Obrázky na stránke
PDF
ePub

moechia, id est adulterium. omnis ergo moochia etiam fornicatio in scripturis dicitur. sed utrum etiam omnis fornicatio moechia dici possit, in eisdem scripturis non mihi interim occurrit locutionis exemplum. sed si non omnis fornicatio 5 etiam moechia dici potest, ubi sit in decalogo prohibita illa fornicatio, quam faciunt uiri, qui uxores non habent, cum feminis, quae maritos non habent, utrum inueniri possit ignoro. sed si furti nomine bene intellegitur omnis inlicita usurpatio

rei alienae - non enim rapinam permisit qui furtum prohi10 buit; sed utique a parte totum intellegi uoluit, quidquid in

licite rerum proximi aufertur: – profecto et nomine moechiae omnis inlicitus concubitus atque illorum membrorum non legitimus usus probibitus debet intellegi.

Et quod dictum est: non occides, non putandum est fieri 15 contra hoc praeceptum, quando lex occidit uel occidi aliquem

deus iubet. ille enim facit qui iubet, quando ministerium negare non licet.

In eo etiam quod dictum est: falsum testimonium non dices aduersus proximum tuum, quaeri solet 20 utrum prohibitum sit omne mendacium; ne forte non sit hoc

praeceptum aduersus eos qui dicunt tunc esse mentiendum, quando id mendacium prodest alicui et nihil obest ei cui mentiris; tale quippe non est aduersus proximum tuum; ut

ideo uideatur hoc addidisse scriptura, quae posset breuiter 25 dicere: falsum testimonium non dices, sicut dixit:

non occides, non moochaberis, non furaberis. sed hinc magna quaestio est nec a festinantibus commode explicari potest, quomodo accipiendum sit: perdes omnes, qui 10

28 Ps. 5,

7

1 moechia id] moechiā id Pi moechari id T 2 utrum. T 5 ubi] unde P? prohibexta (e in i corr. m. 2) P

6 qui] que P1 7 faeminis V quae) qui Tv inuenire pi 8 si) om. V furti] forti hoc v 10 a parte] aperte PV

11 rerum rerum V (cort. m. 2) nominae V 12 inlicitos concubitos P 13 legitimos P? prohibitos P

20 mendacium) mandatum P hoc] om. V 22 id) ide v ad Pi ei] om. T

24 possit Po 26 moechaueris T furaueris T 27 explicare P

cuntur mendacium, et; noli uelle mentiri omne mendacium, et cetera huius modi.

CVI.

EXPOSITIO DECEM PRAECEPTORVM SALVA FIRMITATE SVI AD LITTERAM FVNDAMENTI. EX DECALOGI EXPOSITIONE AD 5

POPVLVM

121 Prius in fundamento posita rerum gestarum firmitate signi

ficantia debemus inquirere, ne subtracto fundamento in aere uelle aedificare uideamur. ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut uirga in serpentem con-10 uerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga significat regnum dei, idemque regnum dei esse utique populum dei, serpentem autem tempus mortalitatis 15 huius; mors enim a serpente propinata est. tamquam ergo cadentes de manu domini in terram mortales effecti sunt; unde proiecta uirga ex manu serpens effecta est. fecerunt et magi Pharaonis similiter; uirgis eorum proiectis serpentes facti sunt. sed prius serpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit 20 omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi impiorum uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a serpente

[blocks in formation]

1 mentire Ply 3 cap. CXV T CXXI P CXXII v; om. G 4 praeceptorum] praeceptorum et decem plagari T 5 ex] ex ipsa Po 7 in om. V

posito TV rerum) postea rerum v firmitatē v

significantiam P 9 aedifacare Pi ad] sed ad Pv 11 adytus V auditus v erat enim ipse T enim ipse erat Pu commendatur T commendaretur P?

educturun P populos dei ex aegypto v 13 autem) enim Pv

15 serpentem (cort. m. 1) T 17 cadentis Pi effecti] facti Pv 18 effecta] **fecta (ef ras.) P 20 moysi PTV 24 transferantur P1

12 moyses PTO

5

Mosi deuorantur, donec redeat regnum dei ad manum dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis; magnum signum ! fiat, fiat ! audistis quid debeatis desiderare: audite quid debeatis uitare.

Primum praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum primae plagae: deum unum, ex quo sunt omnia,

in similitudine intellege aquae, ex qua generantur omnia. 10 quo enim pertinet sanguis nisi ad carnem mortalem ? quid

est ergo conuersio aquae in sanguinem, nisi quia obscuratum insipiens cor eorum ? dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt et commutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis 15 corruptibilis hominis. gloria incorruptibilis dei sicut aqua; similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. et hoc quidem fit in corde impiorum. nam deus incommutabilis manet; neque enim quia et apostolus dixit: commutauerunt, ideo mutatus est deus.

Secundum praeceptum: non accipies nomen domini dei tui in uanum. qui enim accipit nomen domini dei sui in uanum, non mundabitur. nomen domini dei nostri Iesu Christi ueritas est; ipse enim dixit: ego sum ueritas.

ueritas ergo mundat, uanitas inquinat. et quoniam qui loquitur 25 ueritatem, de dei loquitur qui enim loquitur mendacium, de

20

[ocr errors]

5 Ex. 20, 20 Ex. 20, 7

3 7 cf. Ex. 7, 20 11 Rom. 1, 21 sqq.
23 Io. 14, 6 25 cf. Io. 8, 44

1 moysi PT'v manu v

2 in om. V

3 fiat fiat TV: fiat P fiet Pro quid) quae T 4 quid) quod T 5 de) om. T 6 dii PTo 7 sanguinem Pv 9 in similitudine - omnia] om. MV similitudinem GPv qua] quo G*Plo omnia] om. Glv 10 enim MV: autem GPTV 11 obscuratum) obscuratum est PTv 12 insepiens P se) om. T

14 similitudinem (e a m. 2 in ras.) P 15 gloria - imaginis) add, Prin mg. 16 corruptibilis hominis) om. P 19 motatus Pi 25 dei M'TV: deo MP

esse se v

suo loquitur — ueritatem loqui est rationabiliter loqui, uanitatem autem loqui est strepere potius quam loqui; merito: quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. 5 quae est illa secunda plaga ? ranarum abundantia. habes expressam significatam uanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. uide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non 10 tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tamquam inter paruulos Christi, Iesum, et hunc crucifixum, non 16 tamen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed finxisse diceremus, si uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero 20 ista omnia uera dicimus, facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis 25 habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem Christum natum de deo, unum 5 de uno, unigenitum et coaeternum; ueritatem accepta forma serui natum ex uirgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem; ubique ueritatem, et quam paruulus aetate capere non potest; ueritatem et in pane et in lacte, in pane ma

9 cf. I Cor. 2, 6

13 cf. Io. 1, 1 sqq.

6 cf. Ex. 8, 6 15 cf. I Cor. 1, 23

2 autem om. 4

est om. V

4 ueritas om. P perstrepit) per strepitum P 5 contrarium PT contraria v 6 habundantia P expressum P

7 significantem v ranarum om. рі 9 etiam in perfectos] om. V

10 sapere] capere T 12 capiunt T 13 deo] om. T; dm P2 15 Christi om. T Iesum) ihm (ihu v) xpm PTV 16 illa est] est illa v ista est V: ista PTV 17 mortem om. Pi fincxisse P 18 fantasmate PTV 21 uera] uere v facta (ct a m. 2 in ras.) I dicempus Pi certe Tv 23 de) di P incommutabile P 25 strepidum uoces Pl

gnorum, in lacte paruulorum. idem quippe panis ut lac fiat 10 per carnem traicitur. qui autem buic ueritati contradicunt

et in sua uanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium offerentes auribus, non cibum mentibus. audi denique homines rationabiliter loquentes: non sunt loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum; sed 15 uoces non inanes, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum

[ocr errors]

20

Tertium praeceptum: momento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus

dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super 25 quem, inquit, requiescet spiritus meus nisi super

humilem et quietum et trementem uerba mea? inquieti ergo resiliunt ab spiritu sancto, rixarum amatores,

13 Ps. 18, 4 sq.

18 Ps. 11, 3

20 Ex. 20,8

24 Es. 66, 2

fiet v

1 insunuare P 2 loquuntur T 3 quam] quem Ply 4 habitantem P2 de) a o 5 ueritate v 7 post ueritatem add. a: et quam perfecti capiunt; om. libri aetate MV: om. GPTU 8 magnorum) agnorum v 9 ut] et v

10 autem] T? in ras.

11 in) om. P 12 inferentes P'T 13 rationaliter T loquelae Tv 14 audientur Pi 15 non) om. v

exiit P 16 si] sicut T 17 contrario uis V: uis e contrario PTv 22 uocationis P1 indicio Plv 23 fecit P1 25 requiescit PTv nisi Vo: om. PT 26 quietem P inquieti) inquiete P1 VIIII.

24

« PredošláPokračovať »