Obrázky na stránke
PDF
ePub

Q. HORATII FLACCI

SA TIRAR UM

LIBER PRIMUS.

L

SATIRA I.

10

Qui fit, Maecenas, ut nemo quam sibi sortem
Seu ratio dederit seu fors objecerit illa
Contentus vivat, laudet diversa sequentes?
“O fortunati mercatores !” gravis annis
Miles ait multo jam fractus membra"labore.
Contra mercator, navem jactantibus Austris :
“ Militia est potior. Quid enim, concurritur: horae
Momento cita mors venit aut victoria laeta.”
Agricolam laudat juris legumque peritus,
Sub galli cantum consultor ubi ostia pulsat.
Ille datis vadibus qui rure extractus in urbem est
Solos felices viventes clamat in urbe.
Cetera de genere hoc, adeo sunt multa, loquacem
Delassare valent Fabium. Ne te morer, audi
Quo rem deducam. Si quis Deus, “ En ego,” dicat,
“ Jam faciam quod vultis : eris tu, qui modo miles,
Mercator; tu, consultus modo, rusticus : hinc vos,
Vos hinc mutatis discedite partibus : Eia!
Quid statis ?” nolint. Atqui licet esse beatis.
Quid causae est merito quin illis Juppiter ambas
Iratus buccas inflet, neque se fore posthac
Tam facilem dicat votis ut praebeat aurem ?

15

[ocr errors]

35

Praeterea ne sic, ut qui jocularia, ridens
Percurram (quamquam ridentem dicere verum
Quid vetat ? ut pueris olim dant crustula blandi
Doctores, elementa velint ut discere prima);
Sed tamen amoto quaeramus seria ludo.
Ille gravem duro terram qui vertit aratro,
Perfidus hic caupo, miles, nautaeque per omne
Audaces mare qui currunt, hac mente laborem

50
Sese ferre, senes ut in otia tuta recedant,
Aiunt, quum sibi sint congesta cibaria : sicut
Parvula, nam exemplo est, magni formica laboris
Ore trahit quodcunque potest atque addit acervo,
Quem struit haud ignara ac non incauta futuri.
Quae, simul inversum contristat Aquarius annum,
Non usyuam prorepit et illis utitur ante
Quaesitis sapiens; quum te neque fervidus aestus
Demoveat lucro, neque hiems, ignis, mare, ferrum,
Nil obstet tibi dum ne sit te ditior alter.

10 Quid juvat immensum te argenti pondus et auri Furtim defossa timidum deponere terra ? " Quod si coinminuas vilem redigatur ad assem. At ni id fit quid habet pulchri constructus acervus ? Milia frumenti tua triverit area centum, Non tuus hoc capiet venter plus ac meus : ut si Reticulum panis venales inter onusto Forte vehas humero, nihilo plus accipias quam Qui nil portarit. Vel dic quid referat intra · Naturae fines viventi, jugera centum an

50 Mille aret? “At suave est ex magno tollere acervo." Dum ex parvo nobis tantundem haurire relinquas, Cur tua plus laudes cumeris granaria nostris ? Ut tibi si sit opus liquidi non amplius urna, Vel cyatho, et dicas, “ Magno de flumine malim

55 Quam ex hoc fonticulo tantundem sumere. Eo fit Plenior ut si quos delectet wpia justo Cum ripa simul avulsos ferat Aufidus acer. At qui tantuli eget quanto est opus is Turbatam haurit aquam neque vitam amittit in undis. At bona pars hominum decepta cupidine falso, “Nil satis est,” inquit; “quia tanti quantum habeas sis.”

[ocr errors]

neque limo

60

:

a

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

Quid facias illi? Jubeas miserum esse libenter
Quatenus id facit; ut quidam memoratur Athenis
Sordidus ac dives, populi contemnere voces
Sic solitus : “ Populus me sibilat; at mihi plaudo
Ipse domi simul ac nummos contemplor in arca."
Tantalus a labris sitiens fugientia captat
Flumina . ... Quid rides ? mutato nomine de te
Fabula narratur: congestis undique saccis,
Indormis inhians et tamquam parcere sacris
Cogeris aut pictis tamquam gaudere tabellis.
Nescis

quo
valeat nummus ?

quem praebeat usum?
Panis ematur, olus, vini sextarius, adde
Quis humana sibi doleat natura negatis.
An vigilare metu exanimem, noctesque diesque
Formidare malos fures, incendia, servos
Ne te compilent fugientes, hoc juvat? Horum
Semper ego optarim pauperrimus esse bonorurn.
* At si condoluit tentatum frigore corpus,
Aut alius casus lecto te adfixit, habes qui
Adsideat, fomenta paret, medicum roget ut te
Suscitet ac ynatis reddat carisque propinquis.”
Non uxor salvuin te vult, non filius; omnes
Vicini oderunt, noti, pueri atque puellae.
Miraris, quum tu argento post omnia ponas,
Si nemo praestet quem non merearis amorem?
An si coynatos, nullo natura labore
Quos tibi dat, retinere velis servareque amicos,
Infelix operan perdas ? ut si quis asellum
In Campo doceat parentem currere frenis.
Denique sit finis quaerendi, quumque habeas plus
Pauperiem metuas minus et finire laborem
Incipias, parto quod avebas, ne facias quod
Ummidius quidam; non longa est fabula: dives
Ut metiretur nummos; ita sordidus ut se
Non unquam servo melius vestiret; adusque
Supremum tempus, ne se penuria victus
Opprimeret metuebat. At hunc liberta securi
Divisit medium, fortissima Tyndaridarum.
“Quid mi igitur suades ? ut vivam Maenius ? aut sic
Ut Nomentanus?” Pergis pugnantia secum

85

90

95

100

105

110

Frontibus adversis componere : non ego avarum
Quum veto te fieri vappam jubeo ac nebulonein.
Est inter Tanain quiddam socerumque Viselli,
Est modus in rebus, sunt certi denique fines) Cena
Quos ultra citraque nequit consistere rectum.
Illuc unde abii redeo, nemo ut avarus
Se probet ac potius laudet diversa sequentes,
Quodque aliena capella gerat distentius uber
Tabescat, neque se majori pauperiorum
Turbae comparet, hunc atque hunc superare laboret.
Sic festinanti semper locupletior obstat,
Ut, quum carceribus missos rapit ungula currus,
Instat equis auriga suos vincentibus, illum
Praeteritum temnens extremos inter euntem.
Inde fit ut raro qui se vixisse beatum
Dicat, et exacto contentus tempore vita
Cedat uti conviva satur, reperire queamus.
Jam satis est. Ne me Crispini scrinia lippi
Compilasse putes, verbum non amplius addam.

115

120

SATIRA II.

6

AMBUBAIARUM collegia, pharmacopolae,
Mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne
Maestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli.
Quippe benignus erat. Contra hic, ne proligus esse
Dicatur metuens, inopi dare nolit amico
Frigus quo duramque famem propellere possit.
Hunc si perconteris avi cur atque parentis
Praeclaram ingrata stringat malus ingluvie rem,
Omnia conductis coëmens obsonia nummis,
Sordidus atque animi quod parvi nolit haberi,
Respondet. Laudatur ab his, culpatur ab illis.
Fufidius vappae famam timet ac nebulonis,
Dives agris, dives positis in fenore nummis :
Quinas hic capiti mercedes exsecat atque
Quanto perditior quisque est tanto acrius urget;

[ocr errors][merged small]

20

25

30

[ocr errors]
[ocr errors]

35

Nomina sectatur modo sumpta veste virili
Sub patribus duris tironum. Maxime, quis non,
Juppiter! exclamat simul atque audivit ? At in se
Pro quaestu sumptum facit hic. Vix credere possis
Quam sibi non sit amicus, ita ut pater ille Terenti
Fabula quem miserum gnato vixisse fugato
Inducit non se pejus cruciaverit atque hic.
Si quis nunc quaerat, Quo res haec pertinet ? illuc:
Dum vitant stulti vitia in contraria currunt.
Maltinus tunicis demissis ambulat; est qui
Inguen ad obscoenum subductis usque facetus ;
Pastillos Rufillus olet, Gargonius hircum.
Nil medium est. Sunt qui nolint tetigisse nisi illas
Quarum subsuta talos tegat instita veste;
Contra alius nullam nisi olenti in fornice stantem.
Quidam notus homo cum exiret fornice, “Macte
Virtute esto," inquit sententia dia Catonis.
Nam simul ac venas inflavit tetra libido
Huc juvenes aequum est descendere, non alienas
Permolere uxores. “Nolim laudarier," inquit,
“ Sic me," mirator cunni Cupiennius albi.
Audire est operae pretium, procedere recte
Qui moechos non vultis, ut omni parte laborent ;
Utque illis multo corrupta dolore voluptas,
Atque haec rara, cadat dura inter saepe pericla.
Hic se praecipitem tecto dedit; ille flagellis
Ad mortem caesus ; fugiens hic decidit acrem
Praedonum in turbam; dedit hic pro corpore nummos;
Hunc perminxerunt calones; quin etiam illud
Accidit, ut quidam testes caudamque salacem
Demeteret ferro. Jure omnes; Galba negabat.
Tutior at quanto merx est in classe secunda,
Libertinarum dico, Sallustius in quas
Non minus insanit quam qui moechatur. At hic si
Qua res, qua ratio suaderet, quaque modeste

,
Munifico esse licet, vellet bonus atque benignus
Esse, daret quantum satis esset nec sibi damno
Dedecorique foret. Verum hoc se amplectitur uno,
Hoc amat et laudat: “Matronam nullam ego tango."
Ut quondam Marsaeus, amator Originis ille,

40

15

50

65

« PredošláPokračovať »