Obrázky na stránke
PDF

ipsas, sed liomines cx quibus n*ptiæ fiunt, antiqua peccati persuasione sauciaverit, inobedientiæ persuadenulo peccatum, cui per (livinum judicium inobedientia membrorum reciproca redderetur; in qua conjugati, quamvis erubtierint nuditatem suam, nuptiarum tamen a Deo institutaim non omnimodo potuerunt amittere bonitatem. CAPUT XXXIII. — 55. Ilinc iste pergit ab eis qui conjunguntur, ad eos qui gignuntur, propter quos in bac quæstione tantis adversus novos haere:icos disputationibus laboramus : et occulto Dei compulsus instinctu dicit aliquitl , ubi totum istum modum sua confessione dissolvit. Volens enim nobis majorem invidiam commovere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato parvulos nasci : * lllos ergo , » inquit, « qui nunquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis : istos vero qui mundum impleverunt, pro quibus Christus mortuus est, diaboli opus et de morbo natos, et ab exordio reos definis. Probavi itaque, » inquit, , nihil te aliud agere, quam ut Deum neges horum , qui sunt, hominum conditorem. » Ego quidem conditorem homiuum omnium, quamvis omnes sub peccato nascantur, et pereant nisi renascantur, non dico nisi Deum. Witium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines sunl. Libido autem pudenda non moveat membra, nisi quando volumus, et non cst morbus. Non de illa erubescat etiam licitus et honeslus conjugatorum concubitus, vitando conspectum et appetendo secretum, el non est morbus. Non prohibeat Apostolus in hoc morbo possideri uxores, et non est morbtis. Quod enim græcus habet , 4, πάθει έπιθυμια;, alii lalime interpretati sunt, in morbo desiderii , vel concupiscentiæ ; alii vero, in passione concupiscentiæ (I Thess. iv, 5), vel si quo alio modo iu aliis atque aliis codicibus invenitur : sed passio in lingua latina, maxime usu loquendi ecclesiastico , non nisi * ad vituperationem consuevit intelligi. 56. Quodlibet aulem de pudenda concupiscentia carnis iste sentiat, de parvulis, pro quibus laboramus, ut salvatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, attende quid dixerit : verba ejus repeto. Illos ergo, inquit, qui nunquam nati sunt, bonos p0tuisse esse dicis : istos vero qui mundum impleverunt, pro quibus Christus mortuus est, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio reos definis. 0 si nodum solvat* etiam contentionis, quomodo nodum solvit istius quæstionis ! Numquid enim se modo, de majoribus ista locutum esse dicturus, est? De parvulis agitur, de nascentibus agitur, de his nobis*, quia rei ab exordio definiuntur a nobis, ab illo invidia commovetur, quia eos dicimus reos, pro quibus Christus mortuus est. Cur ergo pro illis Christus mortuus est, si non sunt rei ? Inde prorsus, inde oblinebimus causam, unde excitandam putavit invidiam. Ipse di* Am. et omnes manuscripti, non ad vituperationem, omiss9, nisi; quod LQvanienses ab Erasmo atljectum putant.

[ocr errors]

cit, Quoniaodo rei sunt parvuli, pro quibus Chrislus mortuus est? Nos respondemus : Imo parvuli qucmodo rei non sunt, pro quibus Christus mortuus est ? Ista controversia judicem quærit'. Judicet erg , Christus, et cui rei mors ejus profecerit, ipse dicat. Hic est, inquit, sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissioncm peccatorum (Malth. xxvi, 28). Ju. dicet cum illo et Apostolus, quia et in Apostolo ipse loquitur Christus. Clamat et dicit de Deo Palre, Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum (Rom. viii, 52). Puto quod ita dicat Christum traditum pro omnibus nobis, ut in hac causa parvuli non separentur a nobis. Sed quid opus est hinc satagere, unde jam nec iste conlendit : quandoquidem non solum confitetur mortuum fuisse etiam pro parvulis Christum, verum etiam iiide mos arguit, quod eosdem parvulos reos dicimus, pro quibus mortuus est Christus? Jam itaque Apostolus qui dixit, pro nobis omnibus traditum Christum, dicat eliam quare sit pro nobis traditus Christus. Traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram (Id. iv, 25). Si igitur, sicut iste et confitetur, et profitetur*, et dicit, et objicit, in eis sunt et parvuli pro quibus traditus est Christus, et propter delicta nostra traditus est Christus; habent profecto et parvuli delicta originalia, pro quibus traditus est Christus : habet quod in eis sanet, qui, sicut ipse ait, non est opus sanis medicus, sed male habentibus (Matth. ix, 12): habet cur eos salvos faciat, qui venit in mundum, sicut dicit apostolus Paulus, peccatores salvos facere (I Tim, i, 15): habet quod in eis remittat, qui sanguinem se fudisse testatur in remissionem peccatorum : habet propter quod eos quærat, qui venit, ut dicit, quærere et salvum facere quod perierat (Luc. xix, 10): habet quod in eis solval Filius Dei, qui propterea venit, sicut dicit apostolus Joaunes, ut solvat opera diaboli (I Joan. iii, 8). Huic ergo parvulorum saluti inimicus est, qui eorum sic asserit innocentiam, ut sauciatis et vulneralis neget necessariam medicinam. CAPUT XXXIV.— 57. Jam quod sequitur, et adjungit, attende. Si ante* peccatum, inquit, per Deum creatum est unde homines nascerentur, per diabolum autem unde parentes commoverentur, adscribetur sine dubio sanctitas nascentibus et culpa generantibus. Quod quia manifestissime nuptias damnat, amwveto hunc sensum, precor, de Ecclesiarum medio, et vere credita quia per Jesum Christum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil (Joan. 1, 5). ita hoc dicit, quasi nos dicamus, per diabolum aliquid substantiæ creatum in hominibus. Persuasit malum diabolus tanqua;., peccatum, non creavit tanquam naturam. Sed plane maturæ* persuasit, quia homo natura est, et ideo eaim persuadendo vitiavit. Qui enim vulnerat, non creau membra, sed vexat*. Sed vulnera quæ corporibus in

[ocr errors]

Iliguntur', nembra faciunt claudicare, vel ægre m0veri, non eam virtutem qua justus* est homo : vulnus autem, quod peccatum vocatur, ipsam vitam vuluerat, qua recte vivebatur. Hoc autem valde* tunc in:jus atque altius diabolus inflixit, qiiam sunt ista hoininibus nota peccata. Unde illo magno primi 1.0minis peccato, naiura ibi nostra in delerius consimil1;uia, non solium faeta est peccatrix, vertim etiain generat* peccatores; et tamen ipse languor quo bene vivendi virtus periit, non est utique natura, sed vitiiim : sicut certe mala in corpore valctudo, non est ulla substantia vel natura, sed vitium ; et licet non semper, tamen plerumque malæ valetudii:es parentum ingenerantur quodammodo, et apparent in coruoribus filiorum. 58. IIoc autem peccatum, quod ipsum hominem in paradiso in pejus mtitavit, quia multo est granditis quam judicare nos possumus, ab omni nascente urahitur, nec nisi in renascente remittitur; ita ut etiam de parentibus jam rematis, in quibus remissum atque tectum est, trahatur in realum nascentium filiorum, nisi et ipsos, quos prima carnalis nativitas obligavit, secunda spiritualis absolvat. Cujus rei mirabilis, mirabile Creator in oliva et oleastro provluxit exemplum, ubi non solum ex oleastri, verum vtiam ex oliv;e semine nonnisi oleaster exoritur. Q;iapropter quamvis et in hominibus natura genevatis, gratia regeneratis, sit ista carnalis concupiscentia repugnans legi mentis : tamen quia remissa est in remissionc pcccatorum, non jam illis in peceatum reputatur, nec nocet aliquid, nisi ejus motibus ad illicita consentiatur. Proles vcro eorum, quia non per spiritualem, sed per carnalem concupiscentiam seminatur, velut ex i!la oliva quidam nostri generis oleaster, sic inde reatum nascendo trahit, ut nisi renascendo liberari ab illa peste non possit. Quomodo ergo affirmat iste nos adscribere sanctitatem nascentibus, et culpam generantibus; cum potius veritas monstret, etsi fuerit° sanctitas in generantibus, originalem culpam inesse nascentibus, quæ non aboleatur nisi in remascentibus ? CAPUT XXXV.—59. Quae cum ita sint, de ista carnis concupiscentia et de libidine imperiosa impudicis, ιlomanda pudicis, pudeuda tamen et pudicis et impudicis, sentiat iste quod libet ; quia ei, sicut video, multum placet : non eam laudare cunctetur, quam nominare confuntlitur; appellet eam, sicut appellavit, membrorum vigorem, nec castarum aurium revereatur horrorem; appellet membrorum potentiam, nec caveat impudentiam. Dicat, si non erubescit, in paradiso si nemo pcccasset, hunc ihi vigorein velut florem virere* potuisse; nec opus fuisse ut tegere

4 Nonnulli Mss., infiguntur : et paulo post, altius diabolus infixit. habetur, infixit, in libro etiam sexto operis Imperlecti, cap. 7.

* Unus e Vaticanis \Iss., rectus.

* hic additur, valde, ex manuscriptis; cujus loco apud Am. et Er., legitur, vulnus. \ ide lilorum sextum Operis liuperfecti.

• In editis, genuit.

* Antiquiores \iss., fuerat.

* plurés Mss., vigeré. Nonnulli, titere.

tur, quod ita moveretur, ut inde nemo confunderotur; sed parata conjuge semper cxerceretur, nunquam reprirneretur, ne aliquando voluptas* tanta tantae felicitati negaretur. Absit eniin ut il!a beatitudo posset aut in loco illo non habere quod vellet, aut in suo corpore vel animo sentire quod uiol!et : ac per hoc si motus libidinis voluntatem hominum præveniret, voluntas continuo sequeretur; uxor, quæ propter hoc nunquam absens esse debebat, sive conceptura*, sive jam gravida, illico admoveretur; et aut proles seminarelur, aut voluptas naturalis et laudabilis expleretur; et periret semen hominis, iie appetitus tam bon;e concupiscenti;e fraudaretur: tantum non se converterent conjuges in eum usum, qui est contra naturam, sed quoties delectaret, membris ad lioc creatis et genitalibus uterentur. Verumtamen quid si el ille usus contra naturam forsitam delectaret, quid si et in hanc voluptatem laudabilis illa libido adhiniiirel? utrum sequerentur eam, quoniam suavis esset; an repugnarent, quoniam turpis esset? Si sequerenliir, ubi est cogitatio qualiscumque honestatis? Si repugnarent, ubi est pax tant;e felicitatis? llic si forte erubuerit, et dixerit tantam pacem felicitatis illius, tantumque ordinem in his rebus esse potuisse, ut numquam carnis concupiscentia voluntatem illorum hominum præveniret; sed cum ipsi vellent, tunc illa consurgeret : tunc autem vellent, quando ad seminandos filios opus esset; ita ut nullus seminis esset irritus jactus, nullus fieret concubitus quem non sequeretur conceptus et partus, ad nutum serviente carne, ad nutum serviente libidine : hoc si dicit, saltem consideret nunc in liomiuibus non esse quod dicit. Et si non vult concedere vitium esse libidinem : dicat saltem per illorum hominum inobedientiam etiam ipsam viliatam esse carnis concupiscentiam; ut illa quæ obedieuter et ordinate moveretur, nunc inobedienter inordinateque moveatur : ita ut ipsis quoque pudicis ad nuium non ol)lemperet conjugatis, sed et quando non est necessaria moveatur, et quando necessaria est, aliquando citius, aliquando tardius, non * eorum sequatur nutus, sed suos exserat motus. llanc ergo ejus inobedientiam inobedientes illi tunc homines receperiint, et in nos propagine transfuderunt. Neq le enim ad eorum nutum, sed utique inordinate movebatur, quando membra prius glorianda, tunc jam pudenda texerunt. 60. Sed, ut dixi, sentiat de ista libidine iste quod libet, prædicel ut libet, laudet quantum libet (sicut enim multis locis significat, multum libet), ut ejus si non usibus, saltem laudibus Pelagiani oblccteiitur, quicumquc eorum proposito continentiæ carnaii conjugio non fruuntur * : tantum parvulis parcat, uu non eos laudet inutiliter, defendatque crudeliter; salvos esse non dicat, non ad laudatorem Pelagium, 1 sic aliquot Mss. At editi, toli:ntas. • Editi, uxorque propter hoc nunquam absens esse debebat, sed sive conceptura. Castigantur ad manuscriptos.

[ocr errors]

sed ad salvatorem Chrislum venire permittat. Nam ut jam liber iste claudatur, quoniam ita sermo illius ueriminatus est, qui in chartula quam misisti, scriptus est, ut diceret, Vere credito quia per Jesum facta sunt omnia, et sine ipso fuctum cst nihil; concedat Jesum etiam parvulis esse Jesum: et ut per eum facta omnia fatetur per id quod est Werbum Deus; ita etiam parvulos ab eo salvos fieri fateatur per id quod est Je

scriptum est in Evangeli , Et vocabunt nomen ejus J. sum ; ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum (Matth. i, 21). ldeo ergo Jesum, quoniam Jesus latine Salvator est. Ipse enim salvum faciw populum suum, in quo populo sunt utique et parvuli. Salvum autem faciet a peccutis eorum : sunt ergo et in parvulis peccala originalia, propter quæ Jesus, id

est, Salvator, possit esse et ipsorum. sus, si vult catholicus esse Christianus. Sic enim

I N SUBSEQUENTES LIBROS DE ANIMA ET EJUS ORIGINE. -*®©6%»Ilis quatuor libris materiam, subministravit Wincentius Victor, juvenis in Mauritania C;vsareensi natus, et ex Itogatislarum factione (quæ Donatistarum scissura erat, partem quamdain Mauritaniæ circa urbem Cartennam occupans) ad catholicam Ecelesiam conversus : quem Wictorem ferebani, Wineentii illius, qui post Rogatum faclioni eidem • praefuerat, magnam existimationem hactenus animo tenere, ut eam ob causam ipsius nomen, suum voluerit esse cognomen (a). Hic igitur Victor cum in quamdam Augustini scriptionem incidisset, qua ille se quidem ignorare fatebatur, an omnes animae ex una Adami anima propagentur, an singulis quibusque hominibus singulæ a Deo, sicut ipsi Adamo, sine propagatione dentur; sed tamen scire dicebat, animam natura spiritum esse, non corpus: utrumque displicuit ex æquo Wictori, et quod Augustinu* vir taptus de animæ origine quid tenendum sit non sine cunctatione doceret, præsertim propagationem animarurn verisimilem esse ducens, et quod animæ naturam asseveranler pronuntiaret incorpoream. Ergo adversus Augustinum hac de re conscriptos duos libros Petro Hispano presbytero nuncupavit, placita hæreticorum Pelagianorum nonnulla, et alia iis pejora continenles. Renatus monachus, qui Cæsareæ tunc erat, idem ille, ut videtur, qui Augustino in eadem urbe autumno anni 418 existenti, Optati episcopi de animæ origine consulentis epistolam exhibuerat (b): hic itaque ex ordine quidem laicorum, sed fide admodum orthodoxa, descriptos diligenter eosdem libros Victoris Cæsarea Ilippoiiem transmisit aestiva tempestate : quos tamen exeunte tantum autumno accepit Augustiniis, anno ut putaui 419. Mox ut illos legit sanctus Doctor, primum ex quatuor subsequentibus libris sine ulla dilatione conscripsit ad Rcnatum monachum : secundum deinde, epistola: forma, ad Petrum presbyterum : duos vero postrenuos ad ipsum Wictorem, sed aliquanto post tempore, ut ex illis intelligitur verbis libri 2, n. 7, Si autem Dominus voluerit, ut ad illum ipsum jurenem scribam, sicut desidero. In Retrâctationibus hæc Augustini lucubratio proxiine sub opusculis anni 419 recensetur, quinto videlicet loco post Gesta cum Emerito, quæ apud Cæsaream anno 418, mense septembri coufecta sunt : pertinet itaque ad finem anni 419, seu ad initium 420, scripta post Pelagianos conciliorum catholicorum et Sedis Apostolicæ auctoritate jam quidem damnatos, sed nuperrime (c) : quod anno Christi 418 feliciter contigerat. In primo libro ad Renatum scripto, demonstrat suam de animæ natura sententiam, et de ejusdem origine cunctationem injuria reprehendi a Victore. Juvenilem coercet hominis arrogantiain , quem in errores graves ac inauditos, dum quæstionem solvendam suas vires excedentem suscipere audet, prolapsum ostendit; atque ipsum, ut statuat animas non ex propagine fieri, sed novas singulis nascentibus a Deo insufflari, Scripturarum testiiuonia conferre ambigua, nec ad eam rem satis idonea. In secundo, Petrum admonet, ne committat, ut libros de animæ origine a Wictore ad ipsum scriptos laudando approbasse, aut quæ temere juvenis ille pronuntiavit fidei christianæ contraria, pro dogmatibus catholicis habere existimetur. Errores Victoris varios, eosque gravissimos notat, et verbis confutat paucis. Petro demum ipsi suadet, ut Victorem ad eos corrigendos adducat. In tertio, ad ipsum Victorem scripto, moustrat quænam in suis Victor libris emendare debeat, si velit haberi catholicus : eaque ipsius placita et paradoxa, in superioribus ad Renatum et ad Petrum libris jam confutata, hoc tertio libro perstringit breviter, et ad undecim errorum capita revocat. Ii, quarto ad eumdem Wiclorem libro, primum cunctationem suam de animarum origine immerito culpari, seque ab ipso, quia nihil hinc definire ausus sit, injuria pecoribus comparari demonstrat. Deinde vero quod incunctaiiter asseveravit, animam spiritum esse, non corpus, hoc temere etiam improbari a Wictore, ut animam corpoream natura sua, et spiritum ab ipsa auiima in homine distinctum esse, inani conatu propugnet. In libros quatuor de Anima et ejus Origine, ride lib, 2, cap. 56, Retractationum, tom. 1, col. 653, a verbis, Eodem tempore, `usque äd verba, Scribendum putavi. M.

(a) vide infra, lib. 3, n. 2.
(b) vide Augustini epistolam 100, n, 1.
(c) v vke infia, lib. 2, m. 17, et lib. 1, n. 54.

[graphic]
[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Acceptis a Renato duobus libris vincentii Victoris, qui Augustini sententiam de animæ nalura, et ejusdem de ipsius origine cunctaiionem improbabat, ostendit Auguslinus, juvenem arroganter de se ipso sentientem, ut de re tam `abdila decideret, in errores intolerandos incurrisse. Tum deinde Scripturarum testimoiiia, quibus probare se victor exi$timabat, animas a Deo, nou ex propagine fieri, sed novas singulis naSceniibus iusuillari, deimonstrât ambigua esse, atque ad haud ipsius opinionem confirmandam minime idonea.

CAPUT PRIMUM. — M. Sinceritatem tuam erga mos, Renate frater charissime, et fraternam benevolentiam, ac mutuæ dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus : verum nunc probatiorem nobis amica diligentia demonstrasti, quod iuihi duos libros, ejus quidem hominis quem penitus ignorabam, nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Vicloris ( sic enim prænotatum ibi nomen ejus inveni), proxime pr;vterita æstate misisti ; quamvis mihi , eo quod absens fuissem, iii autumni finc sint redditi. Quomodo enim tu charissimus meus posses vel deberes in meam non perferre notitiam, cum iu manus tuas venissent cujuslibet hominis qualescumque litteræ, licet ad alium scribeiitis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur verbis meis, quæ in quibusdam opusculis edidissem ? Hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti.

CAPUT II. — 2. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuæ Sanctitati minus quam vellem cognitus sunm : quandoquidem putasti me sic accepturuum, quasi tu mihi injuriam feceris, notum faciendo quod alius fecit. Quantum autem hoc absit ab animo meo, vide, ut ne ab illo quidem me passium injuriam conquerar. Cum enim aliter quædam quam ego saperet, numquidnam del)uit relicere? Unde mihi gratum esse debef, quod ita non lacuit, ut id etiam legere possimus. Deberet quidem * tantum scribcre potius ad me, quam ad alterum de me : sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. Nec consulendum me putavit, ubi sibi videtur minime dubitandum, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. Obtemperavit autem amico sug, a quo se, ut scriberet, dicit esse compulsum. Ei si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam re

dundaret, expressit; non eum conviciantis voluntate crediderim, sed diversa sentieiitis necessitate fecisse. Ubi enim mihi animus erga ne hominis ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire, quam inexplorata culpare. Fortassis enim amore mei fecit , sciens ad me pervenire posse quod scripsit; dum in eis rebus errare me non vult, in quibus se potius errare non putat. Et ideo debeo etiam ejus habere gratam benevolentiam, cujus me necesse est improbare sententiam : ac per hoc in eis quæ non recte sapit, adhuc leniter corrigendus mihi videtur, non aspere detestandus; præsertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. Caruit enim Donatistarum vel potius Rogatistarum divisione et errore, quo antea tenebatur : si tamen catholicam veritatem sicut oportet intelligat, ut vere de illius conversione gaudeamus. CAPUT III. — 5. Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. Unde cum illo agendum est. eique optandum ut recta sentiat, ne faciat esse delectabilia quæ sunt inutilia, et quæ diserta dixerit, vera dixisse videatur. Quamvis et in ipso eloquio liabeat multa emendanda, et a nimia exundantia reprimenda. Quod in illo tibi quoque, ut viro gravi, sicut tua indicant scripta, displicuit. Sed hoc vel facile corrigitur, vel sine detrimento fidei a levibus mentibus amatur, toleratur a gravibus. Ilabemus enim jam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. Non itaque desperandum est, etiam hoc in isto (quamvis sit tolerabile, si permanserit), posse tamen expurgari et temperari, atque ad integrum et solidum vel perduci, vel revocari modum : præsertim quia juvenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia, suppleat diligentia; et quod cruditas loquacitatis eructat, ætatis maturitas decoquat. Illud est molestum et periculosum

ADMONITIO pp. BENEDICTINORUM.

Ad emendandos libros quatuor de Anima et ejus origine, præter vaticanum codicem unum, usi sumus undecim Gal'i canis manuscriptis quos fiobis variæ suppeditafunt abbatiæ, scilicet Remensis S. Remigii du9s, Parisiensis S. Germani a Pratis unum, alium àbbatia Cenomanensis de cultura, alium sagiensis S. Martini, alios tandem Pratellensis, Michaelina . Casalensis, Corbeiensis, Cygirannensis, Cisterciensis : consuluimus etiam variantes lectiones Belgicorum quinque mamuscriploruin apud Lovanienses; et contulimus editiones Aim. Er. et Lov.

Comparavimus praeterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess., t. 1, memoratas. M.

[ocr errors]
[graphic]

47*, vel perniciosum, si cum laudatur eloquentia, persuadealur insipientia, et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. CAPUT IV. — 4. Ut enim jam incipiam demonslrare, quæ præcipue sint in ejus disputatione vitanda : Animam dicit a Deo quidem factam, nec Dei esse partem sive naturam; quod omnino verum est : sed cum eam non vult ex nihilo factam fateri , et aliam nullam creaturam unde sit facla commemorat, atque ita illi dat auctorem Deum, ut neque ex nullis exstanuibus, id est, ex nihilo, neque ex aliqua re, quæ non est quod Deus est, sed de seipso eam fecisse credatur; nescit eo se revolvi, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam Dci natura sit ; ac sic consequenter et de Dei natura fiat aliquid ab eodem Deo, cui faciendo materia de qua facit, sit ipse qui facit : ac per hoc et Dei sit natura mutabilis, et mutata in deterius ejusdem ipsius Dei ab eqdem ipso Deo natura damnetur. Quod pro tua fideli intelligeniia, quam non sit opinandum, et quam sit a corde catholico secludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit; ita Deo putandum est auras aliquas circumfusas jam fuisse, quarum exiguam quamdam particulam spirando traheret, et respirando refunderet, quando in hominis faciem sufllavit, eique illo modo animam fecit. Quod et si ita esset, nec sic de ipso, sed de subjacenti re aliqua flabili posset esse quod flavit. Sed absit ut negemus omnipolentem de nihilo flatum vitæ facere potuisse, quo fieret homo in animam vivam : atque in eas contrudamur angustias, ut vel jam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur; vel qnod mutabile factum videmus, de se ipso fecisse credamus. Quod enim de ipso est, neccsse est ut ejusdem naturae sit eujus ipse cst, ac per hoc etiam immutabile sit. Anima vero, quod omnes fatentur, mutabilis est. Non ergo de ipso, quia non est iminutabilis sicut ipse. Si autem de nulla re alia facta cst, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. CAPUT V. — 5. Quod vero eam non spiritum, sed corpus esse contendit; quid aliud vult efficero, quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus vel etiam tribus constare corporibus? Cum enim spiritu, animia, et corpore constare nos dicit, et omnia hæc tria corpora esse asserit; profecto ex tribus corporibus nos putat esse compactos. In qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. Verum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognovit esse aliquid, quod cum corpus non sit, corporis tamen quamdam similitudinem gerere possit. CAPUT VI.—6. lllud plane quis ferat, quod in secundo libro, cuin quæstionem difficillimam solvere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpiis animanaque pertii.cat, si anima non d^ parentibus

DE ANIMA ET EJUS ORIGINE, S. AUGUSTINl LIBER PRIMUS.

[ocr errors]

trahitur, sed a Deo nova insufflatur; hanc ergo tain molestam et tam profundam nitens eiiodare quæstionem : « Merito, » inquit, v per carnem, priscam repa• rat habitudinem, quam visa fuerat paulisper amisisse * per cariiem, ut per eam incipial renasci, per quam a meruerat inquinari. » Cernis nempe hominem ati sum suscipere quod vires ejus excedit, in tam im . mane præcipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem ; cum dicere uullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem Si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat si potesl, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. Nam hoc meritum quo in carnem peccatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, prwfecto aut ex semetipsa habuit, aut, quod vero multo amplius abhorret, ex Deo. Ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo mcrito inquinanda mitteretur in carnem. Si ergo a semetipsa hoc meritum habuit; quomodo habuit, quæ ante carnem nihil mali fecit? $i autem hoc meritum ex Deo dicitur habuisse; quis !;oc audiat? quis ferat? quis dici impuue per;i;ittal ? Non enim hoc loco quæritur, quid meruerit, ut judicaretur damnanda post carnem : sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquimanda mitteretur in carnem. Explicet hoc si potest, qui est ausus dicere, inquinari animam meruisse per carnem. CAPUT VII.— 7. Item alio loco, cuin eamdem, qua se ipse implicuerat, velut explicandam proponeret. quæstionem, tanquam ex persona adversariorum ait: aCur, inquiunt, Dens animam tam injusta animad• versione mulctavit, ut in corpus eam peccati rele• gare * voluerit, cum consortio carmis peccatrix esse • incipit, quæ peccatrix esse non potuit ? » In hujus quæstionis tanquam scopuloso gurgite, debuit utique cavere naufragium, nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est, pœnitendo. Nam de præscientia Dei se nititur liberare, sed frustra. Præscientia quippe Dei eos quos sanaturus est, peccatores prænoscit, non facit. Nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas implicuit ipse peccato, vulnus sanat quod intulit nobis, non quod invenit in nobis. Avertat autem Deus, el omnino absit, ut dicamus, quando lavacro regeneratiomis Deus mundat animas parvulorum, tunc eum mala sua corrigere, quæ illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cujus originali pcccato contaminarentur, admiscuit. Qiias tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem, nec potest dicere unde tantum mali meruerint ante carmerm. CAPUT VIII — 8. Hanc ergo quæstionem frustra se putans de præscientia Dei posse dissolvere, adliuc se involvit, et dicit : c Anima si peccatrix esse meruit, qu:e peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. » Quid est quod dicit, t peccatrix esse non potuit, » vel , in pec[ * In Mss., religare. Sic infra, n. 18, religari, pro, rcrgtmt.

« PredošláPokračovať »