Obrázky na stránke
PDF
ePub

Spiritus sancti hæc gesta conscripta sunt) ; inve frustra tamen, cum secundum Scripturam ejiciatur niet fortasse hæreses et schismata sigpificari. Qui ancilla et filius ejus, nec hæres esse possit cum filio filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia ; sed liberæ. Nos autem, inquit, fratres, non sumus ancillæ tamen secundum carnem nati sunt, non spirituali- filii, sed liberæ. Ea enim libertas nunc maxime oppoter per repromissionem. Quod si ita est, nec ipsi ad nenda est servitutis jugo, quo in operibus Legis hæreditatem inveniuntur pertinere, id est ad cæles. tenebantur, qui ad circumcisionem isto trahebant. tem Jerusalem, quam sterilem vocat Scriptura,

41.[Ib. v, 1-3.] Cum autem dicit, State ergo, siquia diu filios in terra non genuit. Quæ deserta

gnificat eos nondum cecidisse : accommodatius etiam dicta est, coelestem justitiam · deserentibus

enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum hominibus terrena sectantibus, tanquam virum

servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nulhabente illa terrena Jerusalem, quia Legem acce lum aliud jugum potest intelligi, quo eos attineri perat. Et ideo cælestem Jerusalem Sara significat,

nolit, nisi circumcisionis taliumque observationum quæ diu deserta est a concubitu viri propter co

Judaicarum ; ita euim et sequitur, Ecce ego Paulus gnitam sterilitatem. Non enim tales homines, qua

dico vobis, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil lis erat Abraham, ad explendam libidinem uteban

proderit : quomodo accepturi sumus quod ait, ne tur feminis, sed ad successionem prolis. Accesserat

iterum servitutis jugo attineamini; cum ad eos scribat autem sterilitati etiam senectus, ut ex omni des

qui Judæi nunquam fuerant ? Nam hoc agit utique, peratione divina promissio magnum meritum cre

ne circumcidantur. Sed nimirum hic declaratur et dentibus daret. Certus ergo de promissione Dei confirmatur illa sententia de qua superius dispu. officio gignendi accessit ad ætatem jam gravem,

tavimus. Quid enim aliud hoc loco Gentibus dicat, quam in annis vigentioribus corporali copulatione

non invenio, nisi ut prosit illis quod a servitute sudeseruerat. Non enim ob aliud Apostolus, adjuncta

perstitionis suæ per fidem Christi liberati sunt, ne earum mulierum figura, interpretatur quod per

iterum servi esse velint sub jugo observationum prophetam dictum est, Quoniam multi filii deserta,

carnalium, quamvis sub Lege Dei, tamen carnalem magis quam ejus quæ habet virum ; cum et marito prior populum serviliter alligantium. Christum autem Sara sit mortua, neque inter eos ullum exstitisset di

nihil eis profuturum esse dicit, si circumcidantur : vortium. Unde ergo illa deserta, aut illa habens

sed illo modo, quo eos isti volebant circumcidi, id virum, nisi quod Abraham propagandæ prolis ope est, ut in carnis circumcisione ponerent spem saram ad Agar ancillæ fecunditatem ab uxoris Saræ

lutis. Non enim Timotheo non profuil Christus, quia sterilitate transtulerat ? ipsa tainen permittente et Paulus ipse illum jam christianum juvenem circumultro offerente, ut maritus ejus de ancilla susciperet

cidit : fecit autem hoc propter scandalum suofilios. Antiqua enim justitiæ regula est, quam com rum (Act. xvi, 3), nihil simulans omnino, sed ex mendat ad Corinthios idem apostolus ; Mulier sui

illa indifferentia qua dicit, Circumcisio nihil est, et corporis potestatem non habet, sed vir ; similiter autem

præputium nihil est (I Cor. vu, 19). Nihil enim obest et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier (1

illa circumcisio ei qui salutem in illa esse non credit. Cor. vii, 4), Et hujusmodi enim, debita, sicut cæ Secundum hanc sententiam etiam illud addidit, Testera, in eorum quibus debentur potestate consistunt.

tificor autem omni homini circumcidenti se, id est,tanCui potestati qui fraudem non facit, ille castitatis

quam salutarem istam circumcisionem appetenti, conjugalis jura custodit. Senectus autem paren- quia debitor est universæ Legis faciendæ. Quod ideo tum Isaac ad eam significationem valet, quoniam

ait, ut vel terrore tam innumerabilium observalioNovi Testamenti populus quamvis sit novus, præ num, quæ in Legis operibus scriptæ sunt, ne omdestinatio tamen ejus apud Deum, et ipsa Jerusa

nes implere cogerentur (quod nec ipsi Judæi, nec lem cælestis antiqua est. Unde et Joannes ad Par

parentes eorum implere potuerunt, sicut Petrus thos dicit ? : Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis in Actibus Apostolorum dicit Act. xv, 10]), abstiquod erat ab initio (I Joan. 11, 13). Carnales autem nerent se ab his,quibus eos isti subjugare cupiebant. qui sunt in Ecclesia, ex quibus hæreses et schismata fiunt, ex Evangelio quidem occasionem nas

42. [lb. v, 4-12.] Evacuati, inquit, estis a Christo, cendi acceperunt; sed carnalis error quo concepti qui in Lege justificamini. Hæc est illa proscriptio sunt, et quem secum trahunt, non refertur ad an

qua Christum proscriptum superius dixerat (Galat. tiquitatem veritatis : et ideo de matre adolescen

m, 1), ut cum isti evacuarentur a Christo, id est,

Christus ab eis tanquam a possessione quam tene. tula, et de patre sene sine repromissione nati sunt.

bat, abscedit, opera Legis in eam possessionem tanQuia et Dominus non nisi ob antiquitatem veritatis

quam in vacuam inducantur. Quod quia non Christo, in Apocalypsi albo capite apparuit (Apoc. 1, 14). Nati sunt ergo tales ex occasione antiquæ veritatis

sed illis obest, additit, a gratia excidistis. Cum enim in novitio temporalique mendacio. Dicit ergo nos

hoc agat gratia Christi, ut illi qui debitores erant Apostolus secundum Isaac promissionis filios esse :

operum Legis, liberentur hoc debito ; isti ingrati et sic persecutionem passum Isaac ab Ismaele,

tantæ gratiæ, debitores esse volunt universæ Legis

faciendæ. Nondum autem erat factum ; sed quia quemadmodum hi qui spiritualiter vivere cæperant, a carnalibus Judæis persecutionem patiebantur ;

voluntas moveri cæperat; ita plerisque locis loqui

tur quasi factum sit. Nos enim, inquit, spiritu ex fide · Tres Mss., cælestibus justitiam deserentibus.

spem justitiæ expectamus. In quo demonstrat ea per* Ita sex Mss. At Lov., ad patres. Am.et Er., ad parentes.

parentes. tinere ad fidem Christi, quæ spiritualiter exspec

tantur ; non quæ carnaliter desiderantur, qualibus dalum Judæos, quia istas carnales observationes, promissionibus servitus illa tenebatur : sicut alio quas pro ipsa salute se habere arbitrabantur, eum loco dicit, Non respicientibus nobis quæ videntur, sed sæpe animadvertebant præterire atque contemnere. quæ non videntur. Quæ enim videntur, temporalia Hoc ergo ita dixit, ac si diceret : Sine causa ergo sunt ; quæ autem non videntur, æterna sunt (Il Cor. Christum, cum ista contemneret, scandalizati Judæi iv, 18). Deinde subjunxit, In Christo enim Jesu neque crucifixerunt, si adhuc eis pro quibus crucifixus est, circumcisioquidquam valet, neque præputium; ut illam talia persvadentur. Et adjecit elegantissima ambiindifferentiam declararet, nihilque perniciosum guitate quasi sub specie maledictionis benedictioesse in hac circumcisione ostenderet, nisi ex illa nem, dicens: Utinam et abscidantur qui vos conturbant. salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in Christo Non tantum, inquit, circumcidantur, sed etabscidancircumcisionem aut præputium, sed fidem quæ per tur. Sic enim fient spadones propter regnum cælodilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub rum (Matth. xix, 12),et carnalia seminare cessabunt. Lege servitus per timorem operatur. Currebatis 43. [Ib. v, 13.] Vos enim, inquit, in libertalem vobene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedire ? cati estis, fralres. Quia illa conturbatio a spiritualiHoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit (Ga bus ad carnalia revocans in servitutem trahebat lat. in, 1) ? Suasio, inquit, vestra non ex eo est qui vo Sed jam hinc opera illa Legis tractare incipit, de cavit vos. Hæc enim suasio carnalis est, ille autem quibus eum supra dixeram in fine Epistolæ tractain libertatem vocavit. Suasionem autem eorum turum (Supra, n. 19), quæ ad Novum quoque Tesdixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, tamentum pertinere nemo ambigit ; sed alio fine, qui ad illos veniebant, ut ista suaderent, quia quo liberos ea facere decet, id est, charitatis æterna in comparatione multitudinis credentium Galata sperantis hinc præmia, et ex fide exspectantis.Non rum exigui numero erant, fermentum appellat. Re sicut Judæi,qui timore ista implere cogebantur,non cipient autem isti fermentum ; et tota massa, id illo casto permanente in sæculum sæculi (Psal. est, tota eorum Ecclesia in corruptione carnalis ser XVIII, 10), sed quo timebant præsenti vitæ suæ : et vitutis quodammodo fermentabitur, si tales suaso ideo quædam opera Legis implebant, quæ in sares tanquam justos et fideles recipientes honora cramentis sunt; illa vero quæ ad bonos mores perverint. Ego, inquit, confido in vobis in Domino, quod tinent, omnino non poterant. Non enim implet ea nihil aliud sapietis. Hinc utique manifestum est, nisi charitas. Quia et hominem si propterea non nondum illos fuisse possessos a talibus. Qui autem occidit aliquis, ne et ipse occidatur; non implet conturbat vos, inquit, portabit judicium, quicumque præceptum justitiæ : sed si ideo non occidit, quia ille fuerit. Hæc est illa conturbatio contraria ordini, injustum est, etiam si id possit facere impune, non ut de spiritualibus carnales fiant. Et quoniam in solum apud homines, sed etiam apud Deum. Sicut telligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis David cum divinitus accepisset in potestatem regem istam servitutem persuadere, et viderent eos Pauli Saül, impune utique occideret, nec hominibus in se apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum vindicaturis, quia multum ab eis diligebatur idem Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse David ; nec Deo, qui hancipsam potestatem dedisse sententiam suam ; opportunissime subjecit, Ego se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet (I Reg. autem, fratres, si circumcisionem adhuc prædico, quid XX10,4-8). Pepercit ergodiligens proximum tanquam adhuc persecutionem patior ? Etiam ab ipsis enim pa seipsum, non solum persecutum sed etiam persecutiebatur persecutionem, qui talia persuadere mo turum,quieum corrigiquam interfici malebat:homo liebantur, cum jam Evangelium suscepisse vide in Veteri Testamento, sed non homo de Veteri Tes. rentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in tamento, quem fides futuræ hæreditatis Christi falsis fratribus (Il Cor. ix, 26) ; et hic in capite revelata et credita 1 salvum faciebat, et adimitanEpistolæ, ubi dicit, « Propter subintroductos au dum vocabat. Ideo nunc dicit Apostolus, In litem falsos fratres, qui subintroierunt proscultare bertatem vocati estis, fratres ; tantum ne libertatem libertatem nostram, quam habemusin Christo Jesu, in occasionem carnis detis: id est, ne audito nomine ut nos in servitutem redigerent » (Galat. 11, 4). Ergo libertatis, impune vobis peccandum esse arbitresi circumcisionem prædicabat, desinerent eum. mini. Sed per charitatem, inquit, servite invicem. persequi. Qui tamen ne timerentur ab eis, quibus Qui enim per charitatem servit, libere servit, et christiana libertas annuntiabatur ; aut ne ab ipso sine miseria obtemperans Deo, cum amore faApostolo timeri putarentur, propterea superius li ciendo quod docetur, non cum timore quod cogitur. bera plenus fiducia, nomen suum etiam professus 44. [lb. v, 14.]. Omnis enim Lex, inquit, in uno serest, dicens, Ecce ergo Paulus dico vobis, quia si cir mone impleta est, in eo quod diliges proximum tuum cumcidamini, Christus vobis nihil proderit (Id. v, 2) : tanquam teipsum. Omnem ergo Legem nunc dicitex tanquam si diceret, Ecce me imitamini, ut non ti his operibus quæ ad bonos mores pertinent: quia et meatis ; aut in me causam refundite, si timetis. illa quæ suntin sacramentis,cum bene a liberis inQuod autem dicit, Ergo evacuatum est scandalum cru telliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad cis, sententiam illam repetit, Si ec Lege justitia, illa duo præcepta referantur necesse est, dilectionis ergo Christus gratis mortuus est (Id. 11, 21). Sed hic Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertiquoniam scandalum nominat, in memoriam revo. nere quod etiam Dominus ait, Non veni Legem sol. cat propterea maxime in Christo passos esse scan 1 şic Mss. Editi vero, el reddita,

vere, sed implere (Matth. v, 17): quia erat ablaturus timorem carnalem ; spiritualem autem charitatem daturus, qua sola Leximpleri potest. Plenitudo enim Legis, charitas : ut quoniam fides impetrat Spiritum sanctum, per quem charitas Dei diffusa est in cordibus operantium justitiam (Rom. v, 5), nullo modo quisquam ante gratiam fidei de bonis operibus glorietur. Quapropter istos jactantes se de operibus Legis ita refellit Apostolus, dum ostendit opera vetusta sacramentorum umbras futurorum fuisse, quas jam adventu Domini libero hæredi necessarias non esse monstravit : opera vero ad Bonos mores pertinentia non impleri nisi dilectione, per quam fides operatur (Galat. v, 6). Unde si opera Legis quædam post fidem superflua, quædam ante fidem nulla sunt ; vivat justus ex fide (Habac. n, 4), ut et onus grave servitutis abjiciat, levi sarcina Christi vegetatus (Matth. xi, 30), et justitiæ metas non transgrediatur, leni jugo 1 charitatis obtemperans.

45. [Ib. v, 15, 16.] Quæri autem potest cur Apostolus et hic solam commemoravit proximi dilectionem, qua Legem dixit impleri; et ad Romanos cum in eadem quæstione versaretur, « Qui enim diligit alterum, inquit, Legem implevit : nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Nom concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis, charitas » (Rom. xmi, 8-10). Cum ergo nonnisi in duobus præceptis dilectionis Dei et proximi perfecta sit charitas, cur Apostolus et in hac et in illa Epistola solam proximi dilectionem commemorat; nisi quia de dilectione Dei possunt mentiri homines, quia rariores tentationes eam probant;in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt ? Consequens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligat, diligit et proximum tanquam seipsum ; quia hoc jubet ille, quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus præcepto et dono dilectionem proximi possit implere ? Cum ergo utrumque præceptum ita sit, ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiæ : sed opportunius illud, de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit : Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere (I Joan. iv, 20)? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur : de quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est. Si autem mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte me ab invicem consumamini : hoc enim maxime vitio contentionis et invidentiæ, perniciosæ disputationes inter eos nutrie

[ocr errors]

bantur, male de invicem loquendo, et quærendo quisque gloriam suam vanamque victoriam, quibus studiis consumitur societas populi, dum in partes discinditur. Quomodo autem ista vitare possunt, nisi spiritu ambulent, et concupiscentias carnis non perficiant ? Primum enim et magnum munus est spiritus, humilitas, et mansuetudo. Unde illud quod jam commemoravi, Dominus clamat, Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde (Matth. xi, 29) : et illud prophetæ, Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea (Isai. Lxvi, 2) ?

46. [Ib. v, 17.] Quod autem ait, Caro enim concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carmem : hæc enim invicem adversantur ; ut mom ea quæ vultis faciatis ; putant hic homines liberum voluntatis arbitrium negare Apostolum nos habere, nec intelligunt hoc eis dictum, si gratiam fidei susceptam tenere nolunt, per quam solam possunt spiritu ambulare, et concupiscentias carnis non perficere ; si ergo nolunt eam tenere, non poterunt ea quæ volunt facere. Volunt enim operari opera justitiæ, quæ sunt in Lege, sed vincuntur concupiscentia carnis,quam sequendo deserunt gratiam fidei.Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inimica im Deum : Legi enim Dei non est subjecta ; neque enim potest (Rom. viii, 7). Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur ; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari ; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat æquitatem ? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla ex parte pravis cupiditatibus resistit;quia non est qui prohibeat: sic secunda est sub Lege ante gratiam, quando prohibetur quidem et conatur a peccato abstinere se, sed vincitur quia nondum justitiam propter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam : quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita suq gratia, quando nihil temporalis commodi justitiæ præponitur : quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccalum in nostro mortali corpore (Rom. vi, {2); quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati (Id. vii, 25), id est, pœnali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni

[ocr errors]

parte exstinguitur. Quoniam si Spiritus Jesu habitat ipsi peccando auximus quod ab origine peccati byin nobis, qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, mani damnationisque trahebamus. Aliud est enim vivificabit et mortalia corpora nostra, propter Spi non peccare;aliud,non habere peccatum.Naminquo ritum qui habitat in nobis (Id. vill, 11). Nunc ergo peccatum non regnat, non peccat, id est, qui non implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod obedit desideriis ejus : in quo autem non existunt volumus spiritu, etiamsi carne non possumus ; id omnino ista desideria, non solum non peccat, sed est, non obediamus desideriis peccati ad præbenda etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis illi membra nostra arma iniquitatis (Id. vi, 13), partibus in ista vita possit effici, ex omni tamen parte etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non nisi in resurrectione carnis atque commutatione non existant : ut quamvis nondum simus in pace sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quæ illa æterna ex omni hominis parte perfecta, jam prædico vobis, sicut prædixi, quoniam qui talia agunt, tamen desinamus esse sub Lege, ubi prævarica regnum Dei non possidebunt, si quæratur ubi ista prætionis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia dixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo carnis in consensionem peccati captivam ducit ; aut præsens cum esset, hoc prædixerat; aut cognosimus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio verat pervenisse ad illos Epistolam quæ missa est iis qui sunt in Christo Jesu (Id. viii, 1) ; quia non ad Corinthios. Ibi enim sic ait : « Nolite errare; certantem, sed victum pæna consequitur.

neque fornicatores, neque idolis servientes, neque 47. [Ib. V, 18.] Ordinatissime itaque subjungit, adulteri, neque molles, neque masculorum concuQuod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege : ut bitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi. intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita neque maledici, neque rapaces regnum Dei possiconcupiscit adversus carnem, ut non ea quæ volunt debunt » (1 Cor. Vi, 9, 10). faciant; id est, non se teneant invictos in charitate

- 49. [Ib. v, 22, 23.] Hic ergo cum enumerassetopera justitiæ, sed a concupiscente adversum se carne carnis, quibus clausum est regnum Dei, subjecit vincantur (a) ; non solum ea repugnante legi men

etiam opera spiritus, quos spiritus fructus vocat. tis eorum, sed etiam captivante illos sub lege pec Fructus autem spiritus est, inquit, charitas, gaudium, cati, quæ est in membris mortalibus (Id. vii. 23).

1

pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansue. Qui enim non ducuntur spiritu, sequitur ut carne tudo, continentia : et addidit, Adversus hujusmodi ducantur. Non autem pati adversitatem carnis, sed non est lex ; ut intelligamus illos sub Lege positos, in duci a carne, damnatio est. Et ideo, Quod si spiritu quibus ista non regnant. Nam in quibus hæc reinquit, ducimini, non adhuc estis sub Lege. Nam et

gnant, ipsi Lege legitime utuntur, quia non est illis superius non ait, Spiritu ambulate, et concupiscen Lex ad coercendum posita : major enim et præpoltias carnis non habueritis ; sed, ne perfeceritis lentior delectatio eorum justitia est. Sic enim ad (Galat. v, 16). Quippe non eas omnino habere, non

Timotheum dicit : «Scimas enim quia bona est Les, jam certamen, sed certaminis præmium est, si

si quis ea legitime utatur : sciens hoc quia Lexjusto obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. posita non est; injustis autem, et non subditis, Commutatio enim corporis in immortalem statum

impiis et peccatoribus, et snelestis, et contaminatis, sola carnis concupiscentias non habebit.

patricidis, et matricidis, homicidis, fornicatoribus, 48. [Ib. v, 19-21.] Deinde incipit opera carnis enu

masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacimerare, ut intelligant se, si ad operandum ista de

bus, perjuris, et si quid aliud sanæ doctrinæ adsideriis carnalibus consenserint, tunc duci carne, versatur » (I Tim. 1, 8-10): subauditur, his Lex ponon spiritu, « Manifesta autem sunt, inquit, opera

sita est. Regnant ergo spirituales isti fructus in carnis, quæ sunt fornicationes, immunditiæ, ido

homine, in quo peccata non regnant. Regnant lorum servitus, veneficia, inimicitiæ, contentiones,

autem ista bona, si tantum delectant, ut ipsa teneant animositates, remulationes, dissensiones, hæreses, animum in tentationibus ne in peccati consentioinvidiæ, ebrietates, comessationes, et his similia ;

nem ruat. Quod enim amplius nos delectat, secunquæ prædico vobis, sicut prædixi, quoniam qui

dum id operemur necesse est : ut verbi gratia, talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt occurrit forma speciosæ feminæ, et movet ad delecautem hæc qui cupiditatibus carnalibus consen tationem fornicationis : sed si plus delectat pulchritientes facienda esse decernunt, etiam si ad im

tudo illa intima et sincera species castitatis, per plendum facultas non datur. Cæterum qui tangun- gratiam quæ est in fide Christi, secundum hanc tur hujusmodi motibus, et immobiles in majore

vivimus, et secundum hanc operamur ; ut non charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad male operandum, sed neque

regnante in nobis peccato ad obediendum deside.

riis ejus, sed regnante justitia per charitatem cum nutu consensionis ad exhibendum consentientes ;

magna delectatione faciamus quidquid in ea Deo non hæc agunt, et ideo regnum Dei possidebunt. Non

placere cognoscimus. Quod autem de castitate et de enim jam regnat peccatum in eorum mortali cor

fornicatione dixi, hoc de cæteris intelligi volui. pore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum

50. Neque moveat, vel quod non omnino ad eumexstincto impetu consuetudinis naturalis, qua mor

dem numerum et ordinem opera carnis in hac Epitaliter natisumus, et propriæ vitæ nostræ,cumetnos

stola enumeravit, atque in illa ad Corinthios : vel

quod spiritualia bona pauciora, pluribus carnali(a) I Retract. cap. 24, n. 2.

bus vitiis opposuit ; neque ita e contrario ut forni

LE

2144

cationibus castitas, immunditiis munditia, atque ita cæteris cætera occurrerent. Non enim hoc suscepit ut doceret quot sint, sed in quo genere illa vitanda, illa vero expetenda sint; cum carnis et spiritus mominibus a pœna peccati atque peccato ad gratiam Domini atque justitiam nos converti oportere prædiceret: nedeserendo gratiam temporalem, quapro nobis Dominus mortuus est, non perveniamus ad æternam quietem, in qua pro nobis

Dominus vivit; neque intelligendo poenam tem

poralem in qua nos Dominus mortalitate carnis ' edomare dignatus est, in pœnam sempiternam incidamus, quæ perseveranti adversum Dominum superbiæ præparata est. Cum enim commemoratis multis operibus carnis, addidit, et his similia ; satis ostendit non seista examinatiore numero collocasse, sed liberiore sermone pesuisse. Hoc etiam de spiritualibus fructibus fecit. Non enim ait, Adversus hæc non est Leae : sed, Adversus hujusmodi ; hoc est, sive ista, sive etiam cætera hujusmodi. 54. Sed tamen diligenter considerantibus non hic omni modo carnalium spiritualiumque operum oppositio inordinata atque confusa est. Ob hoc autem latet, quia pauciora, vel singula quibusdam pluribus opponuntur. Nam ex eo quod carnalium vitiorum in capite posuit fornicationes, in capite autem virtutum spiritualium charitatem; quem non divinarum Litterarum studiosum faciat intentum ad perscrutanda cætera ? Si enim fornicatio est amor a legitimo connubio solutus et vagus, explendæ libidinis consectando licentiam ; quid tam legitime ad spiritualem fecunditatem conjungitur quam anima Deo? Cui quanto fixius inhæserit, tanto est incorruptior. Inhæret autem charitate. Recte igitur fornicationi opponitur charitas, in qua sola est custodia castitatis. Immunditiæ autem sunt omnes perturbationes de illa fornicatione conceptæ, quibus gaudium tranquillitatis opponitur. Idolorum autem servitus, ultima fornicatio est animæ, propter quam etiam bellum adversus Evangelium cum reconciliatis Deo furiosissimum gestum est, cujus reliquiæ quamvis tritæ diu, adhuc tamen recalent. Huic itaque pax contraria est, qua reconciliamur Deo, eademque pace etiam cum hominibus custodita, veneficiorum, inimicitiarum, contentionum, æmulationum, animositatum, dissensionumque vitia sananfur in nobis : ut autem in aliis, inter quos vivimus, justa moderatione tractentur, et ad sustinendum longanimitas, et ad curandum benignitas, et ad ignoscendum bonitas militat. Jam vero hæresibus fides, invidiæ mansuetudo, ebrietatibus et comessationibus continentia reluctatur. 52. Ne quis sane arbitretur hoc esse invidiam quod est æmulatio : vicina enim sunt, et propter ipsam vicinitatem plerumque utrumlibet horum pro altero, vel æmulatio pro invidia, vel invidia pro æmulatione ponitur. Sed quia utrumque hic locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam æmulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et

* Tres Mss., in qua Dominus mortalitatem carnis,

[blocks in formation]

nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum indignus videtur aliquis assequi, etiam quod tu non appetebas. Hanc sanat mansuetudo, cum quisque adjudicium Dei revocans t, non resistit voluntati ejus, et magis ei credit recte factum esse, quam sibi quod putabat indignum. 53. [Ib. v, 24.] Crucifi rerunt autem carnem suam cum passionibus et concupiscentiis, sicut consequenter dicit, qui sunt in Christo Jesu. Unde autem crucifixerunt, nisi timore illo casto permanente in sæculum .sæculi (Psal. xviii, 10), quo cavemus offendere illum quem toto corde, tota anima, tota mente diligimus? Non enim hoc timore timet adultera, ne custodiatur a viro, quo timet casta ne deseratur : illi enim tristis est præsentia viri, huic absentia. Et ideo timor ille corruptus est, et transire non vult hoc sæculum : iste autem castus permanet in sæculum sæculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit : Confige clavis a timore tuo carmes meas (Psal. cxvm, 120). Ista crux est de qua Dominus dicit : Tolle crucem tuam, et sequere me (Matth. xwi, 24). 54. [Ib. v, 25]. Si spiritu, inquit, vivimus, spiritu et sectemur. Manifestum est certe secundum id nos vivere quod sectati fuerimus; sectabimur autem quod dilexerimus. Itaque si ex adverso existant duo, præceptum justitiæ, et consuetudo carnalis, et utrumque diligitur, id sectabimur quod amplius dilexerimus : si tantumdem utrumque diligitur, nihil horum sectabimur; sed aut timore, aut inviti trahemur in alterutram partem ; aut si utrumque aequaliter etiam timemus, in periculo sine dubio +emanebimus, fluctu dilectionis et timoris alternante quassati. Sed pax Christi vincat in cordibus nostris (Coloss. iii, 15). Tunc enim orationes et gemitus, et in auxilium invocata dextera misericordiæ Dei,sacrificium contribulaticordis non despicit, charitatemque sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant, sectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libertatis suæ ; sed ad opera servilia earmaliter conversi, retrorsum se conari non intelligebant. Propterea non ait, Si spiritu vivimus, spiritum sectemur; sed, spiritu sectemur, inquit. Fatebantur enim Spiritui sancto servire oportere: et eum non spiritu suo, sed carne volebant sectari; non spiritualiter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et cæteris hujusmodi spem constituentes salutis. 55. [Ib. v, 26]. Non efficiamur, inquit, inanis gloriæ cupidi, invicem invidentes, et invicem provocantes. Prorsus magnifice et omnino divino ordine, posteaquam eos instruxit adversus illos a quibus in servitutem Legis seducebantur, hoc in eis cavet, ne instructiores facti, et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant, et appetitu inanis gloriæ, Legis oneribus mon servientes, vanis cupiditatibus serviant.

* Tres. Mss., se revocans.

« PredošláPokračovať »