Obrázky na stránke
PDF
ePub

vel inæquavertendum este aliis. Primo dedo di

manet, inquam, difficultas, an ad hunc rea- pue prosit ipsi operanti , nihilominus aliquid tum tollendum conferat restitutio, ac proin. prosit cæteris. Denique dubitant, an sufficiat de, si non fiat, necessaria sit diuturnior pæna intentio generalis offerendi opus pro animaignis ad illum reatum expiandum. In quo bus purgatorii, ut prosit omnibus æqualiter sensu videtur etiam Soto negative respon- vel inæqualiter. Quibus omnibus ut respon dere, quanquam discursus ejus revera id non deamus advertendum est, tribus modis posse probet. Et ideo Bellarm., lib. 2 de Purgator., opus unius justi prodesse aliis. Primo de conc. 16 , eamdem sequens sententiam, addit digno per modum satisfactionis. Secundo dialiam rationem , scilicet, quia restitutio non recte per modum impetrationis, seu meriti de est actus satisfactorius,quia satisfactio est bo- congruo. Tertio indirecte tantum, et veluti num opus pænale; pænale autem est dare per quamdam consecutionem, quæ etiam est suum , non restituere alienum. Quæ ratio per modum impetrationis et meriti de congruo. difficilis est; nam, quodlibet opus virtutis est 23. Suffragium illi soli prodest de condigno, satisfactorium; nam inter vivos facere opus cui ex intentione offerentis applicatur. — Prijustitiæ restituendo alienum , est apud Deum mo igitur modo illi soli prodest suffragium, satisfactorium, quia moraliter loquendo, pe- cui ex intentione offerentis applicatur. Et de nale existit. Si ergo dicamus cum communi hoc præcipue loquimur in assertione ; idque sententia supra tractata, ipsam executionem convincit ratio facta, et docet D. Thom., dist. eleemosynæ mandatæ a defuncto conferre 45, 9. 2, art. 4, quæstiunc. 1; et ibi Richard., postea ad specialem satisfactionem, idem ego art. 2, q. 3; Palud., q. 2, art. 2; Suppl. dicerem de opere restitutionis , quanquam Gab., art. 3, dub. 6. Qui referunt oppositum fortasse non sit æque satisfactorium ; tamen sensisse Præpositum, qui comparabat suffraquod aliquid conferat, si cætera necessaria gium lucernæ, quæ licet ex intentione illumiconcurrant, probabilius videtur. Quia vero nandi aliquem afferatur, tamen ex consenos credimus hanc executionem externi ope- quenti æque illuminat adstarites; sed non erat ris per se non conferre ad poenæ solutionem, accommodata comparatio ; nam potius hoc idcirco a fortiori idem dicimus de actu resti- suffragium est simile pecuniæ, quæ offertur tutionis; ex accidenti vero potest juvare ex- ad liberandum inclusum in carcere, quæ pro citando creditores , vel alios fideles ad oran- uno oblata, illi prodest et non aliis; et ideo dum pro defuncto. Et ex hoc capite poterit tam D. Thom. quam reliqui Theologi illam interdum diuturnior fieri pena purgatorii sententiam rejiciunt. Imo hac ratione supra propter dilationem restitutionis; et in hunc dicebamus, opus oblatum omnino pro altero modum possunt explicari prædictæ revela in satisfactionem, etiam ipsi operanti non tiones, si admittendæ sunt.

prodesse ad pænæ solutionein. Unde e con

verso, si nulli alteri applicetur ex intentione Tertia conditio ex parte offerentis suffra

operantis, illi prodest et non aliis ; nam ut gium.

ipsi prosit, non requiritur specialis intentio, 22. Dubia nonnulla circa conditionem po- quia ex natura rei suum est opus. Ut autem sitam. — Tripliciter opus unius justi aliis quasi alienetur, necessaria est specialis voprodesse potest. — Tertia conditio ex parte luntas et intentio formalis vel virtualis. Ex suffragantis est, ut intendat per opus suum, quo etiam constat, si hæc intentio generalis suffragium ferre alteri, quam omnes etiam sit ad mullos vel ad omnes alicujus stalus et Theologi admittunt. Et ratio est clara , quia conditionis, omnibus illis prodesse, minus quando opus satisfactorium pro altero non tamen singulis, quam si pro uno tantum ofoffertur ex intentione operantis , illius tan• ferretur; quia id, quod donatur, finitum est, tum manet, quia non est unde in alium trans. et ideo inter plures divisum minus fit in sinferatur, et ideo alii non prodest ad satisfac- gulis, ut sæpe dictum est. Illa autem divisio tionem, sed solum ipsi operanti. Quando vero fiet aut secundum æqualitatem, aut secunvoluntate sua alteri illud donat, tunc ei pro- dum proportionem, juxta intentionem offoprie suffragatur; ideoque hæc conditio ne- rentis ; nam est eadem proportionalis ra. cessaria est ad proprium suffragium. Dubi- tio. tant vero Theologi, an opus pro uno tantum 24. Suffragium illi potissimum directe imoblatum prosit aliis, vel æqualiter, vel sal- petrat cui offerens aliquid impetrare intendit. tem inæqualiter, et consequenter an opus Discrimen inter impetrationem et solutiobonum aliis non applicatum, quamvis præci- nem.-Secundo de impetratione directa etiam xxu.

62

est certum multum pendere ex intentione ope- fragium, etiam improprie, ut per se constat. rantis; imo in hoc potissimum differt ab indi- Alium ergo fructum indirectum ego consirecta, quod ad illum dirigitur, cui orans, seu dero in operibus justoruin cum Adriano et offerens aliquid impetrare intendit. Et ideo Corduba supra; nam propter illa Deus intercertum apud omnes est, orationem magis esse dum benefacit eorum sociis, vel amicis, etiam impetratoriam pro his , pro quibus funditur ipsis nihil petentibus vel cogitantibus; et ex intentione orantis, quam pro aliis, quod banc ego voco indirectam impetrationem, non solum de orationibus privatis, sed etiam quæ non pendet ex intentione operantis, sed de communibus Ecclesiæ suffragiis sentit Au- est quid concomitans vitam justam et sancgustinus, lib. de Cura pro morluis agenda, c. tam apud Deum; quia vero hoc non fit sine 4, satisque constat ex usu Ecclesiæ ; non enim aliquo merito de congruo, existimo servare sine causa pro aliquibus in speciali orat. Imo aliquam proportionem cum effectu obtinendo, ex natura rei hoc sequi videtur ex ratione et cum personis , quibus impetrandus est, orationis; est enim petitio quædam, quæ ad quia nullum est aliquale meritum, quod non hoc ordinatur, ut voluntas petentis impleatur, servet aliquam proportionem cum præmio, et ad hoc habeat suam specialem vim et effi- qualecunque illud sit. caciam, quam impetrationem vocamus. In 26. Possitne satisfactio unius, alteri per hoc ergo est aliqua convenientia inter satis- superiorem applicari. — Quæret vero aliquis factionem et impetrationem. In eo vero con- an opus satisfactorium unius possit alteri apstituitur ab aliquibus differentia, quod oratio plicari per voluntatem alienam, verbi gratia, pro multis facta non est minus impetratoria superioris. Quidam enim putant id posse fiepro singulis, quam si pro eis tantum fieret; ri, quando voluntas operantis subest alteri, quia impetratio non consistit in solutione pre- etiamsi ipse operans renuat, vel pro alio oftii, quod dividendum sit, sed solum in peti- ferat. Quod sentit Paludanus, d. 14, q. I, n. tione, quæ innititur liberalitati, vel promis- 8, qui etiam putat mandatum superioris tansioni Dei, quæ non est minor respectu plu- tum posse, ut, si ipse sit justus, suffragium rium, quam unius. Ita sentiunt Adrian., Quod- fructuosum sit, etiamsi subditus exequens sit libet. 8, et Palud., d. 4, q. 2, art. 2; Cordub., in statu peccati. Neutrum autem credo veg. 42 de Indulg. Scot. autem, Quodlibet. 20, rum, et de posteriori quidem puncto sushipuitat hoc modo minui efficaciam orationis ad ciant superius dicta, et videri potest Soto, impetrandum singulis. Quæ sententiæ possunt dist. 45, q.2, a. 1; de priori vero dicemus fortasse in concordiam redigi, si prior intel- fortasse plura in sequentibus disputationibus ligatur, quando oratio ita fit pro multis, ut de Indulgentiis; interim videri potest Cordub., distincte et in particulari fiat pro singulis ; lib. 5 de Indulgent., q. 42, et quæ in simili posterior vero, quando confuse, et generatim diximus superiori tomo agentes de applicatit pro multitudine, juxta ea, quæ breviter tione sacrificii Missæ. Tandem inquiri podixi superiori tomo, disputatione 79, sect. 12, test, quid fiet de fructu satisfaclionis, si verbi in fin., et latius, Deo dante, dicam in tomo de gratia, offeratur suffragium pro anima, quæ Religione, de oratione disputans.

illo non indiget, quia jam est in cælo, vel 25. Quibus el quomodo suffragium indirecte illius non est capax, quia est in inferno. Atprosit. — Tertius fructus, quem indirectum que eadem quæstio est, si justus faciat opus vocamus, communiter explicatur a Theologis satisfactorium, cujus ipse non indiget, quia per gaudium, quod in aliis bonis resultat ex nullius poenæ est reus, neque alteri applicet. bono opere cujuslibet justi, quem fructum In iis enim et similibus casibus aliqui dicunt, possumus objectivum appellare, et de hoc pro Dei arbitrio et voluntate applicari aliis manifestum est nec requirere intentionem indigentibus. Sed verior responsio est, reponi operantis, nec minui in singulis, propterea in thesauro Ecclesiæ. De quo in sequentibus quod multi sint; sed hoc non potest dici suf- dicemus.

FINIS QUINTA PARTIS HUJUS OPERIS.

ULTIMA PARS HUJUS OPERIS

DISPUTATIO XLIX.

DE POTESTATE CONCEDENDI INDULGENTIAS

ET AN SIT ET QUID SIT INDULGENTIA.

1. Hæc est pars ultima hujus libri, in qua frequens est apud sanctos Patres, Hieronytractandum est de alio modo obtinendi re- mum in cap. 4 Daniel.; Cyprianum, lib. de missionem pænæ temporalis absque propria Lapsis; et Tertullianum, lib. de Pudicitia , et satisfactione, vel satispassione ipsius peccato. alios infra referendos, quos posteriores Docris, qui est per concessionem indulgentiæ. Qui tores et Scholastici imitati sunt. Sic igitur inmodus communis est vivis et defunctis , sicut dulgentia , generatim sumpta in bonam parmodus subveniendi aliis per suffragia. Differt tem, dici solet quælibet gratia , seu liberalis tamen, quia suffragia offerri possunt et ap- concessio, vel debiti remissio, aut etiam justa plicari pro aliis per privatam voluntatem et legis dispensatio ; imo aliquando etiam jus, potestatem , indulgentiarum vero concessio quod benignam aliquam concessionem , seu publicam potestatem, seu jurisdictionem re- moderationem continet, indulgentia nomiquirit. Ut igitur a questione, an sit indulgen- natur, juxta cap. Interfectores, 33, q. 2. In tia, initium sumamus, videndum imprimis est, cap. autem Dudum, de Privileg., quodlibet an sit in Ecclesia potestas concedendi indul. Pontificium privilegium indulgentia nominagentias; postea vero causas omnes et effectus tur, idemque sumitur ex cap. ult. Ut lite indulgentiæ, et alia , quæ ad legitimum usum pendente, etc. Leges etiam civiles eadein voce hujus potestatis pertinent, sigillatim declarabo. in simili significatione utuntur , ut BellarmiPrius vero vocis significatio præmittenda est; nus erudite notavit in principio hujus maaliqui enim reprehendunt Theologos eo quod teria. Ex hac vero generali significatione usu hac voce in bonam partem utantur , id est, Ecclesiæ accommodata est hæc vox ad signiad explicandum legitimum usum alicujus Ec- ficandam specialem remissionem pænæ declesiasticæ potestatis, cum in Latina proprie- bitæ pro peccatis jam remissis quoad culpam, tate nimiam quamdam licentiam et facilem quæ fit a pastore Ecclesiæ , habente ad hoc permissionem impune agendi contra jus si- potestatem, juxta cap. Quod autem, de Pæn. gnificare soleat.

et remis., et cap. Indulg., eodem tit., in 6. 2. Vocis indulgentice descriptio.- Verumta. In hac ergo significatione, voce hac in hac men , quamvis hæc vox interdum habeat si- materia utimur, quæ explicando rem ipsam gnificationem hanc, sæpius tamen in bonam magis innotescet. partem accipitur, et significat honestam seu

SECTIO I. moderatam alicujus debiti seu pænæ remissionem ex liberalitate vel misericordia factam;

An sit in Ecclesia potestas concedendi fidelibus peciino Cicero interdum naturalem amorem pa

catorum indulgentias. rentum ad filios indulgentiam appellavit; 1. Post remissam culpam potest manere alibi vero amicitiam mutuam, ac veniam, seu reatus pænæ temporalis. — S'ensus quæsremissionem debitorum , quam sibi invicem tionis. - Sensus hujus quæstionis exposita homines exhibere debent, dixit esse indulgen- nominis interpretatione facilis est , nimirum tiam et benevolentiam, qua humanum genus an sit in Ecclesia potestas ad remittendam continetur et conservatur. Hic etiam usus alicui pænam temporalem debitam pro pec

calo remisso, sine propria satisfactione ejus, per sacramentum extremæ unctionis, vel cui remittitur, et sine speciali aliquo suffragio etiam per baptismum; nulla ergo potestas aliorum fidelium. Unde in hoc titulo suppo- remittendi peccata vel penas peccatorum ex. nitur imprimis illud fidei fundamentum , tra sacramentum inde colligi potest. Cujus quod asserit, post remissam culpam per po- signum est , quia ibi est præcipue sermo de nitentiam , sæpe manere reatum poenæ tem- potestate ordinis supra corpus Christi mystiporalis; de quo propterea disputare solent cum; potestas autem concedendi indulgentias Doctores in principio hujus materiæ, ut vi- non pertinet ad potestatem ordinis , ut infra dere licet in Corduba, lib. 5 de Indulg., q.2, dicemus. Aliud testimonium est Matth. 16 et et Medina, lib. de Indulgentiis, per quinque 18 : Quæcunque ligaveritis super terram, prima capita. Sed veritas hæc sufficienter a erunt ligata et in cælo, etc. Ibi autem sermo nobis tractata et confirmata est in superiori- ad litteram est de potestate ligandi per leges, bus, tractando de effectibus poenitentiæ, et vel censuras, et de potestate remittendi proex dictis etiam de purgatorio et de suffragiis portionata, scilicet, per absolutionem a cen. est manifesta. Intelligenda etiam est hæc sura, vel per dispensationem in lege. Ergo quæstio de potestate remitlendi pænam tem- alia potestas remittendi pænas peccatorum poralem extra sacramentum et sacrificium, inde colligi non potest. Unde potest hæc pars licet in hoc cum eis conveniat, quod sit ad dupliciter confirmari. Primo, quia in Ecclesia modum operis operati, seu (quod idem est) nalla est potestas solvendi, cui non corres. extra meritum et satisfactionem operantis; pondeat proportionata potestas ligandi, ut nam de remissione poenæ temporalis per ap- patet ex citatis testimoniis; sed in Ecclesia plicationem sacramenti , vel oblationem sa- nulla est potestas ligandi quoad pænas peccrificii, satis est in superioribus dictum. Ex catorum coram Deo debitas; nam illas solus quibus constat, eos qui possunt sacramentum Deus imponit, et taxat; ergo nec est potesministrare, vel sacrificium offerre, posse po- tas remittendi illas pænas. Secundo, quia nas temporales pro peccatis remissis debitas omnis potestas ligandi aut solvendi est ordiremittere; verumtamen illa potestas non est nis aut jurisdictionis; hæc autem non est poper se primo (ut sic dicam) ad remittendam testas ordinis, ut supponimus.Potestas auten temporalem pænam, sed ad conficiendur sa jurisdictionis, aut est in foro interiori, et hæc cramentum, vel offerendum sacrificium, qui non exercetur nisi medio sacramento pænibus ex Christi promissione lalis effectus ad- tentiæ; unde constat sub illa non comprejunctus est, sive ille sit secundarius, ut vide- bendi hanc potestatem dandi indulgentiam. tur esse in sacramentis, sive primarius, ut in Vel est potestas jurisdictionis in foro contensacrificio. Hic aulem inquirimus, an extra sa- tioso, et hæc etiam spectat ad externum et cramenta et sacrificium sit in Ecclesia potes- politicum regimen Ecclesiæ; non ergo extas ad remittendam pænam temporalem im- tenditur ad internam remissionem pænarım mediate ac per se, per solam relaxationem in foro animæ; relinquitur ergo nullam esse seu condonationem ipsius pænæ.

in Ecclesia hujusmodi potestatein, quantum

ex Scriptura et ratione in illa fundata colligi Rationes dubitandi.

potest. 2. Prima. - Confirmatio prima. - Confir. 3. Secunda. - Quod vero spectat ad Ecclematio secunda. - Atque ex his colligi potest siæ usum, legimus quidem aliquando pastoratio dubitandi in quæstione proposita. Talis res Ecclesiæ solitos fuisse indulgere peccatoenim potestas ex nullo Scripturæ loco suffi- ribus, remittendo eis pænas temporales. Ad cicnter colligitur, neque etiam ex antiquo quod etiam induci solet illud 2 ad Cor.2: Nam usu Ecclesiæ, neque etiam videtur ipsi Eccle- et ego quod donadi, si quid donati, propter tos siæ necessaria ; igitur asserenda non est. Pri- in persona Christi. Et nonnulla antiquorum ma pars anlecedentis probatur; nam duo præ. Pontificum decreta , quibus significant se re cipua sunt testimonia Evangelica , ex quibus mittere poenas pro peccatis debitas. Illa au. solet hæc potestas colligi; nentrum autem est tem omnia non oportet intelligi de remissione efficax. Unum est illud Joan. 20 : Quorum re- pænarum quæ debentur in divino foro, sed miseritis peccata , remittuntur eis etc. ; illud de his tantum quæ debentur in foro Eccleautem proprie in rigore intelligitur de re- siæ; nam in hoc sensu loguitar Paulus in cimissione, quæ fit in sacramento poenitentiæ, tato loco, et in Pontificiis decretis ad hoc et ad summum extenditur ad illam, quæ fit significandum sæpe additur illa particula : DE

injunclis poenitentiis, ut videre licet in cap. vivo remittere purgatorii poenam. Quidam Cum ex eo, et c. Nostro, de Pen. et rem., et etiam Catholici dixerunt, per indulgentias in Clem. unica de Reliq. et venerat. Sanct. non remitti reatum ponæ apud Deum , sed Ratio etiam supra facta id suadere videtur, solum tolli obligationem exequendi canoniquia Ecclesia eatenus solvere potest, quate- cas pænas, seu injunctas per Ecclesiam. Quod nus ligare; ergo ad summum potest ex his docuit Cajetanus; sed ille non loquitur de popænis, quas ipsa injunxit, aliquas remittere, testate, sed de actu; et ideo illa controversia non vero ex his quas injunxit Deus; non est magis spectat ad disputationem de effectu inergo in Ecclesia potestas ad tollendum ipsum dulgentiæ. Alii denique Catholici dixerunt e reatum talis poenæ, sed solum ad tollendam contrario, Ecclesiam posse concedere indulobligationem assumendi vel exequeridi pQ2- gentiam vivis, non autem defunctis; sed hoc nam impositam ab Ecclesiastico judice. etiam spectat ad specialem quæstionem de

4. Tertia. - Tertia pars in principio pro- amplitudine hujus potestatis , et de personis posita, nimirum hanc potestatem non esse in quas exerceri potest, quæ infra suum loEcclesiæ necessariam, ex eo probatur, quod cum habebit. absque hac potestate sunt in Ecclesia alia media sufficientissima ad remissionem ha

Quæstio resolvitur. rum poenarum obtinendam, ut constat ex 6. Ex Matthæi loco potestas hæc colligitur. dictis de effectibus sacramentorum, et præ- — Dicendum ergo est , esse in Ecclesia posertim pænitentiæ et estremæ unctionis; item testatem concedendi indulgentias, per quas ex dictis de sacrificio Missæ et Ecclesiasticis remittantur fidelibus pænæ pro peccatis re. suffragiis. Ergo præter hæc supervacanea vi- missis debitæ apud Deum ; quam potestatem detur alia potestas. Addere item possumus, a Christo Domino Ecclesia accepit. Hæc asper hanc potestatem, si sit, enervari divinam sertio est de fide , quam supponit Concilium justitiam, et irritas quodammodo fieri purga. Trident., sess. 21, cap. 9 de Reform., ubi intorii pænas, cum earum reatus possit omnino dulgentias, coelestes thesauros appellat. Claliberaliter per hanc potestatem auferri , et rius vero in sess. 25 , in Decreto de Indulg. passim id fiet per indulgentiæ plenariæ con- id docet, cujus initium est : Cum potestas cessionem. Addunt denique Lutherani hæ- conferendi indulgentias a Christo Ecclesive retici, potestatem banc repugnare divina: legi concessa sit ; et infra eos anathemate damet justitiæ. Nam cum Deus sit supremus ju- nai, qui indulgentias aut inutiles esse asserunt, dex, et ejus voluntas sit efficacissima et im- del eas concedendi in Ecclesia potestatem esse mutabilis, nemo potest auferre ponam, quam negant. Solet autem imprimis probari hæc Deus ipse pro peccatis statuit.

assertio ex citatis verbis Scripturæ, præser5. Hæreticorum error. — In hac re fuit an- tim ex illis , quibus Christus promisit Petro tiqua hæresis, negans esse in Ecclesia hujus- claves regni cælorum, quarum vim et efficamodi potestatem. Ita docuerunt Waldenses, ciam declarans, subdit : Et quodcunque soldequos secuti sunt Joannes Wicleph, et Joann. ris super terram , erit solutuin et in cælis, et Hus, et Hierouymus de Praga, ut constat ex quodcunque ligaveris super terram , erit ligaConcilio Constantiensi, sess. 8 et 19. Sed tum et in cælis. Quæ verba specialiter intellipræcipuus auctor hujus hæresis est Lutherus, genda esse de hac potestate remittendi penas qui occasionem sui erroris, et omnium hæ temporales per indulgentias, contendit Rofresum quas in Ecclesia seminavit, sumpsit ex fensis supra, et latissime prosequitur Medina, affectu impugnandi indulgentias et potesta- lib. de Indulgentiis , disputatione 5, a c. 15 tem illas concedendi, quem concepit ex im- usque ad 22. Sed omnia quæ adducit, parum moderato avaritiæ affectu, ut historiæ passim efficacia parumque necessaria esse judico; referunt, et auctores qui contra Lutherum non enim putandum est Christum in illis scribunt, Roffens., art. 17 et seq.; Joan. verbis de hac sola potestate in speciali esse Echius, in Enchiridio, loco 24; Hosius, in In- locutum , cum illa generalia sint , et per stitutionibus, cap. 48; Jacobus Latomus, art. ea Ecclesiæ primatum Petro, et successori7 contra Luther. ; Lindan. , lib. 4 Panopliæ, bus ejus Christus promittat; sed illud præC. 73; Castro, verb. Indulgent.; et Prateol. senti instituto sufficit , quod verissimum Præter hos, Petrus Oxomensis, cujus mentio- est, per illam generalem promissionem conem in superioribus fecimus, inler alios er- lestem quamdam , et supernaturalem porores hunc habuit, Papam non posse alicui testatem Petro promissam esse, quæ inter

« PredošláPokračovať »