Obrázky na stránke
PDF

Incussere Deos inflantes corpora, si non
Prædictum ter mane caput gustaveris allí.
Dixeris hæc inter varicosos centuriones;

ciunt corpora intumescere, nisi matutino tempore ter comederis caput allii præscrip

tum.

Ista loquere apud Centuriones varicibus notatos, statim Vulfenius procerus

[ocr errors]

186 Hinc grandes Galli] Nova palloris causa timorisque. Crandes] Sive quia cothurnati, et hinc grandiores videntur; sive quod præcipue venerandi. Vide Fenestell. de Sacerdot. Rom. cap. 12. Alii volunt grandes appellari, eo quod illi utpote castrati grandescant potissimum, ut fere fit. Favet Juvenalis Sat. vi. 512. * Matrisque Deum chorus intrat, et ingens Semivir, obscoeno facies reverenda minori, Mollia qui rapta secuit genitalia testa.' Galli] Sacerdotes Cybeles, ita dicti a Gallo Phrygiæ fluvio, cujus potus furorem inducit usque ad exsectiomem virilium. Fenestell. loco mox gitato, Plin. xi. 49. et Varro apud quem gallare est furere instar Gallorum. Ovid. Fast. iv. * Inter, ait, viridem Cybelen altasque Celenas Ammis it insana nomine Gallus aqua. Qui bibit inde, furit,' &c. cum sistro lusca Sacerdos] Sacerdos Isidis Ægyptiorum Deæ, in ejus Sacris ferens crepitaculum ex ære vel argento: sicut Galli cymbalum. De his fuse ad Juvenal. Sat. VI. Sistro] >€orpov, a oretw, concutio. Lusca Sacerdos] Insama, vitiosa, sicut alibi pro stulto ponitur. Vel revera uno orbata oculo, seu irato illi Isis percussisset lumina sistro, ut aiumt Juvenalis, Sat. xni. 93. et Ovidius, lib. 1. de Ponto, Eleg. 1. seu quod * Nubiles deformes cum maritos non invenerint, ad ministeria Deorum se conferant:' quod aiunt veteres Gloss. hic. 187 Incussere Deos] Injiciunt meDelph. et Var. Clas.

tum Syriæ Deæ, Cybeles, Isidis, levibus animis occimentes, illam furore concntere, hanc plagis, ulceribus, morbisque afficere et affligere : quæ tamen imcommoda et ægritudines a causis naturalibus proficiscuntur, ut erudite disputat Aretæus lib. de acutis morbis, cap. 9. ubi explicat cur Syrios fEgyptiosque tetra haec ulcera divexent potissimum. Deos inflantes corpora] Tnmorem in corpus immittentes, nisi placarentur, nt credebant. Martial. Epigramm. iv. 43. * Juro per Syrios tibi tumores, Juro per Berecynthios furores.' Jnvenalis Sat. xv. 9. superstitiosos AEgyptios irridet, vana quævis et ridicula pro Diis colentes, etiam porrum, cepe, &c. Si non prædictum, &;c.] Nisi observes quæ jubent Sacrificuli illi et Sacrificulæ ad placandos Deos suos. 188 Prædictum] Ante mominans, quam comedens, ex superstitioso ritu, imquiunt nonnulli, quibus tamem alii refragantur. Ter mane] Superstitio elucet in singulis, et quod certo tempore, et quod certis vicibus. Caput gustaveris alli] Quod amuletum contra imcantamenta et ad multarum moxarum depulsionem valere vana credidit antiquitas, videlicet caput allii aut cepæ a jejuno comestum. Turneb. xviii. 12. Plimius xx. 6. de allii virtutibus multa refert, aitque * utilem quamdam inflationem facere, insaniæ mederi,' &c. 189 Diaceris haec inter, &c.] Hæc de vera libertate disputa coram stupidis

Pers. L

Continuo crassum ridet Vulfenius ingens,

- 190

Et centum Græcos curto centusse licetur.

rustice cachinnatur, et centenos Græcos aestimat centum assibus decuriatis.

------

191 Vulpenius Edit. Steph. Vulfennius Ms. R. variant scripti Pulfennitts et

Vulpennius. Casaubon.

[ocr errors]
[ocr errors]

et imperitis militibus, si vis cum ludibrio et sanna excipi. Quasi vero ferant illi se dici non usquam esse fiberos, sed plane servos. Prov. Graec. -arparioruxh άλογία: Militum more ratioaem haud capit. Varicosos centuriones] Qui habent in cruribus varices e labore militari, quique ut corpore sic animo intu-mescunt. Varices porro sunt venæ multo et impuro sanguine inflatæ in • cruribus ; quod cursoribus, bajulis, et diu stamtibus accidere, ait Avicenma. Varicosi dicuntur fuisse M. Tullius Cicero, C. Marius, aliique. De Mario ipse Tullius Tuscul. Quæst. II. • m. 53. sic habet: * C. Marius rusticanus vir, sed plane vir, cum secare*tur, vetuit se alligari, nec quisquam ante Marium solntus dicitur esse sectus. Cur ergo postea alii ? valuit auctoritas. — Crus vero alterum non præbuit. Ita et tulit dolorem nt vir, et ut homo majorem ferre, sine causa necessaria, noluit.' Plinius xi. 45. ait - C. Marium, qui septies Consul fuit, •stantem sibi passum varices extrahi, inter homines unum ; -scilicet eo sæ-culo: nam in aliis id factum postea, * testis Cicero loco mox citato. Demique Plutarchus in Vita Marii initio refert eum crura plena varicibus habuisse, * et cum deformitatem ægre ferret, accersito Medico, haud liga* tum, alterum crus præbuisse, atque -inter incidendum, constanti animo perstitisse : at vero crus alterum poscenti Medico megasse, subjecisseque; tantum dolorem iterum per

effusum solvitur.

ferre, indignum se arbitrari. Centuriones] Ductores peditum. De his, vide Vegetium de re Militari, 1. 11. Dionys. Halicarn. l. Iv. * Centuriones,' inquit, * electi erant ex omnibus bello strenui, qui suos quique manipulos jussis obtemperantes exhibebant.' Ex his intelligere est alium Centurionem manipularem fuisse, qui viginti militum, et turbæ Scutatorum ductor erat, alium vero Centurionem Primipilum, qui tribus vexillis præerat ; porro vexillum homines centum octoginta tres complectebatur. Vide Alex. ab Alex. I. 5. 190 Crassum ridet] Ingentes repente cachinnos tollit, et in risum Vulfenius ingens, Miles aut Centurio procerus et robustus. Vulfemius: fictum a Poëta momen creditur, pro quo legitur et Vulpennius, et Pulfennius. 191 Et centum Græcos, &c.] Philosophos centum ea sentientes et affirmantes magno conatn totidem assibus nolit emere, nedum fidem habeat eorum dictis etsi verissimis. Græcos] Sic Sat. 1. posuit, crepidas Graiorum; nempe e Græcia emerse

runt omnes fere Philosophi, Philoso

phiæ et Sapientiæ rudimenta, immo documenta et lumina. Curto centusse licetur] Centusse mutilato, non integro, adeoque vix uno asse unum Sapientem æstimat. Licetur] Liceri, est in auctione publica pretium deferre.

[merged small][ocr errors][merged small]

SAtiRA hæc ad Cæsium Bassum scripta de legitimo divitiarum usu agit. In principio amicum Noster certiorem facit, se in præsentia Lunæ, Liguriæ oppido, summo otio frui procul a curis et omni invidia. 17. Alios aliter sentire, sæpeque eorumì, qui eodem temporis puncto mati sint, studia esse diversissima. 19. Se, quamvis alii diversum vitæ genus sequantur, suo more vivere, parcumque et sobrium sine sordibus esse velle. 24. Annuos reditus licere consumi. 26. Si quid inopinati accidisset, non dubitamdum, de patri.monio ipso aliquid detrahere. 32. In colligendis opibus hæredis, me funus minus splendidum curet, rationem habere, stultum esse. 41. Si vel legitimus liæreditatem, sumtibus factis imminutam, se aditurum esse negasset, hæredem sibi omnino non defuturum. 56. Nihil interesse, quonam loco ille matus sit, omnes enim homines cognatione quadam inter se jungi. 60. Rem familiarem viventis esse, nihilque habere hæredem, quod jure suo postulare possit; quodcumque esset relictum, æqui bonique ipsi consulendum, lucrique insperati loco habendum esse. 71. Stulti esse, vitæ commoditatibus ipsmm carere propter avaritiæ sordes, ut hæredes posteri vitam dissolutam et omni voluptatum genere plenam agant. 74. Sic enim semper existimandum, hujusmodi hominum cupiditati opes maximas, omni modo congestas, numquam esse satis facturas, ut ne vel sic quidem sit, quod speres, fore, ut gratiam illorum hac ratione merearis.

[merged small][ocr errors]

O Basse, jamne hyems te compulit ad caminum Sabinum? Numquid cithara, ct

[ocr errors]

1 Admovit jam bruma, &c.] Avaros ipse apud oram Ligusticam eodem exagitat Persius hac Satira, quam ad consilio receptus et Roma digressus. amicum in Sabinis hyemantem, et Hinc statim intellige alia fuisse lucubraudi causa secedentem scribit, æstate domicilia, alia hyeme: et ad

Jamne lyra et tetrico vivunt tibi pectine chordæ ?
Mire opifex numeris veterum primordia rerum,

fides jam tibi vigent plectro serero? o admirande artifeae, metris intendere prin

---------

2 Hæc vetus est lectio, mon Tetrico; quæ tamen eodem redit: nam Tetricus Mons Sabinorum, cujus gentis mores severiores etiam tum fuerunt, quando reliquæ Italiæ solutior jam disciplina. Casaubon.—3 primordia vo

[ocr errors]

villas mom tantum valetudinis gratia, et verno tempore, secedere solitos; sed et qualibet tempestate, ut studio vel scriptioni indulgerent. Constat ex Tullio Epist. ad Attic. Sueton. in Augusto, cap. 72. Horat. Epist. I. 7. et 15. et aliis. Bruma] Quasi ßpaxeta ju£pa, imquit Festus. Dies anni brevissimi circa solstitium hyemale. Ovid. Fast. 1. * Bruma novi prima est, veterisque novissima Solis.' Basse] Ambigunt eruditi quis iste Bassus. Plures certe fuerunt hujus nominis viri, sed cognomima et artes seu instituta dissentiunt. De Aufidio Basso belli Germanici Scriptore, et de Saleio Basso Epico Poëta, quos laudat Quintilianus x. 1. non est hic mentio. Agellius 111. cap. ult. item 1. v. c. 7. et alibi meminit C. Bassi, qui , de vocabulorum origine scite et lepide scripsit, at soluta oratione: atque adeo non est hic Persianus Bassus, etiamsi veterum primordia vocum legas et cum vulgo intelligas. Superest igitur ut veterem Scholiastem sequamur: sic habet: * Hanc Satiram scribit Persius ad Cæsium Bassum Poëtam Lyricum, quem fama est in prædiis suis positum, ardente Vesuvio monte Campaniæ, et late ignibus abundanti, cum villa sua ustum esse. Hic ergo, dum viveret, Roma ad Sabinos necessario transibat, ubi brumali tempore, in calido loco carmina scribebat.' Favet Quintil. loco cit. qui Cæsium Bassum

paulo ante vixisse, et * post Horatium Lyrici Carminis laudem tulisse,' ait. Sabino] Sabina terra agro Romano contigua veterem appellationem etiammum retinet. 2 Jamne lyra] Jamne Lyricis Carminibus more tuo egregiam navas operam ? Lyra] Lyræ inventor , Mercurius traditur. Vide Macrob. Saturnal. I. 19. Alex. ab Alex. II. 25. Tetrico virunt tibi pectine chordæ] An chordæ citharæ jam a te pulsamtur pectine, et graves somi redduntur? Tetrico in gravibus ac seriis argnmentis, et Stoico dignis, ut aiunt aliqui. Fuit apud Sabinos mons momine Tetricus, sed mihil ad rem. Vivunt] Dum muta jacet lyra, veluti mortua est : at cum pulsatur moveturque, tum loqui et vivere videtur. 3 Mire , opifex numeris, &;c.] Tu qui peritus es fidibus aptare, et Carmine Lyrico describere primordia et origines sem rerum, seu vocabulorum, &c. Veterum primordia vocum] Legit Casaubonus, primordia rerum, ut imtelligatur historia primi temporis; nec enim legitur usquam, inquit, scripsisse Caesius Bassus de Originibus vocum. Explicant alii de vocibus antiquatis et obsoletis, quas Bassns versibns suis insereret mon sine arte et decore. Alii veterum primordia vocum dicunt esse ipsam foësim,

Atque marem strepitum fidis intendisse Latinæ;
Mox juvenes agitare jocos, et pollice honesto. 5

Egregius lusisse senes!

Mihi nunc Ligus ora

cipia antiquorum vocabulorum, et masculum sonitum Latinae chordæ; deinde agere

ludos juvenum, et canere senes illustres digito decoro.

Mihi vero jam tepescit ex

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

quippe quæ ante prosam a Scriptoribus usurpata fuerit. Ex Plin. vii. 56. et Horat. ad Pisones, qui ait, * Fuit hæc sapientia quondam, Publica privatis secernere, sacra profanis.—Dictæ per carmina sortes; Et vitæ monstrata via est,' &c. Verum utraque hæc interpretatio longe petita videtur. Malim igitur cum Casanbono, et aliis quibusdam, 0eoyov(av et μυθι¢ropiav intelligere, per veterum rerum primordia. 4 Atque marem strepitum, &c.] Soiers scribere forte et generosum Carmen Lyricum, de quo Horatius ad Pisones: “ Musa dedit fidibus Divos, puerosque Deorum, Et pugilem victorem, et equum certamine primum, Et juvenum curas, et libera vima referre.' Et Od. 13. l. 11. ait Alcaeum plenius aureo cecinisse plectro dura nacis, dura fugae mala, dura belli. Marem] Sic Horatius ad Pisones: * Post hunc insignis Homerus Tyrtæusque mares animos in Martia bella Versibus exacuit.' Fidis intendisse Latinae] Apud Græcos Lyrici Poëtæ novem memorantur, Stesichorus, Bacchilides, Ibicus, Anacreon, Pindarus, Simonides, Alcmam, Alcæus, Sappho, quibus addunt aliqui Corynnam, ut decas impleatnr; at apud Latinos duo tantum claruere, Horatius et Cæsius Bassus, ut ait Quintil. x. 1. jam cit. Intendisse] Intensio nervorum in cithara varios varia bonos et modos facit,

5 Mox juvenes agitare jocos] Juveniles curas, amores, ludos, convivia

describere. Horatius loco citato paulo ante. Pollice honesto] Tangens citharam

pollice honesto, id est, insignes virtute viros, heroum facta celebrans, mobili Carmine et glorioso conatu, lusisse ac cecinisse. Virgil. Ecl. 1. * Ludere qnæ vellem calamo permisit agresti.' 6 Mihi nunc Ligus ora intepet] Dum tu in Sabinis secessu gaudes et liberali otio; ego pariter urbe cessi, et quietus ago ifi Lunensi villa, ubi fruor aëre temperato, et tepore maritimæ regionis. Porro addunt veteres Glossæ, * secessisse illuc Persium in Liguriæ fines, videlicet propter Fulviam Sisenniam matrem suam, quæ, post mortem prioris viri, ibi nupta erat.' Ligus ora] Lignria Italiæ pars in longum protensa versus Meridiem, a Narbonensi Gallia ad Thusciam, secundum maris littus. Hodie, Ora Genuensis, a Genua civitate principe nuncupata. 7 Intepet] Sive ob situm inter montes, sive ob agitationem vicini maris, quæ quidem major hyberno tempore. Cic. l. ii. de Natura Deorum, n. 26. * Maria agitata ventis ita tepescunt, ut intelligi facile possit in tantis illis humoribus inclusum esse calorem: nec enim ille externus et adventitius habendus est tepor, sed ex intimis maris partibus agitatione excitatus; quod nostris quoque corporibus con

« PredošláPokračovať »