Obrázky na stránke
PDF
ePub

quae non specie, sed in eius priuatione sciuntur, si dici aut intellegi potest, quodam modo nesciendo sciuntur, ut sciendo nesciantur. cum enim acies oculi corporalis currit per species corporales, nusquam tenebras uidet nisi ubi coeperit non 5 uidere. ita etiam non ad aliquem alium sensum, sed ad solas aures pertinet sentire silentium, quod tamen nullo modo nisi non audiendo sentitur. sic species intellegibiles mens quidem nostra intellegendo conspicit, sed ubi deficiunt nesciendo con

discit: delicta enim quis intellegit? 10 Hoc scio, naturam dei numquam, nusquam, nulla ex parte

posse deficere et ea posse deficere quae ex nihilo facta sunt. quae tamen quanto magis sunt et bona faciunt - tunc enim aliquid faciunt causas habent efficientes; in quantum

autem deficiunt et ex hoc mala faciunt quid enim tunc 15 faciunt nisi uana? -- causas habent deficientes. itemque scio,

in quo fit mala uoluntas, id in eo fieri quod si nollet non fieret, et ideo non necessarios, sed uoluntarios defectus iusta poena consequitur. deficitur enim non ad mala, sed male, id

est non ad malas naturas, sed ideo male, quia contra ordinem 20 naturarum ab eo quod summe est ad id quod minus est.

neque enim auri uitium est auaritia, sed hominis peruerse amantis aurum iustitia derelicta, quae incomparabiliter auro debuit anteponi; nec luxuria uitium est pulchritudinis suauium

corporum, sed animae peruerse amantis corporeas uoluptates 25 neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter pulchrioribus et

incorruptibiliter suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sed animae peruerse amantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiae; nec superbia uitium est dantis potestatem uel ipsius etiam potestatis, sed animae peruerse amantis potestatem suam potentioris iustiore contemta. ac per hoc qui peruerse amat cuiuslibet naturae bonum, etiam si adipiscatur, ipse fit in bono malus et miser meliore priuatus.

9 Ps. 18, 13

v

1 in specie PTV scientur MV 4 corporalis P ceperit 05 alium aliquem Pu 6 quod] quo MV 7 intellegibilis P 10 nusquam om. 15 itemque scio) item questio v 17 de fectos Ply 18 malam MV, malum P 20 qdqđ summe P 23 luxoria PT est om. Plo pulchritudinis MV: pulchrorum PTV suauiumque PTv 24 amantes Pi uoluntates P 25 neclecta PT pulcrioribus v 27 laudes Pi aman tes Plo

Cum ergo malae uoluntatis efficiens naturalis uel, si dici 5 potest, essentialis nulla sit causa – ab ipsa quippe incipit spirituum mutabilium malum, quo minuitur atque deriuatur naturae bonum, nec talem uoluntatem facit nisi defectio, qua deseritur deus, cuius defectionis etiam causa utique deficit — : si dixerimus nullam esse efficientem causam etiam uoluntatis 10 bonae, cauendum est ne uoluntas bona bonorum angelorum non facta, sed deo coaeterna esse credatur. cum ergo ipsi facti sint, quomodo non illa facta esse dicetur? porro quia facta est, utrum cum ipsis facta est an sine illa fuerunt prius? sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit a quo et 15 ipsi; simulque ut facti sunt, ei a quo facti sunt amore, cum quo facti sunt, adhaeserunt; eoque sunt isti ab illorum societate discreti, quod illi in eadem bona uoluntate manserunt, isti ab ea deficiendo mutati sunt mala scilicet uoluntate hoc ipso, quod à bona defecerunt, a qua non defecissent, nisi 20 utique uoluissent. si autem boni angeli fuerunt prius sine uoluntate bona eamque in se ipsi deo non operante fecerunt, ergo meliores a se ipsis quam illo facti sunt? absit. quid enim erant sine bona uoluntate nisi mali? aut si propterea non mali, quia nec mala uoluntas eis inerat

neque enim 25 ab ea quam nondum coeperant habere defecerant certe nondum tales, nondum tam boni quam esse cum bona uolun

3 per

1 potestates P'y 2 potentiores P'T contenta Ply
uersae MTV
4 adipiscator v

ipsi P1
malis T

7 spiritalium P minuetur Ply deriuatur MVV (cf. Vict. Vit. II 73; Oros. IIII 6, 35): deprauatur PT 8 quae T 9 causam M utiq. utique MV ; corr. in V m. 2, in M m. 1 defecit Plo 13 sint] sunt v 14 fuerint P fuerant v 15 ab om. v quo facta Pv

17 societati v 20 qua) quo MV 21 noluissent MPV

22 in se] sine MV 23 ipsi T illo MV: ab illo PTV 25 uoluntastas V; corr. m. 2 in herat P enim

26 quam] quia v

16 a

ea v

tate coeperunt. at si non potuerunt se ipsos facere meliores quam ille eos fecerat quo. nemo melius quicquam facit, profecto et bonam uoluntatem, qua meliores essent, nisi operante adiutorio creatoris habere non possent. et cum id egit eorum 5 boluntas bona ut non ad se ipsos qui minus erant, sed ad illum qui summe est conuerterentur eique adhaerentes magis essent eiusque participatione sapienter beateque uiuerent, quid aliud ostenditur nisi uoluntatem bonam quamlibet bonam inopem fuisse in solo desiderio remansuram, nisi ille qui 10 bonam naturam ex nihilo sui capacem fecerat, ex se ipso faceret implendo meliorem, prius faciens excitando auidiorem? nam et hoc discutiendum est, si boni angeli ipsi in se fecerunt uoluntatem bonam, utrum aliqua eam an nulla uoluntate

fecerunt. si nulla, utique nec fecerunt; si aliqua, utrum mala 15 an bona? si mala, quomodo potuit esse mala uoluntas bonae

uoluntatis effectrix? si bona, iam ergo habebant. et istam quis fecerat nisi ille qui eos cum bona uoluntate, id est cum amore casto, quo illi adhaerent, creauit, simul eis et condens

naturam et largiens gratiam ? unde nisi bona uoluntate, hoc 20 est dei amore, numquam sanctos angelos fuisse credendum

est. isti autem qui cum boni creati essent, tamen mali sunt - mala propria uoluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum,

sed defectus a bono - aut minorem acceperunt amoris diuini 25 gratiam quam illi qui in eadem perstiterunt aut, si utrique

boni aequaliter creati sunt, istis mala uoluntate cadentibus illi amplius adiuti ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se numquam casuros certissimi fierent, peruenerunt, sicut iam in libro quem sequitur iste tractauimus. confitendum est

29 de ciu, dei XI 13

3 quam

[ocr errors]

1 at] auto ipso v miliores P1 2 eos ille PTV т 6 summae V summi Plo 7 beataeque MV 9 remansura

11 fecerat v abidiorem V 13 eum P1 an) a T 15 esse potuit T 17 quis) qui MV 18 ille Pi adhaererent T 19 nisi) si Plv sine P? 23 a om. T sint T 24 acciperunt MV 25 persteterunt P utrumque MV

27 adiute o 28 cassuros pi certissime v 29 quem] qui M tractabimus v VIIII.

12

igitur cum debita laude creatoris non ad solos sanctos homines pertinere uerum etiam de sanctis angelis posse dici quod caritas dei diffusa sit in eis per spiritum sanctum, qui datus est eis; nec tantum hominum, sed primitus praecipueque angelorum bonum esse quod scriptum est: mihi autem ad- 5 haerere deo bonum est. hoc bonum quibus commune est, habent et cum illo cui adhaerent et inter se sanctam societatem et sunt una ciuitas dei eademque uiuum sacrificium eius uiuumque templum eius. cuius pars, quae coniungenda immortalibus angelis ex mortalibus hominibus congregatur, et 10 nunc mortaliter peregrinatur in terris uel in eis qui morte obierunt secretis animarum receptaculis sedibusque requiescit.

XXII.

DE DIABOLVM AB IPSO PRIMORDIO CREATVRAE A SVO CREATORE PER SVPERBIAM APOSTATASSE. EX LIBRO DE GENESI AD 15

LITTERAM XI INTER CETERA ET AD LOCVM.

37 Quando ergo deiecerit superbia diabolum, ut naturam suam

bonam praua uoluntate peruerteret, scriptura non dicit; ante tamen factum fuisse et ex hac eum homini inuidisse ratio manifesta declarat. in promtu est enim omnibus haec intu- 20 entibus non ex inuidentia superbiam nasci, sed ex superbia potius inuidentiam, non autem frustra putari potest ab initio temporis diabolum superbia cecidisse nec fuisse ullum antea tempus, quo cum angelis sanctis pacatus uixerit et beatus, sed ab ipso primordio creaturae a suo creatore apostatasse, 25

3 cf. Rom. 5,

5

5 Ps. 72, 28

5 autem om. Ply 7 adherente (om. et) T

so dietatem T 11 mortaliter MV: mutabiliter Pv motabiliter T 12 sedibusquae T sedibus Ply sequitur cap. XX in Gu

13 cap. XXXVII PT 14 de MV: om. PTV 15 apostatasse) apostasse (sic) quę de supbia nascitur inuidentia per quam extitit homicida P 16 inter - locum om. PTO 18 non] nostra v 20 promptu Tv 21 inuidia T 22 inuidentia v 23 caecidisse PV 24 sanctis angelis o 25 ab om. O

ut illud quod dominus ait: ille homicida erat ab initio et in veritate non stetit utrumque ab initio intellegamus, non solum quod homicida fuit sed etiam quod in ueritate non stetit. et homicida quidem ab illo initio, ex quo homo 5 potuit occidi: non potuit autem occidi antequam esset qui occideretur. ab initio ergo homicida diabolus, quia ipse occidit hominem primum, ante quem nullus hominum fuit. in ueritate autem non stetit, et hoc ab initio, ex quo ipse creatus est, qui staret, si stare uoluisset.

[blocks in formation]

QVALITER INTELLEGENDVM SIT ILLVD ESAIAE: QVOMODO CECIDIT DE CAELO LUCIFER ET CETERA, ITEM EX EODEM

LIBRO XI.

Quod ergo putatur numquam diabolus in ueritate stetisse, 38 15 numquam cum angelis beatam duxisse uitam, sed ab ipso

suae condicionis initio cecidisse, non sic accipiendum est ut non propria uoluntate deprauatus, sed malus a bono deo creatus putetur: alioquin non ab initio cecidisse diceretur: neque enim

cecidit, si talis factus. sed factus continuo se a luce ueritatis 20 auertit super bia tumidus et propriae potestatis delectatione

corruptus, unde beatae atque angelicae uitae dulcedinem non gustauit, quam non utique acceptam fastidiuit, sed nolendo accipere deseruit et amisit. proinde nec sui casus praescius esse potuit, quoniam sapientia pietatis est fructus. ille autem 25 continuo impius, consequenter et mente caecatus non ex eo

quod acceperat cecidit, sed ex eo quod acciperet, si subdi

1 Io. 8, 44

12 cae

1 illud) illud eius v erit T 3 etiam in (om. quod) T 5 autem potuit PTV qui] quod v 7 ante quam GʻMP'TVV 8 initio) icio P 9 staret] stare Plv 10 cap. XXXVIII PT cidit MV item om. P 13 XI) XI de genesi ad litteram PTv 14 quod] quomodo v 16 caecedisse V 18 putatur P1 caecidisse MV 19 caecedit V tales Pi est factus PTV piae T dilectatione pi 22 fastidium v 25 caecus PT cidit PV acceperet Vi accepat M (at in it corr. m. 2) acceperat Pv

20 pro26 cae

« PredošláPokračovať »