Obrázky na stránke
PDF

aliis concessum fuerat, cnr non idem mihi concedatur ?—Non fiet. vs. 119.— Quid, si animi sensa literis tantum mandem ? Et hae literæ, quas nemo fortasse leget, majori mihi in pretio erunt, quam reliqui omnes, qui mea aetate

prodeunt, ingenii foetus.

Vos, qui animum habetis imbutum antiqua Græco

rum comoedia, adeste recitaturo; vos vero, philosophiæ et bonarum artium irrisores, superbi et dissoluti, procul esse jubeo.

“ O cuRAs hominum! o quantum est in rebus inane! Quis leget hæc?” Min' tu istud ais? * Nemo hercule.' Nemo? * Vel duo, vel nemo: turpe et miserabile.' Quare ? Ne mihi Pulydamas et Troiades Labeonem

[merged small][ocr errors][merged small]

0 cupiditates hominum ! Quanta est canitas in rebus ! Quis erolcet haec carmi

ma? Mihine tu hoc dicis? Nullus certe leget.

Nullus ? Unus aut alter, vel ne

unus quidem: res £££ et indigna. Cur? Ne Polydamas et Trojani mihi ante

ponant Labeonem

Ineptiae. Ne assentiaris, si Roma tumultuosa aliquid eleret; neve

[merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]

1 O curas hominum] In quibusdam libris reperies appositas literas P. et Μ. Re quidem ipsa Dialogismus est inter Poëtam Satiras scribere avemtem, et Monitorem qui conatur eum deterrere a scribendo. Neque vero conveniunt omnes quæ sint assignanda Poëtæ, quæ Monitori : sed suum quisque ad arbitrium versus et personas illis distribuit. 2 Quis leget hæc] Monitor statim, quis eas reprehensiones tuas libens accipiet ? Desine igitur inutilia momita dare. Nemo hercule] Agellius xi. 6. ait Romæ viros jurare solitos per Herculem; foemimas per Castorem, non contra : quamobrem vero, obscurum esse dicit. Illud porro apud Apu• leium reperies non observatum, apud •quem et fæminæ per Herculem ju

rant. Vide Juvemal. Sat. ii. 98. Amnot. 4 Ne mihi Pulydamas] Scilicet verebor quod olim Hector veritus est; ne, &c. Legunt nonnulli, nae, id est, certe. Allusit hic Persius ad Homeri Iliad. X. non longe ab initio. Quod idem fecerat. Tullius ad Attic. Epist. ii. 5. et vii. l. Pulydamas] Princeps Trojanus, per qnem optime notatur Nero Historiæ Trojanæ plus æquo studiosus. Labeonem] Actius Labeo ineptus Poëta, Neroni nihilominus carus, eo quod Homeri Iliados libros aliquot in Latinos versus quamvis male transtulisset. De eo nihil habemus præter versum hunc quem citat vetus Scholiastes, * Crudum manduces Priamum Priamique Pisinnos.' 6 Eleret] Elevare significat duo 10

Castiges trutina: nec te quæsiveris extra.
Nam Romæ quis non ? ah, si fas dicere! sed fas
Tunc, cum ad canitiem et nostrum istud vivere triste
Aspexi, et nucibus facimus quæcumque relictis;
Cum sapimus patruos: tunc, tunc, ignoscite. * Nolo.'
Quid faciam? sed sum petulanti splene cachinno.

expendas judicium injustum in illa libra : neque petas ertra teipsum. Enimvero quis Romæ nom id facit ? Ah si liceat loqui ! Sed licet, tunc quando video canos capillos; et nostram illam vitam severum ; et quæ agimus depositis nucibus: quando iniitamur patruos severitate, tum, inquam, tum condonate. Nolo. Quid agam?

[ocr errors]

Ms. Gal.—8 Romæ est quis Ms. Gal. et C. ac si fas Ms. R. et C.—9 Tum pro Tunc C.—8-12 Locus difficilis est: et ut equidem puto, minime sanus. Levi fortasse literarum mutatione interpretatio loci fit facilior: Nam Romæ quis

[ocr errors]

contraria ; nempe augere, et minuere : neque constat quo sensu hic a Persio intelligatur. Metaphora a ponderibus, in quibus ut lanx gravior attollatur, et par alteri fiat, ex ea aliquid detrahitur. Accedas] Id est, ne te adjungas ad iniquos Judices Romanos, sive bonos versus contemnant, sive malos æstiment. Examen] Est bilancis hasta, filum, lingula, qua stante, in neutram vergente partem, et sub ansa latente, aequilibrium cognoscitur. Metaphorice ponitur pro judicio. 7 Trutina] Proprie est illud foramen, intra quod libratur bilancis limgua, de qua mox. Hic sumitur pro tota bilance. Nec te quæsiveris extra] te Judicem quære aut judicium. ipse res dijudica. 8 Nam Romæ quis mom] Aposiopesis est: id est, quis Romæ errore communi lapsus, et extra se judicium quærens, non male judicat ? Vel, quis Romæ non affectat laudem Poëseos ? Quo quidem perstringitur ipse Nero. Sed fas tunc, §c.] Totum hunc

Ne extra Tu

locum alii aliter interpretantur. Quidam volunt Persium loqui in propria persona, ita ut dicat sibi tandem licere invehi in hominum vitia, cum ipse jam, si minus ætate, at moribus senex sibi esse videatur: fas, inquit, mihi est pravos mores reprehendere, cum considero meæ mentis canitiem, et meum vivendi genus severum, maturamque relictis nugis sapientiam. Alii tamen videntur melius Persii sensum assecuti, qui aiunt illum homines suæ ætatis carpere, qui ætate licet provecti et moribus vultuque graves, adhuc tamen scribendis versiculis, qui juvenum lusus sunt, laudem captabant. 10 Nucibus] Id est, puerilibus ludis ac mugis quibuslibet. Suetom. August. cap. 83. refert illum cum pueris minutis interdum nucibus lusitasse. 11 Cum sapimus patruos] Qui sunt nepotum duri sæpe castigatores. Ignoscite] Sinite me corrupta homimum judicia notare. Nolo] Non sinam, inquit monitor:

ab his abstineas jubeo.

12 Quid faciam] Respondet Persius; at mihi temperare non possum: 15

Scribimus inclusi, numeros ille, hic pede liber,
Grande aliquid, quod pulmo animæ prælargus anhelet.
Scilicet haec populo, pexusque togaque recenti,
Et natalitia tandem cum sardonyche, albus.
Sede leges celsa, liquido cum plasmate guttur

Atqui sum irrisor ob lienem procacem. Componimus clausi, alius carmina, alius solutus metro, operosum quiddam, quod pulmo peramplus spiritus proferat. Nempe et comptus, et veste nova, et candidus denique, cum gemma natalis diei, ista plebi recitabis e sublimi cathedra, postquam laveris fauces flexibiles potione fluidu, disso

-----------

non ?—at qui fas dicere? Qui fas? Tunc cum ad canitiem et nostrum id virere triste Asperi, et nucibus facimus quæcumque relictis? Cum sapimus patruos? Et hinc ignoscere nolo. Quid faciam? sed sum petulanti splene cachinno. Koenigius.— 14 Quo pro quod C.—16 Sardonice C.—17 Sede legens, Ms. R. et C. Scribendum leges; etsi aliter antiquæ membranæ, in quibus est legens: simili

[ocr errors]

splem grandior irrisorem me, et Satyricum facit. Im liene Medici affectum risus collocant. Petulanti] Petulans dicitur qui hunc et illum absque pudore petit. ' Cachinno] Cachinno, onis, est homo risus intemperantior, sicut cachinnus risum effusum significat. 13 Scribimus inclusi] Prosopopoeia est Poëtarum ineptorum illius temporis, quos inducit Persius suam causam defendentes. Quid mali facimus, inquiunt, siquidem musæo nostro clausi, alius stricta, alius soluta oratione scribimus egregium quoddam opus ? 14 Quod pulmo animæ] Quod cum anhelitu, et non sine labore et vexatione pulmonis aëre et vento distenti recitemus. Videtur autem Persius motare grandiloquentiam affectatam, periodorum longitudinem, et ampullatam turgidamque orationem. 15 Scilicet hæc populo] Excipit satirice Persius: nempe auram popularem captas scriptitando et recitando, et vanam eruditionis opinionem affectas. 16 Natalitia] Vel gestari solita die

natali, vel dono data. Sardonyche] Ornatus annulo, cujus gemma sit sardonyx, lapillus subrubei simul et subcandidi coloris. Vox facta e sardio lapide rubri coloris, et onyche subalbi. Albus] Veste nova et pretiosa splendidus: fortasse etiam, pallidus, sive ob studium pertinax, sive ob ingentem curam, qua se illi comparabant ad recitandum, sive denique ob anxium de eventu animum. 17 Sede leges celsa] Privatæ quædam fiebant recitationes Romæ satis frequentes, inter amicos et convivas. Hor. l. 1. Sat. 4. * Non recito cuiquam nisi amicis,' &c. Persius paulo post, * Ecce inter pocula quærunt Romulidæ saturi, quid dia poëmata narremt.' Vide Plin. l. viiI. Epistola 21. Tull. ad Attic. l. xii. Epist. 4. et l. xv. Epist. 3. Aliæ porro recitationes erant publicæ: modo in Athenæo, modo in Apollinis æde, de qua in Prologo: modo etiam in ædibus ceu mercede conductis, sive .accommodatis ab aliquo viro divite, cui id honorificum ducebatur; et cujus eo clientes applausus et celebritatis

Mobile collueris, patranti fractus ocello.
Hic neque more probo videas neque voce serena
Ingentes trepidare Titos, cum carmina lumbum ,
Intrant, et tremulo scalpuntur ubi intima versu.

20

lutus 9culis lascivis. . Illic nec bono ritu, nec applausu recto, aspicias subsilire nobiles Romanos, quando versus penetrant renes, et quando præcordia titiuantur carmine trementi. O senex, tune quæris illecebras auribus aliorum? Auribus, inquam,

[ocr errors]

errore ut cum quotiens, totiens, et alia scripserunt pro quoties, toties, &c. Casaubon.—18 colluerit Edit. Steph. At collueris meliores membranæ, non colluerit, quod in aliis libris legitur: inepte, nisi legas Sede leget celsa. Casaubon.— 19 Tunc pro hic C, nec voce Ms. R. voce sonora Ms. Gal.—21 sculpuntur Ms. R. sed

[ocr errors]

causa convocabantur. Vide Mart. apponi, ait. Adhibebant præterea

Epig. iv.6. et x. 70. Plin. in Epistolis passim, ut l. 11. Epist. 19. l. 1 x. Epist. 27. luculentissime vero l. vii. Epist. 17. et l. vIII. Epist. 12. Juvenalis autem Sat. vII. docet quanto id fiebat apparatu: * At si dulcedine famæ Succensus recites, Maculonus commodat ædes.' Et paulo post: “ Scit dare libertos extrema in parte sedentes Ordinis, et magnas comitum disponere voces. Nemo dabit Regum quanti subsellia constent, Et quæ comducto pendent amabathra tigillo, Quæque reportandis posita est orchestra cathedris.' Ex his patet consuevisse recitaturos suis impensis ornare auditorium, subsellia anditoribus, sibi vero pulpitum et sedem sublimem disponere. Idem habetur ex Dialogo de Oratoribus: * Et domum mutuatur, et auditorium exstruit, et subsellia conducit, et libellos dispergit,' quibus nempe invitentur audituri. Vide Plin. Epist. 1. 13. et 11. 14. Atque ut frequentiores adessent auditores, pretio etiam munusculis cogebantur. Horat. in Arte, * Ut præco ad merces turbam qui cogit emendas, Assentatores jubet ad

[ocr errors][merged small]

ornamenta corporis varia, ut inde recitationi splendor accederet. Quod innuunt Persius hic : Plutarch. in Pompeio: Seneca Ep. 114. Martial. Ep. iv. 41. et vi. 41. Vide et Agell. xi. 9. ubi reperies, digitum annulo, caput palliolo, aures ligamentis, fauces vellere ceu lana exornari: pexos etiam capillos, togas recentes et splendidas. Plasmate] Ad leniendam vocem, suavioremque faciendam. 18 Patranti] Patrare proprie est trauöoroueîv. Unde hic pro libidinoso aspectu a Persio usurpatur. 19 Hic] Id est, in illis recitationibus. Neque voce serena] Acclamatione confusa. 20 Trepidare] Exhibendæ lætitiæ et approbationis causa. Horat. in arte. * Saliet, tundet pede terram.' Titos] Dicti sunt Titi nobiles Romani a Tito Tatio, vel a tuendo Imperio. Lumbum intrant] Excitando libidinem, cujus sedes est in lumbis: quod faciunt obscoeni versus. 21 Tremulo] Tremula voce pronuntiando, ut mollior sit sonus.

Tun', vetule, auriculis aliemis colligis escas?
Auriculis, quibus et dicas cute perditus, ohe?
* Quo didicisse, nisi hoc fermentum et quæ semel intus
Innata est, rupto jecore exierit caprificus?'
En pallor seniumque! O mores! usque adeone
Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter?

quibus pelle deformis etiam dicas ohe! Quorsum vero doctum esse, nisi hoc fermenium appareat; et aperto hepate prodeat silvestris ficus, quæ aliquando orta est intra? Ecce vultus pallidus, et senectus, O indolem pravam! Itane vero scientia tua nihil est, nisi alii noverint te esse scientia præditum? At præclarum est digito

[merged small][ocr errors]

22 Tun', retule] Insurgit Persius acriter adversus eam mollitiem. Ergone qua es ætate senex in id unum incumbis, ut tam infames juvenum auribus illecebras suppedites ?

Vetule] Vox pertinens ad contemtunm.

23 Cute perditus] Senio et rugis deformis.

Ohe] Contendunt aliqui legemdum evoè, ut sensus sit: O Nero bacchantium vocem in tua Tragoedia gaudes recitare! Sed placet, cum melioris notæ Interpretibus et Exemplaribus, Ohe. Quæ Interjectio vel satietatem, vel juvenilem lætitiam significat. Sensus igitur erit: senex cum sis, juveniles etiam voces affectas. Vel potius: laboras ut placeas ineptis laudatoribus ; quorum adulationes ipse adeo expertus es, ut non sine pudore mimium te laudari sentiens cogereris dicere, ohe: satis est laudum et plusquam satis. Horat. Sat. 11. 5. * Importumus amat laudari? Donec, ohe jam, Ad coelum manibus sublatis, dixerit, urge, et Crescentem tumidis infla sermonibus utrem.'

24 Quo didicisse, &c.] Id est, quid prodest multa didicisse ni doctus esse cognoscar, inquit homo scribendi cupidus.

Fermentum] Dicitur a fervendo, id est, sicut frustra injicias fermentum in massam nisi ut eam inflet, et majorem faciat: sic, quid mea mihi eruditio proderit, nisi erumpat et clariorem me faciat? Intus] In animo meo. 25 Jecore] Poni videtur pro corde, in quo affectuum sedem vulgus colloCat. Caprificus] Metaphorice designat gloriæ cupiditatem, et bene; nam arbor illa erumpit e muris quantumlibet duris, nullos parit fructus, sed tantum calyces. 26 En pallor seniumque] En signa studii nostri pertinacis, nostræque adeo profundæ eruditionis. Quæ verba attribuunt aliqui Persio Poëtastros irridenti: melius tamen videntur jungenda cum præcedentibus, ut postea Satyricus exclamet: o nmores! Usque adeone scire tuum, &c.] Ergone vanam gloriam velut ultimum finem studiorum tuorum constituis ? D. August. Epist. 56. Dioscorum vulgi laudes sectantem perstringit Persiano hoc loco : *Tune, o Dioscore, nec Persium tuum respicis contorto versiculo tibi insultantem,' &c. Ubi Persianam sententiam affert et

« PredošláPokračovať »