Obrázky na stránke
PDF

ex eadem urbe, in qua teste Âugustino diutissime vixit (Infra, de Peccato Originali, n. 2*) non ante annum fere quadringentesimum decimum secessit: nam et ad id temporis síàïíïò revocanda est illa epist9la, quam se Pelagius Paulino episcopo ante duodecim fere annos scripsisse, in litteris ad Innocentium papam jam defunctum directis memorabat ( Infra, de Gralia Christi, n. 38 ).

Romæ longissimum temporis spatium cum esset versatus, in multorum cognitionem insi. nuaverat sese : ac primum existimationem in ea urbe sibi pepererat minime vulgarem. Hinc ipse quoque noscere illum cœpit Augustinus (Infra, de Gestis Pelagii, n. 36): ita üt, cum prò. baretur plurimis illius vita , eum in primis suis adversus ipsius errores opusculis nunquam fere sine honore ac laude nominaverit. Sic illum quodam loco, bonum ac pfaedicandum , irum, ab iis qui eum nossent, vocitari testatur ; aiio autem, virum esse, ut auditione quidem acce.. perat, sanctum, et non parvo provectu christianum (Infra, de Peccatorum Meriti§, lib. 3, nn. 3 1). Alibi gratiæ adversarios generaliter ita prædicat : Cum sint, ait, casta vita moribusquè laudabiles, nec dubitent facere quod illi divit i pro consequenda vita æterna consilium requirenti, cum se respondisset jam omnia legis implevisse mandata, præcepit Dominus, si vellet'esse perfectus, venderet omnia quæ habebat, et daret pauperibus, thesaurumque transferret in coelumi (Ibid. lib., 2, n. 25). De quibus rursum Honórato scribit : Nec tales sunt, quös facile contemnas; sed continenter viventes, atque in bonis operibus laudabiles ( Epist. 10, n. 83). Pelagium certe charum admodum habebat Paulinus episcopus Nolensis, utpote quem iiisignem 1)ei servum existimabat. Illius adhortatione duo juvenes, Timasius et Jacobus, repuüiatis quæ sæculum eis promittebat, se spemque suam omnem Deo voverant. Quapropter mùltorum *piscoporum litteras postmodum in medium eo consilio protulit, ut eximii§ laudibus quibus cùm iîli decorabant, imputatæ sibi hæreseos notam eluéret : Quasi eum, inquit Augustinus, h.pc perrersa sentire, omnes qui vehementes et quodam modo ardentes ad bonamiì vitam exhortationes ejus audiebant, facile scire potuerint (Infra, de Gestis Pelagii, n. 50). Idem gloriabatur se in amicis viros sanctos complures numerare (Ibid., n. 53.)

Sed postquam semel germanam fidem deseruit, quidquid illi pietatis inesse videbatur, in dies défecit, aut omnin9 evanuit. Ab Orosio ad annum quadringentesimum decimum quintum, aut quadringentesimum decimum sextum conscribente Apologiam, Novus magistér mi. nisterque mensarum appellatur. Tum ab e9dem digitur. « Àyzjzp****, » qui venire $ibi posse perfeciionem vitæ immaculatæ manglucanti, bibenti, dormientique confirmât. Infra quoqué per$tringitur quasi ob temulentiam hisce verbis : Post multam crapulam morissime ea pergefactus.Tt cum eum schemate gigantis descripsisset idem Orosius in hunc modum, Stät iììanissimus superbia Goliath, carnali potentia tumidus, omnia per se posse confidens, caput, manus, totum insuper corpus plurimo apparatu vestitus : ut homini§, quem étiam de íacie moverat, speciem ac formam suis omnibus coloribus effingeret, huic rudiori tabellae subinde novas lineas adjecit, et quodam loco, Sed tibi, inquit, specialis inde portandi oneris fortasse fiducia est, qu9d balneis epulisque nutritus latos humeros gestas, robustamque cer— ìricem, præferens etiam in fronte pingue dinem. Verum haud scimus an ipsum eui;uóhum simul et lusêum fuisse designet, cum ait: Noster hic mutilus, latris in fronte, « „...^.,„.,. » J)enique qua ratione Pelagius vitam suam instituat, asserit ignotum €sse nemini. Neque a fide alienum putaverimus, eumdem illum ab Ilieronymo nominari , Albinum camem, grandem et corpulentum, et qui calcibus magis possit sævire quam dentibus (Infra, Append. parte 2).

Isidori Pelusiotæ, viri peccatorem in desideriis aniniæ suæ laudare ac palpare nescii, exstat ad Pelagium monachum epistola in hanc formam : Cani effusi sunt in Ephraim, et ipse ignoravit, vitiosis nimirum affectionibus juvenescens. Eo modo tibi quoque injens anno*um turba canitiem in verit, et tamen rigidum atque inflearum animum habes, eae alio monasterio in aliud subinde migrans, atque omnium mensas perscrutans atque ea plorans. Quamobrem si tibi carnium nidor atque obsoniorum condimentum curæ est, iis qui magistratus ge— runt potius blandire, atque urbium caminos vestiga. Neque enim homines eremitæ facultates eas hal)ent, ut te, quemadmodum tibi gratum est, eaecipere valeant (Lib. 1, Epist. 314). Hoc autem epistolium si Pelagio hæresiarchæ missum est, oportet illud ante vulgatam ejus hæresim sèriptum ; atque adeo non multo postquam ex Africa anno, ut postea dicturi sumus, quadringentesimo decimo primo profectus est. Et certe quam morum depravationem animádvertebat in Pelagio Isidorus, ea non leve argumentum subministrat, quo persuasum habeamus, id antequam Romæ moraretur, ubi in magna apud probos quosque existium,utione vixit, neutiquam contigisse.

II. Prima Pelagii scripta veneno hæreseos jam imbuta.

Testatum reliquit Gennadius, Pelagium priusquam in hæresis notam incurrisset, scriptionos aliquot bonás edidisse, tres videlicet libros de Trinitate, studiosis qui Ecclesiæ super ea re dogmata discere cuperent, perutiles ; ac librum unum Euiogiarum , ad componendos hominis christiani mores imprimis accommodatum (Infra, Append. parte 2). Ibi varia Scripturarum testimonia sub diversis titulis distributa proponebat, nimirum Cypriani more ac iiistituto, cujus iste opus ad Quirinum suo isto ad Romanum libro imitari, imo explere se velle prædicabat (Ibid.) : beatum tamen illum martyrem cum debito semper honore commemorahs (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. %, n. 21). Erat hicce liber, sicut et alia Pelâgii opera, latine scriptus (Infra, de Gestis Pelagii, n. \). At illum Augustinus, non Eulogiarüm, sed Capitulorum (Ibid., nn. 7, δ'), necnon alio loco Testimoniorum libruin appellat Öijî, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. \, n. 24): qua posteriore titulatioiie fuisse ab auctore praenotatum asserit Orosius (Apolog.). Dubium non est, Pelagium , 3um hunc librum confecit, nondum in suspicionem erroris incidisse; id enim diserte tradit Gennadius : sed haereticus cérte jam tum erat; quandoquidem varios ex eodem libro locos ei præsules in Diospolitana synodo objecere (Infra, de Gestis Petagii, nn. 2, 5, etc.). Idem quoque facit Hieronymus ; atque illi imprimis crimini dat, quod eo in libro, quo se iimitatorem, imo expletorem operis beati martyris Cypriani esse profitetur, doctrinæ sancti iIIius antistitis contraria placità proponat, niaxime vero in eo quod Posse hominem sine peccato esse, et Dei mandata facile custodire si velit, titulo centesimo asseveret ; cum e conira, titulo tertii libri sui quinquagesimo quarto Cyprianus ponat, Neminem sine sorde et sine pcccato esse (Infra, Append. parte 2). In fidei professione, quam Innocentio papæ anno quadringentesimo decimo septimo in— scripsit, ut sese probet catholicum, prolixam epistolam ante duodecim fere annos, sicque circiter annum quadringentesimum quintum , ad Paulinum Nolanum antistitem, sui tum temporis amantissimum a se datam citat (Infra, de Gratia Christi, n. 38): contenditque ni— hil prope aliud quam Dei gratiam et auxilium hac in epistola commendari : necnon illic de—

clarari, nos nihil omnino boni facere posse sine Deo. Qui vero illam perlegerat Augustinus,

ab eo naturæ vires ac possibilitatem ubique prædicari, et pene ibi tantum Dei gratiam constituere, affirmat ; vixque ullam christianæ gratiæ mentionem illic ab eo fieri nisi perfunctorie, ac ne illam omnino prætermisisse videatur; quin imo non apparere prorsus, an aliud quid per cam gratiam intelligi velit, quam remissionem peccatorum et Christi doctrinam. Nuntiat ipsi Paulino Augustinus , exstare Pelagii litteras ad eumdem Paulinum scriptas, ubi dicit, Se non debere e.ristimari sine gratia Dei defendere liberum arbitrium, cum possibilitatem volendt ctque operandi, sine qua nihil boni velle atque agere valeremus, a Creatóre nobis insitam diceret (Epist. 186, n. 1; : ut videlicet hæc intelligatur doctora ipso gratia Dei, quæ Paganis et Christianis, impiis et piis, fidelibus atque infidelibus comf., inis est. Has porro litteras diversas a superioribus non esse, haud iliibenter assentiemur. Ad hæc Pelagius purgandi sui causa epistolam quamdam ad Constantium episcopum proferebat (Infra, de Gratia Christi, n. 89.), in qua tametsi breviter, sed pláne támen , ut aiebat, Dei gratia auxiìiumque ab se fuerat eum libero hominis arbitrio conjunctum. Hanc epistolam reperire nequiverat Augustinus: sed si cæteris auctoris sui scriptionibus absin:iiis non erat, nòn habebat etiam ipsa christianæ gratiæ, quam ab eo Cathoiici postulabant, veram confessionem. Præterea factum se a sanctis quibusdam viris anno quadringentesimo decimo sexto certiorem asserit Augustinus, apud se esse libros exhortatorios vei consolatorios ad quamdam viduam, cujus nomen ibi desiderabat:ir, conscriptos, quos i!ii ante quatuor ferme annos se tanquam Pelagii libros habere cœpisse affirmabant, nec unquam utrum ejus essent, ab ali— quo se audisse dubitari (Infra, de Gestis Pelagii, n. 19). Eorumdem Hieronymus meminit; ex quibus et geminam sententiam, alteram quidem superbiæ Pharisaicæ, alteram vero pudendae assentationis profert (Infra, Append. parte 2). Utraque inter articuios, quos Pel;igio in Palæstina synodo præsules objecerunt, relata est (Infra, de Gestis Pelagii, n. 16): quám eorum objectiònem , negando reperiri locos in scriptis suis, ac eosdem tanquam ineptias devovendo, elusit deciinavitque. Hos porro duos locos abdicare ?el inter discipulos suos consueverat (Infra, Append. parte 2); iieque illum super ea re urgere Augustino visum est: attamen Pelagii revera illos esse, idque ex stilo manifeste deprehendi, contendit Hierony— mus (1bid.). Ad hoc ipsum opus pertinere eum suspicamur Pelagii libellum, quem Marius Mercator habere se in manibus, et ad Livaniam viduam sermonem continere exhortatoriti:), testabatur (Ibid.). Variis insuper operum suorum locis Augustinus incertam quamdam in Paulinas epistolas Peiagii commentatiouem citat (Infra, de Peccatorum Meritis, nn. 1, 5; de Gestis Pelagii, n. 39). Hanc ille Romæ, ante Urbis ab Alarico Gothorum rege anno quadringentesimo decimo vastationem composuerat, inque eorum ediderat gratiam , de quorum amicitia præsumebat (Infra, Append. parte 2.]. Multas illuc adversus peccatum originale congesserat argumentationes : quas tamen, ne tam aperta perduellione contra Ecclesiæ fidem insurgere videretur, non ex sua ipsius persona, sed ex aliena, tanquam adversantis objectiones proponebat (Infra, de Peccatorum Meritis, n. 5; de Peccato 0riginali, nn. 19, 2'i). Commentärium illum Pelagii non injuria putant eumdem ipsum esse, qui etiam nunc exstat inter opera Hieronymi, erroribus reipsa Pelagianis refertus. Nam quod ad locum præcipuum, ab Augustifio quidem relatum, sed nostra ætate in eo commentario desideratuim, aut ipse postea Pelagius expunxit, aut id potius factum a Cassiodoro, qui expositionem quamdam Epistolarum sánct* Pauli, illa una dempta quae est ad Hebræos, sub Annotationum nomine commcmorans, ea tanto in pretio habitas dicit, ut Gelasio papæ tribuerentur: quæ tamen ut peracufae erant ac brevitate sua gratissimæ, ita Pelagiani erroris insperso veneno inficiebantur: se autem, pro sua virili purgandæ epistolæ ad Romanos operam dedisse ; quo ad idem quoque in aìiis præstandum exemplo esset (De Institut. divinarum Litterarum, cap. 8). Attamen niultis adhuc Iocis dogmata Pelagiana exhibet, quæ Cassiodoro prætermissa fuissé inirum videatur: eniin vero annotationem illic ad Rom. ix, 16, legere est eamdem iliam, quam alicubi citat Augustinus (Infra, de Gestis Pelagii, n 39). Primasium ex hoc conmeritario non pauca desünpsisse, fonte interim umde illa duceret non indicato, ab eruditis observatu:n cst.

111. Origo hæresis Pelagianae. Hanc Pelagius Romæ proferre incipit, quæ brevi longe lateque diffunditur.

Pelagiana hæresis originem ex Oriente primam traxit, ab Origene Adamantio, ut volunt, ÉÉ' autem a Theodoro Mopsuestiæ episcopo proseminata (Infra, Append. parte 2). Hanę {ufinus quidam natione Syrus Anaslasio Romano pontifice, id èst, circiter ännum Christi quadringentesimum, Romam primus invexit : et, Ut erat argutus, ait \Jercator, se quidem ab ejus invidia muniens, per se proferre non ausus, Pelagium gente Britannum monaéhum tumo gecepit, eumque ad prædictam apprime imbuit atque instituit, impiam vanitatem (Il)id.) Huc facit, quod in Carthaginensi concilio affirmabat ζίζ , sanctum Itufinum presbyterum l{omæ qui mansit cum sancto Pammachio, peccatum originale præsente se atque aùdiento negavisse (Infra, de Peccato Originali, n. 3). Sunt qui l{ufini hujus nomine Aquileiensem illum toto christiano orbe celebrem intelligant: attamen Romæ numquam in convictu Pammachii fuisse Rufinum Aquileiensem, neque eum tempore Anastasii papæ in Urbe commoratum esse, asseverare licet. Hinc alii contendunt, debere intelligi Rufinum alium ex Hieronymo cognitum (IIieron. Epist. 66), qui anno circiter trecentesiiio nonagesimo nono in Occidentem venit, missus ab eo Mediolanum ad Venerium. Nihiloninus tanjen Hieronymus iis quos primos hæresis Pelagianae auctores nominat, satis aperte Rufinum Aquileiehsem annumerat; nec ambigue illam hæresim in }} Origenis Grunnio, quo nomine quandoque in eumdem Rufinum ludit (Infra, Append. parte 2), jam jugulatam fuisse pronuntiat. Plerique etiam putant Pelagium esse , cujus præcursorem, saltem in carpendis suis ipsius scriptis, Grunnium fuisse dicit; et in 'quem alio quoque loco tanquam ih hæredem Rufiniani àdversum semet odii insurgit (Ibid.). Verum ad ea non est difficilis responsio; quia eos omnes qui Origeni non cum ipso palam adversarentur, Pelagiani erroris magistros cómeliare non dubitabat Hieronymus. Porro ejusdem ltufini Aquileiensis Ecclesiasticam hîaî post ortum J^lagianæ hæresis Augustinus citavit, neque illam ulla unquam approbationis improbationisve nota affecit. Verum me a proposito longius divertamur : jam ex ipsis Pelagii scriptionibus observatum nobis est, illum jam inde ab anno quadringentesimo quinto pravos gessisse animo sensus, ejusque omnino mentem jam tum corruptam fuisse, cum in Urbe morabatur. Testatur quoqtie Augustinus, eumdem ibi sermonil)us et contentionibus adversus gratiam, in quibus v ersari soiebat, notissimum evasisse (I mfra , de Peccato Origint;li, m. 2'); ita ut l{oiiianos, inter quos tam diu vixerat, illius sensus et dogmata, quanquam ea tinide ac secreto traderet, `non laterent (Ibid., n. 9): qui præterea Cœlestium, cujus erat exploratior impietas, ejus esse discipulum sic noverant, ut fidelissimum ac firmissimum p9ssent de hac re testinionium perhibere. Per id vero temporis hæc inter alias se dedit occasio , ut hæresim suam Romæ dótegeret in colloquio quodam, ubi cun episcopus qui tum aderat, retulisset ex Augustini Confessionibus verba illa, 1'a quod jubes, et jube quod vis (Confessionum, lib. 10, cti, p. 49, 34, 31): Pelagius ferre, inquit Augustinus, non potuit, et contradicens aliquanto r,, himotius, pene cum eo qui illa commemorarerat litigavit (Infra, de Domo Persererantiæ, m. 33). Nimirum Deo volente certis quibusdam casibus se ipse prodebat, Nam alioqui mirus erat άissimulandi artifex, et qua ratione errores suos catholicis verbis involveret, oppido gnarus. Discipulos suos, qui apertius loquerentur, subruitlgbat; ut quemadmodum eorum άicta exciperéntur explorâns, iila deinde vel approbaret, vel improbaret, prout id sibi magis conduceré videretur (Infra, Append. parte 2). - • _ - - - - - - jus error brevi tempore tám longe lateque fluxit, ut Augustinus in quodam e primis illis scriptis, quibus eidem studuit occurrere, sectatQres illius plures jam esse asserat, quam credere ipse potuisset; ab iisque etiam aliqs, ubi non redarguuntur, in suam sectam, abduci; ac demium hæresim in dies tantum incrementi capere, ut non facile quis pervideat, quo res postmodum sit eruptura (Epist. 157, ad Ililar., n. 22). . • - Σrat aùhuc Romae Pelagius, cum illum Augustinus adyersus Dei gratiam disputare, certior factus est. Id enim a viris fide longe dignissimis cognovit : et quidem permoleste tulit san.tus Doctor; ne quid tamen Pelagio imposuisse diceretur, sgribere in illum prius noluit, tuam vel ipsum coram esset allocutus, vel saltem ejusmodi erroris in quopiam e scrijtis ejus testimonia deprehendisset. Venit ille reipsa in Africam , atque ad oram ipsammet Hippónensem appulit : at contigit hoc teinporis illinc abesse Augustinum (Iiifrg, de Gestis Pelágii, n. 36). Adventus iste £elagii in Africam circiter annum quadringentesimum decijniiiì, quo Roma capta est, collocãtur: quo revera tempore longiorem paulo fuisse suam ab Hipponensi urbe absentiam, eamque hominim in $e qu£rithonias excitasye, ngp tacet Augustinus ( Epist. 12%, n. 2). Neque est yero dissimile, Pelagium una cum Coelestio, cujus ex ürbe egressüm Mercator in annum circiter quadringentesinitim nonum refert, Roma exiisse: cumque eodem suo discipulo in Siciliam , quæ eorum h;eresi§ ge}gna quædam sub annum quadringentesimum decimum tertium palam emisi! ( Epistt. 156, 157), se primum recepisse : tùni indö postea in Africam simul transfretasse (Infra, Appcnd. parte 2). Cæterum Pelagijs Êïo$im $uam Hippone-regio nequaquam aperuit: quia et citius quam putäbatur, inde ,rofectus est. Is Carthaginem postea se contilit, qua in urbe gum semel aut iterum anno Εὐ quadringentesimo undecimo vidit Augustinus , sed in iis quæ ad cQllati9nem cum jíïìátisiis habeiidam attineb;;nt, tum occupatissimus (Jnfra, de Gestis Pelagii, n. 36). Ad hoc iJom tempus respicere ilia credimus Augustini verba : Ante parrum,àit , teujpgs g quibusdem ìììììì;ì chiiâquentibus, cursim mihi aures perstrictæ sunt, cum illic apud Carthaginem es

semus, non ideo parvulos baptizari, ut remissionemn accipiant peccatorum, sed ut sanctificentur in Christo. Qua novitate permotus, et quia opportunum non fuit ut contra aliquid dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in iransactis atque abolitis habui : et ecce jam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memom iae commèndatur; ecce res in hoc discriminis adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur; ecce contra disputare atque scribere cogimur ( Infra, de Peccatorum Meritis, lib. 3, m. {%); Carthagiue abiens Pelagius mare trajicere properavit (Infra, de Gestis Pelagii, m. \6); idque forsitan animo proficiscendi in Aegyptum ; si modo quam epistolam ad eum scripsit Isidorus Pelusiotes, huic tempori attribuenda videatur. Sed in Palæstinam post paulo transisse creditur, ubi perdiu moratus offensionem Hieronymi sibi concitavit. Hinc forte est, quod Hieronymus præfatione libri in Ezechielem sexti, anno, ut opinamur, quadringentesimo duodecimo conpositi, vexari se ab Rufiniani erroris atque odii successoribus queritatur.

IV. Caelestius Pelagii discipu'us accusatur a Paulino, idemque a Carthaginensi concilio anno quadringentesimo duodecimo condemnatur.

Doctrina illa pestifera, quam l'omæ Pe!agius tradere corperat, in Africam perlata, tamet i hanc provinciam non tam late occupavit alteque pervasit (Infra, de Peccato Originali, n. 2%), sectatores ibi quosdam statim reperit, qui ubicumque poterant, hæc sui erroris nova semina spargerent (Epist. 17, n. 22). Illic pi;r gra egrum qui Pelagii discipuli ferebantur, dogmata ista fervebant : ita ut unus ex eis Cœlestius Carthagine ad ecclesiasticum judicium perduceretur, et reportaret dignam sua perversitate sententiam (Infra, de Gestis Pelagii, n. 56). Fuit hic discipulorum Pelagii, cum temporis ordine, tum nominis celebritate facile princeps, qui magistri sui vestigiis tam diligenter institit, ut eorum hæresis sectatores ex æquo Pelagiani vel Cœlestiani dicerentur (De IIæresibus, cap. 88). Imo Coelestius videtur ipso Pelagio notiorem famam ac latius propagatam in Oriente consecutus. Qu;e patria cjus esset, non reperitur : siquidem vero propius existinamus, i'eiagium ipsum esse, quem, ut supra diximus, Albinuin canem Hieronymus appellabat. E Campania oriundum conjectat vir eruditus (Garnerius, in Mercatorem), ex illo versu Prosperi, quem non de Juliano, sed de Cœlestio interpretatur : Aut htiic Campano gra:mine coi da turnent. (Infra, Append. part. 5.) Natu nobilis fuit, sed naturæ vitio eunuchus utero matris editus (Ibid.); quo forsitan fit, ut Prodigíosus a Vincentio Lirinensi dicatur (Commonit. cap. 34). ldem aliquandiu in foro versatus est, eam ob causar.), nisi fallimur, dictus a Mercatore Auditorialis scholasticus (In£; Append. parte 2). Post vero meruit in monasterio, et inde, teste Gennadio, antequain se elagíó adjuiixisset, atque adhuc adolescens, ad parentes suos epistolas in libellorum formami tres conscripsit, omnibus divinæ studentibus charitati utiles ; utpote quæ tantum ad virtutem accenderent, nec pravæ illius doctrinæ, quam postea palam professus est, quidquam saperent (Ibid.). Hieronymus adversarios suos verbis deprimere solitus, Cœlestii sicut et magistri ejus Pelagii stiium ac ingenium admodum elevât. Et de Cœlestio quidem hunc in modüm loqüitur : Unus discipulorum ejus, imo jam magister et totius ductor eacercitus, et contra Apostolum rus perditionis, per solæcismorum, et non, ut sui jactitant, syllogismorum, spinetu decurrens (Ibid.). Qu;e paucula tainem restant ex hujus scriptis (Infra, de Perfectione Justitiae hominis, nn. 1, 2 scqq.), ea subtili eum fuisse ingenio, necnon in philosophicis cavillis ac tricis exercitato declarant. Vocat illum Augustinus hominem acerrimi ingenii, qui profecto si corrigeretur, plurimis profuisset (Infra, contra duas Epistolas Pelagiahoruin, lib. 2, n. 5). Pelagius quoque ab eodem sancto antistite dicitur esse acutissimus (Infra, de Natura et Gratia. m. l, 1). Et quid de ingeniis illorum senserit, hæc inter cætera clare demonstrant : Hanc absurditatem, inquit, talia ingenia non videre, quis credat (Infra, de Peccator um Meritis, n. l, 1)? Item alio loco : Ne amicis nostris, quorum fortissima et celerrima ingenia, non in perversum, sed in directum currere volumus, facere earistimemur injuriam ( Infra, de Natura et Gratia, n. 6). Alibi rursus : Illa ingeniâ, quamvis nefando errore perrersa, non tamen contemptibilia (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 5). Praeterea de præceptore ac discipulo ita pronuntiat : Quid inter istum Pelagium et Caelestium in hac qutstione distabit, nisi quod ille, nempe Coelestius, apertior, iste occultior fuit ; ille pertinacior, iste mendacior; vel certe ille liberior, hic astutior (Infra, de Peccato Originali, n. 13) ? Coelestius ergo cum et animo ad audendum parato esset, et prompto argutoque ingenio, contra traducem peccati primus, ut fertur, scripsit, anno forte quadringentesimo secundo : et multos, inquit Mercator, incredibili loquacitate amentiæ suæ participes et complices fecit, ausus p tlain publice pue Pelagii errores passim disseminare per populos (Infra, Append. parte2). Is anno Christi quadringentesimo duodecimo agebat Carthagine, qua etiam in urbe jam ad presbyterii honorein subrepere cœperat : verum cum hæresim non dissimulanter prædicaret, deprehensus fuit, et apud Aurelium episcopum accusatus (Epist. 57, n. 22). Mox ergo in concilium Carthagine habitum, cui Aurelius quidem cum aliis cpiscopis bene multis interfuit, abfuit vero Augustinus (Infra, de Gestis Pelagi, n. 23), arcessito Coelestio, libelli judicibus accusationis ipsi inteiit;;tæ capita continentes, oblati sunt duo, quorum alter libeiius minor dicitur. Stabat contra Cœlestium ex adversa parte Paulinus quidam, ille haud duiie, qui Ambrosii vitain scripsit Augustini rogatu ; quam ipse in Africa, Joanne præfecto praetorio (hanc vero dignitatem Joannes an:iis ', 12, ' f 3 et %22 gessit), scriptam ab se testatur. Hic in libro quodain de Hæresibus vocatnr diaconus, defensor, ac procurator Ecclesiæ Mediolanensis : et Mercator prodit disertis verbis, quod Cœlestius per libellum a quodam Paulino diacono sanctæ memóriæ Ambrosii Mediolanensis episcopi sit accusatus, tanquam hæretica capitula quædam non solum ipse doceret, sed et per provincias conspirantes sibi diversos, qiii hæc per populos disseminarent, misisset (Infra, Append. parte 2). Capitula ex Cœlestii doctrina hæc in libello afferebantur : I. Adam mortalem factum, qui sive peccaret, sive non peccaret, moriturus fuisset. II. Quod peccatum Adæ ipsum solum læsit, et non genus humanum. III. Quod parvuli qui nascuntur, in eo statu sint, in quo Adam fuit ante prævaricationem. IV. Quod neque per mortem vel praevaricationem Adæ omne genus hominim moriatur, neque per resurrectionem Christi omne genus hominum resurgat. V. Quod ler sic mittit ad regnum cœlorum, quomodo et Evangelium. VI. Quod et ante adventum Do— rnini fuerunt homines impeccabiles , id est, sine peccato (Ibid.). Prompsit hæc Mercator de concilii gestis, quoruim exemplaria in manibus habebat : ubi tamen ab ipsius $Mervatoris exscriptoribus. omissum suspicamur septimum , quod alio loco exhibet, capitu

[ocr errors]

(Jl/id., init.). Nàm Cœlestio capitüla numero septem objecta fuisse à Pau!ino, significat i !em auctor, cum ait, de supra scriptis capitulis septem paribus synodi patres restitisse €ælestio; id ost, de septem capitulis Cœlestii alia fuisse contra ipsum pari numero confec{a. Isthic etiam illud desideratur capituli sexti corollarium, quod cum in Cœfestio Africana synodus, teste Orosio, detestata jam fuisset, non desinebat Peiagius in Jerosolymitano converitu idem adhuc praefracte dicere, scilicet, IIominem posse esse sine peccato. et facile Dei mandata servare, si velit (Infra, append. parte 2). Porro ad capitulum secuudu m et ad tertium Coplestius in synodo Carthaginensi respondens, errores istos ncque eonfiterì ausus est, neque rursus yolüit inficiari, sed ejusmodi quæstiones in utramque, partem disputari posse dixit; cum plurimos, ut aiebat, ex ordine presbyterorum, atque in his maxime IUufi— num sancti Pammachii convictorem nosset, qui originis peccatum negarent. Addidit tamen, se semper dixisse, infantes egere Baptismo, ac debere baptizari (Infra, de Peccato Originuli, n. 3). Quin etiam libello brevissimo, redemptione ipsis etiam parvulis opus esse, eamque ob causam necessarium iis Baptismum concessit {'!' de Peccatorum 51 eritis, mm. 62, 58; !e Peccato Oriqinali, n. 21 ; contra Julianum, lib.3, n. 9; et in tomo 2, Epist. 157, n. 22), catholicum videlicet hocce dogma negare coram Christianis veritus : sed tamen ex Adamo in parvulos transisse peccatum, aut remissionem alicujus in eis peccati apertius exprimere noluit. De hoc haud dubie loquitur libello Zosimus, cum priorem quemdam libelíum in Africa datum a Cœlestio, fidei ejus documentum præbere scribit, quod ab eo damnando prohibere judices debuisset. Tum vero Zosimus nondum perspectas habebat horum hæreticórum fraudes : neque profecto ipsa viderat synodi acta ; quandoquidem etiam dicit, nihil ibi li— quido judicatum (Infra, Append. parte 2). Etenim ex iisdem actis patebat, auditum iilum frequenter, confessum, et convictum, tandem cum in hæreticis illis dogmatibus, quorum insimulatus fuerat, obstinata mente perstaret, merito damnatum esse, et ecclesiastica commu— nione privatum (Ibid.; tomo 2, Epist. 457, n. 22; tomo 1, Retract. lib. 2, cap. 33). Coelestius a synodi sententia provocavit ad apostolicam Sedem : cujus quidem provocationis, præter Zosimum in litteris ad Africanos episcopos, ubi de iliius appeJlatione pristina commemorat, testes sunt Paulinus, Mercator et Facundus (Infra, Append. parte 2; Facundus, lib. 7, cap. 3). Addit Mercator, eumdem ipsum mox, appellatione neglecta, Ephesum, Asiæ urbem, contendisse, ibique ausum esse per obreptionem locum presbyterii petere. Errores Coelestii qui apud Carthaginem sectabantur, ejus condemnatione deterriti sunt, quominus Ecclesiæ fidem, quam fundatissimam cernebant, impugnare auderent, nisi tantum sermonibus, aut querelis potius, quas in vulgus dissimulanter et mussitando spargebant (Epist. 157, n. 22). Quare non injuria Patres concilii Carthagine anno quadringentesimo decimo sexto habiti affirmant, episcopali judicio excisum fuisse hoc tantum ab Ecclesia vulnus, nimirum Pelagianam hæresim; idque judicium ante ferme quinquennium super Cœlestii nomine Carthagine agitatum, atque adeo circiter initium anni quadringentesimi duodecimi {Infra, Append. parte 2). Illud Augustinus quoque collocat post habitam cum Donatistis collationem ; aut saltem non ante factum quam illa iniretur, satis aperte significat (Infra, de Gestis Pelagii, n. l,6). Ad idem etiam concilium forte respicicbat, quae Phot:o visa est, hæresis Pelagianæ historia, dum hosce hæreticos Theophili Aiexandrini atque Innocentii Itomani pontificis tempore ejectos Ecclesia tradit (Infra, Append. parte 2) : nisi forte loco Theophiii, legendum sit Theodori Antiocheni. Quippe diem obiit Theophilus anno Christi quaάringentesimo duodecimo, aliis conciliis, in quibus condemnati iiii fuere, nondum habitis. V. Pelagianos sacris concionibus prinum, tum postca scriptis libris impugnat Augustinus. Scribit in eosdem ad Marcellimtm cpuscula duo, aliud de Baptismo parvulorum , aliu! de Spiritu et Littera; necnon inter id temporis epistolam ad II onoratum de gratia Yoc: Testamenti. Concilio contra Cœlestium coacto, uti supra vidimus, Augustinus minime aderat : verum cum postea Carthaginem venisset, ejusdem gesta recensuit. Neque tamen in id arguinenti confestim scribere est aggressus : sed tum ipse, tum alii catholici antistites, et publicis concionibus, et familiaribus colloquiis , pro sua quisque parte Pelagianos errores conveliere moliebantur (Retract. lib. 2, cap. 33). Huc omnino spectant Augustini sermones , 170, 17'*, 175, &iiique vel hoc tempore vel aliquanto post hab:ti (Infra, in fine tomi, vide Indicul. Opuscu

« PredošláPokračovať »