Obrázky na stránke
PDF

hoc adjutorium postulamus, dicentes, Ne nos inferas in tentationem : quod adjutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. Potest pcccatum caveri, sed opitulante illo, qui non potest falli. Nam ct hoc ipsum ad cavendum peccatuam pertinet , si veraciter dicimus, Dimitte nobis debita nosti a , sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (JIatth. vi, 15, 42). Duobus enim nodis etiam in corpore cavetur morbi 111;\!ium ; cl ut non accidat, et ut si acciderit, cito satietur : ut non accidat, cavcamus dicendo, Ne nos inferas in tentationem; ut cito sanetur, caveamus dicendo, Dimitte nobis debita nostra. Sive ergo immineat, sive insit,eaveri potest (a). 81. Sed ut non tantiim illi, verum etiam iis qui eosdem libros meos, quos iste legit, de Libero Arl)itrio non !egerunt, atque illis non lectis, hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret, nu!!a inter nos de hac re controversi , remaneret. Continuo quippe post verba mea quae iste commemoravit, quod occur rere poterat ipsc subjeci, et quantum potui pertraclavi, dicens : Et tamen etiam per ignorantiam: facta quædam improbantur, et corrigenda judicantur, sicut in divinis auctoritatibus legimus. Atque hinc adhibitis exemplis, etiam de infìrmitate locutus sum, dicens : Sunt etiam necessitate facta improbùnda, ubi vult homo recte facere, ct nom potest. Nam unde sunt illæ voces, « Non enim quod volo f:cio bonum; sed quod odi malum, fioc ago? » Atque aliis * in hanc sententiam commemoratis testimoniis divinorum eloquiorum : • Sed hac, » inquam , t omnia hominiiin sunt voces ex illa mortis • damnatione venientium. Nam si non est ista poei; • hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. » Deinde paulo post : « Relinquitur ergo, » inquam, * ut haec poena justa de damnatione hominis vcniat. Nec mirandum est quod vel ignorando non habet liherum arbitrium voluntatis ad eligendum quid recte faciat : vel resistente carnali consuetudine, qu;e violentia mortalis successionis quodam modo naturaliter inolevit, videat quid recte faciendum sit, et velit, nec possit implere. llla est enim peccati poena justissima, ut amittat quisque quo l)ene uti 1:oluit, cum sine u!la posset difficultate, si vellet : id est autem , ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit; et qui recte facere cum posset noluit, amittat posse cum velit. Nam sunt revera omni peccanti animæ duo ista poemalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidino&is operibus teniperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Cum autem de libera voluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet iu • quia l.omo factiis cst, loquimur. » llinc jam hominibiis de ipsius ignorantiae difficultatis;iio in prolcm

[ocr errors]

primi homii;is trajectis vitiis atqiie transfusis, velut justam querelam deponentibus ita responsum cst. « Quibus breviter, » inquam, « respondetur, ut quie. t scant, et adversus I)eiim murmurarc desistant. Recte enim fortasse quererentur, si erroris et libidinis nullus hominum victor existeret : cum vero ubi fue sit præsens, qui inultis modis per creaturam sibi Domino servientem, aversum vocet, doceat credentem, consoletur speranlem, diligentem adhortetur, conantem adjuvct, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras; scd quod negligis quærere quod ignoras; neque illud quod vulncrata membra non colligis, sed quod volentem sanare contemnis. » Ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte vivendum ; et gratiam Dei non evacuavi, sine qiia natura humana jam eontenebrata atque vitiata illuminari non potest ct sanari: de qua re cum istis tota vertitur quaestio, ne gratiam Dei quæ est in Christo Jesu Domino nostro, perversa naturæ defensione frustremus. De qua natura item paulo post dixi (De Libero Arbitrio, lib. 5, n. 50-54): t Etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur, naturam hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est : aliter istam, in qua ex illius damnati pœna ' ct ignari et carni subditi nascimur; juxta quem modum dicit Apostolus, Fuimus enim et nos naturaliter filii iræ, sicut et cæteri ( Ephes. ii, 5). CAPUT LXVIII. — 82. Quomodo adhortandi ad fidem , ad pænitentiam, ad profectum. Si ergo volumus animos ad recte vivendum frigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere; primitus exhortemur ad fidem, qua cliristiaui fiant, et ejus nomini subjiciantur, sine quo salvi esse non possunt. Si autem jam christiani sunt, et recte vivere negligtint; verberentur terroribus, et præmiorum laudibus erigantur: ita sane, ut non solum ad bonas actiones, verum etiam ad pias oratio::es eos exhortari mcimineriimus, atque hac instruere sanitate doctrinæ, ut et iiinc gratias agant, cum instituerint bene vivere, quod aliquid sine diflicultate fecerint; et ubi difficultatem aliquam sentiunt, fidelissimis et perseverantissimis precibus et misericordiæ promptis operibus facilitatem a Domino impetrare persistant. Sic autem proficientes, ubi et quando plenissima justitia perfici.ntur, non nimis curo : ubicumque autem et quandocumque perfecti fuerint, nonnisi gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum perfici posse confirmo. Sane quando liquido cognoverint nullum peccatum se hahere , 'mon se dicant habere peccatum *, ne veritas in eis no:i sit: sicut in eis veritas non est, qui cum habeant, non habere se dicunt. CAPUT LXIX. — 85. Nihil impossibile Deus prae. cipit, quia omnia facilia ^haritati. Walle autem bona sunt præcepta, si legitime his utamiir (I Tim. i, 8). Em quippe ipso quo firmissime creditur, Deum justum

[ocr errors][graphic]

et bonum impossibilia mon potuisse præcipere ; hinc ' admonemur, et in facilibus quid agamus, et in diffici!ibus quid petamus. Omnia quippe fiunt facilia charitati : cui uni Christi sarcina levis est (Matth. xi, 50), aut ea una est sarcina ipsa quæ levis est. Secundiim hoc dictum est, Et præcepta ejus gravia non sunt (I Joan. v, 5) , ut cui gravia sunt, consideret non po1:;isse divinitus dici, gravia non sunt, nisi quia potest c-se cordis affectus cui gravia non sunt, et petat quo destituitur, ut impleat quod jubetur. Et quod dicitur ad lsrael in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaaliter intelligatur, hou: idem significat: quia utique rum hoc testimonium commemorasset Apostolus, Prope te est verbum in ore tuo, et in corde tuo (qiiod i.ic habet, in maribus tuis [a]: in corde enim sunt spirituales manus); hoc est, ii:quit, verbum fidei quod prædicamus (Deut. xxx, 14; I{om. x, 8). Comiverstis trgo quisque, sicut ibi præcipitur, ad Dominum Deum strum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, mantiatum Dei non habebit grave. Quomodo est enim grave, cum sit dilectionis mandatum? Aut enim quisque i.on diligit, et ideo grave est : aut diligit, et grave esse i.on potest. Diligit autem, si quod illic admonetur Israel, conversus fuerit ad Dominum Deum suum ex

* Unus e vaticanis Mss., lioc.

[a] guod hic vel Pelagii quem refellit, vel certe Deuteronomii librum indicat, qui secundum LXX addit, et in manibus tiis. Confer lib. 5 Quæstionum in Deuteron., quæst. 54.

toto corde suo, et ex tota anima sua. Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis (Joan. xiii, 34): et, Qui diligit proximum, legem implevit : et, Plenitudo legis, charitas (Itom. xiii, 8 et 10). Secundum hoc et illud dictum est, Si ambularent semitas bonas, invenis. sent utique semitas justitiæ leves (Prov. ii, 20, sec.LXX). Quomodo ergo dicitur, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras (Psal. xvi, 4); nisi qùia utrum. que verum est? Duræ sunl timori, leves amori.

CAPUT LXX. — 84. Charitatis gradus faciunt et justitiæ gradus. Charitas ergo inchoata, inchoata justitia est; charitas provecta, provecta jiistitia est; charitas magna, magna justitia est; charitas perfecta, perfecta justitia est : sed charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta ; quae tunc mauima est in hac vita, quando pro illa ipsa contemnitur vita : sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit vita. Ubicumque autem et quandocumque ita plena sit ', ut ei non sit quod adjiciatur; non tamen diffunditur in cordibus nostris, vel naturæ, vel voluntatis opibus * quæ suiit in nobis, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis, qui et infirmitati nostr;e opitulatur, et sanitati cooperatiir. !psa est enim gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum, cui cst cum Paire et Spiritu sancto æternitas, bonitas, in sæcula sæculorum. Amcn.

[ocr errors]

A DIMIO NIHTII®

IN LIBRUM SUBSEQUENTEM.
-o-393:<>}Q3-o-

IIoc opusculum Augustinus in librorum suorum retractatione silentio præteriit, eo nimirum quod pertineret ad seriem Epistolarum, de quibus seorsim retractandis cogitabat. Nam exordium ejus in omnibus codicibus ducitur ab ista epistolari salutatione, Sanctis fratribus et coepiscopis Eutropio et Paulo, Augustinus : tametsi eum hæc epistola locum apud omnes oblinuit, ut liber semper, non modo in iis voluminibus quæ exemplar illius continent, scd in veterum etiam qui illam citant scriptis, appelletur. Inter hos illustriores magisque in Augustini lectione versati, Possidius in Indiculo, cap. 4, et Fulgentius in libro H ad Monimum, cap. 5, hoc opus vocant Librum de Perfectione juslitiæ hominis. Consentiunt omnia fere cxemplaria calamo scripta : sed ex iis Audoenense, Pratellense, et quaedam alia eidem titulo addiint h;cc verl)a, Adversus eos qui usserunt hominem posse fieri justum solis suis viribus. In Remensis Ecclesiæ codice inscriptio hæc legitur : Liber de Definitionibus quæ dicuntur Cælestii. Prosper in libro adversus Collatorem, cap. 45 , hortatur ad legendum , inter alios Augustini libros, eum quem scriptum dicit ad Pauluin et Eutropium sacerdotes contra Pelagii et Cæles:ii quæstiones.

Ex hoc autem loco Prosperi, ubi quædam ex opusculis Augustini contra Pelagianos, parum habita ordinis ratione recensuit, nemo recte probaverit, librum de Perfectione justitiæ hominis, aut libris de Nuptiis et Concupiscentia, aut sex primis contra Julianum libris, quia ibidem pritis nominantur, tempore posteriorem esse. Enimvero in fiiic libri nondum eos reprehendere audet, qui justos sine ullo prorsus peccato existere iu liac vita vel exstitisse aliquos affirmarent, quorum opinioni, quemadmoJum in libro de Spiritu et Littera, n. 3, el in libro de Natura el Gratia, nn. 49, 70, ita hic Augustinus adhuc existimat i:on nimis reluctandum. Nihil ergo super ea re definitum hactenus erat, neque conditi adversus illam opinionem tres Carthaginensis erncilii, quod anno 418 habitum est, notissimi canones, sextus, septimus et octavus, quorum auctoritate iliam vt inceps ut pernicios:im errorem caveri jubct, sicuti videre licet passim in libris contra duas Fpistolas Pelagianorum, praesertiin libro 4, n. 27, ubi ait : Illud jam tertium videamus, quod non minus in islis omne Chrisui membrum et totum ejus corpus exhorret, quia contendunt csse in hac vita vel fuisse justos nullum habentes omnino peccatum. Certe anno Christi 414, cum epistolam 157 scriberet liilario, respondens ad quæstiones quæ in sic;:ia movebantur, eodem plaue modo ac iisdem fere verbis de á,auz?*«a* loquitur, quibus in libri hujus

conclusione. Sed isti, inquit in ipsa epistola, n. 4, utcumque tolerandi sunt, q;uando dicunt vel esse, vel fuisse hic aliquem, præler unum Sanctum sanctorum qui nullum haberet omnino peccatum : illud vero quod dicunt, suffice,, i„„i,ii liberum arbitrium ad dominica præcepta implenda, etiamsi Dei gralia et Spiritus sancti domo ad opera bona non adjuvetur, omnino anathematizandum est et omnibus ersecrationibus detestandum. Ilis ad extrema verba subsequentis libri comparatis, nihil verisimilius apparebit, quam ipsum librum, quo definitiones Coelestii ex Sicilia pariter allatae refelluntur, non longo post epistolam tempore conscriptum esse. Illum Possidius in Indice proxime post librum de Natura et Gratia collocat, præmittitque libro de Gestis Pelagii. Augustinus vero in epistola 169, quæ sub anni 415 finem ad Evodium data est, hujus quidem operis non meminit ; verum ibi significat se ad Orosii Commonitorium respondisse, in quo ille Commonitorio dicebat, Eutropium et Paulum episcopos, quoddam etiam commonitorium eidem Augustino jam dedisse de aliquantis hæresibus. Sunt qui hoc i>on aliud, quam litteras ab iis cum Coelestii definitionibus datas intelligant. Utut est, haud temere creditur eos, non multo post appulsum Orosii in Africam, scilicet ante medium annum 415, dedisse easdem definitiones, atque adversus illas Augustinum responsione Orosio prius reddita, mox Eutropio et Paulo rescripsisse. Cœlestius porro, cujus nomen definitiones illæ præferebant, antequam Pelagianum dogma incurreret, scripsit ad parentes suos de monasterio, ut Gennadius in libro de Scriptoribus ecclesiasticis testatur, Epistolas in modum libellorum tres, omnibus Deum desiderantibus necessarias. Coelestio postea Pelagianam hæresim professo editus ab ipso est libellus, quo inter âlia, per Baptismum Christi, etiam parvulorum fieri redemptionem confessus est in Carthaginensi Ecclesia, episcopali judicio ibidem sub initium anni 412 habito, ut discimus ex epistola ad Innocentium papam, inter Augustinianas 175, nn. 1 et 6; ex citata item epistola 157, n. 22; ex libro I de Peccatorum Meritis, n. 62, et libro 2, n. 58; ex libro de Peccato originali, m. 21, ct ex libro 5 contra Julianum, n. 8. Alius præterea, nomine quidem auctoris sui carens, sed qui perhibebatur esse Cœleslii liber, in capitula distributus, memoratur in proxime secuturo libro de Gestis Pelagii, nn. 29, 50, 63. Exstabant denique anno 417 opuscula Coelestii plura sive libelli, quos in libro de Gratia Christi, nn. 51, 56, dicitur ipse Romæ gestis ecclesiasticis apud Zosimum allegasse. Quod autem Augustinus hic in exordio libri de Perfectione justitiæ hominis testatur a se visum opus Cœlestii indubitatum, ex quo intelligebat illas definitiones seu ratiocinationes ab ejus ingenio non abhorrere, idem illud forsitam erat, quod Ilieronymus in epistola ad Ctesiphontem anno 413 aut 414 scripta citat in hæc vcrba: Unus discipulorum ejus, Pelagii nimirum, imo jam magister et totius ductor exercitus et contra Apostolum vas perditionis, per solæcismorum, et non, ut sui jactitant, syllogismorum spineta decurrens, sic philosophatur et disputat : Si nihil ago absque Dei auxilio, et per singula opera ejus est omne quod gessero ; ergo non ego qni laboro, sed Dei in me coronabitur auxilium ; [rustraque dedit arbitrii potestatem, quam implere non possum, nisi ipse me semper adjuverit. Destruitur enim voluntas, quæ ulterius ope indiget. Sed liberum dedit arbitrium Deus, quod aliter non erit liberum, nisi fecero quod voluero. Ac

per hoc, aut utor semel potestate quæ mihi data est, ut liberum servetur arbitrium ; aut si alterius ope indigeo, libertas in ne arbitrii dcstruitar. '

[ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors]

pata sibl chartula definitionum, quæ Cœlestii esse dicebantur, Augustinus ratiocinationes primum singuas, quibus ille, vel si quis alius erroris socius, perperam definiebat posse hominem hic sine peccato esse,'dissolvit brevibus'responsis, «iocens periectionem plenitudinemque justitiæ illam, qua homo sine ullo prorsus pegcato sit, nec sine gealia possibilêm per vires naturæ, praesertim vitiatæ, nec umquam esse præsentis hujus vitæ. Pergit inde ad auétoritates, quas éadem charíula •fe Scripturis corrogatas coatiuebat, alias quibus homini præcipitur ut sit immacukatus et perfectus, álias quibus comme

uoratur, non esse gravia Dei mandata, alias tandem quasi his, quæ a Catholicis contra Pélagiaaos pro.erri solerent, auctoritatibus contrarias.

Sitnciis f atribus et coepiscopis EUTRopio et Paulo, tanta est, et tam sancta, ut etiam jubenti servire de

- AUGusTiNUs. lectet, petivit ut definitionibus quæ dicu;itur Cœles?

CAPUT PRIMUM. — Charitas vestra, quæ in vobis esse, respondeam. Sic eiiim prænotata est eadem - Adm0Nmt 10 pp. bENEDICtINORUm.

[ocr errors]

chartula quam dedistis, Definitiones, ut dicitur, lestii : quæ prænotatio credo, quod non iilius, sed corum sit qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Coelestius non esse perhibetur, sed multi' talia garrientes , et , sicut ait Apostolus, ipsi errantes, et alios in errorem mittentes (II Tim. iii, 15). Ex illius tamen haec esse doctrina, vel etiam quorumdam sociorum ejus *, et nos possumus arbitrari. Nam neque istæ breves definitiones, vel potius ratiocinationes, ab illius abhorrentingenio; quod in opere alio ejus inspexi, cujus etiim esse constat auctorem : et non frustra istos fratres qui hæc altulerunt, in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista vel scripserit. Wellem autem, si possem, ita obtemperare vestræ fraternæ benevolentiæ , ut etiam ego tam breviter responderem. Sed nisi et ilia commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadinodum responderim judicare? Conabor tamen, quantua valuero, adjuvantibus me apud Domini miseri<ordiam etiam orationibus vestris, ut non ultra quam uccesse est meus serin0 pr0currat. CAPUT II. — Ratiocinatio prima. Ante omnia, inquit, interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum, qttod vitari potest, an quod vitari non potest. Si quod vitari non potest, peccatum non est : si quod vitari potest, potest homo sine peccato esse, quod vituri potest. Nulla enim ratio vel justitia patitur saltem dici peccatum, quod vitari mullo modo potest. Respondemuis vitari posse peccatum, si natura vitiata sanetur gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. In tantum enim sana non est, in quantum id quod faciendum est, aut cæcitate non videt, aut infirmitate non implet; dum caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus earnem ; ut non ea quæ vult homo faciat (Galat. v, 17). Ratiocinatio 9. Iterum quærendum est, inquit, peccatum voluntatis, an necessitatis est. Si necessitatis est, peccatum non est : si voluntatis est, titari potest. Respondemus quod supra : et ut sanemur, invocamus cum , cui dicitur in Psalmo, De necessitatibus meis educ me (Psal. xxiv, 17). Ratiocinatio 5. Iterum, inquit, quærendum est, quid est peccatum, naturale, an accidens. Si naturale, peccatam non est : si autem accidens est, et recedere potest; et quod recedere potest, vitari potest;et quod vitari potest, potest liomo sine eo esse quod vitari potest. Responde* Lov., sint enin multi : mendose ac reluctantilus editiouihus antiquioribus et omnibus manuscriptis. ln epistola 457, ad Hilarium, I aulo ante hoc opus data, n. 22, ubi cœ

lestiuim ac errorüfi ipsius a Carthaginensi concilio condemnationem nemiorat, veritiis me forte in sieifia ipse esset,

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

tur, naturale non esse peccatum : sed * naturæ, præsertim vitiatæ, unde facti sumus natura filii ire (Ephes. ii, 5), parum esse ad non peccandum volunlatis arbitrium, nisi adjuta sanetur gratia Dei per J«stim: Cbristum Dominum nostrum. Ratiocinatio 4. Iterum, ait, quærendum est, quid est peccatum; actus, an res. Si res est, auctorem habeat me. cesse est; et si auctorem habere dicitur, jam alter præter Deum rei alicujus auctor induci videbitur : at si hoc dici inipium est, confiteri necesse est peccatum omne actum esse , non rem. Si igitur actus est, imo quia vere actus est , vitari potest. Itespondemus, peccatum quidem actum dici et esse, non rem. Sed etiam , in corpore claudicatio eadem ratione actus esl, non res: quoniam res , pes ipse vel corpus vel homo est, qni pede vitiato claudicat; nec tamen vitare potest homo claudicationem, nisi habeat samatum pedem. Quod etiam in interiore homine fieri potest, sed gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Ipsnm sano vitium quo claudicat homo, nec pes est, nec eorpus, nec homo, nec ipsa claudicatio ; quæ utique iron est quando non. ambulat , cum tamen insit vitium quo fit claudientio quando ambulat. Quærat ergo quod eidem vitio nomen imponat, utrum rem velit dicere, an actum , an rei potitis qualitatem malam, qua deformis actus existit. Sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, avaritia vitium est; id est, qualilas secundum quam malus est animns, etiam quando nihil agit unde avaritiæ suæ serviat, etiam quando audit, Non concupisces (E.rod. xx, 17), seque vittrperat, et tamen avarus manet : sed per fidem renovatur, id est sanatnr, de die in diem (H Cor. rv, 16), nec tamen nisi gratia Dei per Jesum Christum Dominum n0Slrtin). CAPUT III. Ratiocinalio 5. Iterum, inqnit, quae. rendum est,utrumne debeat homo sine peccato esse. Procu! dubio debet. Si debet, potest: si non potest, ergo nec debet. Et si non debet homo esse sine pcccato, debet ergo cum peccato esse; et jam peccatum non erit, si illud deberi constiterit *. Aut si hoc etiam dici absurdum est, confiteri necesse est, debere hominem sine peccato esse, et constat eum non aliud debere quam potest. Respondetur eadem similitudine, qua superius jam respondimus. Cum enim videmns claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus, Debet homo iste esse sine claudicatione ; et si debet, potest. Nec tamen cum vult, continuo potcst; sed ctim fuerit adhibita curatione sanatus, et medicina adjuverit voluntatem. Hoc fit in intcriore hoiuine, quod :td peccatum attiwet tanqnam ejus clau

* Editiones p steriores hie addebant, accidens : sicque confirmato alio superiorum editionutn errato, post, muaitra filii irae ; ferehant, parumque esse ad non peccandum. e;astigantur ex auctoritate Mss.

* Belgici \Iss., sicut etiam.

* Lov., si illud 'aiberi debe e constiterit. «t Am. Er. et Ms. Colbertiuus habent, tleveri; oiiiisso, hu'e; i.

uos, treS,

Comparavimus præterea eas onmes editiones initio Retractationum, tom. 4, memoratas. Ml.

dicationcm *, per ejus gratiam qui venit non vocare justos, sed peccatores; quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. (Malih. ix, 15, 12). I{atiocinatio 6. Iterum, ait, quærendum est, utrumne præceptum sit homini sine peccato esse. Aut enim non potest, et præceptum non est : aut quia præceptum est, potest. Nam quid præciperetur, quod fieri omnino non posset ? Respondetur, consultissime homini præcipi ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit, medicinam requirat, quæ interioris hominis ad sanandam peccati claudicationem , gratia Déi est per Jesum Christum Dominum nostrum. I{atiocinatio 7. Iterum, ait, quærendum est, an velit Deus hominem sine peccato esse. Procul dubio vult, et procul dubio potest. Quis enim tam demens est, ut vel dubitet fieri posse, quod Deum velle non dubitat? Respondetur: Si nollet Deus hominem sine peccato esse , non mitteret Filiuin suum sine peccato, qui sanarel homines a peccatis. Hoc fit in credentibus et proficientibus renovatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta justitia tanquam sanitas plena. ' Iiaiiocinatio 8. Itcrum, ait, quærendum est, quomodo vult Deus hominem esse, cum peccato, an sine peccalo. Procul dubio non vult esse cuin peccato. Quanta hæc impietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod Deus non vult; et negctur posse esse sine peccato, quod Deus vult ; quasi aliquem ad hoc Deus creaverit, ut posset esse quod nolit, et non posset esse quod velit, et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret voluntatem. Jam superius responsum est : sed addendum video, quod spe salvi facti sumus. Spes autem quæ videtur, non cst spes : quod enim videt quis , quid sperat ? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. viii, 24, 25). Tunc ergo erit plena justitia, quando plena sanitas : tunc plena sanitas, quando plena charilas; | lenitudo enim legis charitas (Id. xiii, 10): tunc autem plena charitas, quando videbimus cum siculi est (I Joan. 111, 2). Neque enim erit * quod adJatur ad dilectionem,cum fides pervenerit ad visionem. CAPUT IV.— Itatiocinatio 9. Iterum quærendum est, inquit, per quid efficitur homo cum peccato, per naturæ necessitatem , an per arbiirii libertalem. Si per maturæ uecessitatem, culpa caret : si per arbitrii libertatem, quærendum est a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit ; procul dubio a Deo. Deus autem quod dedit, certe bonum est, negari enim non potest. Qua igitur ratione bonum probatur, si muagis ad malum quam ad bonum pronum est? Magis enim ad malum quam ad Domum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato, et non potest esse sine peccato. Respondetur, per arbitrii libertatem factum ut esset homo cum peccato; scd jam pœnalis vitiositas sul)sccuta, ex libertate feci, necessitatem. Unde ad Deum fides clama*, De necessitatibus meis educ me (Psal. xxiv, 17). Sub quibus positi, vel non possumus quod volumus intcllige* Fditi, tanquam ad ejus claudicationem. Non est, ad, in manuscrij lis.

* Am. Er. et manuscripti vaticaui et Gallicani, neque enim i:uii erit.

re, vel quod intellexerimtis, voluinus. nec vale;i:us implere. Nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promittitur. Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere iiberi eritis (Joan. viii, 56). Victa enim vitio in quod cecidit voluntate, caruit libertate natura. llinc alia Scriptura dicit, A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est (II Petr. ii, 19). Sicut ergo non est opus sanis medicus, sed male habentibus (Matth. ix, 12): ita non est opus liberis liberator, sed servis: ut ei dicat gratulatio libertatis, Salvam fecisti de necessitatibus animam meam (Psal. xxx, 8). Ipsa enim sanitas est vera libertas, quae non perisset, si bona permansisset voluntas. Quia vero peccavit voluntas, Secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas, et accipiatur tanta ' libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate vivendi voluntas, ita ut sit etiam bene vivendi et nunquam peccandi voluntaria felixque nccessitas. I{atiocinatio 10. « Proinde, » inquit, v Deus bonum hominem fecit, et praeterquam * illum bonum fecit, bonum ei insuper ut faceret imperavit. Qiiam impium, ut confiteamur hominem malum csse, quod nec factus est, nec ei præceptum est; et negemus * eum honum posse esse, quod factus est, et quod ei ut facerel imperatum est ! • Respondemus : Quia ergo non se ipse homo, sed Deus bonum hominem fecit; Deus eum, mon se ipse, ut sit bonus relicit, dum volentem, credentem, invocantem liberat a malo, quod sibi ipse fccit. Hoc autem fit, dum gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum renovatur honio interior de die in diem, ut ad sempiternam, non poenam, scd vitam resurgat homo exterior in * novissimo die. CAPUT V. Itatiocinatio 11. v Iterum, » ait, * quærendum est, quot modis constet omne peccatum : duobus, ni fallor; si aul illa fiant quae prohibentur, aut illa non fiant quæ jubentur. Tam certe omnia illa quæ prohibita sunt, vitari possumt quam quae praecepta su.it perfici. Nam frustra aut prohiberetur aut juberetur, quod vel caveri vel impleri non posset. Et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cuum confiteri necesse sit, eum tam omnia illa quae vetantur posse cavere, quam quæ imperatur cfliccre? » Respondetur multa esse in Scripturis sanctis divina præcepta, quæ omnia commemorare nimis operosum est: sed Dominus qui verbum consummans et b ovians fecit super terram (Rom ix, 28), in duobus præceptis dixit Legem Prophelasque pendere ; ut in. telligeremus, quidquid aliud divinitus præceptum est. in his duobus habero finem, et ad haec duo esse rcferendum : Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ea tota anima tua , et eae tota mente tua ; et Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. ln liis, inquit, duobus præceptis tota Lex pendet et Prophetae (Matth. xxu, 40, 57). Quidquid ergo Dei lege prohibemur, et quidquid jubemur facere, ad hoc prohibe

[ocr errors]
« PredošláPokračovať »