Obrázky na stránke
PDF
ePub

tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur; oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. ut ergo induatur immortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, 5 quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in 10 se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur. haec est fides nostra. et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus commemorat: iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum 13 quippe Christum et pagani credunt; resurrexisse autem Christum propria fides est christianorum. si enim confitearis, ait apostolus, in ore tuo, quia dominus est Iesus Christus, et credideris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, saluus eris. quia ergo ex 20 ista resurrectionis fide iustificamur, ideo et illud de Christo apostolicum est, quia mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso 25 Abraham, cui primum tradita est, dicit apostolus: et signum

Hab. 2, 4

17 Rom.

6 cf. Gen. 17, 12

22 Rom. 4, 25

15 Rom. 1, 17
26 Rom. 4, 11

10, 9

2 opor

7 a

1 canit D resurgent cf. p. 243, 18 incorrupte D' tit D1 4 immortalitate Di ut- immortalitate om. D'P' immortalitatem P? 5 eruetur DP'y mortalitate) mortalitat? P; om. Di

circumcisione Pi mysterium circumcisionis v domino in ueritate v 9 enim om. V

inuidię Ply diabulicae Di 10 dictü (ū in ras. a m. 2) P 12 diabuli D1 18 Iesus est PT 19 Christus om. DPTv 21 ideo] adeo V?

22 mortuos D1

delecta Di 24 ista om. P 25 octaua Pi

accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidei. ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moses, de quo ipse dicit: de me enim ille scripsit.

[blocks in formation]

NON SOLVM DIEBUS SED ET MENSIBVS NOMINA DEORVM SVORVM IMPOSVERE PAGANI. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM

XVIII.

Diebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem 69 10 redit, deorum suorum nomina gentes imposuerunt; de quibus

ait apostolus, quod coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. quos in hac parte etiam uos imitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, cetera uero

sidera non cum eis adoratis. sed et mensibus imposuerunt 15 nomina deorum suorum. propter honorem quippe Romuli, quia

eum Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes martium uocauerunt; et inde aprilem nullo dei sui nomine, sed a re ipsa quasi aperilem, quod tunc plurimum germinis

aperiatur in florem. inde tertium mensem maium, quod 20 Maiam, Mercuri matrem, deam colunt. inde quartum iunium

a Iunone, inde ceteros usque ad decembrem a numeris nominarunt. sed ex eis quintilis atque sextilis nominibus hominum, quibus diuinos honores decreuerunt, appellati sunt iulius et

augustus. nam septimus september et ceteri, ut dixi, usque 25 ad decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur.

[blocks in formation]

1 accipit D circumcisionis- istam om. T 2 ista Di 3 moyses DPO

5 cap. LXXVII T LXVIIII D LXX Gv; om. P 9 septinarios Di 10 gentis D? 12 inmitamini P 13 duo lumina Po: uolumina MV duo luminaria DT 14 sidera] ad sidera D 16 crediderant V decantes Di dicantis Pi dicentes P 17 aplilem P nullü D 19 mense D 20 mercurii DPTV inde - Iunone om. vi 21 iunonae (om. a) Tiunonem Мрту nominauerunt Po numerauerunt D 24 agustus D 25 ex) et T enuciantur D VIIII.

19

porro ianuarius a Iano appellatus est, februarius à februis, sacris lupercorum. uultis ergo ut et uos dicamini in mense martio Martem colere? illo enim mense bema uestrum cum magna festiuitate celebratis. si autem uobis in mense martio licere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die 5 septimo, quod sabbatum à requie nominatum est, diuinis scripturis Saturnum importare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis cum quanta impietate deliretis.

De sacrificiis autem animalium quis nostrum nesciat magis 10 ea peruerso populo congruenter imposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redemti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diui- 15 norum et taurus dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus impios uentilabit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris, in eo quoque tibi Christum pro- 20 phetatum esse monstrabo. quocirca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia ciborum siue immolatio sacrificiorum, omnia haec figurae nostrae fuerunt et prophetiae, quas Christus non soluere, sed adimplere uenit, cum ea quae his praenuntiabantur impleuit.

25

[blocks in formation]

1 febroarius D'v a februis om. V februis] ferbuis Di fruis T 2 dicamini in) dicam v 3 colere) colore P 5 ex) et PT 7 eum - iam om, MV die Di 8 gentis Di quantam M 9 impietate] pietate M deliratis v deleritis Di deleretis P 11 desiderante P 12 figura P1 14 хрi D 17 impius P1 uentilauit DPTv 18 hyrcus DPv 19 sacrificiis P 20 commemoraberis T? 22 differentiae D'Pv ciborum] aborum T 24 ea eo P praenuntiabuntur P pnuntiabantur (pount a m. 2 in ras.) D 25 implebit MV

LV.

QVOD OCVLVM PRO OCVLO NON SIT CONTRARIVM: QVI TE PERCVSSERIT IN DEXTRAM MAXILLAM ET CETERA.

EX LIBRO CONTRA FAVSTVM XVIIII.

5

Iam uero illud quod antiquis dictum est: oculum pro 70 oculo, dentem pro dente, quomodo contrarium habet quod ait dominus: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam

dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando qui10 dem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum

saeuientumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum reponere uindictae, quantum accepit iniuriae ? nonne uidemus homines

leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire 15 in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non

aut iudicia concitat in damnationem eius qui percusserit? aut, si ipse percutere uelit, totum hominem etiam, si non telo aliquo arrepto, pugnis calcibusque contundit? huic igitur im

moderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum 20 figens poenam talionis instituit, hoc est ut qualem quisque

intulit iniuriam, tale supplicium pendat. proinde oculum pro oculo, dentem pro dente non fomes, sed limes furoris

[blocks in formation]
[ocr errors]

1 cap. LXVIII T LXX DLXXI Gv; om. P 2 oculo] oculü Di contrarium) c. illi dominico dicto o

3 dexteram Pv dextra D 4 XVIIII) XVIII V 6 oculo] oculū D' dente) dentem D'pi 8 malū Di 9 dexteram Pv dextera Di altera D' 11 saeuientumquae V seuientiumque PT, inmoderatus animus refrenandus D 12 reponere] rependere D 13 accipit D uidimus Di 14 lesos PVv lesus Di sitiri P 15 aut non v 16 concidat D1 in om. V damnatione D'P 17 repercutere P uellit Dpi si non etiam DPT

18 arepto D pugnis** (cu? ras.) D 19 iniuste Vv ultione D' ultionis P

21 intullit Di pendit D'Ply 22 oculo) oculū D' dentem) dente Di

est, non ut id quod sopitum erat hinc accenderetur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impositus. est enim quaedam uindicta iusta iusteque debetur ei qui fuerit passus iniuriam. unde utique cum ignoscimus, de nostro quodam modo iure largimur. unde etiam debita dicuntur, quae in 5 oratione dominica humanitus dimittere monemur, ut nobis et nostra diuinitus dimittantur. quod autem debetur, etsi benigne remittitur, non tamen inique repetitur. sed sicut in iurando etiam qui uerum iurat propinquat peiurio, unde longe abest qui omnino non iurat; et quamuis non peccet qui uerum iurat, 10 remotior tamen à peccato est qui non iurat - unde admonitio

a non iurandi conseruatio est a peccato peiurii: – ita cum peccet

a qui per immoderationem iniuste uult uindicari, non peccet autem qui modum adhibens iuste uult uindicari, remotior est a peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. 15 peccat enim qui exigit ultra debitum; non peccat autem qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo qui nullum habet debitum.

[ocr errors]

.

6 cf. Matth. 6, 12

2 ar

deat v

1 sopitum) supitum D? subitum D'v accinderitur Di

extenderitur Di impositum v quaedam] qddam v 3 iusta uindicta DPT ius uindictę v ei) et Plv

5 largimus V 6 demittere DPI mouemur T 8 remittetur D remitatur Pi 9 uero D2

periurio DPTV 10 peccit D 11 post iurat add. D'GPv: maluit nos dominus et non iurantes non recedere a uero quam uerum iurantes propinquare periurio 12 periurii DM PTV 13 (14. 15) uindicare D'o peccat v 14 modo v 15 uindicari omnino D 17 tutius) totius DP'T

iniuste v 19 qui] quod P habit Di

« PredošláPokračovať »