Obrázky na stránke
PDF
ePub

esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur? et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena miro sibi s modo conexa et implicata. cur ergo eodem uolente deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in caeleste corpus attolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari ? an terrena particnla tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius 10 apud se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem atque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo 15 iam uiluit multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. cur enim non uehementius admiramur incorporeos animos caelesti corpore potiores terrenis inligari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consue-20 uimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. sed hoc 25 incredibile fuerit aliquando.

3 cre***dere V 4 incorporea) in corpore a V alligamento

uinciretur Pły: uinceretur PTV 5 sibi PTv: si V 6 implicata V: implicita PTv deo] add. Tsupr. uers.

7 in caelesti corpore v

8 attolli — etiam] om. V 9 praestabiliori terreno) terrenum v corpori TV: corpus v

11 et eam] 12 susceptum v 15 quo a: quod TV id T: om. Vv 16 uiluit V: uoluit Tv 22 mirabiliores v

V

om. V

CXLVI.

SEQVITVR: DE CARNIS RESVRRECTIONE, QVAM QUIDAM MUNDO

CREDENTE NON CREDVNT.

Ecce iam credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus 162 5 in caelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel doctis uel indoctis iam crediderunt et docti et indocti. si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi qui non credunt.

si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incre10 dibile est, sic creditum esse quod incredibile est. haec igitur

duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem deus, antequam uel unum horum fieret, ambo futura esse

praedixit. unum duorum incredibilium iam factum uidemus, 15 ut quod erat incredibile crederet mundus: cur id quod reliquum

est desperatur, ut etiam hoc ueniat quod incredibile credidit mundus, sicut iam uenit quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc

utrumque incredibile, quorum uidemus unum, alterum credi20 mus, in eisdem litteris praedictum sit, per quas credidit

mundus?

13 cf. Matth. 26, 13

et

1 cap. CLIIII T CLXII P CLXIII GU 2 sequitur MV: om. GPTV resurrectione carnis GPT, 3 credunt] ex eodem libro XXII add. GPT 7 docti (et add. m. 2) T 8 sint PTV: sit

9 hoc) om. v 11 nostri | nostri V 19 unum - credimus)

20 sit PT: om. MVU quas PTV: quos v

om. V

CXLVII.

SEQVITVR: QVOD VT MVNDVS IN CHRISTVM CREDERET VIRTVTIS FVERIT DIVINAE, NON PERSVASIONIS HVMANAE; ET DE

ROMVLI FALSA DIVINITATE.

163

Et ipse modus, quo mundus credidit, si consideretur, in- 5 credibilior inuenitur. ineruditos liberalibus disciplinis et omnino, quantum ad istorum doctrinas attinet, impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica inflatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit atque ita ex omni genere tam mul- 10 tos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores, etiam philosophos cepit. duobus illis incredibilibus, si placet, immo quia placere debet, addamus hoc tertium. iam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. incredibile est Christum resurrexisse in carne et in caelum ascendisse cum carne; in- 15 credibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos rem tam incredibilem tam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. horum trium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur 20 et cernere; quod non inueniunt unde sit factum, si non credunt tertium. resurrectio certe Christi et in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto jam mundo praedicatur et creditur. si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est ? si multi, nobiles, sublimes, docti eam se uidisse 25 dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle per

1 cap. CLV T CLXIII P CLXIIII Gv 2 sequitur MV: om. GPTV uirtutes (e in i corr.) v 4 diuinitate) ex eodem libro XXII add. PT 5 quo Vo: qui T 6 ineruditos TV: erudito v omnino] om. v 7 doctrinam v

8 rhetorica (h prius expunxit, alterum add. m. 2) Vrethorica Tv

ii etiam V: etiam ipsos PTV 15 et] om. v 17 infimos) infinos T pr. 18 illo (om. in) T 20 nolunt] nulunt T 21 cernerem T

quod non TV: q. nunc o 23 toto TV: in toto v 24 iam Vo: tam T

durum est; si autem, ut uerum est, obscuris, paucis, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, cur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt ? qui propterea numero 5 exiguo ignobilium, infimorum, imperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba. qui enim Christum in

carne resurrexisse et cum illa in caelum ascendisse non 10 uiderant, id se uidisse narrantibus, non loquentibus tantum

sed etiam mirifica facientibus signa crediderunt. homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabi

liter audiebant. claudum ab uberibus matris ad eorum uer15 bum in Christi nomine post xl annos incolumem constitisse,

sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia, qua fuerant transituri, positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super

eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia 20 multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo

etiam mortuos resurrexisse cernebant. quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus et, ut credatur unum incredibile, quod de

carnis resurrectione atque in caelum ascensione dicitur, mul25 torum incredibilium testimonia tanta congerimus et nondum

ad credendum horrenda duritia incredulos flectimus. si uero per apostolos Christi, ut eis crederetur resurrectionem atque ascensionem praedicantibus Christi, etiam ista miracula facta

19 cf. Act. 3 et 4

1 paucis obscuris Tv 5 infimorum TV: infirmorum v 10 uiderant] uiderunt o 11 crediderunt V: credebant PTv 15 incolomem

constisse (ti add. m. 2) T 17 fuerat T positis v ordinem

18 laborantibus v 19 recipere TV: recepisse v 21 si ut PTV: sicut Piv 22 conceduntur v tot] to T

25 tanta Tv: tanto V 26 horrenda Vo: horanda T

(ro add. m. 2) T

V

ro ue

esse non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod eam terrarum orbis sine ullis miraculis credidit.

Recolamus etiam boc loco illud quod de Romuli credita diuinitate Tullius admiratur. uerba eius ut scripta sunt inseram. ,magis est“ inquit ,in Romulo admirandum, quod ce- 5 teri, qui dei ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi procliuis esset ratio, cum imperiti facile ad credendum impellerentur, Romuli autem aetatem minus his sescentis annis iam inueteratis litteris atque doctrinis omnique illo antiquo ex inculta hominum uita 10 errore sublato fuisse cernimus. et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum: ,ex quo intellegi potest“ inquit „permultis annis ante Homerum fuisse quam Romulum, ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. antiquitas 15 enim recepit fabulas fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta praesertim eludens omne, quod fieri non potest, respuit.“ unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam, quod 20 erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum.

Sed ualde ridiculum est de Romuli falsa diuinitate, cum de Christo loquimur, facere mentionem. uerum tamen cum sescentis ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit atque 25 illa aetas iam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest omne respueret, quanto magis post sescentos annos

4 Cic. de rep. II, 10

2 eam V: cum PTO 4 Tullius) illius v 5 in Romulo] romule v mirandumu 6 dei TV: diiv 7 ratio To: oratio V 9 aetatem) om. v his] om. T sexcentis Pv inueteratis TV: inuentis v 10 omnique a: omniumque Vo „somniumque T 13 permultos annos v

omerum TV 14 iam TV: tam v 16 recipit v inconditas v 17 praesertim (rtim a m. 2 in ras.) T 20 quod erudita] om. v 21 eruditā Ti 25 sexcentis (om. cum) v 26 dicatur TV: dicta v exculta— respueret] om. V

« PredošláPokračovať »