Obrázky na stránke
PDF
ePub

non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas 5 in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necessitate pendentes. non tamen possunt esse contrariae quas in sua uoluntate seruauit illis quas sua uoluntate constituit, quia dei uoluntas non potest sibi esse contraria. istas ergo sic condidit,

ut ex illis esse illud cuius causae sunt possit, sed non ne10 cesse sit; illas autem sic abscondidit, ut ex eis esse necesse

sit hoc quod ex ipsis fecit, ut esse possit.

XXXVIIII.

DE STELLA, QVAM MAGI SECVTI SVNT, CHRISTI FAMVLA, NON

FATALI. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM II.

15 Nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim 54

ponimus et liberum uoluntatis arbitrium, qua uel bene uel male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicamus. quanto minus illius temporalem

generationem sub astrorum condicione credimus factam qui 20 est aeternus uniuersorum creator et dominus. itaque illa stella,

quam uiderunt magi, Christo secundum carnem nato non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non

ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum 95 suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo uir

1 fecit DP 3 omnis D aliqua DPV

7 quas] qua DP instituit DPv 9 possint P 10 abscondedit D2 abscondit Pro ut ex eis Tin ras. 12 cap. LII T LIII D LV Go; om. P 13 de) e M'V 14 fatale v 15 fatu D genesim] genus T 16 imponimus T1 uoluntates T1 17 necessitates D' 18 uinculo (o a m. 2) P temporalegem T 19 conditionem T factum P'TV 20 creator] conditor v stilla 21 uiderant P

xpm Po

Datum v 24 stillis D pr. stella v itenerum D 25 suum P legi P

quo p?

D pt.

ginis partu nouum sidus apparuit, quod ministerium officii sui etiam ipsis magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut ali- 5 quam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum qui natus est perrexisse asseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordine colligari arbitrantur, non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa de his erat quae in caelo peragunt 10 ordines suos, quomodo poterat decernere quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum quae non erat exorta est, non ideo Christus natus est quia illa extitit, sed ideo illa extitit quia Christus natus 15 est. unde, si dici oporteret, non stellam Christo, sed Christum stellae fatum fuisse diceremus; ipse quippe illi, non illa huic nascendi attulit causam. si ergo sunt fata quae a fando, id est a dicendo appellata sunt, quoniam Christus uerbum dei est, in quo antequam essent dicta sunt omnia, non consortium 20 siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est,) qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate assumsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit.

12 post

3 praeirent D pr. exibuit P eos) eo D'M'PV

4 perducerit D 5 ita om. D'Pv fatu P 6 stillarum D hominem D

7 adseue-*rent P 8 sorte DP'y ordinem PTV colligari - ordinem om. T pr. 10 stilla D1 est add. T: erat quae nato xpo iussa est 13 ut om. Di

15 exstetit P quia Ch. n. est extetit D 17 faxtum (c eras.) D 18 causa Pi a fando) affando T 19 dicendo (om. a) DPv appellati P! 21 sed-est a: om. libri 23 qua) quo P

XL.

DE PRAECEPTIS AGENDAE VITAE ET PRAECEPTIS SIGNIFI

CANDAE VITAE. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM VI.

Quemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus 55 s ab heredibus testamenti noui iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondebo istos omnino nescire quid intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae

significandae. exempli gratia: non concupisces praeceptum 10 est agendae uitae ; circumcides omnem masculum

octauo die praeceptum est significandae uitae. ex hac quippe imperitia Manichaei et omnes, quibus displicent litterae ueteris testamenti, quidquid deus mandauit priori populo ad

celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo 15 non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis

illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt uentura significarentur. sed quid dicturi sunt aduersus apostolum, qui ait: haec omnia

in figura contingebant illis, scripta sunt autem zo propter nos, in quos finis saeculorum obuenit?

ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruentur à nobis. cum enim dicit: scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intellegenda et

4 c. Faust. IIII, 2 18 I Cor. 10, 11

9 Ex. 20, 17

10 Gen 17, 10 sqq.

7 re

1 cap. LIII T LV DLVI v; om, GP 2 post et ras. 2 litt. in T 4 aetus ab here p? in ras. 5 noui testamenti v spondeo DPTV 10 circumcidis DP omne* (m ras.) DP masculinum D 11 octauo. (m ras.) Doctaua P signifil/candae (ras. 9 litt.) D 12 inperitiam Di omnis D1 13 loco post priori add. D? 14 caelebrandū pi intellegentis D 15 animaduertentis Di 16 repraehendunt DV quo] quos v 17 isto V 18 autem post haec add. v 19 autem om. V

20 quos] obuenerunt v 21 accipiuntur v 24 et in q. DPTV

quo T

fines v

quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt. cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus esse ut, cum res ipsas manifestas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo 5 ergo uos iudicet in cibo aut potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat quam non sit necesse ut haec obseruentur iam. cum autem dicit: quod est umbra futurorum, 10 ostendit quam oportuerit ut illo tempore obseruarentur, quo ista quae nobis manifestata eluxerunt per tales umbras figurarum futura praedicebantur.

Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post 15 diem tamen sabbati, hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti, quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non 20 cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur quam unde carnalis et mortalis fetus exoritur? sed, sicut dicit apostolus, omnia munda mundis.

2 I Cor. 10, 6

5 Coloss. 2, 16 sq.

23 Tit. 1, 15

uamus V

3 contingebat D' in ante illis add. D? 5 celebratione ser

iudicit D1 in potu (poto P) DPTV 7 neomoeniae PV neominiae D 8 hic] hoc vi 9 iudicit D1 iam haec obseruentur DPTV 12 nobis) iam nobis T pr. nobis iam Du manifestate Pi manifesta Du luxerunt p 13 praedicabantur DPv 14 manichei* (s ras.) P 16 dies pi 17 expoliarentur DPTV 18 circumsione gaudentis Di 19 desiderent (s in r cort. m. 2) P 20 quamuis - testamenti om. D)' 21 cogerent (n add. m. 2) D

22 figuraretur T 23 foetus T festus v

XLI.

CVR IN TESTAMENTO VETERI QUIDAM CIBI CARNIVM VESCI PROHIBEANTVR, QVIBVS VEL ANIMAE IMMVNDAE SIGNIFICATAE SVNT VEL DOCTRINAE. ITEM EX EODEM LIBRO VI CONTRA

FAVSTVM.

5

Testamento autem ueteri, ubi quidam cibi carnium prohi-56 bentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit apostolus: omnia munda mundis et omnis creatura bona

est dei, si possunt, intellegant hoc apostolum de ipsis dixisse 10 naturis, illas autem litteras propter quasdam praefigurationes

tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione immunda dixisse. itaque, uerbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis

creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus 15 mundus, porcus immundus est. tamquam si stultum et sapi

entem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis, litterarum et syllabarum, quibus constat, utique mundum est; significatione autem unum horum uerbum, quod dicitur stultus,

immundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam so immundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris

porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal quam istae duae syllabae, quod dicitur stultus, quiddam unum idemque significat. immundum quippe illud animal in lege

positum est eo quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, 25 sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc animal

significantur, immundi proprio uitio, non natura; qui cum

8 I Tim. 4, 4

pore P qua P

1 cap. LIIII T LVI D LVII Gv 2 carnium) carnalium D 3 significandę D? 4 VI om. DPTY 8 dei bona est DPTv 9 dixisse de ipsis v 10 quadam D1 praefigurationis P 11 temcongruentis Di significationem munda MV

13 quia] 15 est om. V

tamquam] tam T 16 dicerer v et post vocis add. DPTV 17 constat utique] constitutiquę Pv mundus v 19 quidam D 21 porcos V et tam] etiam PPT 23 itemque D 24 ruminat Di uitio D 25 hominis Di per) pro Di

« PredošláPokračovať »