Obrázky na stránke
PDF
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

In libros de Gratia Christi et de Peccato originali, vide lib. 2, cap. 50, Retractationum, tom. 1, col. 650, a verbis, Posteaquam Pelagiana hæresis, usque ad verba, Salute gaudeamus. M.

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

iiber de Gratia Christi, et liber de peccato originali, castigati sunt denuo ex fide vaticam

quatuor Gallicanorum ,

i exemplaris, et

[ocr errors]
[ocr errors]

terea superiorum temporum editiones, Am. Er. et Lov.

Comparavimus præterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess., t. 1, memoratas.

[merged small][ocr errors][merged small]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Christus venit in hunc mundum peccatores salvos facere (I Tim. 1, 15), non solum per singulas horas, aut per singula momenta, sed etiam per singulos actus nostros non esse necessariam ; el qui hanc conantur auferre, pœnas sortiantur * æternas. » Quisquis hæc audit, et sensum ejus ignorat, quem in libris suis satis evidenter expressit, non illis quos dicit inemendatos sibi fuisse subreptos, aut omnino suos negat, sed in illis quos litteris suis quas Romam misit commemorat, omnino cum putat hoc sentire quod veritas habet. Quisquis autem quid in eis aperlius dicat advertit, debet habere etiam ista verba suspecta. Quia etsi gratiam Dei, qua Christus venit in mundum peccalores salvos facere, in sola remissione peccatorum constituat, potest huic sensui verba ista coaptare dicens, ideo eam pcr singulas horas, per singilla momenta, et per actus singulos necessariam, ut semper in memoria retinentes et reminiscentes dimissa nobis esse peccata, non peccemus ulterius, adjuti non aliqua subministratione virtutis, sed viribus propriæ voluntatis, quid sibi remissione peccatorum præstitum fuerit per actus singulos recordantis *. Item quoniam solent dicere, nobis in eo Christum ad non peccandum præbuisse adjutorium, quia juste ipse vivendo justeque docendo * rcliquit exemplum : possunt etiam ad hoc ista verba coaptare, ut dicant, per `singula momenta, per sfngulos actus necessariam nobis esse hujusmodi gratiam, id est, ut in omni conversatione nostra intueamur dominicæ conversationis exemplum. Pervidet autem fides vestra, a confessione gratiæ, de qua quæstio est, quam sit distinguenda ista confessio : et tamen obtegi potest istorum ambiguitate verborum.

CAPUT III. — 3. Sed quid mirum? Quandoquidem ipse Pelagius cum episcopalibus gestis sine ulla recusatione damnaverit eos, qui dicunt gratiam Dei et 4djutorium non ad singulos actus dari, sed in libcro arbitrio esse, vel in lege atque doctrina ; ubi putaYamus ejus de hac re omnes tergiversationes esse consumptas; damnaverit etiam eos, qui doccnt gratiam Dei secundum merita nostra dari : tamen in libris quos edidit pro libero arbitrio, quorum mentionem facit in epistola quam Romam misit, nihil aliud sentire monstratur, quam id quod damnasse videbatur. Nam gratiam Dei et adjutorium, quo adjuvamur ad non peccandum, aut in natura et libero ponit arbitrio, aut in lege atque doctrina : ut videlicet, cum adjuvat Deus hominem, ut declinet a malo et faciat bonum, revelando et ostendendo quid fieri debeat, adjuvare credatur ; non etiam cooperando et dilectionem inspirando, ut id quod faciendum esse cognoverit faciat.

4. Nam cum tria constituat atque distinguat, quibus divina mandata dicit impleri, possibilitatem,

* Sic babent plures manuscripti. EJiti vero, sortiuntur.

* Editi Am. Er. et Lov., recordantes. Aptius Mss., recordantis, scilicet voluntatis; non enim alio re.eryi hoc potest, quid sibi, etc.

* Am. et Er., justequc dicendo. fortc !egen!iim, ja.taque docendo.

PATRor.. X 1. iV.

voluntatem, actionem ; possibi!itatem scilicet, qua p )test homo esse justus ; vo!untatem, quia vult esse jtistus ; actinem, qua justus cst : horum trium primiim, id est, possibilitatem datam confitetur a creatore naturae, nec esse in nostra potestate, scd eam nos habere, etiamsi nolimus; duo vero reliqua, id est, voluntatem et actionem nostra esse asserit, alque ita nobis tribuit, ut non nisi a nobis esse contendat. Denique gratia Dei, non ista duo, quæ nostra omnino vult esse, id est, voluntatem et actionem; sed illam quæ in potestate nostra non est, et nobis cx Deo est, id est, possibilitatem, perhibet adjiivari : tanquam illa quae nostra sunt, hoc est, voluntas et actio, tam sint valentia ad declinandum a malo et faciendum bonum, ut divino adjutorio non indigeant; illud vero quod nobis ex Deo est, hoc sit invalidum, id est, possibilitas, ut sempcr ' grati;e adjuvetu auxilio. CAPUT IV. — 5. Sed ne quis forsitan dicat, nos vel non recte intelligere quæ loquitur, vel malevolo auimo in alium sensum»quæ non ita dicta sunt vertere, ipsa jam verba ejus accipite. * Nos » inquit, , sic tria ista distinguimus, et certum velut in ordinem digesta partimur. Primo loco posse statuimus, secundo velle, tertio esse. Posse in natura, veile in arbitrio, esse in effectu locamus. Primum iliud, id est, posse, ad Deum proprie pertinet, qui illud creaturæ suæ contulit : duo vero reliqua, hoc est, velfe ct esse, ad hominem referenda sunt, quia de arbitrii fonte descendunt. Ergo in voluntate et opere bono laus hominis est : imo et hominis, et Dei, qui ipsius voluntatis et operis possibilitatem dedit, quique ipsam possibilitatem gratiæ suæ adjuvat semper auxilio. Quod vero potest homo velle bonum atque ferficere, solius Dei est. Potest ilaque illud unum esse, etiamsi duo ista non fuerint : ista vero sine illo csse non possunt. ltaque liberum mihi est nec voluntatem bonam habere, nec actioncm : nullo autem modo possum non habere possibilitatem boni : inest mihi etiamsi noluero, nec otium sui aliquando in hoc natura recipit. Quem nobis sensum exempla aliqua faciant clariorem. Quod possumus videre oculis, nostrum non est : quod vero bene aut male videmus, hoc nostrum est (a). Et ut generaliter universa complectar, quod possumus omne bonum facere, dicere, cogitare, illius est qui hoc posse donavit, qui hoc posse adjuvat : quod vero bene vel agimus, vel loquímtir, vel cogitanus, nostrum est ; quia h;ec omnia vertere in malum etiain possumus. Unde, quod propter calumniam veslram * sæpe repetendum est, cum dicimus bominem posse esse sine pcccato, et confessione possibilitatis acceptæ laudainus Deum, qui nobis hoc posse largittis est, nec est ibi ulla laudandi liominis occasio, ubi soIus Dei causa tractatur : non

[ocr errors][ocr errors]

enim de velle, nec de esse, sed tantummodo de eo qiiod potest esse, disseritur. • CAPUT V. — 6. Ecce est totum dogma Pelagii in libro ejus tertio pro Libero Arbitrio, his omnino verhis diligenter expressum, quo tria ista, unum quod est posse, alterum quod est velle, tertium quod est esse, id est, possibilitatem, voluntatem, actionem, tanta curavit subtilitate distinguere, ut quandocumque legimus, vel audimus, divine gratiæ adjutorium confiteri, ut a malo declinemus bonumque faciamus, sive in lege atque doctrina, sive ubilibet constituat, sciamus quid loquitur; nec erremus, aliter eum intelligendo quam sentit. Scire quippe debemus, quod nec voluntatem nostram, nec actionem divino adjuvari credit auxilio, sed solam possibilitatem voluntatis atque operis, quam solam in his tribus nos habere aflirmat ex Deo, tanquam hoc sit infirmum, quod Deus ipse posuit in natura; cætera vero duo quæ nostra esse voluit, ita sint firma, et fortia, et sibi sufiicientia, t.t nullo indigeant cjus auxilio; et ideo non adjuvet ut velimus, non adjuvet ut agamus, sed tantummodo adjuvet ut velle et agere valeamus. Contra autem Apostolns, Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum operamini salutem. Et ut scirent, quia non tantum in eo quod operari possint (hoc enim in natura et in doctrina jam acceperant), sed etiam in eo quod operanttir, diviniius adjuvantur, non ait, Deus est enim qui operatur in vobis posse, tanquam ipsi jam et velie et operari pcr se ipsos habeant, nec in his duobus adjutorio ejus indigeant; sed ait, Deus enim est qui operatur in vobis et velle et perficcre (Philipp. ii, 12 et 15); vel sicut in aliis et maxime græcis codicibus legittir, et velle ct operari (a). Videte si non Apostolus gratiæ Dei futuros adversarios sancto Spiritu tanto ante prævidit, et hæc duo, id est, et velle et operari, quæ iste ita nostra esse voluit, tanquam ipsa divin;e gratiæ non adjuventur auxilio, Deum in nobis dixit opcrari. CAPUT VI. — 7. Neque hinc Pelagius incautos fallat et simplices, vel etiam se ipsum, quoniam cum dixissel, v Ergo in voluntate et opere bono laus hominis est; » velut correxit atque addidit, t Imo et hominis et Dei. » Non enim hoc propterea dixit, quia $ecundum sanam doctrinam intelligi voluit, quod et vëlle et operari Deus operetur in nobis : sed cur hoc dixerit, satis evidenter ostendit, continuo suhjungendo, t qui ipsius voluntatis et operis possibilitatem dedit. » Ilanc autem possibilitatem in natura cum ponere, de verbis ejus superioribus clarum est. Sed ne nihil de gratia dixisse videretur, adjunxit , t quique ipsam possibilitatem gratiæ suæ adjuvat semper auxilio : » non ait, Ipsam voluntatem, vel, Ipsam operationem ; quod si diceret, non abhorrere a doctrina apostolica videretur : sed ait, « ipsam possibilitatem , » illud videlicet ex tribus quod in natura locavit, • gratiæ suæ adjuvat semper auxilio : » ut scilicet in voluntate et actione non ideo laus sit et Dei et hominis, quia sic vnlt honio, ut tamen Deus voluntati ejus ardorem dilectionis inspiret; et sic operatur homo, ut tamen Deus coope(a) Graece, to emcrgcin.

retur, sine cujus adjutorio quid est homo? sed ideo ad hanc laudem adjunxit et Deum, quia nisi natura esset in qua nos condidit, qua velle et agere possemus, nec vellemus, ncc ageremus. 8. Ilanc autem naturalem possibilitatem quod adjuvari Dei gratia confitetur, non est hic apertum vel quam dicat gratiam, vel quatenus ea naturam sentiat adjuvari : sed sicut aliis locis, in quibus evidentius loquitur, intelligi potest, non vult aliud accipi quam legem atque doctrinam, qua naturalis possibilitas adjuVetur. CAPUT VII.—Nam quodam loco ait : v Hic nos imperitissimui hominum putant injuriam divinæ gratiæ facere, quia dicimus eam sine voluntate nostra nequaqtiam in nobis perficere sanctitatem : quasi Deus gratiæ suæ aliquid imperaverit, et non illis quibiis imperavit, etiam gratiæ suæ auxilium subministret, ut quod per liberum: homines facere jubentur arbitrium, facilius possent implere per gratiam. » Et tanquam explicaturtis quam dicat gratiam, secutus adjunxit, dicens: t Quam iios non, ut tu putas, in lege tantummodo, $ed et in Dei esse adjutorio confitemur. » Quis non hic desideret ut ostendat quam velit intelligi gratiam? Propter hoc enim maxime de illo exspectare debemus, ut dicat hoc quod dicit *, non in lege tantummodo se gratiam confiteri. Sed nobis hac exspectatione suspensis, quid addiderit intuemini : • Adjuvat enim nos Deus, » inquit, • per doctrinam et revelationem suam, dum cordis nostri oculos aperit; dum nobis, ne præsentibus occupenur, futura demonstrat; dum diaho'i pandit insidias; dum nos multiformi et ineffabili dono gratiæ cœlestis illuminat. » Deinde sententiam suam quadam velut absolutione concludens : • Qui hæc dicit, » inquit, « gratiam tibi videtur negare? An et liberum hominis arbitrium, et Dei gratiam confitetur? » In his omnibus non recessit a cominendatione legis atque doctrinae, hanc esse adjuvantem gratiam diligenter inculcans, et hoc exsequens quod proposuerat, cum diceret, t sed in Dei esse adjutorio confitemur. » Denique Dei adjutorium multipliciter insinuandum putavit, commemorando doctrinam et revelationem, et oculorum cordis adapertionem, et demonstrationem futurorum, et apertionem diabolicarum insidiarum, et multiformi atque ineffabiii * dono gratiæ cœlestis illuminationem : ad hoc utique ut divina præeepta et promissa discamus. IIoc est ergo gratiam Dei ponere in lege atque doctrina. CAPUT VIlI. — 9. Hinc itaque apparet, hanc eum gratiam confiteri, qua demonstrat et revelat Deus quid agere debeamus; non qua donat atque adjuvat ut agamus : cum ad hoc potius valeat legis agnitio, si grati e desit opitulatio, ut fiat mandati prævaricatio. Ubi enim non est lex, ait Apostolus, nec prævaricatio (Rom. iv, 15) : et, Concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces (Id. vii, 7). Ac per hoc, usque adeo aliud est lex, aliiid est gratia, ut lex non solum nihil

[merged small][ocr errors]

tia; et hæc ostendatur legis utilitas, quoniam quos facit prævaricationis reos, cogit confugere ad gratiam liberandos, et ut concupiscentias malas superent adjuvandos. Jubet enim magis quam juvat; docet morbum esse, non sanat; imo ab ea potius quod non sanatur augetur, ut attentius et sollicitius gratiæ medicina quæratur. Quia littera occidit, Spiritus autem vivificat (II Cor. m, 6). Si enim data esset lex quae posset vivificare t, omnino ex lege esset justitia. In quantum tamen etiam lex adjuvet, adjungit et dicit: Sed conclusit Scriplura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Itaque leae, inquit, pædagogus noster fuit in Christo Jesu (Galat. 111, 21, 22, 24). Iloc ipsum ergo superbis est utile, sub peccato arctius manilestiusque concludi, ne ad faciendam justitiam de liberi arbitrii, quasi propriis viribus præsumatur; sed omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo, quia non justificabitur ex lege omnis caro coram illo. Per legem enim cognitio peccati : nunc aulem sine lege justitia Dei manifestata est, testificata per Legem et Prophetas (Rom. iii, 19-21). Quomodo ergo sine lege manifestata, si per legem testificata? Non itaque * sine lege manifestata, sed sine lege justitia, quia justitia Dei est, id est, quæ nobis non ex lege sit, sed ex Deo : i.on quæ ill9 imperante cognoscendo timeatur, sed quæ illo donante diligendo teneatur, ut et qui gloriatur in Domino glorietur (l Cor. 1, 51). CAI'UT IX. — 10. Quid ergo est, quod iste legem alque doctrinam deputat gratiam, qua juvamur ad operandam justitiam, quæ ut multum adjuvet, ad hoc adjuvat ut gratia requiratur? Nemo enim potest legem implere per legem. Plenitudo enim legis charitas (Itom. xm, 10). Charitas autem Dei non per legem diffusa est in cordibus nostris, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Id. v, 5). Proinde per legem gratia demonstratur, ut lex per gratiam compleatur. Quid enim juvat Pelagium, quia diversis verbis eamdem rem dicit, ut non intelligatur in lege atque doctrina gratiam constituere, qua possibilitatem naturæ asserit adjuvari? Quantum autem existimo, ideo veretur intelligi, quia damnavit eos qui dicunt gratiam Dei et adjutorium non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse, vel in lege atque doctrina : et tamen latere se putat, cum aliis atque aliis locutionibus versat significationem legis atque doctrinæ. CAPUT X. — 11. Et alio quippe loco, cum diu asseruisset, non adjutorio Dei, sed ex nobis ipsis in noJ)is effici voluntatem bonam, opposuit sibi ex Apostoli cpistola quæstionem, atque ait : « Et quomodo, » inquit, « stabit illud Apostoli : Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere ? » Deinde ut hanc oppositionem veluti solveret quam videbat dogmati suo veliementer esse contrariam, secutus adjunxit : ¢ Operatur in nobis velle quod bonum cst, velle quod sanctum est, dum nos terrenis cupiditatibus deditos, et mutorum more animalium tantummodo praesentia diligenles, futuræ gloriæ magnitudine et præmiorum

* Am. Er. et codex Cygirannensis, justificare. * Sic Mss. Fulili vero, \on ita.

poliicitatione succeudit ; dum revelatioue sapientiæ in desiderium Dei stupentem suscitat voluntatem ; dum nobis (quod tu alibi negare non metuis ') suadet omne quod bonum est. » Quid manifestius, nihil aliud eum dicere gratiam, qua Deus in nobis operatur velle quod l)onum est, quam legem atque doctrinam ? ln lege namque et doctrina sanctarum Scripturarum futur;e gloriæ atque præmiorum promiltitur magnitudo. Ad doctrinam pertinet eliam quod sapientia revelatur, ad doctrinam pertinet cum suadetur omiie quod bonum cst. Et si inter docere et suadere, vel potius exhortari, distare aliquid videtur; etiam hoc tamen doctrimæ generalitate concluditur, quæ quibusque * sermonibus vel litteris continetur: nam et sanctæ Scripturae et docent et exhortantur, et potest esse in docendo et exhortando etiam hominis operatio. Sed nos eam gratiam volumus iste aliquando fateatur °, qua futurae gloriæ magnitudo non solum promittitur, verum etiam creditur et speratur; nec solum revelatur sapientia, verum et amatur; nec solum suadetur omne quod bonum est, verum et persuadetur. Non enim omnium est fides (ll Thess. iii, 2), qui audiunt per Scripturas Dominum regnum c0elorum pollicentem; aut omnibus persuadetur quibuscumque suadetur, ut veniant ad eum qui dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis (Matlh. xi, 28). Quorum autem sit fides, et quibus persuadetur ut ad eum veniant, satis ipse demonstravit, ubi ait, Ncmo venit ad me, nisi Pater qui misit me, trarerit eum : et paulo post, cum de non credentibus loqueretur, Dixi, inquit, vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo (Joan. vi, 44, 66). Hanc debet Pelagius gratiam confiteri, si vult non solum vocari, verum etiam esse christianus.

CAPUT XI. — 12. Quid autem dicam de revelatione sapientiæ ? Neque enim facile quisquam speraverit in hac vita posse pervenire ad magnitudinem `revelationum apostoli Pauli : et utique in eis quid aliud credendum est ei revelari solere, nisi quod ad sapientiam pertineret? Et tamen dicit : In magnitudine revelationum mearum me extollar, datus est milii stimulus carnis meæ, angelus satanæ qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me : et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea ; nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. xii, 7-9). Procul dibio si jam summa, et cui nihil esset addendum, charitas in Apostolo tunc fuisset, quæ omnino non posset inflari; nuinquid * necessarius esset angelus salanæ, quo colaphizante reprimeretur elatio, quæ in imagnitudine revelationum posset existere? Quid est atitem aliud elatio, quam inflatio ? Et utique de clariuale verissime dictum est, Charitas non æmulatur, non inflatur (I Cor. xiii, 4). Ilaec itaque charitas adliuc etiain in tanto Apostolo de die in diem profecto au

[ocr errors]
[ocr errors]

gebatur, quamdiu homo ejus iiitcrior de die in diem me.iovabatur (il Cor. iv, 16), perficicnda sine dubio ubi jam non posset inflari. Tunc autem mens ejus adhuc erat ubi inßaretur magnitudine revelatio:iis, donec impleretur solido ædificio charitatis : nondum enimi perveniendo apprehenderat , q!io proficiendo eurrebat. CAPUT XI!. — 13. Ideoque no!enti perpeti molestiam, qua ejus cohiberetur elatio, autequam esset in eo charitatis ultima et summa perfectio, rectissime dicitur, Sufficit tibi gratia mea ; nam virtus in infirmitate pcrficitur : in infirmitate scilicet , non ut i!le putat, v carnis tantum ; » sed et carnis et animi : quia ct anim:is erat in comparatione summæ illius perfectionis infirmus, cui, ne extolleretur *, proinde stimulus carnis, angelus satanæ intelligebatur datus : quamvis esset in carnalium vel animalium, nondum percipientium quæ sunt Spiritus Dei (l Cor. ii, 14), comparatione, firmissimus. Quocirca si virtus in infirmitate perficitur, quisquis se non fatetur infirmum, non perficitur. IIæc autem gralia qua virtus in iufirmitate perficitur, prædestimatos et secundum propositum vocatos (IRom. viii, 28) ad summam perfeetionem glorificationemque perlucit. Qua gratia agitur, non solum ut facienda moverimus, verum etiam ut cognita faciamus; nec solum ut diligenda creda:mus, verum etiam ut credita diligamus. CAPUT XIII. — 14. Ilaec gratia si doctrina dicenda est, certe sic dicatur, ut altius et interius eam Deus cum ineffabili suavitate crcdatur infundere, non solum pcr eos qui plantant eu rigant extrinsecus, sed etiam per se ipsum qui incrementum suum ministrat (a) occultns (I Cor. iii, 7), ita ut non ostendat tantummodo veritatem, verum etiam impertiat charitatem. Sic enim docet Deus cos qui secundum propositum vocati sunt, simul donans et quid agant scire, ct quod sciunt agere. Unde ad Thessalonicenses sic Apost0lus loquitur : De charitate autem fraternitatis non opus habetis vobis scribi ; nam ipsi vos a Deo didicistis ut diligatis invicem. Atqiie ut probaret eos a Deo didicisse, suljunxit : Etenim facitis illud in omnes fratres, in universa Macedonia (I Thess. iv, 9, 10). Tanquam hoc sit certissimuin indicium quod a Deo didiceris, si id qnod didiceris feceris. Isto modo sunt omnes secundum propositum vocati, sicut scriptum est in Propletis, docibiles Dei (Isai. liv, 13; Joan. vi, 45). Qui autem novit quidem * quod fieri debeat, ct non facit, nondum a Dco didicit secundiim gratiam, sed secundum legem ; non secundum spiritum , sed secundum litteram. Quamvis multi , quod imperat lex, facerc videantur timore pœnæ, non amore justitiæ : quam dicit Apostolus justitiam suam quæ ex lege est ; tanquam sit imperata, non data. Si autem data est, non dicitur justitia nostra, sed Dei : quia sic fit nostra, ut sit nobis ex Deo. {)icit enim : Ut inveniar in * Am. Er. Lov., quando eirtolleretur, Mss., quin eartolle retur; pro, cui me ertolleretur. * Apùd l.ov., quid cst quod.

[ocr errors]

illo non habens incam justitiam , quæ ex lege est, sed eam quæ ex fide est Jesu , justitiam ex Deo (Philipp. iii, 9). Tantum igitur inter legem distat et gratiam, ut cum lex csse non dubitetur ex Deo, justitia tamcn quæ ex lege est, non sit ex Deo; sed justitia quæ per gratiam consummatur, ex Deo. Quia ex lege justitia dicitur, quæ fit propter legis maledictum * : justitia ex Deo dicitur, quæ datur per gratiæ beneficium ; ut non sit terribile, sed suave mandatum, sicut oratur in Psalmo, Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitiam tuam (Psal. cxviii, 68) : id est, ut non formidine poenæ serviliter cogar esse sub lege, sed libera charitate delecter esse cum lege. Praeceptum quippe liber facit, qui libens facit. Et hoc modo quisquis discit, agit omnino quidquid agendum didicerit. CAPUT XIV. — 15. De isto docendi modo etiam Dominus ait, 0mnis qui audivit a Patre meo et didicit, venit ad me (Joan. vi, 45). Qui ergo non venerit, non de illo recte dicitur, Audivit quidem et didicit sibi esse veniendum, sed facere non vult quod didicit. Prorsus non recte dicitur de isto docendi modo, quo per gratiam docet Deus. Si enim, sicut Veritas loquitur, 0mnis qui didicit, venit; quisquis non venit, profecto nec didicit. Quis autem non videat et venire quemquam et non venire arbitrio voluntatis ? Sed hoc arbitrium potest esse solum , si non vcnit : non autem potest nisi adjutum esse, si venit; et sic adjutum, ut iion solum quid faciendum sit sciat, sed quod scierit etiam faciat. Ac per hoc, quando Deus docet, non per legis litteram, sed per Spirittis g:atiam; ita docet, ut quod quisque didicerit, non tantum cognoscendo videat, sed etiam volendo appetat, agendoque perficiat. Et isto divino docendi modo etiam ipsa voluntas et ipsa operatio, non sola volendi ct operandi naturalis possibilitas adjuvatur. Si enim solum posse nostrum hac gratia juvaretur, ita diceret Dominus : Omnis qui audivit a Patre et didicit, potest venire ad me. Non autem ita dixit : sed, Omnis qui audivit, inquit, a Patre et didicit, venit ad me. Venirc posse in natura ponit Pelagius, vel ctiam , ut modo dicere coepit, in gratia, qualemlibet eam sentiat, a qua ipsa, » ut dicit, * possibilitas adjuvatur: , venire autem jam in voluntate et opere est. Non est autem consequens ut qui potest venire, etiam veniat, nisi id voluerit atque fecerit. Sed omnis qui didicit a Palre, non solum potest venire, sed venit : ubi jam et possibilitatis profectus, et voluntatis affectus, el actionis effectus est. CAPUT XV. — 16. Quid sibi ergo volunt exempla, nisi quia revera nobis ejus sensum fecerunt, sicut pollicitus est, clariorem; non ut ea sentire debeamus, sed ut id quod ipse sensit, manifestius apertiusque noscamus? • Qiiod possumus, » inquit, • videre oculis, nostrum non est : quod vero bene aut male videmus, hoc nostrum est. » Respondeat illi

[merged small][ocr errors]
« PredošláPokračovať »