Obrázky na stránke
PDF
ePub

detur continere virtualiter amorem Dei , Deus, et alia secundaria, ex quibus quædam quandoquidem super omnia detestatur ejas anat propter Deum, ut proximum ; alia odio offensam , solum quia talis est. Propter que habet, ut peccatum; est crgo illa detestatio viraliquibus probabiliter visum est, nunc actum, tualis tantum amor Dei. per se et sine formali amore, sufficere ad ra- 16. In contritione debere includi polum tionem contritionis. Et est quidem sententia amoris super omnia, probalur. — Propter hoc probabilis, et aliquando mihi simpliciter pla- ergo addidi in conclusione, in illo actu, ut cuit. Nunc autem re melius inspecta, videtur habeat rationem et vim contritionis, debere contraria sententia eligenda, propler ea quæ includi volum formalis amoris Dei super omstalim proponam.

nia, non quidem quod necesse sit explicile 14. Ditestationem peccati, quatenus est con- habere hoc propositum in particulari , sed tri vonum Dei, esse propriam contritionem. quod implicile includatur in contrilione, quaSuperest igitur alia detestatio peccati, quate. tenus cum ea, vel in ea inesse debet proposiJlus est contra bonum Dei in se, ejusque dis- tum servandi, vel faciendi omnia, quæ sunt solvit amicitiam. Hæc igitur erit propria , et ad salutem necessaria , ut sectione sequente per se contritio. Et hunc assertionem intendit dicam. Et ita explicata hæc pars sequitur ex D. Thomas, ubicunqne docet veram displicen- præcedente assertione; nam, si amor, per tiam peccati esse actum elicitum charitatis, se loquendo, nccessarius est, et actu non adut art. seq., ad 1, et 1. 2, q. 113, a. 5, ad i, bibetur quando homo convertitur, quod ex et sæpe alias; loquilur enim de displicentia naturali inconsideratione sæpe accidere porcmissiva, et per se expulsiva peccati in ra- test sine culpa, necesse est, ut homo habeat tione dispositionis. Deinde illa displicentia propositum eliciendi illum debito tempore in rere dici potest esse propter Deum suime quo alias necessarium esset ex præcepto ildilectum, quia est elicita ex charitate ejus, et lum elicere, per se loquendo, ad justitiam obrespiciendo solum ad bonitatem et amicitiam tinendam. Quod autem boc sufliciat, etiamsi ejas. In quo differt multum a præcedenle de- amor sit mediuin necessariun, declarari potestatione, de qua proxime dictum est ; illa test ex aliis mediis exterioribus, quæ etiam eniin non respicit bonilalem Dei in se, sed necessaria sunt, ut baptismus, vel confessoluin conformitatem ad rationem in servan- sio, et nibilominus aliquando in voto sufli. da æquitate justiliæ ; et ideo etiam non est ciunt. sincp.iciter super omnia , quia non est ex su- 17. Objectio. - Confirmatio. - Responsio. premo motivo, sicut hæc detestatio de qua - Satis fil confirmationi. — Dicet aliquis, illa nunc agimus. Quare etiam illa non continet media externa et corporalia esse talia, it et virtualem amorem, sicut hæc, quia est infe- magnam temporis successionem requirant, rioris rationis et virtutis, Ac denique in illa et sæpe ab aliis hominibus pendeant, ut exevim babent, quæ pro priori sententia adduxi- cutioni mandari possint, et ideo merito promus; cessant autem in hac perfectissima de- visum fuisse, ut justificatio non semper pentestatione.

deat ab his mediis in re ipsa exhibitis; secus 15. Soti dictam. - Non probatur. — Es autem esse in mcdiis internis, quæ posita sunt quibus, ut opinor, declaratum relinquitur in sola hominum voluntate, cum divina graquomodo hæc detestatio virtualiter contineat tia, quæ prasto est, et subilo operari potest. amorem Dei super omnia. Iuo significat Soto Et confirmatur, quia si de actu interno suffieam esse formalem amorem; et ideo uulluin cerct votum, eliam de ipsa fide posset suftialium esse necessarium, etiam per se loquen- cere, atque ita possel homo justificari sine do. Quod mibi non probatur, quia ille ictus actu fidei in re exhibito, per votum, vel desi. non tendit directe in Deum, ut in objcctum derium ejus, quod nullus admittet, cum taquod , sed quo, id est, solum respicit illum, men æqualis videatur ratio. Respondetur ad ut rationem proximam detestandi peccatum. priorem partem, quamvis in actibus internis Item ille actus formaliter non est actus pro- non sit idem modus necessitatis, qui est in secutionis, sed fugæ; amor autem formaliter externis , esse tamen sufficientem ex aliis sumplus, est quædamn prosecutio sui objecti, principiis, seu ex alia liominis fragilitate, vel cl qnasi virtualis conjunctio ad illud. Unde, impotentia ortam, quia non potest homo semot aclus dicatur formalis amor Dei, non satis per attendere ad omnia quæ sibi necessaria est, quod sit elicitus a charitate, quia charitas sunt, præsertim si illa sunt et ardua, et valde habet unum objcctum primarium, quod est diversa. Et eadem ratione non potest semper per voluntatem operari circa multa, etiam quam forma essentialis illas constituens in cum subordinatinoe eorum inter se; et ideo esse talis contritionis, alia quæstio est. Quæ sæpe exercet unum actum , et non alium. partim de re, partim de nomine esse potest. Quapropter si talis actus perfecte separet vo- El quod ad rem spectat, verum est juxta luntatem a peccato sub suprema et divina ra- principia posita nullam aliam detestationem tione, disponet illam sufficienter, et contine peccati, per se solam, et sine amore, sufficere bit in virtute et in voto alium actum volunta- ad contritionem, cum nulla per se sit suffitis, etiamsi, per se loquendo, necessarius sit. ciens dispositio ad gratiam. Certum item est, Est autem advertendum (ut ad secundam si cuicunque universali et efficaci detestatiopartem respondeamus), actum illum, qui di- ni peccati adjungatur amor Dei super omnia, citur in voto continere aliud medium neces- id sufficere ad gratiam et remissionem pecsarium ad salutem, esse debere supernatu- cati obtinendam, An vero illa detestatio , ut ralem , quia alias non disponet ad justitiam, informata amore, vere dicatur contritio, et ideo ad totam fidem non potest sufficere quæstio est de nomine , quam sequenti disvotum ejus, quia, ut in voluntate sit actus su- putatione, in fine, expediemus. pernaturalis continens tale votum, necessario supponi debet in intellectu aliquis actus fidei;

SECTIO III. et ideo sine fide re ipsa exhibita per aliquem

Utrum proposilum formale non peccandi in futuactum non potest comparari justitia. Si au- rum sit de ratione contritionis ; et consequenter, tem aliqua expressa cognitio fidei multarum an contritio esse possil unus simplex actus. rerum esset medium necessarium ad salutem, ut multi putant esse in lege Evangelica ex- 1. Antiqui Theologi requirunt propositum plicitam Christi fidem , tunc posset aliquando vitæ futuræ ad contritionem. - Qui requirant satis esse unus actus fidei in re exhibitus cum formale.-Probatur ecc Scriptura.-Probatur voto expressioris fidei , dummodo aclus ille ex Patribus.- Probatur ex Conciliis.- Probafidei sufficienter proponeret voluntati Deum, tur ratione. -Hæc quæstio similis est præcedenut auctorem et finem supernaturalem. Idem ti, et eadem proportione definienda, et idco ergo proportione servata in præsenti satis brevius expediri potest. Antiqui ergo Theoest.

logi omnes requirunt propositum vitæ futuræ 18. Formalem amorem Dei non esse de ad contritionem. D. Thomas sæpe hac quæst. essentia contritionis. - Ex quibus omni- 85, et q. 86, et 3 contra Gentes, c. 158, et lib. bus respondendo directe ad titulum quæs- 4, c. 2, et in 4, d. 17, q.2; et Albertus Mag., tionis, concludo ultimo, formalem amorem d. 14, art. 11 ; ubi Bonavent., 2 p., art. 1, q. Dei non esse de essentia contritionis. Proba- 1 ; et Alens., 4 p., q. 12 et 16. Moderni autur, nam id sine quo res potest aliquando tem distinctius explicarunt hoc propositum existere, non est de essentia ejus, ut est per debere esse formale et expressum, Cajetan., se notum ex Metaphysica; sed potest in re tom. 1 Opuscul., tract. 4, q. 1; et Solo, in 4, ipsa aliquando esse contritio sine formali d. 15, q. 1, art. 2, et d. 17, q. 2, art. 1, et 2 amore, ut ex dictis constat, quia potest esse de Natur, et grat., c. 14, ubi contrarium vocat pænitentia, quæ sufficienter disponat ad gra- perniciosum errorem. Idem tenet Can., rel. de tiam et remissionem peccati sine formali Ponit., p. 1 ; Ruard., art. 8 contra Luther. ; amore re ipsa exhibito ; et hanc poenitentiam et Bellarmin., 1 de Penit., c. 6 et 7; Gerson, contritionem vocamus : ergo formalis amor Alphabeto 15, lit. G, dicit, hanc sententiam non est de essentia contritionis. Et quoniam esse probabiliorem, licet contraria mitior sit. hæc ratio est demonstratio suppositis princi- Fundamenta hujus sententiæ sunt, primo lopiis dictis, non oportet alias addere, neque cutiones Scripturæ, in quibus ad veram pocniad fundamenta aliarum respondere, quia ex tentiam nova vita postulatur, Ezech. 18 et parte illa acceplamus, et quatenus nobis ob- 33, et Psalm. 50, ac denique Apocalyps. 2: stant, sufficienter soluta sunt. Solum adverto, Et nova opera fac. Hæc autem nova vita hanc ultimam assertionem procedere de con- non potest postulari ad pænitentiam, ut actritione illa, quæ per sese et ex vi solius de- tu exercenda, quia hoc pendet ex futuro temtestationis talis est; an vero aliæ detestatio- pore; ergo postulatur propositum ejus. Senes, quæ per se non sunt contritiones, per cundo , eodem modo afferuntur testimonia conjunctionem ad amorem tales fiant, et Sanctorum, qui propterea in definitione veræ respectu illarum amor sit necessarius tan- poenitentiæ ponunt hoc propositum, ut videre licet in Mag. hic, d. 14, et in c. Pæni. Pænitent., tract. 1,4. 3; Petrus Soto, lect. 17 tentia, et c. Pænitentiam, de Penit., d. 3, ex de Poenitent.; Navarr. in Summ., c. 1, n. 15; Gregorio , l. 9 Registri, Epist. 39, et hom. 34 Adrian., in 4,9. 1 de Pænitent. Ubi hoc sensu in Evangelia ; et Ambr., lib.2 de Pænit., c. 5; ait, necessarium esse propositum saltem imIsidor., lib. 2 de Pænit., cap. 16; et August., plicitum; exponens quod absolute dixerat serm. 66 de Tempore. Tertio magis urget Quodlib. 5, art. 3, ad contritionem requiri Tridentinum, nam sess. 6, c. 6, in dispositio- propositum. Fundamentum hujus sententiæ ne ad gratiam ponit hoc propositum, ut dis- est, quia formale propositum non est semper tinctum ab amore Dei, et odio, ac detestatione necessarium ad ultimam dispositionem grapeccati. Unde sessione decima quarta, capite tiæ, etiam secluso formali amore ; ergo nequarto, concludit contritionem esse detesta que est necessarium ad contritionem. Consetionem cum proposito, Concilium Florenti- quentia probatur, quia sine actu formalis num in decreto Eugenii ait, primam partem amoris nullus actus est dispositio suflicieus pænitentiæ esse contritionem, ad quam per- ad gratiam, nisi illa pænitentia, quæ est continet dolor de peccato commisso cum propo- tritio. Antecedens vero probatur, quia nesito non peccandi de cætero. Quarto , ad- que ex natura rei, neque ex speciali ordinajungitur ratio, quia hoc propositum est ne- tione divina potest illa necessitas sufficienter cessarium ad perfectam et ultimam disposi- colligi. Quod ita declaratur, nam testimonia, tionem ad gratiam ; ergo ad contritionem. quibus divina ordinatio ostenditur, non sunt Consequentia est clara ex dictis, quia cmnis sufficientia; nam Scriptura in illis locis non contritio, de qua agimus, est ultima disposi- loquitur solum de iis quæ necessaria sunt ad tio ad gratiam ; ergo, quidquid est de neces. primam gratiam, sed simpliciter ad salutem sitate dispositionis ultimæ, est etiam de ne- et vitam æternam; et eodem modo loquuntur cessitate contritionis. Antecedens præcipue Sancti. Unde inquiunt non esse utilem pænidebet auctoritate fundari, quia modus dispo- tentiam, quæ subsequentibus peccatis macusitionis requisitæ ad gratiam maxime pendet latur, quod non potest esse verum de utilitate es ordinatione, et voluntate divina; et ideo ad præsentaneam remissionem peccati et qualis ille sit, præcipue debet nobis constare justitiam ; debet ergo intelligi de utilitate ad divina revelatione, quæ auctoritate proponi- fructum vitæ æternæ cum effectu consequentur. Possumus tamen rationem et congruen- dum. Rursus Tridentinum ita exigit nunc in tiam hujus ordinationis afferre, scilicet, quia lege gratiæ propositum confitendi, sicut prodispositio ad gratiam debet esse per con- positum bene vivendi; at constat non esse neversionem perfectam voluntatls; non con- cessarium propositum formale confitendi; ervertitur autem perfecte per solum recessum go nec oportere intelligi de proposito formali a malo , quod facit per detestationem, nisi bene vivendi. Quod vero spectat ad rei natuetiam convertatur ad bonum, quod facit per ram, sola displicentia peccati perfecta perfecpropositum. Quia, cum illi sint tanquam duo te dividit et separat cor hominis a peccato , termini a quo et ad quem, non minus re- non tantum præterito, sed etiam secundum quiritur ad perfectam conversionem formalis se; quia, ut supra dixi, virtute includit odium accessus ad bonum per propositum, quam peccati, et fundatur in suprema ratione derecessus a malo per detestationem. Unde Au- testandi, quæ complectitur omne peccatum ; gustinus, de Vera et falsa penitentia, c. 17 : ergo etiam includit odium et aversionem omConvertitur (inquit) qui jam totus, et omnino nis peccati, quod potest esse in futura vita. dertitur. Et confirmatur, nam quod Deus ma- Hoc autem est virtuale et sufficiens proposixime intendit in justificatione peccatoris, est tum amplius non peccandi, et consequenter rectitudo vitæ futuræ ; ergo non minus pos- servandi mandata ; ergo, considerata natura tulavit formale propositum illius, quam de- talis actus, est satis proportionata dispositio. testationem vitæ præteritæ.

Considerata autem hominis natura, est etiam 2. Qui existiment sufficere virtualem.-EO- valde consentaneum, ut ab eo non requiranrum fundamentum. - Nihilominus, multi et tur simul plures actus, juxta dicta sectione graves Doctores existimant ad contritionem præcedenti ; ergo etiam est consentaneum sufliccre virtuale propositum, quod in efficaci providentiæ Dei, ut illa dispositione contentus et perfecía detestatione includi putant. Ita sit. Major et Almain. in 4, d. 14, q. 1 ; Vega, lib. 13 in Tridentin., c. 21. Idem Medina, C. de

4. Duo notanda pro intelligentia conclusioAssertio 1. — Formale propositum, per se lo

nis. — Unde observare oportet assertionem quendo, necessarium esse ad remissionem

propositam proprie habere locum , et intellipeccati.

gendam esse, quando ipse amor Dei non ita

exercetur, ut satis formaliter contineat loc 3. Prima congruentia.-Secunda.-Tertia. propositum ; nam amor Dei in hac vita, ut -Hæsententiæ probabiles sunt; inter eas vero dixi, esse debet obedientilis, qui habet adcenseo judicandum, sicut de amore in præ- junclam voluntatem placendi Deo in omnicedente sectionc dixi. Itaque primo asseren- bus, ejusque voluntatem implendi; quæ vodum est, formale propositum, per se loquen- luntas est sufficiens propositum non peccandi do, necessarium esse ad consequendam gra- de cætero. Quando vero contingit habere fortiam , et remissionem peccati. Est enim hæc malem amorem, scilicet, non hunc obedienpars securior, et ita populo prædicanda. Et tialem , sed benevolentiæ, aut complacentiæ testimonia adducta satis illam confirmant, si in Deo et bonis ejus, tunc, per se loquendo, considerentur quæ in simili dixi præcedente ut dicebam, requiritur hoc propositum. Deinsectione, nam revera simpliciter et absolute de observo hoc videri intelligendum regularirequirunt hoc propositum. Necessitas autem ter, quando reliquum est aliquod tempus talis actus auctoritate magis quam ratione præsentis vitæ ; nam si homo in ipso mortis probanda est, cum ex divina ordinatione sim- articulo poenitentiam agat, non est quod de pliciter pendeat. Possunt autem hujus ordi- proposito vitæ futuræ sollicitus sit; nec enim nationis non leves congruentiæ ex dictis sumi. obligandus est ad habendum illud proposiPrima est, quia unus ex præcipuis finibus tum sub conditione, Si vixero, tum quia hi pænitentiæ est correctio et emendatio vitæ actus conditionales circa futura, per se et abpræteritæ ; merito ergo præcipitur peccatori, solute loquendo, non sunt necessarii ad saluut voluntatem et intentionem expressam ha- tem; tum etiam quia fieri potest , ut vita fubeat corrigendi mores et servandi mandata; tura jam sit moraliter desperata; et ideo nulla nam ad assequendum finem aliquem nullus ratio postulat ut talis aclus sit tunc simpliciter actus aplior est quam intentio el definitum necessarius. Et hoc etiam confirmat usus ; proposilum obtinendi illum. Unde unum ex nam si hominem damnatum ad mortem exmediis utilioribus ad emendationem peccato- hortemur ad pænitentiam, non multum curis est hoc propositam formale; merito ergo ramus de futuris actibus in præsenti vita, sed ei præcipitur. Secunda , quia hic actus es de dolore præteritorum, quia, licet aliquannatura rei est valde proportionatus ad recom- tulum vitæ supersit, moraliter tamen quasi pensandum in suo ordine divinam injuriam; nihil reputatur; nam quod parum distat, niquid enim est magis consentaneum humanæ hil distare videtur; et perseverando eo temnaturæ et rationi ad impetrandam veniam in- pore in dolore , et detestatione prætcrile juriæ factæ, quam ut is, qui illam intulit, pro- vitæ, satis proponitur observantia mandatoponat omnino a similibus injuriis abstinere? rum pro eo brevi tempore. merito ergo exigit Deus a peccatore hujus- 5. Objectio. - Solritur. — Sed objicitur , modi actum. Tertia , quia, ut ostendimus, nam hoc propositum non peccandi de cætero peccator, ut in Dei amiciliam redeat, illum longo tempore multis hominibus videtur imdebet amare super omnia proprio et formali possibile, quia apprehendunt o jocium illud, amore, per se loquendo; hic autem amor, ut impossibile; quod magis videtur urgere prout a nobis in hac vita excrceri potest, vis in peccatis venialibus, quia impossibilius est intelligi, aut esse potest perfectus sine for- omnino illa vilare. Respondent aliqui, ideo mali proposito servandi divina mandata , aut de venialibus non esse necessarium tale pro(quod idem est) placendi Deo in omnibus, vel positum, de mortalibus vero satis esse id proimplendi ejus voluntatcm, quia hic amor non ponere pro aliquo tempore, pro quo id esisest tantum simplex complacentia de bonis tiretur possibile. Sed hoc non recte, nec sufDei in sc, quam etiam peccatores habere pos- ficienter dicitur, nam propositum vitandi pecsunt, sed esse debet amor obcdientialis, qui cata mortalia debet esse absolutum, et de se voluntatem Dei , præsertim præcipientem, perpetuum ex parte objecti; alioqui non erpræfert rebus omnibus, includit ergo talis cluderet voluntatem peccandi mortaliter quoamor propositum formale implendi hujus- libet tempore. Et ideo negandum est talein modi volunlatem.

actum esse impossibilem, aut de objecto im

possibili cum divina graiia, in cujus spe, et Scriptura hoc satis esse posse ad gratiam confiducia fundari debet talis actus; quod si ali- sequendam. Denique hic potest applicari cui bomini propter pravam consuetudinem discursus factus in sectione præcedente, quia appareat tam dificilis, ut quasi impossibilem non repugnat habere unum actum sine alio; illum existimet, sibi imputet; necessarium et si talis actus eliciatur, in eo est sufficiens enim illi est talem dillicultatem superare. proportio et virtus in ratione dispositionis. Oportet vero prudenter advertere, aliud esse Ulrumque autem horum satis ostendi potest, proponere non peccare in futurum, aliud sibi hic applicando quæ ibi diximus ; oportet persuadere et judicare se perseveraturum. Il- tamen eamdem proportionem servare in ex. Ind prius est voluntatis, pendens tantum ex plicandis, et virtuali continentia, atque etiam præsenti proposito ; et ideo illud solum ne- voto formalis propositi. cessarium est. Hoc vero posterius est intel. 7. Formale propositum non peccandi, non lectus, et pendet ex futuro eventu, et ideo esse de ratione contritionis. - Assertio tertia. non solum non est necessarium, verum etiam - Unde tertio et ultimo concluditur, formale consulendum est fragilioribus hominibus, ut propositum non peccandi de cætero non esse nibil de illo curent aut cogitent. Quod altio de essentia, et formali ratione contrilionis ; net ad venialia, non fit satis respondendo il- atque ita essentiam contritionis in unico lud propositum non esse necessarium, quia et simplici actu consistcre. Utrumque facile est utilissimum, et in ordine ad confessionem constat; nam id, sine quo res esse potest. potest interdum esse aliquo modo necessa non est de essentia ejus; seclusa autem necesrium, ut suo loco dicetur. Duplicia ergo sunt sitatc formalis amoris, et propositi ad esscnpeccata venialia, quædam quæ plena liberta- tiam contritionis, manet illa in sola simplici le committuntur, et de iis omnibus vitandis detestatione perfecta de peccatis commissis. potest homo habere absolutum propositum ; quia est possibile cum gratia Dei, quæ secun- Quid dicendum de proposito satisfaciendi. dam legem ordinariam confertur digne pe- 8. Ex quibus etiam facile definitur quid tentibus, seu præparantibus se ad illam. Alia dicendum sit de proposito satisfaciendi; nam vero sunt peccata venialia, quæ dicuntur ex de hoc etiam contendunt doctores, præsertini subreplione, seu imperfecte deliberata, quo- moderui. Soto, l. 2 de Nat. et Grat., c. 14, et rum collectionem totam vitare longo tempore Can., dict. rclect., p. 3, ompino exigunt hoc possibile non est sine speciali privilegio; ct propositum, quia Scriptura petit facere judiideo circa tale objectum non potest haberi cium et justitiam, Ezech. 33; illud autem fit propositum omnino absolutum ; polest tamen per satisfactionern. At vero Vega, lib. 13 in homo proponere omnem diligentiam adbibere Tridentinum, c. 22, negat necessitatem huad illa vitanda, vel minuenda, quantum hu- jus propositi. Et mihi quidem certum est non mano modo potuerit, et hoc semper satis est. esse necessarium distinctum a proposito ser

vandi mandata ; est enim superfluum multiAssertio 2. — Aliquando posse detestationem

plicare actus, præsertim sub obligatione, et sine formali proposito esse sufficientem dis- sine fundamento. Nam illa verba Ezechielis, positionem ad gratiam.

præter alias expositiones, quas habere pos

sunt, sufficienter implentur per ipsam contri6. Dico secundo: aliquando potest sola de- tionem; nam illa est actus judicii et justitie, testatio peccati sine proposito formali esse suf- ut ex superioribus facile conslat. An vero in ficiens dispositio ad gratiam. Hæc assertio ipso proposito servandi mandata implicite sufficienter probatur ratione facta in favorem contineatur propositum satisfacicndi, etiam secundæ sententiæ, et explicari potest ex fac- est incertum ; quia si sit sermo de satisfacto David, 2 Reg. 12, ubi proposito sibi pec- tione pro culpa et pæna æterna, homo non cato per Prophetam Nathan, solum protulit potest condigne pro illa satisfacere; et eo illa verba, Peccati Domino, et statim justifica- modo, quo imperfecte (ut aiunt), et de contus est. Ubi nulla facta est mentio futuræ vi- gruo potest, jam id facit per contritionem. tæ ; et quantum colligi potest ex circum- Unde non est quid circa hoc amplius propostantiis, quæ ibi referuntur, pro tunc solum nat. Si vero sit sermo de satisfactione pro habuit vehementem detestationem divinæ of- pena temporali, probabile est, ex natura rei, fensæ a se commissæ, ut Chrysostomus decla- et secluso sacramento confessionis non, esse rat tom. 5, homil. 6 de Pænit. Igitur indicat impositum homini tale præceptum, sed posse

« PredošláPokračovať »