Obrázky na stránke
PDF
ePub

intellegit, profecto praeponendus est ei qui cupit adhuc intellegere quod credit. si autem nec cupit et ea quae intellegenda sunt credenda tantummodo existimat, cui rei fides prosit ignorat. nam pia fides sine spe et sine caritate esse non 5 uult. sic igitur homo fidelis debet credere quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet.

Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda spe

rantur, sed facta et transacta creduntur. sicut est illud, quod 10 Christus semel pro peccatis nostris mortuus est et resurrexit,

nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. ea uero quae nondum sunt, sed futura sunt, sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda spe

rentur, sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita 15 sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna

permaneant, partim sunt inuisibilia, sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia, sicut Christi immortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa

modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo 20 certiora sunt quam ea quae corporis sensus attingit; sed ideo

dicuntur inuisibilia, quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa quae uisibilia sunt permanentia possunt, si ostendantur, etiam his mortalibus oculis conspici, sicut se

discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam %5 post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano.

10 cf. Rom. 6, 9 sq. 24 cf. Matth. 28 Marc. 16 Luc. 24 Io. 20 sq.

25 cf. Act. 9, 3 sq. et 7, 55

1 proponendus A 3 exsistimat V 5 nondum PVv: non A 6 uidet (e ex i corr.) A ut] et v 8 speratur V 10 semel) om. v nostris) om. v

resorrexit A 11 moritur V (cf. gr. ànolvoxel): morietur Av 13 etiam AV: iam v 14 modo nullo] nullo modo v 15 ut neque PVv: utque A 17 sapientia] patientia v uisibilia Il fol. 66" bilia A 18 conspicuuntur A 19 cum uidentur) om. v 20 cerciora A quae] quam v 22 permanentia possunt) om. v 23 ostendatur A 25 ascensione

Paulo PVv: om. A

Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros, nec ea conemur ratione intellectuque comprehendere, nisi ut ea, quia uisibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus; et cum cogitatione qualia sint imaginamur, satis utique noui- 5 mus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam, sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit, nequaquam tamen dubito, siue quod de illa testibus multis, siue quod de ista meis aspectibus credidi. iustitiam uero et sapientiam et quid- 10 quid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus sine ullis formis et modulis corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus siue spatiis infinitis. ipsumque lumen, quo 15 cuncta ista discernimus, in quo nobis satis apparet quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus attingat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intellegentia con- 20 templetur: hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgore per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter, et tamen intellegibiliter lucet tamque nobis certum 25 est, quam nobis efficit certa quae secundum ipsum cuncta conspicimus.

1 bisibilia (b in v corr. m. 2) V 3 compraehendere A 5 cum) com A 6 et] om. v

anthiociam Vanthiochiam A antiociam v 7 cartaginem A illam (a ex u corr.) A 8 hanc) haec A 9 ista "eis (m add. m. 2) A 13 modulis V: molibus Av 15 ipsoque A 18 recordemur) refordemur (d del., m add. m. 2) V fingamus) ficamus A 19 simili À

20 dissimillimum V: dissimillium A dissimillimam v intelligentiam v 21 deiudicantur A 22 fulgor AP v 25 et tamen intellegibiliter] om. MV 26 efficit V: efficet A effecit v quae] quo v

Cum igitur tria sint rerum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur, siue recordata 5 uel oblata quasi corpora contuemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam simili

tudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta 10 conspicitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudi

catur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius,

sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et minus 15 est quam illa summa et incommutabilis quae dei sapientia

dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. si autem aliquis splendor eius in nobis est, quae nostra sapientia dicitur, quantumcumque eius per speculum

et in aenigmate capere possumus, oportet eam et ab omni20 bus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus.

Si autem in nullo istorum genere esse putanda est ista trinitas et sic est inuisibilis, ut nec mente uideatur, multo

minus de illa huius modi opinionem habere debemus, ut eam 25 rebus corporalibus uel corporalium rerum imaginibus similem

esse credamus. non enim corpora pulchritudine molis aut magnitudine superat, sed dissimilitudine ac disparilitate na

[ocr errors]

2 hoc] hunc Pv terram v 3 simele A 4 spirito A imanamur (corr. m. 2) A 5 oblata AG Vo: oblita G3 tuentur v 7 loqualibus V 8 similitudine A 10 conspiciuntur v

13 si AV: om. V 15 summam (m del. m. 2) A 16 puto quod – 18 dicitur AGPv: om. MV 18 quantumque A 19 in) om. V

enigmate libri 20 corporibus et ab omnibus] om. 22 putanda P Vo: pacanda A 24 de illa APy: om. V at Av:

eam] ea A 25 simile A 26 pulchritudine molis Av: pulchritudinem oculis V 27 magnitudinem (m del. m. 1) V

quod V

turae. et si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel simili- 5 tudine corpulentiae in luce mentis aspicimus: quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior ? non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus testis est, ubi ait: inuisibilia enim eius a constitutione mundi per ea quae facta sunt in- 10 tellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque considerata maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentias non euicerit, sed eius quod habet praecipuum, id est ipsam mentem atque intellegentiam, mente atque intellegentia potuerimus apprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ipso adiuuante meditemur attollere. si autem in se ipsa deficit sibique succumbit, pia fide contenta sit, quamdiu peregrinatur a domino, donec fiat in homine quod promissum est, faciente illo, qui potens est, sicut ait apostolus, facere supra quam petimus et intellegimus.

Restat itaque, ut ita credamus unius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantumlibet in hac uita proficiamus, per speculum erit et in aenigmate quod uidebimus. cum uero

15

20

25

9 Rom. 1, 20

22 cf. II Cor. 5, 6

23 Eph. 3, 20

3 talia) alia A nec] non A uel AV: siue v 9 testes A humanae V 17 quod] quid v eras. V; om. v appraehendere A 21 in se) ipse (p in n corr. m. 1) V "tantiae A 29 enigmate libri

5 corpulentia) copulentia V 14 maximae A humana et] 18 mente atque intellegentia]

20 attollere) re eras. V 22 quamdio A 26 sub

quod in resurrectione promittitur spiritale corpus habere coeperimus, siue illam mente siue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore uideamus, non tamen per locorum interualla nec in parte minorem, in 5 parte maiorem, quoniam non est corpus et ubique tota est, pro nostra capacitate uidebimus.

Quod uero posuisti in epistula tua, uideri tibi, uel potius quod uidebatur tibi nihil uiuum secundum substantiam in

esse iustitiae ideoque te non posse adhuc deum, id est ui10 uentem naturam iustitiae similem cogitare, quia iustitia“

sicut dicis ,non in se, sed in nobis uiuit, immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit“ : ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum

recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat 15 quidquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum

tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat. porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliunt mortuos suos, et ibi intellegantur etiam iniquae animae non esse sine aliqua uita neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, qua om

nino animae carere non possunt, unde immortales merito 25 Qocantur non tamen ob aliud amissa iustitia dicuntur

mortuae, nisi quia et animarum licet immortaliter uita qualicumque uiuentium uerior et maior uita iustitia est, tamquam uita uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam

20

21 cf. Matth. 8, 22

10 na

1 habere Av: debere V 2 mentem A 3 gratiam A uideamur A 4 minorem in parte GPv: minorem nec in parte G'; om. AMV 7 epistola v 8 uidebatur] om. v

uuum A tura o

quia V: quae APO 11 nos Av: non V 13 ad hoc] adhuc v 17 qua Av: qui V 21 sepeliunt V: sepeliant Av intelleguntur A 23 a) qura (i ras.) A

27 qualiscumque o iustitia est] iustitiae v 28 uita] uitam A

« PredošláPokračovať »