc colligitur, est Joan. sermo de potestate ligandi el solvendi per 20, in verbis illis : Accipite Spiritum Sanccensuras. Et præterea , quamvis demus ibi tum ; quorum remiseritis peccata, remittuntur fuisse contentam promissiouem bujus sacra- eis. Ut autem ex illis verbis præceptum collimenti, seu potestatis qnæ in illo exercetur, gatur, supponendum est ex dictis in superionon statim infertur fuisse datum præceptum ribus, ibi esse institutam confessionem, ut confessionis. Quod si quis contendat, saltem partem necessariam sacramenti pænitentiæ, fuisse ibi insinuatum fuisse ferendum, eate- sine qua non possunt sacerdotes exercere ponus hoc esse potest probabile, quatenus in testatem remittendi et retinendi peccata in illis verbis, quibus illa promissio quoad hanc eo loco ipsis concessam. Quam fuisse univerpartein impleta est, continetur tale prace- salis Ecclesiæ perpetuam intelligentiam el ptuin; et ideo in illis potius verbis facienduin collectionem docuit Concil. Trident., sess. 14, esset fundamentum. In quarto autem testi- c. 4. monio non est sermo ad litteram de judicio 8. Duobus modis posse colligi hoc præcepeccatorum in foro penitentiæ, sed de judi- ptum. - Objectio. - Soloitur. - Hoc autem

supposito, duobus modis potest inde colligi et aliunde potest homo facere quantum in se hoc divinum præceptum. Primo ex utilitate est ad contritionem habendam; quæ, si hasacramenti pænitentiæ ad remissioner pec- beatur, est certissimum remedium, et per se cati obtinendam ; nam supposita institutione, sutticiens, ablato præcepto confessionis. Et et efficacia ejus ad hunc effectum, evidens de illa potest esse experimentalis quædam est susceptionem hujus sacramenti esse uti- cognitio, quæ, licet noa sit omnino certa, lissimam ad veninin peccatorum cum majori tanta sit, ut sufficiat humano modo ad pacem fructu, et (quod magis ad rem præsentem et quietem cons«ientiæ, sicut ante institutioconfert) cum majori certitudine et securitate nem hujus sacramenti sufficiebat. Et præterobtinendam. Hinc vero ipsum divinum jus na- ea (quod ad rem maxime spectat) hæc obli. turale videtur obligare hominem ad utendum gatio est valde extrinseca ; et non esset ex hoc medio pro remissione peccati obtinenda, speciali ac positivo Christi præcepto, sed ex quia ipsa charitas obligat in re tam gravi ad naturali lege charitatis, supposita solum inutendum remedio faciliori et utiliori. Si autem stitutione hujus sacramenti. Nunc autem cerhac ratione obligatur homo ad recipiendum tum est, non solum fuisse a Christo institusacramentum pænitentiæ, eadem obligatur tum hoc sacramentum, sed etiam speciale ad coufessionem, sine qua sacramentum illud præceptum latum de usu illius. perfici non potest. Ita conatur intelligere hoc 10. Secundo. - A priori colligitur. -Alio præceptum Scotus supra. Quod si quis obji- ergo modo colligendum est hoc præceptum ciat, quia non tenetur homo utiliorem aut ex illis verbis, quia in illis non solum utilitas tutiorem viam semper eligere, alioqui etiam et efficacia, sed etiam necessitas hujus sacrateneretur ex hoc divino jure ad frequenter menti continetur, necessitas (inquam) medii confitendum et ad asperiorem vitam eligen- ad remissionem peccatorum obtinendam. dam, responderet fortasse Scotus, quando Quod supra demonstratum est , disput. 34, major utilitas solum est in majori fructu seu sect. 2; ex illa enim necessitate evideuter effectu, eam non cadere sub præcepto; quan- iufertur hoc divinum præce; tum, vel a priodo vero agitur de periculo æternæ damnatio. ri, ut quidam volunt, inter quos videtur esse nis, et major utilitas medii consistit in majori Cano, Relecl. de Penitent., part. 5, vel salcertitudine, quæ tollat morale dubium, quod tem a posteriori, ut alii voluut. A priori quiin hujusmodi remedio intervenire potest, dem, quia media necessaria ad salutem, quæ tunc charitatem saltem propriam obligare ad consistunt in vostrii actibus liberis, cadunt utendum ta'i remedio. Ita vero est in præ- sub præcepto, ut supra ostensum est, cum de senli, quia pertingere ad veram contritionem præcepto contritionis ageremus; sed Christus difficile est, et moraliter dubiuin; ideoque instituit hoc, ut medium necessarium ad sainstituto remedio confessionis, quo certum lutem; ergo hoc ipso cadit sub præcepto; et est suppleri defeclum contritionis, si fortasse dicitur bic discursus a priori, quia hac cauinterveniat, ratio charitatis videtur obligare salis vera est: Hoc præcipitur, quia est mehominem, ut saltem in extrema necessitate dium necessarium. Neque ex hoc discursu hoc remedio ulatur, etiam secluso omni alio infertur solum præceptum charitatis, quo ho. speciali præcepto.

no tenetur salutein propriam quærere, sed 9. Atque hoc modo explicata hæc deductio etiam præceptum justitia, quo tevetar bomo Scoti non videtur mihi improbabilis, saltem satisfacere Deo pro culpa , seu injuria illata, quantum ad inferendam obligationem extrin- quod est proprium præceptum preuitentiæ. secam charitatis pro articulo mortis. N hilo. Fitque deductio hoc modo: uam homo tenetur minus tamen etiam illa esset satis incerta, si satisfacere Deo pro pecca'o modo præscripto per se non esset lutuin præceptum de usu ab ipsomet Deo, ut supra etiain disputando confessionis, quia illa incertitudo contritio- de præcepto contritionis declaravi; sed in lenis, et major certitudo, quæ per absolutionem ge gratiæ instituit hoc sacramentum, seu additur, non videtur esse tanta, ut propter coufessionem peccatorum, nt unicam el neeam solanı ralionem obligetur homo ad ac- cessariam viam ad satisfaciendum Deo pro tum difficilem confessionis, si alias non est offensa, et ad applicandum ex Christi satisper se præceptus; maxime cum in ipsa etiam factione quidyuid homini ex parte sua deest absolutione possit esse incertitudo, vel de ad satistactionem condignam ; ergo talis mointentione sacerdotis, vel de jurisdictione, vel dus poenitentiæ seu satisfactionis consequenetiam an sit verus sacerdos aut baptizatus; ter cadit in divinum præceplum.

11. Colligitur a posteriori. – A posteriori nente in se remedium salutis, et causam reautem colligitur hoc præceptum ex necessi- missionis peccati. Ut autem tale remedium tate hujus medii, nam tale est, ut natura sua esset unicum et necessarium, sub præceptum non sit necessarium ad remissionem pecca- positum fuit; et ita ex necessitate medii in torum, ut supra ostensum est; ergo hæc ne- genere causæ finalis a priori infertur necescessitas medii oritur ex libera voluntate Dei; sitas præcepti. In hoc vero sensu dici non non potest autem oriri, nisi ex præcepto; er- poterit, quia hoc est medium necessarium, go ex necessitate hujus medii optime infertur ideo esse præceptum; sed dicendum est, ut præceptum, non tanquam ex causa, sed tan- hoc esset medium necessarium, fuisse præquam ex effectu; nam, juxta hanc senten- ceptum; hæc enim posterior locutio indicat tiam, non ideo hoc medium præceptum est, causam finalem, prior vero potius formalem, quia est necessarium, sed e converso, quia vel efficientem. Sicut non recte dicitur homo præceptum est, ideo est necessarium. Minor curari, qnia est sanus, sed ut sanetur. At vero probatur, quia nunc homo justificatur per in genere causæ efficientis vel formalis videcontritionem ante realem susceptionem bu- tur hæc probatio a posteriori; nam causa per jus sacramenti; si ergo pon esset homini quam boc medium constituitur in ratione nepræceptum confitendi impositum, post contri- cessarii, videtur esse præceptum, non quia lionem nullo modo esset illi necessaria con- solum præceptum conferat hoc totum, scilifessio ad salutem ; quia, si non esset illi præ- cet, rationem medii necessarii, sed quia supcepta , etiamsi voluntarie illam omitteret, posita in tali actu ratione medii, seu causæ salvaretur , quia non peccaret. Ex quo ulte- suflicientis, præceptum det illi necessitatem; rius sequitur, neque in ipsa contritione posse hoc enim videtur convincere ratio facta. includi necessario votum confessionis, seclu- 13. Objectioni occurritur. - Nisi quis forso præcepto ; quia hoc ablato, posset homo tasse velit duo distinguere in hoc negotio, voluntarie omittere confessionem; ergo pos- scilicet, ordinationem, qua Deus voluit præset conteri sine voto confessionis; imo cum scribere banc viam confessionis, ut integram voto et proposito nunquam confitendi, quia satisfactionem, quam nunc a fidelibus requihoc tunc non esset peccatum, cum non esset rit de peccatis suis, et præceptum de tali sacontra præceptum et consequenter non im- tisfactione exhibenda; ita ut prior sit positiva pediret veram contritionem. Igitur necessitas ex libera Dei voluntate , ex illa vero præcehujus medii supponit præceptum, ex quo ptum necessario et quasi naturaliter conseoriatur.

, et 12. Dubium, an eadem ratio possit esse a supra eliam de contritione dicebamus. Diffipriori et a posteriori. - Sed quæret aliquis, cile autem est illam priorem ordinationem a quid horum verius sit; non enim videtur præcepto positivo separare , ut ibidem dixi; utrumque simul stare posse, quia non potest quia, si ex vi illius ordinationis non statuitur, eadem ratio esse simul a priori et a poste- ut nemo possit beneticium remissionis peccariori. Respondetur, in diversis generibus cau- torum consequi sine confessione in re exhisarum hoc non repugnare, sicut alias dici so- bita, non potest intelligi, quod ex vi illius let in principio libri 2 de Anima, de demon- ordinationis requiratur ut necessaria, etiam stratione, qua Aristoteles unam definitionem post remissionem per contritionem factam, animæ per aliam ostendit. Igitur in genere nisi talis ordinatio includat obligationem finis vere dici potest, datum esse præceptum præcepti, non tantum consequentis, sed conconfessionis, ut illa constitueretur medium stituentis, et causantis talem necessitatem; necessarium ad salutem; nam ut supra etiam hoc enim plane videtur convincere ratio factetigimus agentes de necessitate hujus medii, ta. Neque enim dici potest boc præceptum hoc præceptum non est sicut alia , quæ dan- esse consequens ad illam ordinationem, eo tur de actibus, qui per sese non habent aliam quod, illa posita, non remittitur peccatum per vim ad causandam salutem, vel remissionem contritionem , nisi homo obligetur, aut se peccati , nisi quod præcepta sunt; et ideo ea- obliget ad postea supplendum in tali satisfactenus tantum necessarii sunt ad salutem , tione quod tunc deest; quia nec dicendum quatenus sunt necessarii ad desistendum a est, hominem tunc denuo sese obligare propeccando, non vero quia contineant reme- missione sua , nec Deum exigere tunc, aut dium peccati; præceptum autem de hoc sa- imponere hanc specialem obligationem, frucramento datum est tanquam de actu conti- stra enim et sine fundamento hæc dicerentur;

« PredošláPokračovať »