Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors]

in uero homine apparuit. ipsa enim natura suscipienda erat
quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se
contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est.
nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, (licet ementes
et uendentes flagellando eiecerit e templo. sed quid hoc aut 5
quantum est, quamuis et daemones nolentes ab hominibus non
sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit?] uetere quippe
seruitute transacta tempus libertatis inluxerat et opportune
iam homini suadebatur atque salubriter quam libero esset
creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, 10
passione homini, quem gerebat. itaque loquens ad turbas ut
deus nuntiatam sibi matrem negauit; et tamen, ut euangelium
loquitur, puer parentibus subditus erat; doctrina enim deus
apparebat, aetatibus homo. item aquam in uinum conuersurus
ut deus dicit: recede a me, mulier; mihi et tibi quid 15
est? nondum uenit hora mea. cum autem uenisset hora,
qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commen-
dauit discipulo, quem prae ceteris diligebat. satellites uo-
luptatum diuitias perniciose populi appetebant: pauper esse
uoluit; honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit; car- 20
nales filios magnum bonum putabant: tale coniugium pro-
lemque contemsit; contumelias superbissime horrebant: omne
genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse
arbitrabantur: quae maior iniuria quam iustum innocentemque
damnari? dolores corporis execrabantur: flagellatus atque 25
cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; igno-
miniosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est;

13 cf. Luc.

4 cf. Retract. 1, 13, 6 11 cf. Matth. 12, 48

15 Io. 2, 4 17 cf. Io. 19, 26 sq.

2, 51

3 contentum G suscipit D'T

ex om. Gép

5 eiecit DGPV de DG Po hoc quid T 7 suasiones et potestates G ueteri DP 8 seruituti D oportune DGPU

9 esse T 10 reconciliauit D 11 passioni D passionē P regebat DG Ply 13 subtitus Gi doctrinam D 17 quia G? moriretur G'P 18 sattelitis DG 19 adpetebant DG adpetebat P2 20 inhihabant Gipi 23 sustenuit D 25 dampnari

dolorē Gu dolore D execrebantur T

omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus (ueritatis) perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit 5 aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et

quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uindictam 10 peccatorum siue ad hominis liberationem quamque facile cor

pus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum

et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis christianis 15 minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata.

Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis

ad omnem animae instructionem exercitationemque accommo20 datus quid aliud quam rationalis disciplinae regulam im

pleuit? nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter

inueniretur ueritas. neque si essent in scripturis sacramenta es et in sacramentis non essent signacula ueritatis, satis cum

cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tem

2 diuiabamus G1 3 ueritatis a: om. libri perendo P iecit G’pi elegit G’v 4 quae — fugiuntur v? in marg. inf. 5 sustepuit D

uita eius T 6 disciplinam orum T 7 nihilominus DG'Pv 9 quemammodum DT siue - peccatorum om. Gv 13 modo efficitur G'ply 14 ante et haec add. Pl heri; expunxit

ad haec D 15 autem om. D 17 potius DG Ply 18 post partim add. T": apertissimis param; del. m. 2 20 impliuit D 21 expositi G 22 facillimae D'T 24 scribturis DT sacramenta T: om. DGPU

m. 2

pore seruitutis in uetere lege multis sacramentis onerabatur. hoc enim utile talibus erat ad desiderandam gratiam dei, quae per prophetas uentura canebatur. quae ubi uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae societatem 5 christiani populi, hoc est sub uno deo liberae multitudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt; ita nec seruiliter alligant, sed exercent liberaliter animum.

10

ARGVIT VOLVPTVOSOS, CVRIOSOS, SVPERBOS. EX EODEM LIBRO

DE VERA RELIGIONE.

21

Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita 15 nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, 20 ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qui propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant, 25 ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia

1 ueteri G?v

legem D hoperabatur DP 2 utili tabus G1 utilitatis v utilitatib; DP 3 quae] at G?v ab om. G'v; ad D ipsam D 4 et libri: à quo a

libertate T 5 et ante pauca add. G’y 7 haebreo T 9 renouata P2 10 set Pse et DGU 11 uoluptuosus DPT curiosos om. P superbus P1 15 uanum DG\pi aliquando expectaculo Gu specta saeculo (sae add. m. 2) D dilectatus P 16 expetent D’Tv expetenti G 18 quoque G? 20 oferri T auferre DG Plu 21 aduersitatis DG1 26 sibi a m. 2 in ras. P domina T

uel curiositate damnati' uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo 5 est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi. hoc modo tria illa sunt notata; nam concupiscentia carnis uoluptatis infimae amatores significat, concupiscentia oculorum :

curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in 10 homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est.

dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse

oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. 15 sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui

carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt et dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum

tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia 20 est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra;

non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad co

gnoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare 25 molientibus : non temtabis, inquit, dominum deum

tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum subiectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione

4 I Io. 2, 16

11 Matth. 4, 1-10 et Luc. 4, 2–12

2 sum

[ocr errors]

1 hominibus G'p

studio P? 3 intellere P non T 4 omnem D 7 notata sunt DG PO

et post nam add. PP 8 uoluntatis P1 infirmę P1 amatoris Gʻp significet P1 9 curiosus et superbus DG‘P1 10. cauendu

11 inquid G at ille) ait illi G? 12 solu' P solo

15 decepi D 16 uoluptatem D' uoluntate p? 17 prostratis T 19 ille T 20 incelebra T 21 se om.

praecipitarit G1 precipitare P 23 intelligerimus G!

[ocr errors]

pane P

Go

iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat.

EX

QVOD MELIVS SIT AB HOMINE QVAM A VITIO VINCI.

EODEM LIBRO DE VERA RELIGIONE.

5

22 Nos in terra laboramus et cum magno dedecore superamur

ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uincere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fate

hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat 10 uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium ? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud 15 uitium.

Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim 20 diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest 25 amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit

1 speculo T 3 hos oculos Dosoculos Ghosculos v praecipipitatur P

cogpuscat D 4 quod] quia GP 7 qui D 9 turpidine G turbidine v exercibilius DG 15 quolibet v 17 homini Giv 18 ad ante ab add. Gi uersario G1 19 eri

20 cruciatus P1 21 pcipiendum P1 24 ille DP inuidit DGʻP1 26 ammittere T 27 quem G*P1

pere Glo

« PredošláPokračovať »