Obrázky na stránke
PDF
ePub

CXXII.

EX LIBRO DE CIVITATE DEI VICESIMO. QVID IN LIBRO ECCLESIASTE SALOMON DE HIS QVAE IN HAC VITA BONIS MALISQVE

COMMVNIA SINT DISPVTARIT.

138 Nunc quando non solum in malo sunt boni et in bono 5

mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius, quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, 10 summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei 15 iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio iudicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifesta- 20 bitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet.

Nempe Salomon, sapientissimus rex Israhel, qui regnauit 25 in Hierusalem, librum, qui uocatur Ecclesiastes et a Iudaeis

1 cap. CXXXVIII PCXXXVIIII v; num. om. GT 2 libro P’T: libris GMVO uicesimo] XX titulo III Tv ecclesiaste= (s ras.) P ecclesiastes GMTVO 3 salamon v his quae) hisq. T 4 sint communia T sunt communia Po disputaret Tv

post disputarit add. V: hic capitulx CCCXII et post illud istud

5 sunt] 6 uidetur) uidi v 7 eueniunt] ueniunt v bonis] bodas

9 quo Vo: quod T 10 uirtus est-sap. summa) add. T in mg. 13 esse bonis malisque Tv 15 dei Vo: om. T 18 ab initio—quaecumque) om. v 23 fidem Tv: fide V 25 salamon vol

om. V

quoque habetur in sacrarum canone litterarum, sic exorsus est: uanitas uanitantium, dixit ecclesiastes, uanitas wanitantium, omnia wanitas. quae abundantia homini in omni labore suo, quo laborat sub sele? 5 et cum ex hac sententia conecteret cetera, commemorans haerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur, in ea rerum uanitate sub sole illud etiam deplorat quodam modo, quod

cum sit abundantia sapientiae super insipientiam sicut abto undantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in

capite ipsius et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus incurrat omnibus, utique in hac uita, quae sub sole agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et malis uide

mus esse communia. dicit etiam illud quod et boni patiantur 13 mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adi

piscantur bona, ita loquens: est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt.iusti, super quos Qenit sicut factum impiorum, et sunt impii, super quos uenit sicut factum iustorum. dixi quoniam 20 hoc quoque uanitas. in hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, - non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueri

tatem sub illo qui fecit hunc solem – in hac ergo uanitate 25 numquid nisi iusto dei rectoque iudicio similis eidem uanitati

factus uanesceret homo? in diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati et utrum sit expers uerae pietatis an particeps, non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. denique iste 5 sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. quia hoc omne opus de'us adducet in iudicium in omni despectu siue bonum siue malum. quid breuius, uerius, salubrius dici potuit? deum, inquit, time et man- 10 data eius custodi, quia hoc est omnis homo. quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum dei, quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur remanens in similitudine uanitatis. quia omne hoc opus — id est quod ab homine fit in hac uita – 15 siue bonum siue malum deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam, qui contemtibilis hic uidetur et ideo nec uidetur; quoniam deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterit.

2 Eccle. 1, 2 sq.

9 cf. Eccle. 2, 13 sq.

16 Eccle. 8, 14

1 canhone V literarum v 2 uanitantium GV: uanitatum G’PTV; cf. Aug. Retractt. 17, 3 3 uanitantium GʻTV: uanitatum G’Po habundantia v 5 ex TV: om, v: conecteret TV: subnecteret v cetera TV: certe v erumnas 0 9 habundantia v 10 sint TV: sunt v 12 incurrat GVv: occurrat T omnibus TV: in omnibus Go 13 significat T 19 factum TV: facta v dixi GTo: dixit V 21 intimendae T 24 solem TV: om. V ergo TV: om. v. 26 uanesceret TV:

scere v

[blocks in formation]

ITEM EX EODEM LIBRO DE CIVITATE DEI XX.

QVIBVS SENTENTIIS DOMINI DIVINVM IVDICIVM IN FINE FVTVRVM

SAECVLI DECLARETVR.

139 Saluator cum obiurgaret ciuitates, in quibus uirtutes magnas

fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret : 25 uerumtamen, inquit, dico uobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis. et paulo post alteri ciuitati: amen, inquit, dico uobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam stibi. hic euidentissime praedicat diem iudicii esse uenturum. et alio loco: uiri Nineuitae, inquit, surgent in iudicio cum generatione ista et condemnabunt eam, quia paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae, et ecce plus quam Iona hic. regina austri surget in 10 iudicio cum generatione ista et condemnabit eam, quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mor

6 (et 14) Eccle. 12, 13 sq.

4 et] om. V 6 librum) lilibrum v 8 hoc omne V: omne hoc Tv adducet TV: ducit v 9 ompi Tv: omne V despecta TV: dispectu v siue malum] si uel malum T 14 similitudinem V 16 adducit v 17 despecto V: despectu T dispecto

18 et ideo nec uidetur GPTV: Om. MV 19 iudicat TV: diiudicat o 20 cap. CXXXI T CXXXVIIII PCXL v; num. om. G 22 diuinum MV: Om. PTV 23 declaratur v 25 alieni. genas TV: alienas v

tuorum resurrectione uenturum. de Nineuitis enim et regina 15 austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur,

quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. nec ideo dixit: „condemnabunt“, quia ipsi iudicabunt, sed quia ex ipsorum comparatione isti merito damnabuntur. rursus alio

loco, cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, 20 postea separatione - quae utique dies iudicii futura est - loque

retur, adhibuit similitudinem de tritico seminato et superseminatis zizaniis eamque suis exponens discipulis: qui seminat, inquit, bonum semen, est filius hominis; ager autem est mundus et cetera.

[blocks in formation]

Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. item discipulis suis : amen, inquit, dico uobis, quod uos qui secuti me estis in regen eratione, com sederit filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel. hic discimus 5 cum suis discipulis iudicaturum lesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi iudices erunt uestri. nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. 10 duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas : quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria quater duodecim 15 sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum ma iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum 25 illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum

3 Matth. 11, 24

6 Matth. 12, 41 sq.

1 Matth. 11, 22 22 Matth. 13, 37

1 sydoni V 6 niniuitae v 7 condemnabit u quia 10 condemnabit eam] om. v 9 in V: om. T 13 discimus To: dicimus MV 14 resurrectione To: resurrectionem MV nini. uitis o 16 nec Vo: ne T 20: dies V: die Tv 24 cetera MV: cetera usque ad locum quo ait qui habet aures andiendi audiat GPTV 25 inter cetera MV: om. GPTV 26 nominauit TV: nominatim v 27 fine v: finem MTV

1 Matth. 19, 28 19 cf. I Cor. 15, 10

7 Matth. 12,

27 21 I Cor. 6, 3

18 cf. Act. 1, 26 24 Matth. 19, 28

2 estis me Tv 3 filius (s a M. 2 in ras.) T in] om. T 7 belzebub T 8 ipsi MTV'y: ipi Vi uestri erunt v tinarii v 15 ter Vu: tria T 16 huius TV: usus v peritur V

18 mathian T matthiam v 19 omnibus illis Tv 24 tribus leui To: tribu leui 7 27 regeneraratione T

12 sep17 rep

« PredošláPokračovať »