Obrázky na stránke
PDF
ePub

rege Babylonis historica expositione facillime pos talitate sui corporis confestim ruit, dicente Domino, sunt intelligi, nisi forle figurali expositione de cor Terra es, et in terram ibis (Gen. Ill, 19). Cleinentia pore ad caput verba per allegoriam transferan ergo Conditoris homo ad illam beatitudinem, ad tur. Unde loco assumpta quæslio in hoc loco non quam peccans adhuc non pervenit, per passionem dissolvitur,dum historialiterin ipso Evangelio causa Domini revocatur ; qui si inde cecidisset sicut ruinæ et sententia et vindicta non manisfestatur. angelus, nunquam iterum revocaretur:quoniam ad Nisi forte, ut cæteri existimant, originale illius pecca illum ordinem, id est, immortalitatem sui corporis tum in seductione hominis per serpentem esse ali nunquam iterum pervenit, nisi peracta omnium quis dicat; per quam et sententiam animadversionis morte, illa beatitudo ad quam revocamur, per resuracceperat, dicente Domino, Maledictus tu inter omnia rectionem restauretur. Non adillum tamen ordinem animantia el bestias terræ ; super pertus tuum gradie aut ad statum unde primus homo ceciderat, sed ad ris, et terram comedes omnibus diebus vitæ tuæ (Gen. alium sublimiorem, quem speravit, restitutio fiet, dim, 14); sed absit hoc, ut sentiamus angelum posse cente Domino, Erunt sicut Angeli Dei in cælo (Matth. suadere homini peccatum in terra, nisi prius ipse xx11, 30). Præterea quoque ad cumulum diabolici peccaretin coelo, dicente Domino, Vidi satanam sicut peccatiillud accidit,quod statim postquam peccavit, fulgur de cælo cadentem (Luc. 2, 18) ; unde enim po foveam desperationis incurrit. Si enim de suo detuisset et ipse in videre felicitati humanæ, nisi prius licto habere veniam non desperasset, nunquam conamisisset beatitudinem propriam ? Non solum ergo sentienti sibi hominidamnum salutis suæ procuraret. peccatum hominis præcessisse diabolica ruina cre. Qui enim de priori peccato habere veniam desiderat, denda est, sed etiam perfectionem illam creaturarum nullo modo aliud augmentare præparat. Per hanc quæ in die sexta facta est ; de damnandis in no ergo non solum sibimetipsifoveam perditionis inve. vissimo die Domino pronuntiante, Discedite a me, nii, sed etiam per se peccanti homini causa perdimaledicti, in ignem æternum, quem præparavit Pater tionis existitit. Hoc autem ad levandum hominis demeus diabolo et angelis ejus (Matth. xxv, 41). Quando lictum occurrit, quod non solum per semetipsum ergo præparatus est ille ignis, nisi in perfectione mandati transgressionem non reperit, sed serpencreaturarum omnium? Nisi forte dicamus post sexti tinæ suasioni consensit; verum etiam aliam creatudiei perfectionem Deum aliquid creasse : quod ram rationabilem in Dei offensam non induxit : ac absit, nemendacem Scripturam, imo nosmetipsos per hoc facilius pænitentiæ januam adinvenit aperfaciamus. Cui ego carcer in illa creaturarum con. tam ; quain qui non ingressus fuerit, damno perditione præparatus est, illius peccatum originaliter petuæ vitæ subjacebit. Qui vero per pænitentiam illas creaturas præcessit. Quoniam, ut Scriptura in peccata diluerit, angelicæ felicitatis consors in æter. quit, Ipse ab initio mendax est, et in veritate non stetit num erit. (Joan. vii, 44). Restat ergo ut ruina angelica, qua CAPUT III. De Abel el Enoch primatum tenentibus causa a Domino tacita est, exponamus, dum illum

in hominum justitia. creaturarum Dei principium angelum cecidisse non Ut autem ab ipso humani generis post peccatum ambigamus. Angelicum vero vulnus verus medicus originale, primordio homines quandoque promereri qualiter factum sit, indicare noluit, dum illud pos veniam Deus ostenderet, paucos homines elegit tea curare non destinavit. Et qualiter sit ejectus per quibus notitiam suæ amicitiæ demonstraret: quos sententiam vindictæ , reticuit,quem per pænitentiam processu temporis paulatim plures usque ad sue nullo modo revocavit. Peccatum vero hominis quo præsentiæ visitaret adventum, quousque in ad. modo factum fuerit, profertur ; ipsum namque ventu suo omne genus humanum per totum orbem quandoque promereri veniam non desperatur. Et illuminaret. Ex quibus paucis primus Abel totius qualiter ejectus sit homo, indicare Deus maluit, humanæ justitiæ princeps, et secundus post eum quem ad statum pristinum in novissimo iterum re Enoch, insignissimus ante diluvium eligitur, quibus vocavit.Etquomodo animadversionis sententiam ac summa justitiæ in initio ipso mundiet fine committicepit, non occultavit, a quo aliquando per clemen tur. Unus enim statim injustitiæ suæ initio, in ipso tiæ suæ veniam satisfactionem accipere non recusa. etiam mundi principio sanguinis sui tripudio corovit. Hanc ergo differentiam in hominibus et Angelis natus, martyrio arripitur (Gen.10,8). Alter adhuc sine Apostolus considerans ait : Non enim Angelos, sed morte (Id. v, 24), in testimonium novissimi temporis Abrahæ semen apprehendit Deus (Hebr. 11, 16). Cum reservatur. Sed huic Abel Dominus Jesus Christus enim Creator clemens et misericors in summa illa primatum justitiæ hominum commisit, ita inquiens, et incommutabili Dei Patris manens substantia, in A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariæ servi formam semetipsum exinanire voluit (Philipp. (Matth. xx111, 35). In eo enim quod dicit, A sanguine 11, 7), non angelicam naturam, sed humanam appre Abel justi, usque ad sanguinem Zachariæ, et non addihendit. Sed et in hoc quæstio nascitur:cum Deus an dit, justi ; hæreditatem justitiæ Abel tenere Zachagelis peccantibus non pepercit, et tamen peccanti riam ostendit. Sicut etiam in genealogia Salvatoris homini per assumptionem humanæ carnis veniam scribitur, Jesse autem genuit David regem, David aurelaxavit; quare ergo inveniabili vindicta summus tem rex genuit Salomonem (Id. 1, 5, 6), cui non addiangelus est percussus, cum peccans et mandatum tur, regem, cum Salomon patris regno teneret sui Conditoris homo trans grediens, veniabiliter majus imperium. Sed ex hoc intelligitur patris sui postmodum ad pænitentiam revocatus sit,Joanne,et David regnum Salomon hæreditario jure possidere, Domino, et Petro clamantibus : Pænitentiam agite ; et ad David honorem regni plus pertinere, quod appropinquavit enim regnum cælorum (Luc. 11, 3; primus ex illa generatione regnum obtinuit; sicut Maith. iv, 17; Act, 11, 38) ? Angelus ergo in summo et Abel in justitia hominum primatum tenuit, eo honoris sui ordine constitutus,immutationem ad quod primus in terra justus fieri cæpit. Unde quasi excellentiorem statum non habuit, nisi per contem hæreditario jure patrum succedunt, sic omnes justi plationem sui Creatoris confirmatus, in eo statu vestigia Abel in cunctis justitiæ partibus capiunt. permaneret ubi conditus fuit : et idcirco prolapsus Sed ista investigatione recte incitatus aliquis for: iterum revocari minime potuit, qui de sublimissimo tasse interrogabit ; Cur ergo, inquiens, dum Abel sui ordinis statu proruit. Homo vero adhuc in terra justitiæ primatum tenuit, non hunc Deus sine morte positus, generandi officio destinatus, ciborumque ad testimonium novissimi temporis reservavit, ut esui deputatus, immutationem in sublimiorem et in mundi fine ipse doctor existeret veritatis, qui in meliorem spiritualemque vitam sine morte recipe- principio erat auctor perfecti operis ? Attamen huic ret,si quamdiu in hac conversatione positus esset, responsioni congrue obviare poterit, qui justitiam in mandati custodia permaneret. Hunc, antequam in tribus partibus constare novit. Tota enim justitia ad statum veniret sublimiorem, delictum præripuit:

hæc est, virginitas, sacerdotium, et martyrium. et ideo de inferiori illo suo ordine, id est, immor Quæ triplex justitia in Abel primo fuit, quiet munera PATROL. XXXV.

(Soixante-huit.)

1

[ocr errors][ocr errors]

Deo placita obtulit, prosapiam generis in sæculo nus, cum mortis humanæ maledictum resurgendo
non reliquit, et martyrii coronam sanguinis effu deposuerat,non terrestrium, sed aquatilium carnem
sione promeruit. Si ergo longiori tempore, ut Enoch, animalium comedebat, cum ad confirmationem re-
Abel maneret ; sine nlla dubitatione conjugium surrectionis coram discipulis piscisassi partem et fa-
iniret. Quippe qui in tempore illius legis viveret, vum mellis accipiens manducavit(Luc. xxiv, 42, 43).
quæ dixit, Crescite, et multiplicamini, et implete ter CAPUT V. De animalibus quæ nec in terra lantum
ram (Gen. 1, 28). Et si illud mandatum expleret, pro vivere, nec in aqua tantum possunt, quomodo dila-
certo nequaquam virgo esset. Et si illum Deus sine vium evaserint.
morte servaret, martyrii primatum nequaquam (a) De animalibus quoque quæ nec in terra tan-
acciperet. Recte ergo competebat, ut qui primus in tum, nec in aqua tantum vivere possu:t, quæstio
terra justus eligitur, in eo totiusjustitiæ forma serva vertitur, quomodo diluvium evaserunt, quales sunt
retur, cuique primo in hominibus post delictum lutri, vituli marini, et multa avium genera, quæ in
gestare figuram conceditur Salvatoris, qui virgo, et aquis escarum suarum victum requirunt, sed in
sacerdos, et martyr esse videtur. Enoch vero sine arena dormiunt, et nutriuntur, et requiescunt. Si
morte,per totius pene sæculi tempus remotus ab ho. ergo arca includerentur, sine aquaruin adjumento
minum conversatione custoditur, ut in eo qualiter vivere non possent : et si extra arcam remanerent,
hominum homines si non peccarent, generata prole aquis universa tegentibus, ubi requiescerent quo-
commutarentur in vitam spiritualem sine morte, os modo haberent? De his ergo, ut supra dixi, quæstio
tenderetur. Sedlicetlongoreservatustempore adhuc vertitur, Utrum per virtutem suam utramvis earum
vivat; mortis tamen debitum, quod omnesin Adam naturam,donec diluvium transiret,Deus temperavit
sumpsimus, vitare non poterit. Certe in hoc etiam il. ut aut in humore tantum, aut in arida tantum illis
lud occurrit, unde scribendi de mirabilibus occasio tunc vita esse potuerit. Sed qui Noe cum domo sua
sumpta videtur, quare quasi contra naturam, ultra per arcam, non per virtutem servare voluerat, qua-
humani evi metas, hujus vita tam longo admo liter hoc per virtutem custodire vellet ? An his ali-
dum tempore distenditur. Attamen in hoc non nova cubi scopulorum aliqua refugia esse poterant ? Sed
natura uni homini gignitur : sed pristina et gene etiam illa quomodo subvenirent, dum omnes mon-
ralis omnium hominum gubernatur. Insitum enim tes, quibus duodecim cubitis altior fuit, aqua tege-
omni homini in prima conditione Geneseos libri his ret (Gen. vii, 20) ? Au etiam in arcæ tecto foris
toriam considerantibus esse apparet, ut non solum requies his esse aliqua valebat, quod a trecentis
longo tempore, sed etiam perpetuo viveret, nisi cubitis longitudinis, et altitudinis triginta, et latitu-
peccati aculeo mors natura metas exterminaret. dinis quinquaginta cubitisin unum cubitum undique
CAPUT IV. De eo quod terrena tantum animalia in contractumlatuin et stabile spatium faciebat, ut quod
diluvio mortificata sunt.

intus manentes, sine periculo conservaret, etiam per Inde processi temporis, hominibus post origi profundi periculum vagantibus 1 refugium foret ? nale peccatum per propria studia in Dei offensam CAPUT VI. De eruptione aquarum diluvii. procedentibus, et in oblivionem sui Conditoris De eruptione aquarum diluvii ita refertur: Rupti decidentibus, cum per enorme peccatum, grandi sunt omnes fontes abyssi magnæ,el cataructæ cæli apertæ corporis mole gigantes essent exorti, totius terræ sunt,et facta est pluvia quadraginta diebus et quadrafacinus aquis diluere parat : et viro perfecto in ginta noctibus (Gen. vii, 11, 12). Postea subinfertur: genere suo reperto, Noe videlicet Lamech filio, mys Clausi sunt fontes abyssi, et prohibitæ sunt pluvia de terium consilii sui soli insinuat, eique arcam per cælo (Id. vni, 2). Hujus rei difticultatem fixa sentenlongi temporis spatium fabricare commendat : ut tia explanare,scientiæ nostræ parvitate prohibemur. vel ille per hoc factum morte imminente cum domo Verumtamen in his magistrorum quid intentio posua liberaretur, vel videntes imminens exitium tuit excogitare, indifferenti sermone proferamus, pertimescentes ad delictorum pænitudinem revo nulli ex diversis opinionibus certiorem tribuentes carentur (Gen. vi). Sed illo contumaciter et negli. auctoritatem ; de quibus narrationibus, de singulis genter judicio contempto, ex ipsperato tempore electionibus arbitrium probandi seu reprobandi Deus offensus, ad commune totius orbis excidium, concedimus libertatem. Fluvii enim de fontibus aquis universa terræ spatia pariter obtexit : et ex utrum ante diluvium fuerunt, inquisitio profertur: ceptis quæ arca clauserat, cuncta quæ in terra de quibus nulla in principio creaturæ certa defitantum vivere possent, homines et cælera animan nitio, utrum facti an non facti sint ostenditur ; nisi tia ab ipso cælo aqua conducta delevit (Id. vii, quod fons unus ascendens de terra, et divisus in 17-23). Sed universa quæ in aquis vivere possunt, quatuor capita, regiones irrigabat (Id. 11, 6). Nisi plaga illa non tetigit ; terrena tantum animalia forte de illo fonte cæteros per totum terræ spatium mortificavit.Quo in loco astute quærentibus ac solu ubique ebullire etiam tunc aliquis dicat, propter tione indigens quæstio subvenit : Quamobrem ter quorum omnium singillatim assignationem origirena animalia humanæ vindictæ plus quam aqua nalis illius magni fontis commemoratio sufficeret. tica succumbunt, quorum nec plura peccaminum An etiam ante diluvium non erant, donec illa aquagesta subveniunt? In peccato tamen primi hominis, rum abundantissima eruptione universorum fon. terra de qua gustaverat, statim male dicitur. Per tium venæ, ubi vel jam ante non fuerunt, quod divinum namque oraculum ita infertur, Maledicta etiam sæpe nunc fieri cernimus, erumperent? Als terra in opere tuo (Id. 111,17), etc. Quain re notandum, tamen non de fontibus terræ, sed de fontibus abyssi ipsa animalia quæ maledictamterram manducave dicitur, Et rupli sunt funles abyssi. Sed hoc generarunt, expertia maledictionis esse non posse, præser liter de fontibus potest sentiri. Unde enim terra potim cum terra cum suis animalibus maledicta tuisset habere, nisi subjacente abysso per occultos erat. Iterum ergo alia adhuc quæstio surgit: Quare meatus fontium venas susciperet ? Et idcirco abyssi Deus etiam aquis in Adæ maledicto non maledixit ? fontes, etiam terræ fontes possunt nominari. Sed Cui facillime respondetur, quod non aquam contra qui hoc ita sentiunt, quid dicent in eo quod paulo interdictum Domini bibit, sed de terræ fructu homo

post, consummata quadraginta dierum inundatiocomedit.Exceptis quoque his rationibus, aquis a ma. ne, subinfertur : Et clausi sunt fontes abyssi magnæ , ledicto Adæ Deus pepercit, quoniam per aquam di et prohibitæ sunt pluviæ de cælo ? Si fontes illi, qui luere maledictionem illam paraverat,quod in diluvio nunc per terras fluunt, in diluvio aperti sunt, quoest factum, et nunc per Baptismum indulgetur: nam modo iterum clausi pronuntiantur ? nisi non omin aqua et Spiritu sancto cuncta humana corporalia nes fontes clausos esse denuntient, præter eos tancrimina simulet spiritualia purgantur.Aquatilia enim 1 Ms. Aud., navigantibus. maledicto vindiciie non succumbunt, quia in male (a) Exstat apud Alcuinum in lib. Quæstionem in Gen., dictiouis participatione non sunt.Ac per hocet Domi.

quæst. 123,

tummodo, per quos exitus hujus aditus adminis De qua inquisitione in illis aquis quæ de cataractis trabatur. Verum etiam hoc pro tempore solummodo celídefluxerunt, bina magistrorum æstimatio est. esse dictum confirmant. Fontes enim qui clausi Aut enim, ut nonnulli æstimant, per easdem cata. erant, cum illa insolens eruptio prohiberetur, pos ractas revocantur, et quemadmodum de mari tea apertos fuisse sequens ratio pronuntial, dum aridæ nubes lymphaticosimbres consuescuntattraaquæ ibant et revertebantur (Id. vm, 3). Quo enim here ; ita et superni illius firmamenti spatium, revertebantur, nisi unde venerant ? Per fontes igi aquas quas einiaerat de nubibus, posset revocare. tur apertos aquæ irruperant, qui post, ut cessaret Aquæ enim, inquit Scriptura, ibant et revertebantur. eruptio, clausi erant. Sed cum iterum aqua revo Quo ergo ibant, nisi unde venerant ? Si ergo de caretur, etiam fontes, qui clausi fuerant, reserantur. excelso illo firmamento, utjuxta quorumdam æstiAquæ enim quæ clausis januis venire non poterant, mationem diximus, aquæ desuper fluxissent, et quomodo retro, nisi apertis aditibus, reintrabant? spatium quod occupabant, dimiserunt, si illuc De eo autem quod dicitur, Et cataractæ cæli apertæ revocatæ sunt, quid mirum si eadem quæ deseruesunt, et facta est pluvia, non minori diligentia indi rant spatia complebant ? Vel certe si de nubibus gens quæstio, diversis inquisitorum sententiis ven eadem nimborum copia fuisse monstrata conceditilata dignoscitur. Quibusdam namque placet, ut tur, quid intelligentibus mentibus repugnat, si ad istæ cataractæ nubibus apertæ fuisse putentur, quæ nubes iteruin ipsa retrorsum verteretur ; quemadsæpe cæli nomine per Scripturas divinas nuncu modum in quotidiana rerum administratione fleri pantur, quomodo est illud,'Et cæli dabunt imbrem, cernitur, ut pluvia de nubibus emissa et resumpta et terra dabit fructum suum (Jerem xiv, 22 ; Psal. videatur. Cæterum ii quoque qui ante diluvium LXXX18, 13) ; et, Panem cæli dedit eis (Psal. LxxvII, pluviam esse non permittunt, de recessu aquarum 24); et, Possint aves cæli habitare (Marc. iv, 32) ; et, aliter sentiunt. Ipsi enim cum aquarum diffusionem Volucrés cæli nidos habent ubi requiescunt (Luc. ix,

de tirinamento factam pronuntiant,ip nubes tamen 58) ? Cataractas ergo in cælo, in nubibus videlicet tantummodo eas redire confirmant; et superfluum factas ut pluvia veniret, illi prædicti æstimant, illud quod aqua desuper fluens præbuerat, etiam quemadmodum etiam nunc tale ministerium per nunc per omne tempus turbulentos aeris motus, et nubes fieri totus mundus non ambigit. Sed tunc hemisphærias diversas in nubibus gignit, quod recataractas cæli apertas Scriptura sancta comme ciprocis immutationibus idem aer nubilosus nunc morat, quod solito plus, ingens effusio pluvialis in inferiores partes mundi, hoc est terram et mare facta erat. Cæteri vero istas cataractas in summo dimittit, nunc de eisdem, mari scilicet et terra, re. illo firmamento, quod ut divideret inter aquas et. colligit : quomodo et in pectore humano halitus aquas, Deus in principio fecerat, factas prius esse reciprocis mutationibus eodem modo quo dimittidicunt : qui Deum illas aquas, quas supra firma tur, iterum exigitur ut resumatur. In his autem mentum posuerat, ad tale ministerium præparasse quamlibet diversis opinionibus et magistrorum dicunt: et in hac conditione et superioris et infe plurimis ambagibus, hoc animo fixum suscipimus, rioris aquæ, sacri Baptismatis ministerium figurali quod aquarum quodcumque desuper venerat, ut expositione inspiciunt, dum percelestem pluviam, terra aquis nudaretur, ventus lambebat. Sic enim Spiritum sanctum; per abyssi undam, aquam Bap

scribitur : Immisit Dominus venlum super terram, et tismatis intelligunt : ut sicut aqua superior et infe diminutæ sunt aquæ (Gen.viii, 1). Utrum vero in nubes rior, primæ vitæ mundi peccamina diluit: sic Spi ventus lymphata æquora collegerat, an illa superni ritus sanctus et aqua, nostræ vitæ prioris delicta firmamenti spatium resumpserat, pro certo eruditi remittat. Sed dum in hoc opere intellectum potius viderint. Aquæ autem illæ quæ de abyssi fontibus rerum gestarum, quam figuralem expositionem disruptis largiter defluxerunt, per easdem vias unde assumpsimus, quod ad rem præsentem pertinet, venerant, rursum dominico jussu remeabant. Sed prosequamur. Hi ergo qui firmamenti aquas ad adhuc nobis communis quæstio in his renascitur, diluvium venire ponunt, etiam ante diluvium plu quæ in reliquis velut curata videbatur : Si, quando vias in mundo fuisse non æstimant; occasione illius inundaverant, aliquod spatium relinquebant; et si arcus, qui post diluvium in nubibus est constitu non hoc habuerant, quando reversæ sunt quid tus, in hanc æstimationem ducti, ex ipsarum crea implebant ? Cæteri hanc quæstionem ita disserunt, turarum natura investigantes, quod si ulla se quod mare tunc Dei jussu de suo modo consueto, rena ante diluvium pluvia fieret, iris, id est, arcus per illorum fontium apertionem crescere, et ultra ille in nubibus serenis appareret ; qui per solem metas suas inundatione insolita per cuncta terre semper, et humectas serenasque nubes efficitur : spatia transundare poterat, et in se iterum quod et non a sole tantum fieri, sed etiam per lunam amiserat resumere, vel etiam in spatium terræ dealiquoties in serenis nubibus videtur. Poterat ergo portare, quod ad inferiores aguas pertinebat: quæ ipsa mundi nuper creati prima ætas sine ullis tur terra semper superpositas lymphas nisi de fontibus bulenti aeris immutationibus et pluviis per matuti absumere, et in semetipsam redigere consuescit, num et vespertinum rorem ali; ut in ipsa fortitu quoniam non contra consuetudinem videmus etiam dine sicut homines longævos et sanitate corporum perparvas res in majus crescere. Nec contra natualacres habuerit, ita et mundus ipse nullis adhuc ram terræ est, superpositos humores semper consuperturbationibus agitatus aptos vescentibus ferens mere, præsertim cum hoc Deus in potestate etiam fructus consisteret : et a secunda ætate sicut tur sanctis suis tribuit, quemadmodum Eliæ et Elysæo bulentis motibus, ita turbidis rerum tempestatibus (III Reg. xvil1,44,45; IV Reg. 111, 20) deditin nubecula?. vivere et vigere inciperet. Quemadmodum in terra Maria quoque extra terminos antiquos crescere conÆgypti etiam nunc nequaquam nubium imbribus, suescunt, et terrarum spatia diminuunt atque præsed terræ ipsius sudore, et aeris commoditate, et scindunt, sicutetsenes nostro adhuc tempore vivenNili fluminis incrementis fovetur. Sed hæc investi tes, vidisse se confirmant. Unde etiam insulas quæ gatio qualiter accipienda sit pro certo, eruditi et ab initio conditi orbis, ut multi affirmant, non luecatholici viri videant.

rant, processu temporis faciunt, dum propinqua CAPUT VII. De recessu aquarum diluvii. promontoria marinis finibus a continenti terra diviItem de recessu aquarum diluvii quid docti et dunt. Per quod intelligitur, quod illæ feræ quæ insuingeniosi magistri sentiunt, sine ulla nostræ aucto larum orbibus includuntur, non humana diligentia ritatis præsumptione proferamus : ubi nodosa devectæ, sed in illa divisione insularum a continenti quæstio studiosis mentibus ostenditur: Si aliquem terra repertæ esse probantur. Quis enim, verbi gralocum vacuum reliquerant, cum terræ spatium tia, lupos, cervos, et silvaticos porcos, et vulpes, aquæ diluvii occupabant; et si nullum spatium tale taxones, et lepusculos, et sesquivolosin Hibernim habuerant, quando recesserant quid iinplebant ? deveheret ? Vel qualiter si tunc domestica eran',

[ocr errors]

manum portantis ita effugerant, ut omnia genera luvii tam magno in Dei creaturis miraculo, nihil hæc per silvas nunc oberrare videantur ? Sed non contra naturam factum esse ostenditur, quoniam nulliauctores genera hæc bestiarum et ferorum ani nihii contra naturam factum esse ostenditur, quomalium, ipsam terram gignere dicunt, qui hæc ani niam nihil quod Deus in creaturarum prima conmalia quæ in insulis includuntur, non ex arca, sed ditione non fecerat, superinductum esse videex ipsa terra procreata esse existimant. Hanc vero tur ; nisi quod solito abundantior maris copia, et putationem eorum de quibus diximus, de recessu imbrium ducta congregatur. Nihil in his auctoritate aquarum diluvii, etsi aliquis acceptam et sufficien firmaverim, ut in defensione alicujus contentiosus tem esse crediderit, nostris tamen adhuc mentibus sim : sed si quid alterius ingenio forte meliori inilla quæstio innodata residet. Quotidianis etenim telligentia horum succurrerit, hoc et meo ingeniolo inundationibus et recessibus Oceani, hæc semper forsitan complacebit. Ego enim quod in hoc magisquæstio renascitur.Quemadmodum hancinundatio trorum quorumcumque eruditio contulit, litterunem unde venit, aut quo recedit nescimus ; ita lis his intimavi, in quibus si quid vitiosum, et mi. etiam recessum diluvii ignoramus. Hæc namque nus sanæ intentionis apparet; non illorum, sed quotidiana inundatio his in die a tempore ad tempus, mea titubavit intentio. per horas viginti quatuor semper peragitur, et per CAPUT VIII. De cursu solis et lunæ in diluvio. alternas hebdomadas Ledonis et Malinæ vicissitudo De terminis, de recursu solis et lunæ in diluvio, commutatur (a). Sed Ledo sex horas inundationis, quamvis famosa plurimorum mentes quæstio pulet totidem recessus habet; Malina vero grandis per sat; nihil in luminarium aut siderum consuetis mi. quinque horas ebullit, et per septem horas littorum nistrationibus diluvium commutasse, ipsius anni dorsa retegit. Quæ tantam concordiam cum luna quo diluvium est factum, cursus manifestat. Noe ostendit, ut antequam luna nascatur, tribus diebus enim secundi decimo septimo die mensis cum uniet duodecim horis semper incipiat ; et post nascen. versis, quæ ad eum pertinebant, arcam intravit tis lunæ principia alios tres dies, etduodecim horas (Gen. vii, 11, 13). Post centum quinquaginta dies in consuescit habere : similiter et ante plenilunium mense septimo vigesimo die mensis, in montibus tribus diebus et duodecim horis incipit, et post toti Armeniæ eadem arca requievit. Prima die decimi dem temporis cursus sui terminum consumit. Sex cacumina montium apparuerunt. Et prima die vero uniuscujusque temporis Malinas, veris scilicet mcusis primi aquæ minutæ sunt. Atque evoluto et æstatis, autumni et hiemis, secundum lunarem anni circulo, mense secundo, vigesima septima die supputationem , hoc est, simul omnes viginti qua mensis arefacia terra conspicitur : qua die Domini tuor unusquisque communis annus habet, exceptis jussu, Noe cum omni domo sua de arca egressus videlicet embolismis, qui viginti et sex Malinas re est (Id. vii, 4-18). Ex quibusindiciis manifestissime tinent : et uniuscujusque de prædictis temporibus ostenditur, quod in iis quæad anni circulum peramediæ tuæ, videlicet æquinoctiales, et aliæ quando gendum pertinebant, in luminarium ministrationivel dies vel nox cursus sui terminum consumit, bus dierum ac noctium plenitudine decursa, nihil solito validior acinundatione altior fieri consuescit. decedere videtur. Sienim luminarium, solis scilicet Interpositis vero spatiis iterum tantumdem semper et lune, cursus in aliquo titubaret; dierum ac nocLedo intermittitur. At vero rationabilis hujus perse tium primitus vicissitudo, et deinde totius anni cirverantiæ inundatio, quo recedit, mentibus nostris culus impeditus appareret : dum vero nullo modo occultata est: non minorem profectum nescientibus turbatus in se anni circulus revertitur, manifestum præparat scientia hominis. Nam qui veram sapien. est quod in anno præcedente luminarium cursus tiam cupit, ad æternum regnum ubi nulla est igno non turbatur. rantia, festinare contendat, et interim cum insigni CAPUT IX. - De dispersione linguarum. gentium magistro dicat : Ex parte cognoscimus, et Jam generali totius orbis purgatione per aquam ex parte prophetamus (1 Cor. xui, 9). Etenim omnes Deo gubernante perfecta, atque aquis iterum terra res, quas possidemus, ex parte vix novimus. Terræ

eodem jussu retecta,egressa de arca Noe solius tunc namque superficies in qua laboramus, alimur, vivi justi prosapia, totius mundi partes completura, cito muset sustentamur, nostris apparetobtutibus; sed succrevit (Gen. Ix et x). Sed antequam in omnes tamen quomodo illa sustentatur, adhucignoramus. terras essent divisi, impia cunctorum mentibus et Sol in ministerium nostræ necessitatis per diem tra superba cogitatio subrepsit, utin commune magniditur, sed qualem in nocle profectum exsequitur, ficare nomen suum, non Dei creatoris, per excellena nostra scientia occultatur. Lunæ quindecim die tissimæ turris ad cælum usque ædificationem bus crescentis, et totidem tempore decrescentis, decernerent, et in memoria posteritatis per omnes totius vicissitudinis causas quis intelligere sufficiat? postea generationes, gubernationes, et totius sæculi Maris inundantis tumores considerare permittimur, tempus indelebili cunctorum præconio celebres sosed recedentis illius intelligentia privamur. In nobis rent. Sed hac temeritate et superba præsumptione melipsis diem nostræ nativitatis scimus et memo rursus Deus offensus, per totius generis communem ramus; diem mortis quando veniet, cum certe ven culpam individua omnium strage, quod in homitura sit, nescimus. Řes etiam corporales quas nibus nuper erat expertus, præsertim cum nullus videmus, ex parte tantum considerare possumus. repertus est justus, qui residuus esset, totam fun, Ex parte ergo cognoscimus, quamdiu in hoc sæculo ditus gentem delere noluit. Verumtamen cum illud sumus. Sed si ad illam lucem Patris luminum ve. usque tempus esset unius linguæ cunctus populus, nerimus, nihilin creaturis erit quod nesciamus. At universorum qui ad tale opus venerant, linguas in vero ut nostrum sequamur propositum in isto di diversa verba divisit (Id. :1, 1-9), scilicet ut rectis1 Ms. Aud., dedit in viduas.

simo justi arbitri judicio, qui alto Deum superbiæ (a) Beda de Nat. temp., cap. 28 : « Æstus, ait, cres

tumore contempserant, in fragilissimo substantiæ centes Malinas, decrescentes autem, placuit appellare

sure membro sermonis pænam utique sentirent, Ledones ; » perinde loquens ac si recens hunc in usum Et hoc non in ipsis tantum patribus quod evenerat adhiberi cæpissent ea vocabula. Apud Marcellum Em fiebat ; sed oer omnes filiorum propagines talis piricum, quì in Gallia Theodosio senioreimperante vixit, vindictæ conditio

pertransibat : ut qui æternam Lidunam et Malinam, capp. 16 et 25, legere est ; sed in sibi posteritatis famam quærerent, mansuram in illis significatu nonnihil diverso, uti observat V. CL. D, du Cange in Gloss. Cæterum Bedæ in predicto lib. cap.

posteritatibus ipsius præsumptionis per universa 8, nostroque auctori hic, Ledo est æslus ille maris lan.

venturi sæculi lempora animadversionem inveniguidior qui per quatuor pene dies tam ante quam post

rent. Postea quoque hæc linguarum divisio Dei dissecundam ultimamque lune quadraturam, mense uno

pensatione evenerat, ut divinarum Scripturarum quoque accidit ; Malina vero äestus vehementior, con mysterium usque ad maturum tempus unius electi tingens diebus aliis ad novilunium et ad plenilunium. ex multis populi lingua

custodiret: donec præfinito

[merged small][ocr errors]

tempore, quando universis gentibus sacramentum unius permanente, terra retegitur; per alteram terra suæ dispensationis aperire voluit, Spiritum sanctum . et adhuc cessatione maceretur : in una naturale de excelso linguarum omnium scientiam afferen scelus in hominibus punitur, per alteram adinventem, ejusdem sacramenti preordinatis ministris tio concupiscentiæ contra consuetudinem facta vintransmisit : qui Dei magnalia ad illud usque per dicatur. In ista vero Sodomitana pana nil contra unam linguam cantaverat, velut ad consecrationem naturam Deus facere cernitur, cum desuper acreo omnium linguarum in ipso suo primo adventu per ignito illo spatio, insoliti desiderii ardorinflammatur. Apostolos prædicabat. Sic enim illi quos de univer CAPUT XI. - De uxore Loth in slatuam salis mutata. sis gentibus, velut ad hujus rei comprobationem, in De qua peccatorum plaga Loth Dei servus per Jerusalem tunc temporis collegerai Deus, dicebant, Angelos eruitur; sed illius uxor ne retro respiceret A udivimus eos linguis nostris loquentes magnalia Dei jussa, dum respicit, in salis statuam solidatur (Act. 11, 4-11). Sic apostolica humilitas Spiritus (Gen., XIX, 17, 26), ut cujus visus non erat immunis sancti munere colligebat, quod superbæ præsum ex culpæ consortio, mortem effugere non posset, ptionis et vanæ gloriæ cupido disperserat. Linguas quamvis propter justi contubernium eruta sit de autem illas septuaginta duas esse, plurimi auctores incendio. Sed dum hoc assumpsimus, quod nihil consentiunt, quia in ædificationem turris illius in in Dei creatura contra naturam sit, sed insita natura terra Sennaar, quæ nunc est Babylon, lot patres semper in omnibus gubernetur ; qualiter, uxor congregatos fuisse dicunt. Unde et Dominus septua Loth cum in salis statuam vertitur, humani corpoginta duos discipulos, exceptis illis primariis Apos. ris natura in hac mutatione gubernatur ? Salis igitolis, elegisse sermone Evangelii refertur, per quos tur naturam in humano corpore esse nullus ambipostea in omnes gentes idem Evangelium prædi- git, qui lacrymarum salsitudinem comprobavit ; caretur (Luc. X, 1). In quorum præfiguratione quæ a turbaio felle, ut medici dicunt, egredientes, etiam Moysi spiritus in septuaginta seniores distri salis naturam, quam in recondito naturæ sinu buitur : et aliis duobus qui in castris resederant, concipiunt, de oculis fluentes, etiam saporis com. Heldad videlicet et Medad, ejus spiritus prophetiæ probatione ostendunt. Et non solum in lacrymis, donum condonatur (Num. xi, 24, 6). Quorum quasi sed etiam in phlegmale, et tussi expresso sputo hæreditarii successores, ad Ptolomæum Philadel- pectoris sapitur, quod salis natura per humanum phum Alexandriæ regem a pontificibus, Eleazaro corpus inseratur. Potens ergo rerum gubernator, scilicet et cæteris, qui eodem tempore Judæorum cum totum in partem vertere cupit, quod in modica populo præerant, septuaginta sapientes, qui ex Is. parte latebat, per totum infundit. Atque hac ex rael stirpe descenderant, missi sunt, et Scripturas causa, cum uxorem Loth in statuam salis vertere antiquæ legis in græcum eloquium transtulerunt.Ha voluit, pars illa tenuissima salis quæ carni inerat, rum vero omnium linguarum novi Testamenti tem totum corpus infecit. Et ita factum est, ut qui sexto pore,tribus linguis, hebraicæ utique,græcæ et latine die omnes naturas constituere consummavit, nis principatus committitur ; quia in eis crucis Christi hil ex aliqua natura in aliam congessit, sed unamtitulus litteris hebraicis, græcis et latinis scriptus, quamque in semetipsa gubernat, quam in prima Evangelica auctoritate perhibetur (Joan. xix, 20). At conditione constituebat. vero Deus in hoc contra naturam humani eloquii CAPUT XII. - De Sara nonagenaria pariente filium. quam olim disposuit, nil dividendo et confundendo Eodem fere tempore Abrahæ illius ex multitudine linguas hominum et sermones fecit; quando ejusdem gentium in Dei amicitiam electi, Sara sterilis uxor loquelæ natura in hominibus permanel, nisi quod filium, Isaac nomine, jam nonagenaria peperit consuetudo diversa deviare ab alterutrolinguas,non (Gen. XXI, 1, 2), cum illam usque ætatem per totum naturaliter,sed consuetudinarie docet.Latinus nam vilæ suæ spatium sterilis fuit. Sed hoc valde conque vel Græcus inter Barbaricos geuitus vel nutritus, veniebat, ut quoniam filius quem parturiebat, ipbarbarice loquitur ; versaque vice barbari filius a sam figuram Christi, qui ex sola Virgine sine aliGræcis aut Latinis edoctus, venusto sermone fatur. qua humanæ voluptatis cupidine nasceretur, Ex quo intelligitur Deum non naturam hominum pretulit ; illum non ætate qua solent femina pamutasse, non novum in eis aliquid condidisse, sed rere, id est, a duodecimo anno usque ad quadradicenditantum modos et formasin diversis generi gesimum nonum annum, sed ultra illius consuetubus divisisse.

dinis metas parturiret : ut scilicet ille infans non CAPUT X. - De Sodomitica vindicta.

solum ultra quinquagesimum annum, desinente Magno deinde temporis intervallo peracto, in partus officio, sed etiam nonagesimo anno nasceconfinio Arabiæ et Palæstinæ quinque positæ civi retur, desinente voluptatis desiderio. Et hoc quamtates, Sodoma, Gomorra, Adama, Seboim, et Se vis contra consuetudinem,non tamen adversus natugor, fecundissimi soli habitatione, et rerum omnium ram factum est: quoniam etsi contra consuetudinem abundantia perfruentes, inconvenientis luxuriæ et est ut pariat anus, adversus tamen naturam non cupidinis in contractione tritici convictæ, dominicæ est ut in utero feminali nascatur quandoque filius, vindictæ aditum præbuerunt ; ita ut imbribus CAPUT XIII. De puteo quem vidit Agar ejecta ignis et sulphuris superfusa tota cum habitatori

cum filio. bus suis et animantibus et urbibus, regio flagrans Quo nascente filio et ablactato, ancilla Agar cum arderel (Gen. xix). Hoc namque modo conveniebat, filio suo Ismael qui prior natus est ejicitur, quæ ut qui communi studio Deum offenderant, commu per desertum deficiente aqua, et siti moriente cum nis vindictæ impetu eodem perirent: et qui contra puero vadens lacrymatur. Sed angelo eam comconsuetudinem hominum in turpis concupiscentiæ pellante et dicente, Exaudivit Dominus vocem pueri, perpetratione exarserant, contra consuetam ho aperti sunt oculi ejus, et vidit puteum in solitudine minum mortem non terrena vindicta,sed cælestium (Gen. xxi, 9-19). De quo puteo ita refertur, ut aut igoium infusione arderent: et qui peccatum suum tunc erumpens jam e terra prodatur, aut si ibi pon solum faciendo, sed etiam prædicando palam ante fuerit, tunc Agar oculi, ut videret, quem ante fecerant, infamem vitam famosa pena consume. non poterat aperiantur. rent. Quæ vindicta hactenus eorumdem terram non CAPUT XIV. De ariete quem Abraham obtulit pro deseruit, dum quali pænæ, qui talia agunt subja

filio. cebunt, ostendit. Inter istas vero duas primaria sin Ut autem appareret etiam hominibus quam fide. sæculo pænas, diluvii scilicet et Sodomitanam, talis lis in Dei amicitia parmaneret Abraham, filium differentia deprehenditur, quod aqua una terra, suum Isaac cum esset jam adultus, offerre sibi in igni altera punita videatur : una cæli rore, et holocaustum super unum montium, quem ei mons abyssi unda diluitur; altera igneo imbre, et sul traverat, Deus præcepit. Qui obediens, ad locum phuris superfusione damnatur. Una anni circulo quem ostenderat ei Deus, cito perrexit, et assup

« PredošláPokračovať »