Obrázky na stránke
PDF
ePub

est tam grandi scientia et praescientia pollens animus, cui cuncta praeterita et futura ita nota sint sicut mihi unum canticum notissimum, nimium mirabilis est animus iste atque ad horrorem stupendus, quippe quem ita non lateat quidquid peractum et quidquid reliquum saeculorum est, quemadmodum 5 me non latet cantantem illud canticum quid et quantum eius abierit ab exordio, quid et quantum restet ad finem. sed absit ut tu, conditor uniuersitatis, conditor animarum et corporum, absit ut ita noueris omnia futura et praeterita : longe tu, longe mirabilius longeque secretius. neque enim sicut 10 nota cantantis notumue canticum audientis exspectatione nocum futurarum et memoria praeteritarum uariatur affectus sensusque distenditur, ita tibi aliquid accidit incommutabiliter aeterno, hoc est uere aeterno creatori mentium. sicut ergo nosti in principio caelum et terram sine uarietate notitiae 15 tuae, ita fecisti in principio caelum et terram sine distentione actionis tuae. qui intellegit confiteatur tibi, et qui non intellegit confiteatur tibi. o quam excelsus es! et humiles corde sunt domus tua. tu enim erigis elisos, et non cadunt quorum celsitudo tu es.

20

(DE MIRACVLIS QVAE MAGICIS ARTIBVS FIVNT. EX LIBRO DE

TRINITATE III T. VII.

10 Hic uideo quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur

scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt et alia similia. 25 sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae

18 cf. Ps. 145, 8

u

1 grandis M scientia M?: scientiae V et om, MV prescientia M 5 reliqum V reliqum M 7 aberit M 19 eri

21 capp. 10– 24 desunt in MV 23 infirmi pi posset T 25 magi; i a m. 2 in ras. P serpentis D' 26 et post sed add. T ammirandum PT 28 sciniphes GTV

ges MV

sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem 5 tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et

in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum se10 ductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate

damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam mani

festandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisi15 bilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem.

Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo

potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et 20 spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis ini

quis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi

resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim 25 eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corpora

liter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus, alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae 6 producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum 10 est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi talis aliqua uis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur et ex terra quae ibi seminata non essent, nec animalia tam multa nulla marium 15 feminarumque commixtione praecedente siue in terra siue in aqua; quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator ipse 20 creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum 25 nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare

2 Ex. 8, 19

15 cf. Iob 1 et 2

1 tertio G superbos T 2 celebratur G'u deficientis Di 3 hoc] } hic G? 4 et post angelos add. G? post aetherias add. P? quondā ima ista Dt manifestam T caligine Di 6 buritatis G1 7 non possunt post aliquid add. DGPTV 8 et] sed DG 9 spī tuum T 11 ammonendos T fidelis Di nae G

13 probandamq; Pi 14 patientia Di praua G 18 nudum D 20 spiritalis T 22 ne T 23 crea

24 resistentis Di non - creauerunt om. T 26 uisibiliterquae piuisibiliter om. D: 27 latent om. G'

toris v

3 cf. Gen. 1, 20 s sqq.

1 iam (om. et) PT 3 et 4 primo v

natalitia Gʻpi et om. T 5 tunc in om.) DGv foetus P fedus D'Gv 7 erumpunt et peragunt T 8 preuissimus G 11 huius etiam T 12 tamen DGv: quidem PT 14 ex (om. et) Tv 16 conmistione DG praecedentes P

17 tam v

20 colligunt GT 23 incremento D'GU debita T distinctionesque D'T

24 origenalibus P.

25 sicut] sunt T 26 agriculas G. 27 adhibetis D'P

opereretur P 28 bonus D' . putari PPT

creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent 5 occasiones. sed nec boni baec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam

siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. 10 itaque apostolus discernens interius deum creantem atque

formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non 15 potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et

homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum

siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorum20 cumque animalium secundum imperium suum et a se imper

titas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere

angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum 25 atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos

segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur

12 I Cor. 3, 6

16 cf. Philipp. 1, 18

27 cf. Gen. 30, 41

Go

2 per] p P 3 latenter-incrementorum om. T et om.

4 adcelerandorum DGʻP 5 occapsiones D'G: bona G: 6 haec] nec Go 7 malitiam D habet et accipit D 8 iustae T 9 illorum DGP 11 ammouentur T mouentur Go 12 assumens God 16 ueritate D? 17 occansionem G'p 21 distribuitiones G1 potestatem T 24 angelus malus D 26 segitis G

opera G

creatur Di caelorcm T qui P1

28 concoeptu G conceptum D'P uarias G?v

apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum pri- 5 mordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel muta- 10 biliter sunt deserit, quia nibil eorum nisi per ipsam creatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate uirgarum pecorum color conceptorum aliquid duceret, fecit hoc anima 15 grauidae pecudis per oculos affecta forinsecus et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui creatoris accepit. sed quanta sit uis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem -- cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis 20 sensibilisque substantiae omnisque modus et numerus et pondus eius, unde efficitur ut et sit .et natura ita uel ita sit, ab intellegibili et incommutabili uita quae super omnia est existit et peruenit usque ad extrema atque terrena - multus sermo est neque nunc necessarius. uerum propterea factum 25 Iacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intellegeretur, si homo qui uirgas illas sic posuit dici non potest creator colorum in agnis et in haedis, nec ipsae matrum

sps P

1 pecodes DG fuerint GʻP fuerant G? uarietates D 2 phantassia//// P 3 oculus Di impraessa T

quod DG Po 4 affectu GPv

5 conpassione P qua passione Gv commixtiones D' adficeret G? 6 colore D'T aspergetur T 7 congruentiae D? 8 rationis Di pi 11 ipsū P1 12 est add. m. 2 in P 15 conceptorum color T facit D? 16 grauedae Di 18 accipit G

uis sit T 21 substantia T 28 hedis (om. in) Gv

10 qui 14 quem

« PredošláPokračovať »