Obrázky na stránke
PDF

salutemque æternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare judicemur. Neque enim alio sensu dictum est ad Romanos, Per unum hominem peccatum in mundum intravit, et per peccatum mors; atque ita in omnes homines pertransiit : quam illo quo dictum est ad Corinthios, Per honinem mors, et per hominem resurrectio mortuorum : sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes virificabuntur. Nemo quippe ambigit, lioc ibi de corporis moric dictum, quoniam de resurrectione corporis magna Apostoli intentione quaestio versabatur : et ideo videtur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quæstio de justitia. llic autem ad Romanos utrumque posuit', et utrumque diutissime commendavit, peccatum in Adam, justitiam in Christo; et mortem in Adam, et vitain iu Christo : quæ omnia verba sermonis apostolici, quantum potui satisque visum esl, in primo, ut jam dixi, duorum illorum libro perscrutatus aperui. 20. Qiianquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret, mortem quoque corporis merito accidisse peccati. Cum enim dixisset, 0portet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem corruptibile hoc indutum fuerit incorruptioncm, et mortale hoc immortalitatem ; tunc fiet, inquit, sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mcrs, victoria tua* ? ubi est, mors, aculeus tuus ? deinde subjecit, Aculeus autem mortis est peccatum; virtus tero peccati, lex (I Cor. xv, 21, 22, 55-56). Quia ergo, sicut Apostoli apertissima verba declarant, eo absorbebitur mors in victoriam, quo corruptibile et mortale lioc induet incorruptionem et immortalitatem; id est, quo vivificabit Deus et mortalia corpora nostra, propter inhabitantem Spiritum ejus in nobis : manifestum est el hujus mortis corporis, quæ resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatnm : aculeum autem quo mors facta est, non quem mors fecit : peccato enim morimur, non morte peccamus. Sic itaque dictum est, aculeus mortis, quomodo lignum vitæ, non quod hominis vita faceret, sed quo vita hominis fieret : et quomodo lignum scientiæ, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit * homo. Sic ergo et aculeus mortis, quo mors facta est, non quem mors fecit. Sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit, vel mori possit, non quod moriens mortuusve confecerit. Aculeus itaqne mortis peccatum est, peccati punctu* mortificatum est genus humanum. Quid adhuc quaerimus cujus mortis, utrum animae, an corporis ? utrum primæ quia nunc omnes morimur, an secundæ qua tunc impii morientur? Nulla causa est exagitandi quæstionem, nullus ter

[ocr errors]

giversandi locus; Apostoli verba quibus id agebat. interrogata respondent : Cum mortale hoc, inquit, induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Do resurrectione corporis agebat, qua absorbcbitur mors in victoriam, cum mortale hoc hiduerit immortalilatem. Tunc ipsi morti insultabitur, quæ in victoriam resurrectione* corporis absorbebitur. Tunc ci dico. tur, Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Morti ergo corporis hoc dicetur. IIanc enim absorbebit victoriosa immortalitas, cum mortale hoc immortalitatem induetur. Morti, inquam, corporis hoc.dicetur : Ubi est victoria tua, qiia omnes sic viceras*, ut etiam Dei Filius tecum confligeret, teque non vitando, sed suscipiendo superaret? Vicisti in morientibus, victa es in resurgentibus. Victoria mua qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit: victoria nostra, qua in corporibus absorpta es resurgentium, æterna constabit. Ubi est aculeus tuus ? ' hoc est, peccatum, quo puncti et venenati sumus, ul te etiam in nostris corporibus figeres*, et ea tam longo tempore possideres? Aculeus autem mortis est peccatum ; virtus vero peccati, lex. Peccavimus in uno omnes; ut moreremur in uiio onines : accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. Leae enim subintravit ut abundaret peccatum, et conclusit Scriptura omniu sub peccato. Sed Deo gratias, qui dedit nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum (I Cor. xv, 57), ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia (Rom. v, 20) atque ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. ui, 22), et vinceremus mortem pcr immortalem resurrectionem, et aculeum ejus peccatum per gratuitan justificationem. CAPUT XII.—21. Præceptum de menstruata mulicre non attingenda, non est figurate accipiendum. Sacramentorum necessitas. Nemo itaque de liac re fa£latur et fallat. Omnes adimit atquc aufert iste sanctæ Scripturæ sensus manifestus ambages. Quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis hujus, sic ab origine tractum est peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum , et propagine attractum, et voluimtate auctum, atque ad ipsam carncm rcsuscitandam, medicus venit in similitudine carnis peccati; qni non est opus sanis, sed aegrotantibns; iiec venit voeare justos, sed peccatores ( Marc. 11, 17). Proinde quod ait Apostolus, cum fideles nioiiere* i;3 s*, ab infidelibus conjugibus non disjungere::t, Sanctificatus est enim vir infidelis in uxore, et sanctifi.nta cst muiier infidelis in fratre : alioquin fiái vestri urinundi esseni; nunc autem sancti sunt (I Cor. vii, { 4) : aut sic est arcipiendum, quemadmodum et nos alibi (De Sermo:ie Domini in monte, lib. 1, n. 45), et Pelagius eu:m eon1 Sic Mss. Editi vcro, resurrerlionis. * Editi, Morti, inquam, corporis tunc diretur : i li est, mors, victoria tua, qua hic onuies : ic vicrras ? * Editi, ut etiam in nostris corpoi ib!;s fic: es Corrigi;:,:ut subsidio veterutn \:ss.

dem ad Corinthios Epistolam tractaret exposuit (a), quos homines jam ratione ' utentes, in hoe saecui» quod exempla jam praecesserant , et virorum quos vixisse vel vivere : optandum est ut fiat, conandum uxores, et feminarum quas mariti lucrifecerant Chri- est ut fiat, supplicandum est ut fiat; non tamer. sto, et parvulorum ad quos faciendos christianos vo- quasi factum fuerit confidendun *. Hoc enim optanluntas christiana etiam unius parentis evicerat : aut tibus et conantibus et digna supplicatione depresi, quod magis verba Apostoli videntur sonare et quo- cantibus, quidquid remanserit peccatorum, per hoc dam modo cogere, aliqua illic intelligenda est sancti- quotidie solvitur, quod veraciter in oratione dicificatio, qua sanctificabantur vir et mulier infidelis in mus ° : Dimitte nobis debita noslra, sicut et nos diconjuge fideli, et qua sancti nascebantur filii fidelium, mittimus debitoribus nostris (Matth. vi, 12). Quam sive quia in menstruo cruore mulieris, a concubitu orationem quisquis cuilibet homini * saucto et Dei continebat, quicumque vir vel femina id in lege didi- voluntatem scienti atque facienti, praeter unum Sancerat, nam hoc Ezechiel inter illa præcepta ponit, quæ ctum sanctorum, dicit in hac vita necessariam non figurate accipienda sunt (Ezech. xviii, 6): sive non fuisse, multum errat, nec potest omnino il!i ipsi propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non placere quem laudat : si autem se ipsum talem putat, est, ex ipsa necessitudine conjugiorum atque filiorum ipse se decipit, et veritas in eo non esl (1 Joan. 1, 8); sanctitatis asperginem : illud tamen sine dubitatione non ob aliud, nisi quia falsum putat. Novit ergo ille tenendum est, quæcumque illa sanctificatio sit, non medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, valere ad christianos faciendos, atque ad dimittenda quemadmodum nos curando perficiat in æternam sapeccata, nisi christiana et ecclesiastica institutione lutem : qui et ipsam mortem, quamvis peccati merito Sacramentis t efficiantur fideles. Nam nec conjuges inflicta sit, non aufert in hoc sæculo eis quibus pecinfideles, quamlibet sanctis et justis conjugibus hae- cata dimittit, ut etiam cum ejus timore superando * reant, ab iniquitate mundantur, quæ a regno Dei se- suscipiant pro fidei sinceritate certamen : et in quiparatos in damnationem venire compellit; nec parvuli busdam etiam justos suos, quoniam adhuc extolli de quihuslibet sanctis justisque procreati, originalis possunt, non adjuvat ad perficiendam justitiam , peccau reatu absolvuntur, nisi in Christo fuerint ba- ut dum non justificatur in conspectu ejus omnis viptizati ; pro quibus tanto impensius loqui debemus, vens (Psal. cxlii, 2), actionem gratiarum semper inquanto p:o se ipsi minus possunt. dulgentiæ ipsius debeamus; et sic ab illa prima causa

CAPUT X:Ii.-— 22. Epilogus. Sollicitos esse opor- omnium vitiorum, hoc est, a tumore superbiæ sancta uet ut baptizentur infantes. Id eniin agit illa disputa- humilitate sanemur *. Hanc epistolam dum dispositio tio, contra cujus novitatem antiqua veritate ni- mea " brevem parturit, liber prolixus est ngtus, ucndum est, ut infantes omnino superfluo baptizari utinam tam perfectus, quam tandem aliquando finitus.

videantur. Sed aperte hoc non dicitur, ne tam firmata* - - - - - - _ _ _ - _ salubriter Ecclesiæ consuetudo violatores suos ferre £? Ę ad Pelagium vel ad aliquem ex ipsins disci

non possit. Sed si pupillis opem ferre præcipimur, 1 Hic in excusis additur, propriæ voluntatis. Sed non est

quanto magis pro istis laborare debemus, qui desti- in manuscri|!j$.
* Lov., confitendum.

tutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus * Editi, in illa oratione dicimvis.Abest, illa, amanuscriptis. remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam i. Editi, cuilibet etiam hominui. Hic rursum Mss. omittunt ettam.

[ocr errors]

25. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato ali- tametsi al£rat lectignem præferri velint Lovanienses. vide supra, lib. 2, n. §4.

t Editi, et Sacramentis. Cop:ilativam particulam hoc loco “ Post verl)um, sanemur, antiquiores codices interponon habent manuscripti. nunt, De0 grutias, et prosequuntur, Hanc epistolam, elc.

* In Mss., tam firma. 7 Editi, disputatio magna. Gallicaui omnes Mss., disputa

* Nonnulli \:ss., pro se. tio mea. Consentiunt MSS. Vaticanii, uno tantum excepto, ia

(a) Adi commeniarios in Paulum inter iiieronymi opera, quo legitur, disposilio mea; quod aptius videtur.

In librum de Spiritu et Littera, vide lib. 2, cap. 37, I{etractationum, t. 1, col. 6l5, a verbis , Ad quem (a) scripseram, usque ad col. 6\6, verbis, Fiii charissime Marcelline. M.

(a) Marcellinum tribunum, cui acceptæ referendæ sunt tam multæ aliæ Augustini lucubrationes,subsequenti etiam operi occasionem praebuisse docet, nQta quæstione ex libris de Peccatorum Meritis et Remissione , quos videlicet libros sùpra diximus editos anno Christi 412. Hisce autem libris in Itetractationil)us sul)jicitur opus de spiritu et Littera, non proximo quidem, sed quarto post loco, scriptum haud dubie circa finem ejusdem aniii 412, seu aliquanto ante cædem Marcelhi;i , quæ anno £,yense septembri accidit. Cilalur hoc idem opus in libro de Fide et operibus, m. 21; el in libro 5 de Doctrinâ christiana, m.

S. AURELII AUGUSTINI .
DE SPIRITU ET LITTERA

LIBER UNUS (a).

Marcellino scribente se permotum co, quod in superiori opere legisset, fieri posse ut sit homo in hac vita sine peccato, si velit, adjutus a Deo; nec ullum tamen usquam in hominibus tam perfectæ justitiæ exemplum exs!are : hanc Augustiuus (a) Scriptus sub finem anni 412.

[graphic][graphic]

•ccasionem arripit disputanli contra pelagianos de adjutorio gratiæ mei, ostendit |ue non in eo nos divi itus a juvat, ad operanlam justitiam, quod legem beus dedit plena.n bouis sanctis'1ue praece, tis; sed qu9d ipsa voluntas nostra, sine qua Jjerari iouüm non fossumus, a juvetur et erigatur impertity siiritu grati;e, sine, quo adjutorio doctrina legis littera est <cidens, quia reosjotius Iraevaricationis teuet, quam justificát impios. Inde ad propositam quæstionem, quam solvere incipit in principio libri, rélieus iterum in fine, demonstrat multa esse memine diilitente possibilia cum Dei auxilio, quorum nullum usjuam'exstet èxemplum : atque ita sine exemplo esse in hominibus perfectam iustitiam, et tamen impossibileum

lioa esse concludit.

CAPUT PRIMUM. — M. Occasio scribendi hujus libri. Aliquid posse fieri , tametsi factum sit nunquam, Lectis opusculis, quæ ad te nuper elaboravi, fili charissime Marcelline, de Baptismo parvulorum, et de perfectione justitiæ hominis, quod eam nemo in hac vita vel assecutus, vel assecuturus videatur, excepto uno Mediatore, qui humana perpessus est in similitudine carmis peccati, sine ullo omnino peccato : rescripsisti te moveri eo, quod in posteriore duorum l.bro * fieri posse dixi, ut sit homo sine peccato, si voluntas ejus non desit * ope adjuvante divina, et tan.en præter unum in quo omnes vivificabuntur * (I Cor. xv, 22), neminem fuisse vel fore in quo hic vivente esset ista perfectio. Absurdum enim tibi videtur dici, aliquid fieri posse cujus desit exemplum , cum , sicut credo, non dubites, nunquam esse factum ut per foramen acus camelus transiret, et tamen ille hoc quoque dixit Deo esse possibile (31atth. xux , 24, 26) : legas etiam duodecim millia * legiones Angelorum pro Christo, ne pateretur, pugnare potuisse (Id. xxvi, 53), nec tamen factum : legas fieri potuisse ut semel gentes externinarentur a terra quae dabatur filiis Israel (Deut. xxxi, 5), Deum tamen paulatim fieri voluisse (Judic. ii, 5) : et alia sexcenta possunt occurrere, qu;e fieri, vel potuisse, vel posse fateamur, et eorum tamen exempla quod facta sint proferre nequeamus. Unde non ideo negare debemus, fieri posse ut homo sine peccato sit, quia nullus est hominum , præter illum qui non tantum bomo, sed etiam natura Deus est, in quo id esse pe:fectum demonstrare possimus.

CAPUT II. — 2. Error eorum qui dicunt vivere hic hominem sine peccato, minus perniciosus. Error negantium gratiam necessariam gravior et acerrime confutandus. IIic fortasse respondeas, ista quæ commemoravi facta non esse et fieri potuisse, opera esse diviiia ; ut autem sit homo sine peccato, ad opus ipsius hominis pertinere, idque opus esse optimum, quo fiat plena et perfecta et ex omni prorsus parte absoluta justitia : et ideo non esse credendum , neminem vel

fuisse, vel esse, vel fore in hac vita qui hoc opus impleverit, si ab homine impleri potest. Sed cogitare debes, quamvis ad hominem id agere pcrtineat, hoc quoque munus esse divinum, atque ideo non dubitare opus esse divinum. Deus est enim qui operatur in vobis, ait Apostolus, et velle et operari, pro bona voluntate (Philipp. ii, 17). 5. Proinde non multum molesti sunt, et instandum est eis, ut si possunt, ostendant ita esse, qui dicunt vivere hic ' homiiiem, sive vixisse sine ullo omnino peccato. Nam si testimonia Scripturarum, quibus existimo defiuitum , nullum homincm hic viventem, quamvis utatur libero arbitrio, inveniri sine peccato, sicuti est , Ne intrcs in judicium cum servo tuo, quoniam nom justificabitur in conspectu tuo omnis vivens (Psal. cxlii, 2), et cætera talia quisquam docere potuerit aliter accipienda quam sonant, et demonstraverit aliquem vel aliquos sine ullo hic vixisse peccato ; qui non ei, non solum minime adversatus, verum etiam plurimum gratulatus fuerit, non mediocribus invidentiæ stimulis agitatur. Quin etiam si hemo est, aut fuit, aut erit, quod magis credo, tali puritate perfectus, et tamen esse, aut fuisse, aut fore defenditur et putatur, quantum ego judicare possum, non multum erratur, nec perniciose, cum quadam quisque benevolentia fallitur : si tamen qui hoc putat, se ipsum talem esse non putet, nisi revera ac liquido talem se esse perspexerit. 4. Sed illis acerrime ac vehementissime resistendum est, qui putant sine adjutorio Dei per se ipsam vim voluntatis humanæ vel justitiam posse perficere, vel ad eam tenendo proficere : et cum * urgeri cœperint, quomodo id præsumant asserere fieri sine ope divina, reprimunt se, nec hanc vocem audent emittere, quoniam vident quam sit impia, et non ferenda. Sed aiunt, ideo ista sine ope divina non fieri, quia et liominen Deus creavit cum libero voluntatis arbitrio, et dando præcepta ipse docet quemadmodum homini sit vivendum; et in eo utique adjuvat, quod docendo aufert ignorantiam, ut sciat homo in operi

[ocr errors]

Ad castigandum librum de Spiritu et Littera subsidio fuerunt vaticani codices manuscripti quinque, et undecim Gailicani,

scilicet codex illustrissimi domini de S. Georges, arcliie|)iscopi Turonensis a rege
eodex Augustinensium majoris conventus Parisiensis, codex Dominicanorum item Parisieiisium via Jacob

Remigii,
abbatiæ s. Michaelis de Monte in periculo. maris, abbatiæ Beccensis demum,
tes lectiones Lovaniensium erutæ ex Belgicis trihus exemplaribus;

Laudunensis Ecclesiæ, ex Abbatiæ Remensis S.

et lov.

designati, codex Sorbonicus, - - ;ta, codex Cygiranni , abbatiæ Corbeiensis, - et I'ratellensis. Necnon varianet antiquæ operis hujus editiones Am. Er.

[ocr errors]

Comparavimus præterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess., t. 1, memoratas. M.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

bus suis quid evitare, et quid appetere debeat; quo per liberum arbitrium naturaliter insitum, viam demonstratam ingrediens, continenter et juste et pie vivendo ad beatam eamdemque æternam vitam pervenire mrreatur. CAPUT IIl. — 5. Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni. Nos autem dicimus humanam voluntatem sic divinitus adjuvari ad faciendam justitiam, ut præter quod creatus pst homo cum libero arbitrio voluntatis, præterque doctrinam qua ei præcipitur quemadmodum vivere debeat, accipiat Spiritum sanctum, quo fiat in animo ejus delectatio dilectioque summi illius atque incommutabilis boni quod Deus est, etiam nunc cum adhnc per fidem ambulatur, nondum per speciem (ll Cor. v, 7) : ut hac sibi velut arrha data gratuiti muneris inardescat inhærere Creatori, atque inflammetur accedere ad participationem illius veri luminis; ut ex illo ei bene sit, a quo hal)et ut sit. Nam neque liberum arbitrium quidquam misi ad peccandum valet, si lateat veritatis via : et cum id quod agendum et quo mitendum est coeperit non latere, nisi etiam delectet et ametur, non agitur, non suscipitur, non bene vivitur. Ut autem diligatur, charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, non per arbitrium liberum quod surgit ex nobis, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. v, 5). CAPUT IV.—6. Doctrina legis sine vivificante spiritu, littera est occidens. Doctrina quippe illa, qua mandatum accipimus continenter recteque vivendi, littera est occidens, nisi adsit vivificans spiritus. Neque enim solo illo modo intelligendmm est quod legimus, Littera occidit, spiritus autem vivificat (II Cor. iii, 6); ut aliquid figurate scriptum, cujus est absurda proprietas, non accipiamus sicut littera sonat, sed aliud quod significat intuentes, interiorem hominem spirituali intelligentia nutriamus : quoniam sapere secundum carnem mors est, sapere autem secundum spiritum vita et par (Rom. viii, 6). Velut si quisquam multa quæ scripta sunt in Cantico canticorum carnaliter accipiat, non ad luminosæ charitatis fructum, sed ad libidinosae cupiditatis affectum. Non ergo solo illo modo intelligendum est quod ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat : sed etiam illo, eoque vel maxime, quo ' apcrtissime alio loco dicit, Concupiscentiam nesciebam, nisi ler diceret, Non concupisces. Et paulo post ait : 0ccasione accepta peccatum pcr mandatum fefellit me, et per illud occidit (Id. vii, 7, 11). Ecce quid est, Littera occidit. Et utique non figurate aliquid dicitur *, quod accipiendum non sit secundum litteræ sonum, cum dicitur, Non concupisces : sed apertissimum saluberrimumque præceptum est, quod si quis impleverit, nullum habebit omnino peccatum. Nam hoc ideo elegit Apostolus generale quiddam, quo cuncta complexus est, tanquam hæc esset vox legis ab omni peccato prohibentis, * Editi, quod. Melius Mss., quo.

* Gallicani omnes manuscripti omittunt, aliquid dicitur.

quod ait, Non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur : proinde quæ hoc præcipit, bona et laudabilis lex est. Sed ubi sanetus non adjuvat Spiritus, inspirans pro concupisceutia mala concupiscentiam bonam, hoc est, charitatem diffundens in cordibus nostris; profecto illa lex, quamvis bona, auget prohibendo desiderium malum: sicut aquæ impetus, si in eam partem non cesset influere, vehementior fit obice opposito, cujus molem cum evicerit, majore cumulo præcipitatus violentius per prona provolvitur. Nescio quo enim modo, lioc ipsum quod concupiscitur, fit jucundius dum vetatur. Et hoc est quod fallit peccatum per mandatum, et per illud occidit, cum accedit etiam prævaricatio, quæ nulla est ubi lex non est (Rom. iv, 15). CAPUTV.—7. Quid hic tractandum.Sed totum ipsum apostolicæ epistolæ locum, si placet, consideremus, et sicut Dominus adjuverit pertractemus. Wolo enim, si potuero, demonstrare illud quod ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat, non de figuratis locutionibus dictum, quamvis et illinc 1 congruenter accipiatur; sed potius de lege aperte quod malum est prohibente. Quod cum ostendero, profecto manifeslius apparebit, bene vivere donum esse divinum : non tantum quia homini Deus dedit liberum arbitrium, sine quo nec male nec bene vivitur; nec tantum quia praeceptum dedit, quo doceat quemadmodum sit vivendum : sed quia per Spiritum sanctum dimundit charitatem in cordibus eorum quos præscivit ut prædestimaret, prædestinavit ut vocaret, vocavit ut justificaret, justificavit ut glorificaret (Id. viii, 29, 50). Hoc autem cuin apparuerit, videbis, ut existimo, frustra dici illa tantum esse possibilia sine exemplo, quæ Dei opera sunt; sicut de cameli transitu per foramen acus commemoravimus, et quæcumque alia sunt apud nos impossibilia, apud Deum autem facilia : et ideo non inter hæc humanam deputandam esse justitiam, quod non ad Dei, sed ad hominis opus pertinere debeat; cujus perfectio,siest in hac vita possibilis, nullam esse causain cur sine exemplo esse credatur.IIoc ergo frustra dici,satis elucebit,cum et ipsam humanam justitiam operationi Dei tribuendam esse claruerit, quamvis non fiat sine hominis voluntate : et ideo ejus perfectionem etiam in hac vita esse possibilem, negare non possumus; quia omnia possibilia sunt Deo (Marc. x, 27), sive quæ facit sola sua voluntate, sive quæ cooperantibus creaturæ suæ voluntatibus a se fieri posse constituit. Ac per hoc quidquid eorum non facit, sine exemplo est quidem in operibus factis; sed apud Deum et in ejus virtute habet causam qua fieri possit, et in ejus sapientia quare non factum sit : quæ causa etiamsi lateat hominem, non se obliviscatur esse hominem, nec propterea Deo det insipientiam, quia non plene capit ejus sapientiam. 8. Attende igitur Apostolum ad Romanos explicamtcm, satisque monstrantem quod scripsit ad Corin

[ocr errors]

thios, Littera occidit, spiritus autem virificat, sic magis accipiendum, quemadmodum supra diximus; quoniam xegis littera quæ docet non esse peccandum, si spiritus vivificans desit, occidit : sciri enim facit peccatum potius quam caveri, et ideo imagis augeri quam minui, quia malæ concupiscentiæ etiam prævaricatio legis accedit. CAPUT VI. — 9. Abundantia delicti per legem. WoIens ergo Apostolus commendare gratiam, quæ per J,-sum Chrislum omnibus gentibus venit, ne Judæi adversus caeteras gentes de accepta lege se extollerent; posteaquam dixit peccatum et mortem per unum hon.inem intrasse in genus humanum, et per unum hominem justitiam et vitam æternam, illum Adam, hunc Christum apertissime insinuans, ait : Lex autem subintravit ut abundaret delictum; ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia : ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem *, sic et gratia regnet per justitiam in vitam germam per Jesum Christum Do minun nostrum. Deinde opponens sibi ipse quæstioncm, Quid ergo dicemus, inquit? Permanebimus in peccato, ut gratia cbundet ? Absit. Vidit euim a perversis perverse posse accipi quod dixerat, Lex subintravit ut abundaret delictum; ubi autem abundavit delictum, superabundarit gratia * : tanquam dixerit, propter abundantiäm gratiae prodesse peccatum. Iloc dilueiis, respondit, Absit : atque subjecit, Qui mortui sumus peccato, quomodo viveinus in eo? Iloc est, cum id praestiterit gratia, ut moreremur peccato , quid aliud faciemus, si vivenuus in eo, nisi ut gratiæ simus iiigrati? Neque enim qui laudat beneficium medicinae , prodesse morbos dicit et vulnera, a quibus illa hominem sanat : sed quanto majoribus medicina laudibus praedicatur, tanto imagis vituperantur et horrentur vulnera et morbi, a quibus liberat quæ ila laudatur. Sic laus et prædicatio gratiæ vituperatio et damnatio est deliclorum. Demonstranda enim fuerat homini fœditas languoris ejus, cui contra iniquitatem suaim nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis aucta est iniquitas quam minuta; quandoquidem lex subintravit, ut abundaret delictum; ut eo modo convictus atque confusus, videret non tantum doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem Deum, a quo ejus itinera dirigantur, ne dominetur ei omnis iniquitas (Psal. cxviii, 155), et confugiendo ad opem divinæ misericordiæ sanetur : atque ita ubi abundavit delictum, superabundet gratia, non peccantis merito, sed subvenientis auxilio. 10. Consequenter eamdem medicinam in passione et resurrectione Christi mystiae demonstratam ostendit Apostolus, dicens: An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Consepulti ergo sumus illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrerit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ an. tutemus. Si enim complantati fuinius similitudini mortis

' Gaiiicani omnes manuscripti omittunt, in mortcm. * Lov., superabundaret gratia.

ejus, sed et ' resurrectionis ei imus: hoc scientes, quta tetis homo noster simul crucificus est, ut evacuetur corpiis peccati*, ut ultra non serviamus peccato. Qui enin mortuus est, justificatus est a peccato. Si autem mortu.i sumus cum Christo, credimus quia simul vivemus cum illo ; scientes quia Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur *. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel : quod autem v.vit, vivit Deo. Ita et vos existimate vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu (Rom. v, 20. v1, 11). Nempe satis elucet inysterio Dominicæ mortis et resurrectionis figuratum vit;c nostræ veteris occasum, et exortum novæ, demonstratamque iniquitatis abolitionem renovationemque justitiæ. Unde igitur hoc tantum beneficium homini per litteram legis *, nisi per fidem Jesu Christi? CAPUT VII. — A 1. Bona opera ex quo fonte manent. Haec cogitatio sancta servat filios hominum, in protectione alarum Dei sperantes, ut inel)rientur ab ubertate domus ejus, et torrente voluptatis ejus potentur *: quoniam apud ipsum est fons vitæ, et in lumine ejus videbimus lumen; qui prætendit miscricordiam suam scientibus cum, et justitiam suam iis qui recto sunt corde. Neque enim quia sciunt, sed etiam ut sciant eum, prætendit misericordiam suam: nec quia recti sunt corde, scd etiam ut recti sii;u corde, præte:idit justitiam suam, qua justificat impium (Id. iv, 5). IIæc cogitatio non effert in superbiam "; quod vitium oritur, cum sibi quisque præfidit, seque sibi ad vivendum caput facit. Quo motu receditur ab illo fonte vitae, cujus solius haustu justitia bibitur, bona scilicet vita; et ab illo inconmutab li lumine, cujus participatione anima rationalis quodam modo accenditur ut sit etiam ipsa factum creatumque lumem : sicut erat Joanncs lucerna ardens et lucens (Joan. v, 55); qui tamen unde luceret agnosceus, Nos, inquit, de plenitudine ejus accepimus: cujus, nisi illius utique in cujus comparatione Joannes non crat lumen? lilud enim erat verum lumen quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Id. 1, 16, 9). Proinde cum dixisset in codem psalmo, Praetende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde: Non veniat, inquit, mihi pes superbiæ, et manus peccatorum non moveat 7 me : ibi cecidcrunt vmes qui operantur iniquitatem; expuusi sunl, nec potuerunt stare (Psal. xxxv, 8-13). IIac quippe iimpietate, qua tribuit sibi quisque quod Dei est, pellitur in tenebras suas, quæ sunt opera iniquitatis. Ilaec enim plane ipse f;cit, et ad haec * implenda sibi est

[merged small][ocr errors]
« PredošláPokračovať »