Obrázky na stránke
PDF
ePub

siue aquae nomine appellare uoluit totam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret unde facta et formata sint omnia, quae in suis generibus iam dinoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura uidemus omnia in terra per 5 species uarias formari atque concrescere; siue spiritalem uitam quandam ante formam conuersionis quasi fluitantem: superferebatur utique spiritus dei, quia subiacebat scilicet bonae uoluntati creatoris quidquid illud erat quod formandum

perficiendumque inchoauerat; ut dicente deo in uerbo suo: 10 fiat lux, in bona uoluntate, hoc est in beneplacito eius pro modo sui generis maneret quod factum est. et ideo dictum est quod placuerit deo, scriptura dicente: et facta est lux; et uidit deus lucem quia bona est: ut quemad

modum in ipso exordio inchoatae creaturae, quae caeli et 15 terrae nomine propter id quod de illa perficiendum erat commemorata est, trinitas insinuatur creatoris

nam dicente scriptura: in principio fecit deus caelum et terram intellegimus patrem in dei nomine et filium in

principii nomine, qui non patri, sed per se ipsum creatae 20 primitus ac potissimum spiritali creaturae et consequenter

etiam uniuersae creaturae principium est; dicente autem scriptura : et spiritus dei superferebatur super aquam, completam commemorationem trinitatis agnoscimus —]

ita et in conuersione atque perfectione creaturae, ut rerum 25 species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei

scilicet et uerbi generatio, cum dicitur: dixit deus, et sancta bonitas, in qua deo placet quidquid ei pro suae naturae

per G3:

23 cogno

1 mateream D 3 appellens D 8 uolontati (ntati a m. 2) Duolentati Ti quicqd G 10 uolontate D bono placito DP 11 manerit D 12 placueret G1 14 exhordio T 19 in ante nomine add. D patri G3: patris DGÄPTv et D'G'v; om. PT creatae) creaturae (ur a m. 2) D scimus D 24 conuersionē D conuersatione p? (in ras.) v sationem G in post atque add. Gu perfectionē D ut] utrum (om. rerum) P 25 dege#rantur D digeratur v insinuatur libri 26 generator G’P?Tv2 generatur DG*P'yi dicetur G 27 qua a: quo libri

VIIII.

conuer

10

modulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est.

Sed cur commemorata prius quamuis imperfecta creatura postea commemoratur spiritus dei, prius dicente scriptura : terra autem erat inuisibilis et incomposita et 5 tenebrae erant super abyssum, ac deinde inferente: et spiritus dei superferebatur super aquam? an quia egenus atque indigus amor ita diligit, ut rebus quas diligit subiciatur, propterea cum commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, super- 10 ferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus amare putaretur? cuius rei memor apostolus dicturus de caritate supereminentem uiam demonstraturum se ait; et alio loco: supereminentem, inquit, scientiae caritatem 15 Christi. cum ergo sic oporteret insinuare spiritum dei ut superferri diceretur, commodius factum est, ut prius insinuaretur aliquid inchoatum cui superferri diceretur; non enim loco, sed omnia superante ac praecellente potentia.

Ita etiam rebus ex illa inchoatione perfectis atque formatis 20 uidit deus quia bonum est; placuit enim quod factum est in ea benignitate, qua placuit ut fieret. duo quippe sunt propter quae amat deus creaturam suam, ut sit et ut maneat. ut esset ergo quod maneret, spiritus dei ferebatur super a quam; ut autem maneret, uidit deus quia bonum est. 25 et quod de luce dictum est, hoc et de omnibus: manent enim

14 I Cor. 12, 31

15 Eph. 3, 19

1 modolo D
3 quur DPT

quorum memorata (om. cur) MV cummemorata D 6 inferentem G'v 8 aegenus MV indiguus 9 cum om. DPI

memoraretur Gu 10 beneuolentia PT 11 necessitate D1 12 babundantiam T abundantiae M 13 memorat T dicaturus (i ras.) D 16 ut) et MV 17 ferri-cui in ras. M superferre G1 cūmodius P 21 enim om. P 23 sit] fit D? 24 superferebatur P'T 25

us om. Gv

ona DGPTV 26 de prius om. T et alterum om. GPTv manet T manentē Gmanente D'o

quaedam supergressa omnem temporalem uolubilitatem in amplissima sanctitate sub deo, quaedam uero secundum sui temporis modos, dum per decessionem successionemque rerum temporalium saeculorum pulchritudo contexitur.

[blocks in formation]

CONTRA EOS QVI DICUNT: NVMQVID IBI FVIT MOYSES, QVANDO FECIT DEVS CAELVM ET TERRAM, VT CREDATVR EI? EX LIBRO

DE CIVITATE DEI XI INTER CETERA ET AD LOCVM.

Visibilium omnium maximus mundus est, inuisibilium 28 10 omnium maximus deus est; sed mundum esse conspicimus, deum esse credimus. quod autem deus fecerit mundum nulli potius credimus quam ipsi deo. ubi eum audimus? nusquam interim, nos melius quam in scripturis sanctis, ubi dixit propbeta eius: in principio fecit deus caelum et terram. 15 numquidnam ibi fuit iste propheta, quando fecit deus caelum et terram? non; sed ibi fuit sapientia dei, per quam facta sunt omnia, quae in animas etiam sanctas se transfert, amicos dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus

enarrat. locuntur eis quoque angeli dei, qui semper uident 20 faciem patris uoluntatemque eius quibus oportet annuntiant.

ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: in principio fecit deus caelum et terram; qui tam idoneus testis est, per quem deo credendum sit, ut eodem spiritu dei,

19 cf. Matth. 18, 10

saecu

1 quidam D supergressam DMTV bolubilitatem Vi 2 uero) ergo DGPv 3 modo D'G1v descessionem P' discessionem G'v cessionem T 4 temporalium MV: om. DGPTV lariū P pulcritudo DP 5 cap. XXVIII DPT XXVIIII G VIIII v

6 moses T 7 terra T ut-ei om. Pi 8 XII P inter- locum om. DGPTU 10 est deus v 12 audiuimus P:

13 melios 1)* 14 deus om. Gv 16 non om. T

17 transfert (ert a m. 2) D amicus Gamicas Ging 19 en parrat G narrat P loquuntur GʻPT 20 uolontateque D 21 his] eis D 23 testes Pi est) et D'GʻP credendom T sit] sic T

quem T

quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit, sed quid placuit aeterno deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? qui hoc dicunt si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et 5 letali morbo impietatis insaniunt. exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacitus et factum se esse et non nisi a deo ineffabiliter atque inuisibiliter magno et ineffabiliter atque inuisibiliter pulchro 10 fieri se potuisse proclamat.

XIIII.

QVOD CALVMNIANTES DE MVNDI TEMPORE REFELLI POSSINT DE MVNDI LOCO. DE EODEM LIBRO XI INTER CETERA ET AD LOCVM.

15

29 Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea,

finitum tamen et loco suo determinatum et operante deo factum esse dicant, quod respondent de infinitis extra mundum locis cur in eis ab opere deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus cur in eis ab opere deus 20 cessarit. et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione diuina deus non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem qua id factum est nulla possit humana comprehen- 25 dere natura: ita non est consequens ut deo aliquid existi

re

2 tanto om. T quid] quidquid M^V 5 uidere G: 6 laetali DGMVO 7 mobilitate] motabilitate Gv mobilitate et om. T 8 pulcherema Di 12 cap. XXVIIII DPT 13 tempori Gi felle Girefalli v 14 inter -- locum om. GPTO 17 locum G1 18 dicunt D'Gv

quid D1

19 respondent D 20 in) ab MV 21 cessaret DP. fortuitu DGP fortuita T 23 com G

patientibus v 24 posset] p. et D'GP' possit D? hoc G'v elegi GMPIV 25 qua) quia P

26 exsistimemus MV

posset T

10

memus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. quod 5 si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo, inaniter homines cogitare praeterita tempora uacationis dei, cum tempus nullum sit ante mundum.

Si enim recte discernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est, quis non uideat quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret?

cuius motionis et mutationis cum aliud atque aliud quae 15 simul esse non possunt cedit atque succedit, in breuioribus

uel productioribus morarum interuallis tempus sequeretur. cum igitur deus, in cuius aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator, quomodo dicatur

post temporum spatia mundum creasse non uideo, nisi dicatur 20 ante mundum iam aliquam fuisse creaturam, cuius motibus

tempora currerent. porro si litterae sacrae maximeque ueraces ita dicunt in principio fecisse deum caelum et terram, ut nihil antea fecisse intellegatur, quia hoc potius in principio

fecisse diceretur, si quid fecisset ante cetera cuncta quae fecit, 25 procul dubio non est mundus factus in tempore, sed cum

tempore. quod enim fit in tempore, et post aliquod fit et ante aliquod tempus: post id quod praeteritum est, ante id quod futurum est. nullum autem posset esse praeteritum, quia nulla erat creatura, cuius mutabilibus motibus ageretur.

1 accedisse Gly accessisse MV quid D

2 mundum om. D'GO 3 fuisse D'GʻPv 4 tempore G' tempora P elegendo P quid Di

8 uerba uacationis dei et quae secuntur desunt in D, cum quaterniones VI. VII. VIII. interciderint. uocationis MVO 13 motione) mutatione P 15 caedit PTV 16 productoribus v 20 aliqua M 21 current Gov 23 ante Pi in ras. 24 fecisset] fecisse GʻP 27 ante (et om.) MPV 28 possit GPU

« PredošláPokračovať »