Obrázky na stránke
PDF

in hoc sacramento quam in confessione, et ex hac parte est minor sine dubio, magisque dubia haec obligatio.

18. Necessitas sacra.men.ti Eucharistice. — Niliilominus est in hoc sacramento quaedam necessitas moralis, vel quia auxiliura , quod per tale sacramentum datur, moraliter necessarium censetur ad perseverandum in justitia per poenitentiam recuperata, et vincendas tentationes illo tempore occurreutes, vel etiam quia potest aliquando conferre gratiam primam , quam imperfecta pcenitentia prius non contulit. Unde mullo major erit haec necessitas, si fortasse sacramentum pcenitentiae administrari non poiuit, ut quia infirmus non sentit aliquid, vel quia non adest sacerdos, sed tantum diaconus. Quibus etiam accedit fructus essenlialis ipsius viatici, qui magni momenti est, et preeferendus multis incommodis teraporalibus. Ex quibus omnibus simul sumptis et prudenter consideratis insurgit quaedam necessilas, quce licet non sit extrema, videtur tamen esse valde gravis, atque adeo sufficiens ad obligandum parochum, qui non tantum ex charitate, sed etiam ex juslitia obligatur, et ideo non tanlum in extrcma, sed etiam in gravi necessitate subditi obligalur, cum aliquo periculo communi et ordinario talis aegritudinis. Nam in extrema necessitate etiam illi obligantur, qui paslores non sunt: plus ergo debet obligari pastor. Uude D. Thom., 2. 2, quaest. 184, art. 7, et quaest. 185, art 5, agens de obligatione pastorum, non requirit ad illam, extremam neccssitatem, sed opportunilatem, et absolutam necessitatem.

19. Huc accedit considcratio supra tacta, quia haec quae respectu singulorum est necessitas aliquo modo gravis, respectu communilalis est gravissima : nam esset ingens damnum, quod totus popnlusMn ca occasione destilueretur et privaretur viatico, et mora. liler loquendo, cederet in exlremum perirulum multorum; ergo tenetur pastor ex officio subvenire communitati in ea necessitatc pcr hoc ministerium. Neque esset convenientcr provisum Christianae reipublicae, si in tam gravi necessitate non haberet hoc ministerium ex officio necessariura, sed volunlarium ex perfectione charitatis. Ergo hac lege constituuntur et aluntur pastores animarum ab Ecclesia, ut teneanlur tam necessarium ministerium in tam gravi periculo populo exhibcre. Exceptio autem in conclusionc posita perse clara est,potestquefacilc ex dictis circa

praecedenlem intelligi, et ad particularia applicari. Nam, quia viaticum minus necessarium est quam confessio, facilius potest in particulari occurrere excusatio : preecipua tamcn erit, si ad audiendas aliorum confessiones necessarium sit alios sine viatico dimittere. Vel si parochus sit solus, et nimium periclitetur ejus vita, si utrumquesacramentum omnibus velit ministrare, et maxime si in illius defectum uon possit facile alius sacerdos substitui. Et similes circumstantiae in particulari expendendae sunt; obligatio autemgeneralis negari nullo modo debet.

20. Teneri parochos minislrare extremam unctionem, qitando non sit periculum.Assert. ult. — Ultimo assero, parochos seu pastores proprios animarum teneri ministrare sacramentum extremae unctionisintemporepestis, si id facere possint sine morali peiiculo vitaf", et ad hoc periculum vitandum tenentur adhibere convenientia remedia prudentium medicorum arbitrio, ut sine illo possint huic operi vacare : absolute tamen non tenentur ministrare hoc sacramentum cum raorali periculo vita; corporalis. Haec assertio quoad priorera partem optime probatur ratiouibus quartae sentenliae. Quoad ultimam vero partem probatur rationibus aliarum opinionum, et ex dictis circa prcecedentes assertiones. Hic enim generalem regnlam negativam statuimus , quando vitari non potest morale periculum vitae corporalis, quia hoc sacramentum nequc est medium necessarium ad salutem, neque cx divino praeceplo : et praeterea supponit jara, per se loquendo, duo alia sacramenta, quibus sufficienter subvenitur necessitati subditi, et ideo si periculum revera ita immineat, ut hic et nunc vitari nonpossit, non sunt obligandi pastores hoc sacramentum ministrare. Nihilominus lamen, quia hoc eliam sacramentum est magnae utilitatis, et per se spectat ad ministerium et obligationem parochorum, tenenlur praevenire periculum, si commode possunt, et tentare remedia convenientia, ut illud siue periculo probahili administrent. Partim anticipando collationem hujus sacramenti statim in principio talis aegritudinis , priusquam multum inficere possit, quia, cum haec a^gritudo sit per se lethalis, et alias sit adeo noxia et contagiosa, nonoportet aliquem terminum ejus expectare ut Yioz sacramentuui detur, sed statim a principio dari potest. Parlim procurando, ut loco puro et li bcro aeger constituatur, sine vcstibns quoad fieri possit, ut rainus sit contagii periculum. Partim utendovirgulaaliqua argentea oblongiori ad ungendum a distantiori loco. Partim adhibendo ea quee pure essentialia sunt, et brevissima inora,quoad fieri possit. Denique sumendo alia antidota ac praeservativa, quce ad hoc conferre possunt. Nam si his omnibus adhibitis remediis, judicio peritorum medicorum non sit morale periculum contagii, non sunt excusandi parochi ab hoc munere,

etiamsi fortasse sit aliquod dubium, qtiod saepe nascitur potius ex nimio timore qtiam ex re ipsa. Atque hoc observatum esl in nsu inter viros prudentes ac timoratos; et hoc suadent etiam omnia quae bactenus dicta sunt. Ex quibus est satisfactum fundamentis aliarum opinionum,ut in eorum solutionibus immorari non sit necesse.

FINIS HUJUS SECUNDiE rARTlS DE POEMTENTLE SACRAMENTO.

QUARTA HUJUS OPERIS PARS

DISPUTATIO XLV

DE PURGATORIO IN GENERE, AN ET UBI SIT.

Iuchoaraus hoc loco quartam partem principalem hujus operis, in qua de quibusdam rcmediis annexis superioribus sacramentis dicendum est. Cum enim poenitentiae sacramentum ad actualia peccata post bnptismum commissa tollenda institulum sit, interdum vero ob suscipientis impedimentum hujusmodi effectum integre non conferat, quoad venialia saltem peccata, reatusque pcenarum temporalium et alias peccatorum reliquias, ei adjunctum est sacramentum extremae unctionis, quod, si necesse sit, hunc effectum perficiat, praesertim in mortis articulo, in quo major animi puritas, majusque sacramentalis gratiae auxilium necessaria sunt. Contingit tamen seepissime ut post utrumque sacramentum rite, et cum principali fructu susceptum, nondum reatus pcense temporalis oranino remissus sit; et ideo necessaria sunt aliaremedia, quibuspossit animahujusmodi debito liberari, quae remedia raerito dicemus esse annexa praedictis saciamentis, eorumque cognitionem ad hujus libri perfectionera pertiuere. Possunt autem haec remedia prodesse aut in praesenli vita tantum, aut tantum post hanc vitam, aut in utroque statu simul. In primo ordiue solum potest constitui propria satisfactio, quae ab unoquoque homine pro seipso fit ex opcre operantis, de qua diximus, simul agentes de satisfactione sacramentali, quse est tertia pars materialis sacramenti pcenilentiae; et ideo de illo membro nihil hic dicendum superest. In secundo igitur ordine conslituuntur pcenae purgatoriae, quae a Deo post hanc vitam infiiguntur. In tertio autem sunt suflragia et indulgentiae, quae (ut dicemus) tam vivis quam defunctis prodesse possunt; illa ex opere operantis, haec vero ad modum operis operati. De his ergo tribus modis liberandi animas a reatibus peccatorum dicendum su

perest. Primo ergo dicendum est de loco purgatorii, an et ubi sit; deinde de animabus seu personis ibi degentibus, quaenam sint, quemve statum habeant; ac denique de pcenis illius loci quales sint, quamque graves ac diuturnae. De qua re frequentius disputant Theologi cum Magistro, in 4, d. 21; Soto vero, dist. 19; aliqui, d. 18 et 20; latius vero moderni scriptores contra Lutheranos, quos in sequentibus referemus.

SECTIO I.

Sitne locus aliquis, in quo animx in hac vita non plene purgatss post hanc vitam purgentur.

1. Qui heeretici purgatorium negaverint.Aerius.— Multi haeretici purgatorium negarunt, quorum primus dicitur fuisse Aerius: sed ille negavit quidem suffragia vivorum prodesse defunctis, diserte tamen non legimus purgatorium negasse ; et quamvis unus error alteri affinis sit, non tamen ex illo necessaria illatione consequitur; possent enim animae per rigorem justitia? vindicativae post hanc vitam purgari, ctiamsi a viventibus juvari non possent.Imo itasensisse Aeriumcolligi videtur ex verbis, quae Epiphanius refert, haer. 75, sic enim aiebat5: Orat vivens, aut dispensationem facit, quid profuerit mortuo ? Igitur nemo sit pius, neque loni guidguam faciat; sed acquirat amicos, qui orent pro ipso ut ne quid ille patiatur. Ille itaque error ad materiam de sufiragiis spectat. Error veio negantium purgatorium ortus videtur Hieronymi temporibus, vel prope a morte ejus, ut legitur in Epist. ad Augustinum, quae nomine Cyrilli Hierosolymit. est 206 inter Epist. August. In eodem errore fuerunt postea Albanenses ante 800 annos. Hi vero,

2 Vide Sum., tract. de Infer., cap. 10.

ut prateolus refert, noa soluin depurgatorio, sed etiam de inferuo dixerunt nihil esse, nullasque post hauc vitam manere poenas. Quod etiam Albigenses postea senserunt quanquam enim Anton., 4 p., lit. 17, c. H, § 5, inter hos hsereticos distinguere non videatur, sunt tamen diversi; nam hi plusquam quadringentis annis sunt posteriores; exorti enim sunt tempore Innocentii III, ut Prateolus notat, et ex eodem Anton. intelligitur. Rursus excitarunt hunc errorem haereticidicti Apostolici, non illi, quorum mentionem fecit August., lib. de Hseresib., in 4 loco, sed illi qui tempore Bernardi exorti sunt, quos etiam secuti sunt Pctrobrusiani, a Petro de Brubis, eorum duce, sic nominati, ut colligitur ex Bernard., serm. 65 et 60 >in Cant., et Petro Cluniacens., in Ep. ad omnes Episcopos. Prseterea in eodem errore reputati sunt Pauperes de Lugduno, qui et Waldenses; Armeni etiam, et Rutheni, ut apud Prateolum videre licet, et in Armachano,libr. 13 de Errorib. Armenorum; quamvis Nicephor., Armenorum errores referens, lib. 18 Historiae, c. 53, hnnc prselerroiserit. Ideinque tribuitur Graecis, ideoque intererrores eorum computatur a D. Thom. in Opusc. contra illos ; et idem sumitur ex Conc. Florent., sess. ult., quanquam ex sess. 1 acta Ferraiise hoc limitari possit, ut infra videbiraus. Tandem Lutherus hunc excitavit errorem; nam licet in principio, ut Prateolus, in Luthero, n. 44, et alii referunt, purgatorium non absolute negaverit, sed solum colligi ex Scriptura, ex aliis vero auctoribus constat illud tandem simpliciler negassc, sive quia paulatim in suo errore processit, sivc quia apud ipsum quidquid in Scriptura non conlinetur, credendum non est. Atque ita tandem eumdem crrorem omnes sectarii et posteriores hseretici, Calvin., Brentius, Petrus Martyr, et alii similes sectati sunt.

2. Hmreticorum fundamentum. — Fundamentum potest esse multiplex. Antiqui h»retici multum fundantur in hoc quod anima simul cum corpore extinguitur, qui proinde non purgatorium solum, sed etiam infernum et gloriam negabant. Sed hos omittamus; nam error eorum et valde generalis est, et contra ipsam rationem uaturalem. Proprium ergo fundamentnm suraendum videtur ex duobus principiis. Prius est, pcccatum vcniale non distingui a mortali, sed csse seterna poena seque dignum. Aliud est, peccatura mortale non remitti, quin tota poena, omnis

quc reatus ejus remittatur. Ex his enim plane scquitur oranem animam post hanc vitam aut esse dignam seterna poena, aut nulla, ac proinde nullum esse locum poenarum teroporalium, quod purgatoriutn appellatur. Atque huc adjunguntur aliqua Scripturae loca, in quibus significatur, duo esse tanlum extreraa loca aniraarum, in quibus perpetuo vivunt, aut miserse, aut beatse, juxta illud Eccl. 11: Si ceciderit lignum, site ad austrum, site ad aquilonem, ubicunque ceciderit, ibi erit; et Matth. 25: Venite,benedicti; et: Ite, maledicti, etc.

Purgatorium esse ex teieri Testamento Ottadilur.

3. Nihilominus certa verifas fidei esfdari post hanc vitam pnrgatorii locum. Potest antem lisoc veritas imprimis ex sacra Scripfura ostendi directe el in se. Nam, licet fortassc hoc purgatorii nomen in Scriptura sacra non inveniatur, id parum refert, si oslenderimus rem illo nomine intentam inveniri; ssepe enim Ecclesia, vcl propter hsereses insurgentes, vel ut doclrina lidei clarius et brevius dcclarctur, nova et simplicia nomina imponit, quibus Cdei mysteria breviter complecta/nr, ut constat ex materia de Trinitate, Incarnatione, Eucharistia et aliis. Res ergo hocloco intenta est.seepe contingere ut justorum animse, quando a corporihus separantur, non plene ac peifecte pro suis peccatis satisfecerint, ideoque post separationem a corporilms inlerdum aliquas pcenas luant, donec plene satisfaciant, satisve patiantur, ita ut et ab oinni culpa, et ab omni reatu poense immnnes fiant. Hanc ergo animarum casligationem temporariam, purgationem vocamns, et quia necesse est illam in aliquo loco ficri,locum illum appellamus purgatorium. Sic ergointelleclum purgatorii nomen, et res qu» M subest, probari potest, primo ex veteriTcstamento, in quo celebre teslimonium est, illud 2 Machab. 12 : Sancta et salubris cogitaiio est pro defanctis exorare, ut a peccatis solrtntur. Nara ex his verbis aperte colligilur aliquos defunctos posse a peccatis solvi; qu°Q verum esse non potest de his qui in peccato mortali decedunt; ergo necesse est, de juslis intelligi; quod satis aperle ibi explicalur cum dicitur, eos qui cum pielate dormitiv nem acceperant, optimam habere reposila»' gratiam, et de eisdem subditur, optimumac religiosum consilium esse pro cis exorarc «' a peccalis solvantur. Supponuntur ergo uu'

jusmodi defuncli adlmc ligati realibus pecca- contulerit spiritum compunctionis, et hoc ip

torum ; nisi enim ligati essent, solvi non pos- sum illis optamus; sic ergo sancla fuit et pru

sent. Rursus necesse est vinculum seu reatum dens Macliabsorum cogitatio. Nec dubitnri

illum temporalem esse; nam si esset seter- potest quin verilati innixa fuerit, tum quia

nus, non possent animae ab illo solvi. Datur cxistimatio illa non fuit unius vel allerius

ergo post hanc vitam in animabus sanctis privati et indocti hominis, sed totius illius

leatus pcenae temporalis; ergo puniunlur do- populi, in quo tunc erant sanctissimi viri, et

nec integre solvant. Neque enim putandum in vera fide satis instructi; tum etiam quia

est semper solvi per suffiagia, vcl orntiones sacra Scriptura ita refert factum illud, ut ma

vivenlium; nam hoc subsidium est quasi ex- ximc laudet, nobisque imitandum proponat;

trinsecum et accidentarium respectu proprii tum uenique quia veram ac propriam ratio

delicli, quod, persc loquendo, et juxta leges nem illius facli eadem Scriptura profert, di

vindicativse justitia?, solvendum est per pro- cens : JSene et religiose de resurrectione cogi

priam pcenam ejus qui deliquit. Sic ergo ex tans;nisi enim eos quiceciderant,resurrecluros

verbis citatis manifeste colligitur purgato- speraret, supcrfluum videretur el vanum ora

rium, et status quidam medius animarum, re pro morluis.

quse nondum beatoe sunt, quia non sunt ple- 5. Cur oratio pro mortuis in resurreclione

nc a peccalis solntae, et nihil coinquinatum fundetur. — Ubi allera difficultas occurrit,

intrare potest civitatera sanctam Jerusalem; cur hoc fundetur in resurrectione, et non po

neque damnata*., quia adhuc possunt a pec- tius in animee iinmortalitale, cum heec sulli

catis solvi. ciat, etiamsi anima non esset iterum corpori

•4. Objectio. Enodatur. — Dices, ex illo unienda. Sed quia hoc est allerius considera

loco ad summum haberi, Judam et Macha- lionis, dico breviler, in divina Sciiptura, ma

ba-os ita de mortuis cogitasse; non crgo inde xime in ordine ad praesentem causam, ha?c

satis colligitur in re ita esse; potuerunt enim pro eodem reputari; quia resurrectio suppo

illi homines pia ignorantiadecipi. Preesertim, nit animoe immortalitatem, et ha;c infert re

quia illi defuncti pro quibus orabant, viden- surrcctionem, si vera et rccta fidcs de divina

tur mortui in peccito mortali, quale videlur providentia et justitia in praemiandis et pu

fuisse donario idolorum contra legem acci- nieudis bominum operibns habeatur; nam si

pere, pro quo scelere juslo Dei judicio mortui Deus post hanc vitam pra;mia et pcenas pro

fuerant. Respondetur, non videri dubium operibus confert, necesse est nt non solum in

quin peccatum illud in genere suo grave fue- animabus, scd eliam in corporibus illam ser

rit; nam erat contra pra-ceptum gravissimis vet providentiam. Hujusmodi crgo fidcs com

verbis latum, Deut. 7. Nihilominus tamen prehenditur in illo loco sub illa bona et reli

pium etiam fuit pro illis defunctis exorare, giosa cogitatione de rcsurreclione; et eam

et sacrificium offerre; non quiaper lales ora- dem supponit Paul., i Corint. 15, cum ait:

tiones vel sacrificia possent a morlali culpa Si mortui noti resurgunt, quid mihi prodest?

solvi, si in ea foi tasse mortui fueranl; sed comedamus et liba»<us, cras enim moriemur.

quia incertura crat an in tali peccato morlui Ac si diceret, si morlui non resurgunt, nulla

essent; verisimilc namque crat eos saltem in pce;ia velgloria superest post hanc vitam pro

moi tis articulo de tali peccato doluisse, ve- eorum operibus, quia utrumque ad Dei pro

niamque consecutos fuisse; praesertim cum videntiam a?que pertinet, et utrumque in di

pro fide et religione puguarent, vitasque suas vinis promissionibus et commiuationibus con

prodigereut; propterea enim ibi dicitur, Ju- tinetur; quia non animabus, sed bominibus

dam considerasse eos qui pro pietate dtrrni- pramia et pamae promitluntur, et ideo, re

tionem acceperant, optimam haoerc rcpositam surrectione sublata, caetera auferri necesse

gratiam. Fortasse etiain aliqui eorum pote- est, ut recte Chrysost. ct Anselm. in illum

rant a culpa gravi excusari, vel propter igno- locum annotarunt. Sic igitur in prtesenti per

rantiam, vel propter levem materiam, etsi inde fuil dicere Judam,religiose de resurrec

ob exemplum et socielatem aliorum simul tione cogitantena, pro mortnis sacrificia of

inlcrfecti fuerint. Denique eo modo nunc Ec- ferri fecisse , ac dicerc, religiose de divina

clesia orat pro omnibus in aliquo bello dc- providenlia et de pcenis ac prcemiis hominum

functis, ct nos oramus pio mortuis vel inter- cogitanlem, id fecisse.

fectis, etiamsi sciamus parum antca mortali- C. Ex aliis testimoniis purgalorium col

ter peccasse; quia ignoramus an Dcus illis ligilur.Ex Tobicc i eadem veritas colli

xxu. 56

« PredošláPokračovať »