Obrázky na stránke
PDF
ePub

es? miserere ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iuheas a me? et nisi faciam, irasceris mihi et minaris ingentes miserias. paruane ipsa est, si non amem te? hei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic animae meae: salus tua ego sum. sic dic ut 5 audiam. ecce aures cordis mei ante te, domine; aperi eas et dic animae meae: salus tua ego sum. curram post uocem hanc et apprehendam te, noli abscondere a me faciem tuam : moriar, ne moriar, ut eam uideam. angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetur abs te; ruinosa 10 est: refice eam; habet quae offendant oculos tuos: fateor et scio; sed quis mundabit eam ? aut cui alteri praeter te clamabo: ab occultis meis munda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo?

[blocks in formation]

DE TEMPORE, QVOD CVM HOMO METIRI VIDEATUR NON TAMEN POTEST COMPREHENDERE QVID SIT TEMPVS. EX LIBRO CON

FESSIONVM XI INTER CETERA ET AD LOCVM.

9 Deus, dona hominibus uidere in paruo communes notitias

rerum paruarum atque magnarum. sunt sidera et luminaria 20 caeli in signis et in temporibus et in diebus et in annis; sunt uero; sed nec ego dixerim circuitum illius ligneolae rotae diem esse nec tamen ideo tempus non esse ille dixerit. ergo scire cupio uim naturamque temporis, quo metimur corporum motus et dicimus illum motum, uerbi gratia, tempore duplo esse 25 diuturniorem quam istum. nam quaero quoniam dies dicitur non tantum mora solis super terram, secundum quod aliud est dies, aliud nox, sed etiam totius eius circuitus ab oriente

5 Ps. 34, 3

13 Ps. 18, 13 sq.

21 cf. Gen. 1, 14

11 offendant a: offendat MV 12 quid M eam om. M preter M 15 cap. VIIII deest in DGPTV 16 mentiri M 17 conprehendere M 22 sed supra uers.

a m. 1 M

rotae V: tae M 24 motus a: motis MV

1

usque orientem, secundum quod dicimus: tot dies transierunt; cum suis enim noctibus dicuntur tot dies nec extra reputantur spatia noctium. quoniam ergo dies expletur motu solis atque circuitu ab oriente usque ad orientem, quaero 5 utrum motus ipse sit dies an mora ipsa, quanta peragitur, an utrumque. si enim primum dies esset, dies ergo esset, etiam si tanto spatio temporis sol cursum illum peregisset, quantum est horae upius. si secundum, non ergo esset dies, si ab ortu

solis usque in ortum alterum tam breuis mora esset, quam 10 est horae unius, sed uicies et quater circuiret sol ut expleret

diem. si utrumque, nec ille appellaretur dies, si horae spatio sol totum suum gyrum circuiret, nec ille, si sole cessante tantum temporis praeteriret, quanto peragere sol totum am

bitum de mane in mane assolet. non itaque nunc quaeram 15 quid sit illud quod uocatur dies, sed quid sit tempus, quo

metientes solis circuitum diceremus eum dimidio spatio temporis peractum minus quam solet, si tanto spatio temporis peractus esset, quanto peraguntur horae duodecim; et utrum

que tempus comparantes diceremus illud simplum, hoc duplum, 20 etiam si aliquando illo simplo, aliquando isto duplo şol ab

oriente usque ad orientem circuiret. nemo ergo mihi dicat caelestium corporum motus esse tempora, quia et cuiusdam uoto cum sol stetisset ut uictoriosum proelium perageret, sol

stabat, sed tempus ibat. per suum quippe spatium temporis, 25 quod ei sufficeret, illa pugna gesta atque peracta est. uideo

igitur tempus quandam esse distentionem; sed uideo an uidere mihi uideor ? tu demonstrabis, lux ueritatis. iubes ut approbem, si quis dicat tempus esse motum corporis? non iubes.

nam corpus nullum nisi in tempore moueri audio; tu dicis. 30 ipsum autem corporis motum tempus esse non audio; non

tu dicis. cum enim mouetur corpus, tempore metior quamdiu moueatur, ex quo moueri incipit donec desinat. et si non

22 cf. Ios. 10, 13

1 usque 'in M

trasierunt V; na m. 2 8 ortu V: tu M 11 appellarentar M 16 circuitu MV quantum MV 19 ilium MV 31 metior á: motior MV

18 quanto a:

uidi ex quo coepit et perseuerat moueri, ut non uideam cum desinit, non ualeo metiri nisi forte ex quo uidere incipio, donec desinam. quod si diu uideo, tantummodo longum tempus esse renuntio, non autem quantum sit, quia et quantum cum dicimus collatione dicimus, uelut: tantum hoc quantum illud, 5 aut: duplum hoc ad illud, et si quid aliud isto modo. si autem notare potuerimus locorum spatia, unde et quo ueniat corpus quod mouetur uel partes eius, si tamquam in torno mouetur, possumus dicere quantum sit temporis ex quo ab illo loco usque ad illum locum motus corporis uel partis eius 10 effectus est. cum itaque aliud sit motus corporis, aliud quo metimur quamdiu sit, quis non sentiat quid horum potius tempus dicendum sit? nam etsi uarie corpus aliquando mouetur, aliquando stat, non solum (motum eius sed etiam statum tempore metimur). ergo nec praeterita nec praesentia 15 nec praetereuntia tempora metimur et metimur tamen tempora.

Deus creator omnium: uersas iste octo syllabarum breuibus et longis alternat syllabis. quattuor itaque breues, prima, tertia, quinta, septima simplae sunt ad quattuor longas, 20 secundam, quartam, sextam, octauam; hae singulae ad illas singulas duplum habent temporis; pronuntio et renuntio et ita est, quantum sentitur sensu manifesto. quantum sensus manifestus est, breui syllaba longam metior eamque sentio habere bis tantum. sed cum altera post alteram sonat, si 25 prior breuis, longa posterior, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo ut inueniam quod bis tantum habeat, quandoquidem longa sonare non incipit, nisi breuis sonare destiterit? ipsamque longam num praesentem metior, quando nisi finitam non metior? eius autem finitio 30

2 mentiri M 3 dio M 5 dicims M illud a: illum MV 8 moueatur M 9 moueatur V; a del. m. 1 13 etsi a: si et MV uariae MV 14 motum - metimur a: om. MV 16 metitur et metitur M pr. 20 at MV 21 secundam a: cundum MV octabam MV 22 pronuntiatio M 24 breuis M 27 longe MV ut MPV et M'

se

praeteritio est. quid ergo est quod metior? ubi est qua metior breuis? ubi est longa quam metior ? ambae sonuerunt, auolauerunt, praeterierunt, iam non sunt, et ego metior fidenterque respondeo, quantum exercitato sensu fiditur illam 5 simplam esse, illam duplam, in spatio scilicet temporis; neque hoc possum nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea metior quod infixum manet.

In te, anime meus, tempora metior. noli mibi obstrepere, 10 quod est: noli tibi obstrepere turbis affectionum tuarum. in

te, inquam, tempora metior; affectionem, quam res praetereuntes in te faciunt et cum illae praeterierint manet, ipsam metior praesentem, non ea quae praeterierunt ut fieret; ipsam

metior cum tempora metior. ergo aut ipsa sunt tempora aut 15 non tempora metior. quid cum metimur silentia et dicimus

illud silentium tenuisse temporis quantum illa uox tenuit ? nonne cogitationem tendimus ad mensuram uocis, quasi sonaret, ut aliquid de interuallis silentiorum in spatio temporis

renuntiare possimus? nam et uoce atque ore cessante peragimus 20 cogitando carmina et uersus et quemque sermonem motio

numque dimensiones quaslibet et de spatiis temporum quantum illud ad illud sit renuntiamus, (non aliter ac si ea sonando diceremus). uoluerit aliquis edere longiusculam uocem

et constituerit praemeditando quam longa futura sit egitque 25 iste spatium temporis in silentio memoriaeque commendans

coepit edere illam uocem, quae sonat donec ad propositum terminum perducatur: immo sonuit et sonabit; nam quod eius iam peractum est utique sonuit; quod autem restat sonabit;

atque ita peragitur, dum praesens intentio futurum in prae30 teritum traicit, diminutione futuri crescente praeterito, donec

consumtione futuri sit totum praeteritum.

ru

1 quam MV

5 duplum V; um a m. 2 6 possum a: possunt MV 10 tibi] mihi M pr. tuam (ru a m. 2) V; ru eras. in M 18 spatio a: spatia MV 22 renuntiammus M

- diceremus a: om. MV 25 spatium tem V in ras. a m. 1 26 edere V; ę a m. 2

27 sonauit MV 29 dum (u a m. 2 in ras.) M 30 deminutione M

non

Sed quomodo minuitur aut consumitur futurum quod nondum est ? aut quomodo crescit praeteritum quod iam non est, nisi quia in animo qui illud agit tria sunt? nam exspectat et attendit et meminit, ut id quod exspectat per id quod attendit transeat in id quod meminerit. quis igitur negat 5 (futura) nondum esse? sed tamen iam est in animo exspectatio futurorum. et quis negat praeterita iam non esse? sed tamen adhuc est in animo memoria praeteritorum. et quis negat praesens tempus carere spatio, quia in puncto praeterit ? sed tamen perdurat attentio, per quam pergat abesse quod aderit. 10 non igitur longum tempus futurum, quod non est, sed longum futurum longa exspectatio futuri est; neque longum praeteritum tempus, quod non est, sed longum praeteritum longa memoria praeteriti est. dicturus sum canticum quod noui: antequam incipiam, in totum exspectatio mea tenditur; cum autem coe- 15 pero, quantum ex illo in praeteritum decerpsero, tenditur in memoria mea atque distenditur uita huius actionis meae in memoria propter quod dixi et in exspectatione propter quod dicturus sum. Praesens tamen adest attentio mea, per quam traicitur quod erat futurum, ut fiat praeteritum. quod quanto 20 magis agitur et. agitur, tanto breuiata exspectatione prolongatur memoria, donec tota exspectatio consumatur, cum tota illa actio finita transierit in memoriam. et quod in toto cantico, hoc in singulis particulis eius fit atque in singulis syllabis eius; hoc in actione longiore, cuius forte particula 25 est illud canticum; hoc in tota uita hominis, cuius partes sunt omnes actiones hominis; hoc in toto saeculo filiorum hominum, cuius partes sunt omnes uitae hominum. sed quoniam melior est misericordia tua super uitas, ecce distentio est uita mea et me suscepit dextera tua in domino meo 30

29 cf. Ps. 62, 4

4 et meminit et attendit M 6 futura a:

om. MV

15 totum a: totam MV me attenditur M 16 illo a: illa MV tenditur et (om. in) MV 18 in memoriā repet. m. 2 in marg. V expectationem MV quod — sum repet. m. 2 in marg. V summatur M

30 meo om. M

22 con

« PredošláPokračovať »