Obrázky na stránke
PDF
ePub

geometricam dilexerunt. cubitum autem geometricum dicit tantum ualere, quantum nostra cubita sex ualent. si ergo tam magna cubita intellegamus, nulla quaestio est tantae capacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere.

[blocks in formation]

QVOD RECOGITATIO DEI MVTANDARVM RERVM SIT IMMVTABILIS RATIO. ET DE MENSVRA ARCAE, IN QVA PROPTER CHRISTVM CORPVS PROBABILITER METITVR HVMANVM. EX LIBRO DE

CIVITATE DEI XV AD LOCVM.

10

Et recogitauit et dixit deus: deleam hominem, 49 quem feci, a facie terrae, ab homine usque ad pecus ot a reptilibus usque ad uolatilia caeli, quia iratus sum, quoniam feci eos. ira dei non perturbatio animi

eius est, sed iudicium, quo irrogatur poena peccato. cogitatio 15 uero eius et recogitatio mutandarum rerum est immutabilis ratio. neque enim sicut hominem ita deum cuiusquam facti sai paenitet, cuius est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia. sed si non utatur scriptura talibus uerbis, non se quodam modo familiarius insinuabit 20 omni generi hominum, quibus uult esse consultum, ut et

perterreat superbientes et excitet neglegentes et exerceat quaerentes et alat intellegentes. quod non faceret, si non prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque

10 Gen. 6, 6 sq.

pecos D1

3 tanta P 4 Zarcam P possit Do contenere D 5 cap. XLVII T XLVIIII D L Gv; om. P 6 mudandarum D1 rerum om. Dlv 7 mensure archae P 8 probaliter T 9 ad locum om. DPTV 11 feci] fici D1

12 reptilibus V: repentibus DPTv 14 quod irrogatus poena peccati v 15 inrecogitatio (om. et) T 16 neq; in ras. P? 19 insinuauit D’MV insinnat D'PT 20 genere T pr. 21 perterriat D praetereat PTv praetereant MV excitent V 22 se ante quod add. P? facerit Di ante prius add. DPTv 23 discenderit ad iacentis

24 uolantiumque Du

ית

denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium.

Iam uero quod Noe, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto – non utiques sicut perficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti imperat deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore et filiis et puribus, et cum animalibus, quae ad illum ex dei praecepto in arcam ingressa 19 sunt, liberaretur a diluuii uastitate, procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. nam et mensurae ipsae longitudinis et altitudinis et latitudinis eius significant corpus huma-15 num, in cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. humani quippe corporis longitudo a uertice usque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem. 4 uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in alti- ss

4 cf. Gen. 6, 9

14 cf. I Tim. 2, 5

24 cf. Gen. 6, 15

7 qua

1 clades D'P affatur v animabus v 4 homine D 5 ueredica T? perfectu P1 6 illam mortalitate V (ua a m. 2 in ras.) D qua* (e ras.) T angeli T 9 uxores V filiis (om. et) DPTU nuribus (om. et) D 10 ingressi PT 11 a om. V

12 peregrinantes D'P ecclesia D 14 ihs spr P

ipse DP 15 significat P 16 hominem v 18 tantum-19 altitudo om. P1 19 quam om. T 21 si) om. D'; se pi homine Di mitiaris D'pi sopinum v 23 dextra) dexteram

sinestram et sinestra D 24 cubitorum in longitudine o longitudino P 25 et triginta — altitudine om. V

tudine. et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. et quod de lignis 5 quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat; quacumque enim uerteris quadratum, stabit. et cetera, quae cum in eiusdem arcae constructione dicuntur, ecclesiasticarum signa sunt rerum. sed ea nunc persequi lon

gum est et hoc iam fecimus in opere, quod aduersus Faustum 10 Manichaeum scripsimus negantem in Hebraeorum libris aliquid

de Christo esse prophetatum. et fieri quidem potest ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea quae dicuntur ad hanc de qua loquimur dei ciuitatem in

hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia 15 referantur, si ab eius sensu qui ista conscripsit non uult longe

aberrare qui exponit. exempli gratia uelut si quispiam quod hic scriptum est: inferiora bicamerata et tricamerata facies eam non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi,

quia ex omnibus gentibus ecclesia congregatur bicameratam so dictam propter duo genera hominum, circumcisionem scilicet

et praeputium, quos apostolus et alio modo dicit Iudaeos et Graecos, tricameratam uero eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt, sed aliud dicat aliquid

quod a fidei regula non sit alienum. nam quoniam non solas 25 in inferioribus mansiones habere arcam uoluit uerum etiam in

superioribus — et haec dixit bicamerata — et in superioribus superiorum et baec appellauit tricamerata ut ab imo sursum uersus tertia consurgeret habitatio: possunt hic intellegi et tria illa quae commendat apostolus, fides, spes, caritas ; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet s pudicitia coniugalis, supra uidualis atque hac superior uirginalis, et si quod melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. hoc etiam de ceteris quae hic exponenda sunt dixerim, quia etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda sunt.

9 c. Faust. XII, 14

17 Gen. 6, 16

2 cf. Io. 19, 34 21 cf. Rom. 3, 9

hoc v

1 hostium PTO accipit D profecto (ro in ras. a m. 2) D profectū P 2 lancia D

6 quocumque v 7 quae cum) quaecumq. V in om. V constructionem DP 12 alius P in ras. al pi

aptios P1 13 ciuitate D'v 14 post maligno ras. 27 litt. in P dilauium Di peregrinante v 16 quod] quo D 17 tricamarata P tricameratam V 18 quod] quo P

illo) ihilo T uellit D uel T intellexi T 19 bicamerata Dv 20 dicta

hominum duo genera P 21 quos) quod T 22 graecus D tricameratum T pr. omnis gentis Di 24 regulam D pr. 25 babire Di 26 bicameratam D in (om. et) D'o

10

XXXV.

DE LOCVTIONE SERPENTIS AD EVAM ET DE INCANTATIONIBVS

MARSORVM. EX LIBRO XI DE GENESI AD LITTERAM.

50 Ab illo ergo, cuius super omnia quae creauit summa pote

stas est, per angelos sanctos, a quibus inluditur diabolus, cum 15 et de ipsius maliuolentia consulitur ecclesiae dei, non est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam, sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa 20 corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est,

3 cf. I Cor. 13, 13

5 cf. Matth. 13, 8

1 tricamaratam D’P 2 hic] hinc DP 6 adque D

hoc r 7 quod V: quid DPTv 8 hic (c in ras. a m. 2) D 9 quia etsi) quae si (ae in ras. a m. 2) P 10 fidaei T concordia Piy 11 cap. XLVIII T LD LI Gv; om. P 12 Euam) eum T incantationiobus T 13 XI om. V 15 est om. V

angelus D diabulus D 16 consolitur D ecclesia v

permissa o pmissus D 17 faeminam V 18 in) in p v

serpentem D

utrens T pr. 19 organu T eo] quo D'o comoueri (om. quo) D'v

ille et 20 mouere Di exprimendo Di sonus V 21 intellegerit D intelliget T 23 moto D possit D

om. Di

sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in Iuda ut traderet Christum, posset efficere in anima superbo amore s suae potestatis inducta. sed, sicut iam dixi, temtandi uoluntatem habet diabolus, in potestate autem nec ut faciat habet nec quomodo faciat. quia permissus est, ergo temtauit, et quomodo permissus est, ita temtauit. cui autem generi ho

minum prodesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat, 10 et eo ipso inludebatur ab angelis.

Non itaque serpens uerborum sonos intellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quando quidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cui exorcista requiritur, sciunt quid loquantur: quanto minus ille intellegeret uerborum sonos, quos per eum ex eo diabolus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eum a diabolica passione immunis audiret.

nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba 20 Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de late

bris, etiam illic diabolica uis operatur ad agnoscendum ubique prouidentiam, quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate per

mittat, ut hoc magis habeat usus, serpentes moueri carminibus 25 hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec

enim non parua testatio est naturam primitus humanam ser

3 cf. Io. 13, 2

genere D

1 persuatio Di occulto om. Div 2 adiuuari D' egerat] ageret 6 habit D1 diabolus D 7 et om. T

8 pmissus D1 cui MV: cū D? quod D'GTU

humano T humanum D 10 et om. +

inludibatur D 11 sonū o 13 rationabilem T hominis Di 15 requiretur D 16 intellegere

intelligeret **** (ille eras.) 1 sonus D'v 17 ex) et ex T 18 intelligerit Di a om. V 19 serpentis D 20 marsurum Di mansorum T pr. 21 agnoscendam Tv agnuscendam Di 23 quid] quidē u uoluptatibus v sapientissime o promittat Di

24 usu DT serpentis D'o 25 ullum illum Di 26 enim om. V

« PredošláPokračovať »