Obrázky na stránke
PDF
ePub

distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, 5 nisi quicumque eorum ad Christum transierint, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Nam, quod dicitur interpretari ,commotio". contra quod malum deus rogatur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueat me.

[blocks in formation]

QVOD DIVERSIS MODIS POSSIT INTELLEGI: SI RECTE OFFERAS, RECTE AVTEM NON DIVIDAS, PECCASTI.

EX LIBRO DE CIVITATE DEI XV.

Cum deus locutus est ad Cain eo more, quo cum primis 61 15 hominibus per creaturam subiectam uelut eorum socius forma

congrua loquebatur, quid ei profuit? nonne conceptum scelus in necando fratre etiam post uerbum diuinae admonitionis impleuit? nam cum sacrificia discreuisset amborum, in illius

respiciens, huius despiciens - quod non dubitandum est potuisse 20 cognosci signo aliquo attestante uisibili - et hoc ideo fecisset

deus, quia mala erant opera huius, fratris uero eius bona, contristatus est Cain ualde et concidit facies eius. sic enim scriptum est: et dixit dominus ad Cain: quare tristis factus es et quare concidit facies tua? nonne si

8 Ps. 65, 9

9 Ps. 35, 12

11 Gen. 4, 7

23 Gen. 4, 6 sq.

1 distinguetur D 3 effecit pi 4 communioni T commutionem D 5 transierunt D'P'To

non iam T

6 nec) ne Plug exiat D nec) ne V abitet T 7 Nam V: naim DPv nain T interpretare D commutio D 8 motu o pedis meus Di

10 cap. LVIIII T LXI D LXII v; om. GP 11 possit om. P intellege D' intellegitur P 12 autem om. P 15 socios Pi 16 quid] quod T pr. 17 negando DP ammonitiones impliuit Di 18 cum om. V

discreuissit Di 19 dispiciens DP 21 huius) eius T

1

recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti? quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius? in hac admonitione uel monitu, quem deus protulit ad Cain, illud quidem quod dictum est: nonne si recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti? 5 quia non elucet cur uel unde sit dictum, multos sensus peperit eius obscuritas, cum diuinarum scripturarum quisque tractator secundum fidei regulam id conatur exponere. recte quippe offertur sacrificium, cum offertur deo uero, cui uni tantummodo sacrificandum est. non autem recte diuiditur, 10 dum non discernuntur recte uel loca uel tempora uel res ipsae, quae offeruntur, uel qui offert, cui offertur, uel bi quibus ad uescendum distribuitur quod oblatum est, ut diuisionem hic discretionem intellegamus; siue cum offertur ubi non oportet aut quod non ibi, sed alibi oportet, siue cum 15 offertur quando non oportet aut quod non tunc, sed alias oportet, siue cum offertur id quod nusquam et numquam penitus debuit, siue cum electiora sibi eiusdem generis rerum tenet homo quam sunt ea quae offert deo; siue eius rei, quae oblata est, fit particeps profanus aut quilibet quem fas 20 non est fieri. in quo autem horum deo displicuerit Cain, facile non potest inueniri. sed quoniam Iohannes apostolus, cum de his fratribus loqueretur: non sicut Cain, inquit, ex maligno erat et occidit fratrem suum; et cuius rei gratia occidit? quia opera illius maligna fuerunt, 25. fratris autem eius iusta, datur intellegi propterea deum

23 I Io. 3, 12

D'

2 dominaueris DT 3 munitu T 4 protullit D1

est от. Т

5 autem] hoc P 6 multus DP 8 tractatur D' tractor PiV 9 sacrificium cum offertur om. D'v 10 deuiditur

11 uel loca recte T pr. 12 quae) qui T' uel quioffertur om. V cui] et cui DPT hi] in P 13 distribuetur D deuisionem his Di 14 discritionem intellegimus D' 15 (et 16) oportit D' 17 id offertur DPTv 18 sibi] siue D 20 prophanus V quilebit D1 22 inuenire D'pi iobannis D1 23 ex] qui ex Tv 25 gratia] grata T

26 fratris (tris a m. 2) D intellege D

non respexisse in munus eius, quia hoc ipso male diuidebat, dans deo aliquid suum, sibi autem se ipsum. quod omnes faciunt, qui non dei, sed suam sectantes uoluntatem, id est non recto, sed peruerso corde uiuentes, offerunt tamen deo 5 munus, quo putant eum redimi, ut eorum non opituletur sanandis prauis cupiditatibus, sed explendis. et hoc est terrenae proprium ciuitatis, deum uel deos colere, quibus adiuuantibus regnet in uictoriis et pace terrena, non caritate con

sulendi, sed dominandi cupiditate. boni quippe ad hoc utuntur 10 mundo ut fruantur deo, mali autem contra ut fruantur mundo

uti uolunt deo: qui tamen eum uel esse uel res humanas curare iam credunt. sunt enim multo deteriores qui ne hoc quidem credunt. cognito itaque Cain quod super eius ger

mani sacrificium nec super suum respexerat deus, utique fra15 trem bonum mutatus imitari, non elatus debuit aemulari; sed

contristatus est et concidit facies eius. hoc peccatum maxime arguit deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. hoc quippe arguendo interrogauit dicens: quare contristatus

es et quare concidit facies tua? quia enim fratri in20 uidebat deus uidebat et hoc arguebat. nam hominibus, qui

bus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem,

quae deo placuit, cum in sacrificium eius aspexit. sed rationem 25 reddens deus, cur eius oblationem accipere noluerit, ut sibi

ipse potius merito quam ei frater immerito displiceret, cum esset iniustus non recte diuidendo, hoc est non recte uiuendo,

con

1 munus) manus V ipsum v 2 omnis D 3 sua D 5 quo] qui eo PT non ut eorum v opitulentur D' 6 terraenae (a del. m. 1) V 8 regnat D?reget P regit De uicturiis D solendi D 9 học D

11 eom T pr.

12 ne] nec DPV 13 cognita DP cognitio T 14 respexerit T deus) dns v 15 aelatus V 16 facies a m. 2 in ras. T 17 bonitatem MV 20 quibus om. DP 21 possit D 22 illa om. T malignitate sua V 23 doluerit fratris v bonitate v

24 aspexit) respexisset T 25 deo v

cur] cor Di noluit T 26 displicerit Di 27 essit iniustos D' hoc est-quam esset T* in ras. VIIII.

17

et indignus cuius approbaretur oblatio, quam esset iniustior, quod fratrem iustum gratis odisset, ostendit, non tamen eum dimittens sine mandato sancto, iusto et bono: quiesce, inquit; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius. numquid fratris ? absit. cuius igitur nisi peccati ? di- 5 xerat enim: peccasti; tum deinde addidit: quiesce; ad te enim conuersio eius et tu domina beris illius. potest quidem ita intellegi ad ipsum hominem conuersionem esse debere peccati, ut nulli alii sciat quam sibi tribuere debere quod peccat. haec est enim salubris paenitentiae medi- 10 cina et ueniae petitio non incongrua, ut, ubi ait: ad te enim conuersio eius, non subaudiatur ,erit" sed ,sit“, praecipientis uidelicet, non praedicentis modo. tunc enim dominabitur quisque peccato, si id sibi non defendendo praeposuerit, sed paenitendo subiecerit. alioquin et illi seruiet dominanti, si 15 patrocinium adhibuerit accidenti. sed ut peccatum intellegatur concupiscentia ipsa. carnalis, de qua dicit apostolus: caro concupiscit aduersus spiritum, in cuius carnis fructibus et inuidiam commemorat, qua utique Cain stimulabatur et accendebatur in fratris exitium, bene subauditur ,erit“, id 20 est: ad te enim conuersio eius erit et tu dominaberis illius. cum enim commota fuerit pars ipsa carnalis, quam peccatum appellat apostolus, ubi dicit: non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum - quam partem animi etiam philosophi dicunt esse uitiosam, non quae 25 mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare eamque

17 Gal. 5, 17

23 Rom. 7, 17

1 essit Di 2 odisset V: occidisset D'PTv occidissit et Di 3 iusto et sancto Pr 4 (et 7) conuersatio P dominaueris DT 6 tum] dum D addedit D 8 intellege D1 conuersationem P 9 quam sibi sciat DPT

debere om. T 10 paenetentiae D medicinae D1 11 ut om. D' 12 sit om. T 13 praedicantis v dominabatur Di 14 praeposuerat T' 15 dominante Di 16 accidendi MV accedenti DPly 17 post caro ras. 3 litt. in T 18 fractibus] operis add. Dsupr. uers.

19 qua) quia T 20 subaudietur (a ras.) D

erit om. T 21 dominaueris D'T 22 enim om. PPT 26 trahere) tradere v

ab inlicitis operibus ratione cohibere - cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur dicenti apostolo: nec exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ad mentem domita 5 et uicta conuertitur, ut subditae ratio dominetur. hoc praecipit deus huic, qui facibus inuidiae inflammabatur in fratre et quem debuerat imitari cupiebat auferri: quiesce, inquit; manus ab scelere contine, non regnet peccatum in tuo mortali

corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibeas membra 10 tua arma iniquitatis peccato; ad te enim conuersio eius

dum non adiuuatur relaxando, sed quiescendo frenatur – et tu dominaberis illius, ut cum forinsecus non permittitur operari, sub potestate mentis regentis et beneuolentis assue

scat etiam intrinsecus non moueri. dictum est enim aliquid 15 tale in eodem diuino libro et de muliere, quando post pec

catum deo interrogante atque iudicante damnationis sententiam acceperunt, in serpente diabolus et in se ipsis illa et maritus. cum enim dixisset ei: multiplicans multiplicabo tri

stitias tuas et gemitum tuum et in tristitiis paries s filios, deinde addit: et ad uirum tuum conuersio tua

et ipse tui dominabitur. quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice femina; ubi intellegendum est uirum ad regendam uxorem animo carnem regenti similem esse oportere. propter 25 quod dicit apostolus: qui diligit uxorem suam, se ipsum

3 Rom. 6, 13

18 Gen. 3, 16

25 Eph. 5, 28 sq.

2 perpera Dlo

1 cummota di commemorata v

si om. V 3 dicente DPv nec) ne P'T 4 domitam D'Po dominata D? 5 uictam D'v praecepit DPT

6 fratrem P 7 imitare D' 8 mortale Di 9 exibeas PT menbra T 11 adiubatur D 12 dominaueris D ut cum forinsecus) si eum (ením v) extrinsecus Do permittetur DP 13 potestatem T regentes et benenolentes Di 14 enim om. DPTv tale aliquid DPTU 17 acciperunt DV in se (et eras.) P 18 dixissit Di multiplans P

19 tuas om. V tristitia DPT 20 addidit DP Tv conuersatio T 21 ipsi D' 23 femena D1

ubi] ibi D1 24 regente D simile V oportere* (t eras.) P

« PredošláPokračovať »