Obrázky na stránke
PDF
ePub

145

150

155

160

Tellurenı porco, Silvanum lacte piabant,
Floribus et vino Genium memorem brevis aevi.
Fescennina per

hunc inventa licentia morem
Versibus alternis opprobria rustica fudit,
Libertasque recurrentes accepta per annos
Lusit amabiliter, donec jam saevus apertam
In rabiem coepit verti jocus et per honestas
fre domos impune minax. Doluere cruento
Dente lacessiti; fuit intactis quoque cura
Condicione super communi; quin etiam lex
Poenaque lata malo quae nollet carmine quemquam
Describi ; vertere modum, formidine fustis
Ad bene dicendum delectandumque redacti.
Graecia capta ferum victorem cepit et artes
Intulit agresti Latio: sic horridus ille
Defuxit numerus Saturnius et grave virus
Munditiae pepulere ; sed in longum tamen aevum
Manserunt hodieque manent vestigia ruris.
Serus enim Graecis admovit acumina chartis,
Et post Punica bella quietus quaerere coepit
Quid Sophocles et Thespis et Aeschylus utile ferrent.
Tentavit quoque rem, si digne vertere posset,
Et placuit sibi, natura sublimis et acer:
Nam spirat tragicum satis et feliciter audet,
Sed turpem putat inscite metuitque lituram.
Creditur ex medio quia res arcessit habere
Sudoris minimum, sed habet comoedia tanto
Plus oneris quanto veniae minus. Adspice, Plautus
Quo pacto partes tutetur amantis ephebi,
Ut patris attenti, lenonis ut insidiosi ;
Quantus sit Dossennus edacibus in parasitis,
Quam non adstricto percurrat pulpita socco;
Gestit enim nummum in loculos demittere, post hoc
Securus cadat an recto stet fabula talo.
Quem tulit ad scenam ventoso Gleria curru
Exanimat lentus spectator, sedulus inflat:
Sic leve, sic parvum est, animum quod laudis avarum
Subruit aut reficit. Valeat res ludicra si me
Palma negata macrum, donata reducit opimum.
Saepe etiam audacem fugat hoc terretque poëtam,

165

170

175

:

180

185

1.90

195

200

Quod numero plures, virtute et honore minores,
Indocti stolidique et depugnare parati
Si discordet eques, media inter carmina poscunt
Aut ursum aut pugiles : his nam plebecula plaudit.
Verum equitis quoque jam migravit ab aure voluptas
Omnis ad incertos oculos et gaudia vana.
Quattuor aut plures aulaea premuntur in horas,
Dum fugiunt equitum turmae peditumque catervae ;
Mox trahitur manibus regum fortuna retortis,
Esseda festinant, pilenta, petorrita, naves,
Captivum portatur ebur, captiva Corinthus.
Si foret in terris rideret Democritus, seu
Diversum confusa genus panthera camelo,
Sive elephas albus vulgi converteret ora ;
Spectaret populum ludis attentius ipsis,
Ut sibi praebentem miino spectacula plura ;
Scriptores autem narrare putaret asello
Fabellam surdo. Nam quae pervincere voces
Evaluere sonum referunt quem nostra theatra ?
Garganum mugire putes nemus aut mare Tuscum,
Tanto cum strepitu ludi spectantur et artes
Divitiaeque peregrinae, quibus oblitus actor
Cum stetit in scena concurrit dextera laevae.
Dixit adhuc aliquid ? Nil sane. Quid placet ergo ?
Lana Tarentino violas imitata veneno.
Ac ne forte putes me quae facere ipse recusem
Cum recte tractent alii laudare maligne ;
Ille per extentum funem mihi posse videtur
Ire poëta, meum qui pectus inaniter angit,
Irritat, mulcet, falsis terroribus implet,
Ut magus, et modo me Thebis, modo ponit Athenis.
Verum age et his qui se lectori credere malunt
Quam spectatoris fastidia ferre superbi
Curam redde brevem, si munus Apolline dignum
Vis complere libris et vatibus addere calcar,
Ut studio majore petant Helicona virentem.
Multa quidem nobis facimus mala saepe poëtae,

Ut vineta egomet caedam mea,) cum tibi librum
Sollicito damus aut fesso ; quum laetlimur unum
Si quis amicorum est ansils reprehendere versum ;

205

210

215

220

Cum loca jam recitata revolvimus irrevocati ;
Cum lamentamur non apparere labores
Nostros et tenui deducta poëmata filo;

225
Cum speramus eo rem venturam ut simul atque
Carmina rescieris nos fingere commodus ultro
Arcessas, et egere vetes, et scribere cogas.
Sed tamen est operae pretium cognoscere, quales
Aedituos habeat belli spectata domique

230 Virtus, indigno non committenda poëtae. Gratus Alexandro regi Magno fuit ille Choerilus, incultis qui versibus et male natis Rettulit acceptos, regale noisma, Philippos Sed veluti tractata notam labemque remittunt

235 Atramenta, fere scriptores carmine foedo Splendida facta linunt. Idem rex ille poëma Qui tam ridiculum tam care prodigus emit, Edicto vetuit ne quis se praeter Apellen Pingeret, aut alius Lysippo duceret aera

240
Fortis Alexandri vultum simulantia. Quodsi
Judicium subtile videndis artibus illud
Ab libros et ad haec Musarum dona vocares,
Boeotum in crasso jurares aëre natum.
At neque dedecorant tua de se judicia atque
Munera, quae

multa dantis cum laude tulerunt
Dilecti tibi Virgilius Variusque poëtae ;
Nec magis expressi vultus per aënea signa,
Quam per vatis opus mores animique virorum
Clarorum apparent. Nec sermones ego mallem

250
Repentes per humum quam res componere gestas,
Terrarumque situs et flumina dicere, et arces
Montibus impositas, et barbara regna, tuisque
Auspiciis totum confecta duella per orbem,
Claustraque custodem pacis cohibentia Janum,

255 Et formidatam Parthis te principe Romam, Si quantum cuperem possem quoque ; sed neque parvum Carmen majestas recipit tua nec meus audet Rem tentare pudor quam vires ferre recusent. Sedulitas autem stulte quem diligit urget,

260 Praecipue cum se numeris commendat et arte : Discit enim citius meminitque libentius illud

245 265

Quod quis deridet, quam quod probat et veneratur.
Nil moror officium quod me gravat, ac neque ficto
In pejus vultu proponi cereus usquam,
Nec prave factis decorari versibus opto,
Ne rubeam pingui donatus munere, et una
Cum scriptore meo, capsa porrectus aperta,
Deferar in vicum vendentem thus et odores
Et piper et quidquid chartis amicitur ineptis.

270

EPISTOLA II.

10

FLORE, bono claroque fidelis amice Neroni,
Si quis forte velit puerum tibi vendere natum
Tibure vel Gabiis, et tecum sic agat: “Hic et
Candidus et talos a vertice pulcher ad imos
Fiet eritque tuus nummorum millibus octo,
Verna ministeriis ad nutus aptus heriles,
Litterulis Graecis imbutus, idoneus arti
Cuilibet; argilla quidvis imitaberis uda ;
Quin etiam canet indoctum sed dulce bibenti:
Multa fidem promissa levant, ubi plenius aequo
Laudat venales qui vult extrudere merces.
Res urget me nulla : meo sum pauper in aere.
Nemo hoc mangonum faceret tibi ; non temere a me
Quivis ferret idem. Semel hic cessavit et, ut fit,
In scalis latuit metuens pendentis habenae.
Des nummos, excepta nihil te si fuga laedat ;
Ille ferat pretium poenae securus, opinor;
Prudens emisti vitiosum; dicta tibi est lex:
Insequeris tamen hunc et lite moraris iniqua ?
Dixi me pigrum proficiscenti tibi, dixi
Talibus officiis prope mancum, ne mea saevus
Jurgares ad te quod epistola nulla rediret.
Quid tum profeci mecum facientia jura
Si tamen attentas ? Quereris super hoc etiam, quod
Exspectata tibi non mittam carmina mendax.
Luculli miles collecta viatica multis

15

20

25

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

Aerumnis, lassus clin noctu stertit, ad assem
Perdiderat ; post hoc vehemens lupus et sibi et hosti
Iratus pariter, jejunis dentibus acer,
Praesidium regale loco dejecit, ut aiunt,
Summe muito et multarum divite rerum.
C'larus ob id factum donis ornatur honestis,
Accipit et bis dena super sestertia nummum.
Forte sub hoc tempus castellum evertere praetor
Nescio quod cupiens, hortari coepit eumdem
Verbis quae timido quoque possent addere mentem :
“I, bone, quo virtus tua te vocat, i perde fausto,
Grandia laturus meritorum praemia. Quid stas ?”
Post haec ille catus, quantumvis rusticus : “ Ibit,
Ibit eo quo vis qui zonam perdidit,” inquit.
Romae nutriri mihi contigit atque doceri
Iratus Graiis quantum nocuisset Achilles.
Adjecere bonae paullo plus artis Athenae,
Scilicet ut vellem curvo dignoscere rectum,
Atque inter silvas Academi quaerere verum.
Dura sed emovere loco me tempora grato,
Civilisque rudem belli tulit aestus in arma
Caesaris Augusti non responsura lacertis.
Unde simul primum me dimisere Philippi,
Decisis humilem pennis inop cinque paterni
Et laris et fundi, panpertas impulit audax,
Ut versus facerem ; sed quod non desit habentem
Quae poterunt unquam satis expurgare cicutae,
Ni melius dormire putem quam scribere versus ?
Singula de nobis anni praedantur euntes :
Eripuere jocos, venerem, convivia, ludum ;
Tendunt extorquere poëmata : quid faciam vis ?
Denique non omnes eadem mirantur amantque :
Carmine tu gaudes, hic delectatur iambis,
Ille Bioneis sermonibus et sale nigro.
Tres mihi convivae prope dissentire videntur,
Poscentes vario multum diversa palato.
Quid dem ? quid non dem ? renuis tu quod jubet alter ;
Quod petis id sane est invisum acidumque duobus.
Praeter caetera, me liomaene poemata censes
Scribere posse

inter tot curas totqne labores ?

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]
« PredošláPokračovať »